Mùa xuân nho nhỏ

Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao Ðất nước bốn nghìn năm Vất vả và gian lao Ðất nước như v

Trang 3

Thanh Hải

Trang 4

? Nêu những hiểu biết về tác giả Thanh Hải?

A Giới thiệu chung

- Sáng tác 11/1980- những ngày cuối đời trên giường bệnh, in

trong tập “Mưa xuân đất này”

? Nêu xuất xứ (hoàn cảnh sáng tác) của bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”?

Trang 5

- C¸c t¸c phÈm

chÝnh:

+Những đồng chí trung kiên (1962).

+ Huế mùa xuân

Trang 6

Trang 7

Ðất nước như vì sao

Cứ đi lên phía

trước.

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân -ta xin hát Câu Nam ai, Nam bình Nước non ngàn dặm mình Nước non ngàn dặm tình Nhịp phách tiền đất Huế.

11.1980

Trang 8

trong tập “Mùa xuân đất này”

B Đọc – hiểu văn bản

1 Đọc -chú thích:

? Ở KT cuối, tg viết: “Mùa xuân ta bình” và “Nhịp phách tiền đất Huế” Em hiểu : “Nam ai, Nam bình”,

“Nhịp phách tiền” có nghĩa như thế nào ?

Trang 9

- Phách tiền: Phách là nhạc khí để gõ nhịp, làm bằng hai miếng tre hoặc gỗ cứng; phách tiền là

phách có đính thêm cọc tiền đồng

Trang 10

Chim chiền chiện: Là một họ nhỏ thuộc bộ sẻ, nhỏ hơn chim sẻ, ở

bụng lông vàng, thường ở ruộng hay bãi quang đãng, khi hót bay vút lên cao nên tiếng hót vang xa.

Trang 11

- Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

- Xác định mạch cảm xúc của bài thơ?

Bố cục của văn bản?

- Nhận xét về bố cục của văn bản?

Trang 12

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao

Ðất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao Ðất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân ta xin hát Câu Nam ai, Nam bình Nước non ngàn dặm mình Nước non ngàn dặm tình Nhịp phách tiền đất Huế 11.1980

n của nhà

thơ

Lời ngợi

ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca

xứ Huế

Trang 13

- Mạch cảm xúc: Cảm xúc về mùa xuân của thiên nhiên, đất trời

-> cảm xúc về mùa xuân của đất nước-> ước nguyện của tác giả

-> lời ngợi ca xứ Huế

- Bố cục: 4 phần

3 Phân tích:

- Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Giống với bài thơ nào đã học ở học kì I?

- Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

- Xác định mạch cảm xúc của bài thơ?

Bố cục của văn bản?

- Nhận xét về bố cục của văn bản?

Trang 14

3 Phân tích:

3.1 Cảm nhận về mùa xuân thiên nhiên, đất trời:

- H/ảnh: dòng sông xanh, hoa tím biếc, chim chiền chiện

-Màu sắc: Màu xanh lam của dòng sông hoà cùng màu tím biếc của

hoa

- Âm thanh: Tiếng chim chiền chiện- loài chim của mùa xuân, hót

-> Liệt kê, những hình ảnh chọn lọc, tiêu biểu, điển hình cho mùa

xuân; màu sắc tươi thắm, đặc trưng của xứ Huế , âm thanh:

rộn rã, vui tươi

- N/thuật đảo ngữ (động từ: Mọc đảo lên đầu) nhằm nhấn mạnh,

khắc hoạ sự khoẻ khoắn, tràn đầy sức sống

=> Bức tranh mùa xuân tươi trẻ đẹp đẽ, thơ mộng, với không

gian cao rộng, màu sắc tươi thắm, âm thanh vang vọng, rộn

rã, tràn đầy sức sống.

- “giọt long lanh» -> Nghệ thuật ẩn dụ, chuyển đổi cảm giác bộc

lộ cảm xúc ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân

thiên nhiên đất trời=> tình yêu cuộc sống tha thiết

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng.

Bức tranh mùa xuân của thiên nhiên đất trời được phác hoạ bằng những h/ảnh, màu sắc âm thanh nào? Nhận xét gì về những hình ảnh miêu tả mùa xuân của tác giả?

Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và hiệu quả diễn đạt của các biện pháp nghệ thuật ấy trong khổ thơ đầu?

Em cảm nhận được những gì về cảnh sắc mùa xuân qua đoạn 1 của bài thơ?

Trước cảnh đất trời vào xuân nhà thơ

có cảm xúc gì? Cảm xúc đó được diễn

tả ở câu thơ nào? Nêu cách hiểu của

em với hình ảnh “giọt long lanh”? Theo em, tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật nào để biểu hiện cảm xúc của mình ? Từ đó, em cảm nhận được cảm xúc nào của nhà thơ được bộc lộ?

- Cảm xúc say sưa, ngây ngất, xốn xang, rạo rực trước cảnh đất trời vào xuân.

Trang 15

*Luyện tập

Cho câu thơ: Mọc giữa dòng sông xanh

a.Chép theo trí nhớ 5 câu thơ tiếp theo để hoàn thiện khổ thơ.

b Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ.

c Hãy tìm hiểu biện pháp nghệ thuật ở 4 câu thơ cuối của khổ thơ và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy.

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiệnHót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơiTôi đưa ta tôi hứng

b Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

Bài thơ viết vào tháng 11/1980, không bao lâu sau trước khi nhà thơ qua đời, thể hiện được niềm yêu mến cuộc sống, yêu nước thiết tha và ước nguyện của tác giả

Trang 16

c Biện pháp nghệ thuật ở 4 câu thơ cuối: Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

+ Giọt long lanh là những giọt mưa xuân, giọt mưa xuân, trong sáng, rơi xuống từng nhành cây, kẽ lá. + Tiếng chim từ chỗ là âm thanh (cảm nhận bằng thính giác) chuyển thành “từng giọt” (hình và khối, cảm nhận bằng thị giác), từng giọt long lanh ánh sáng và màu sắc có thể bằng xúc giác (tôi đưa tay tôi hứng)

→ Câu thơ gợi ra niềm cảm xúc say mê, ngây ngất của tác của tác giả trước cảnh trời đất xứ Huế vào mùa xuân, thể hiện mong muốn hòa nhập thiên nhiên, đất trời trong tâm tưởng giữa mùa đông lạnh giá khiến ta

vô cùng khâm phục

Trang 18

Những hình ảnh sau gợi cho em nghĩ đến khổ thơ nào trong bài thơ? Hãy đọc những khổ thơ đó?

Trang 19

Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao

Ðất nước bốn nghìn năm Vất vả và gian lao

Ðất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.

Trang 20

Trang 21

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả

Ðất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao

1 Khi nghĩ về mùa xuân đất nước tác giả nói đến ai? Vì sao? Khi nhắc đến những đối tượng ấy hình ảnh nào gắn liền với họ?

- Mùa xuân người cầm súng, người ra đồng,

=> Biểu trưng cho hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.

Trang 22

3 Phân tích:

3.2 Cảm nhận về mùa xuân của đất nước:

* Mùa xuân của đất nước

- Hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng “ người cầm súng” “ người ra đồng”, tượng trưng cho hai nhiệm vụ chiến đấu và bảo vệ đất nước

Trang 23

1 Khi nghĩ về mùa xuân đất nước tác giả nói đến ai? Vì sao? Khi nhắc đến những đối tượng ấy hình ảnh nào gắn liền với họ?

2 Giải thích ý nghĩa từ “ lộc”, trong bài thơ hình ảnh “ lộc giắt đầy quanh lưng” và “ lộc trải dài nương mạ” có ý nghĩa gì?

- Mùa xuân người cầm súng, người ra đồng,

⇒Biểu trưng cho hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.

- Lộc giắt đầy trên lưng và trải dài nương mạ

Lộc (giắt đầy trên lưng, trải dài nương mạ

Nghĩa thực Cành lá ngụy trang

Mầm mạ xanh non

Ẩn dụ

Sinh sôi, nảy nở May mắn, hạnh phúc, tốt lành

Trang 24

3 Sức sống của mùa xuân đất nước được cảm nhận qua từ ngữ nào? Thể hiện không khí mùa xuân đất nước ra sao?

4 Chỉ ra biện pháp nghệ thuật và hiệu quả diễn đạt của các biện pháp nghệ thuật ấy trong khổ thơ thứ hai?

5 Từ đó em cảm nhận như thế nào về hình ảnh mùa xuân đất nước? Em đọc được cảm xúc nào của con người từ những lời thơ náo nức này?

- Tất cả: hối hả, xôn xao

-> Sức sống của mùa xuân đất nước vội vã, khẩn trương, gấp gáp, vừa gợi âm thanh náo nức, vui tươi, rộn ràng

- Hình ảnh biểu trưng (người cầm súng, người ra đồng), nghệ thuật ẩn dụ,

cấu trúc sóng đôi, điệp ngữ ( mùa xuân, lộc), điệp cấu trúc (tất cả như), từ láy (hối hả, xôn xao) vừa gợi hình ảnh vội vã, khẩn trương, gấp gáp, vừa

gợi âm thanh náo nức, vui tươi, rộn ràng

- > Mùa xuân đất nước tưng bừng, sôi động, đầy hứa hẹn Con người say mê, tin yêu cuộc sống của quê hương, đất nước khi vào xuân.

Trang 25

3 Phân tích:

- Hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng “ người cầm súng” “ người ra đồng”, tượng trưng cho hai nhiệm vụ chiến đấu và bảo vệ đất nước

- Hình ảnh biểu trưng (người cầm súng, người ra đồng), nghệ thuật ẩn dụ,

cấu trúc sóng đôi, điệp ngữ ( mùa xuân, lộc), điệp cấu trúc (tất cả như),

từ láy (hối hả, xôn xao) vừa gợi hình ảnh vội vã, khẩn trương, gấp gáp,

vừa gợi âm thanh náo nức, vui tươi, rộn ràng

- > Mùa xuân đất nước tưng bừng, sôi động, đầy hứa hẹn Con người say

mê, tin yêu cuộc sống của quê hương, đất nước khi vào xuân.

* Suy nghĩ về đất nước

Trang 26

6 Ở khổ thơ 3: những lời thơ nào tổng kết về lịch sử đất nước Theo em lời tổng kết đó có ý nghĩa gì? Chỉ ra nghệ thuật đặc sắc trong khổ thơ? Khổ thơ thể hiện tấm lòng gì của nhà thơ?

- Đất nước: - vất vả gian lao

- như vì sao

- cứ đi lên phía trước

-> Đất nước trải qua 4000 năm lịch sử với biết bao gian khổ thăng trầm

- Tính từ: vất vả, gian lao đúc kết quá khứ lịch sử dân tộc với biết bao gian khổ, thăng trầm

- Lập luận + miêu tả, điệp ngữ (đất nước), so sánh liên tưởng độc đáo, giàu

ý nghĩa

- Đất nước được hình dung bằng một hình ảnh so sánh đẹp, kì vĩ: vì sao: vì tinh tú lấp lánh trên bầu trời -> gợi liên tưởng đến vẻ đẹp, ánh sáng và hi vọng

- Tự hào, tin tưởng đất nước mãi là mùa xuân rực rỡ Sức sống của mùa xuân đất nuớc).

Trang 27

3 Phân tích:

- Hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng “ người cầm súng” “ người ra đồng”, tượng trưng cho hai nhiệm vụ

chiến đấu và bảo vệ đất nước

- Hình ảnh biểu trưng (người cầm súng, người ra đồng), nghệ thuật ẩn dụ, cấu trúc sóng đôi, điệp ngữ ( mùa xuân, lộc), điệp cấu trúc (tất cả như), từ láy (hối hả, xôn xao) vừa gợi hình ảnh vội vã, khẩn trương, gấp

gáp, vừa gợi âm thanh náo nức, vui tươi, rộn ràng

- > Mùa xuân đất nước tưng bừng, sôi động, đầy hứa hẹn Con người say mê, tin yêu cuộc sống của quê hương, đất nước khi vào xuân.

* Suy nghĩ về đất nước

- Sử dụng tính từ, lập luận + miêu tả, điệp ngữ (đất nước), so sánh liên tưởng độc đáo, giàu ý nghĩa.

- > Đất nước trải qua 4000 năm lịch sử với biết bao gian khổ thăng trầm

=> Niềm tự hào, tin tưởng của tác giả vào sức sống bền bỉ mãnh liệt của đất nước.

Trang 29

Trang 30

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca

Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

- > Điệp ngữ “ta làm”, nhấn mạnh ước nguyện tha thiết, chân thành, cháy bỏng.

Trang 31

3 Phân tích:

3.3 Ước nguyện của nhà thơ:

- Điệp ngữ “ta làm”, ước nguyện giản dị, khiêm nhường, cao đẹp: Sống có ích, lặng lẽ cống hiến cho cuộc đời.

Trang 32

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca

Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

- Ta làm

con chim hótmột cành hoamột nốt trầmMùa xuân nho nhỏLặng lẽ dâng cho đời

- > Điệp ngữ “ta làm”, nhấn mạnh ước nguyện tha thiết, chân thành, cháy bỏng.

- Mùa xuân nho nhỏ ->nguyện ước sống đẹp, sống với tất cả sức sống

tươi trẻ của mình nhưng lại rất khiêm nhường làm mùa xuân nho nhỏ góp vào mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung

tuổi hai mươi

Nghệ thuật ẩn dụ, cống hiến không kể thời gian và tuổi tác

- Hình ảnh ẩn dụ sáng tạo (dù là tuổi 20, tóc bạc); điệp từ " dù là", từ láy “nho nhỏ”, " lặng lẽ",

thay đổi đại từ nhân xưng (Tôi sang ta) thể hiện ước nguyện, tâm niệm của nhà thơ và cũng là ước

nguyện tâm niệm chung của nhiều người

Trang 33

3 Phân tích:

thay đổi đại từ nhân xưng (Tôi sang ta) thể hiện ước nguyện, tâm niệm của nhà thơ và cũng là

ước nguyện tâm niệm chung của nhiều người

=> Ước nguyện cống hiến cho đời một cách khiêm tốn và thầm lặng nhưng da diết và cháy bỏng, không kể thời gian, tuổi tác.

Trang 34

Lời ngợi ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế:

Hình ảnh quê hương xứ Huế được tác

giả nhắc lại qua cụm từ nào ?

- Ta xin hát

Nam ai Nam bình

nước, với quê hương xứ Huế.

Trang 35

3 Phân tích:

thay đổi đại từ nhân xưng (Tôi sang ta) thể hiện ước nguyện, tâm niệm của nhà thơ và cũng là

ước nguyện tâm niệm chung của nhiều người

⇒ Ước nguyện cống hiến cho đời một cách khiêm tốn và thầm lặng nhưng da diết và cháy bỏng, không kể thời gian, tuổi tác.

- Ước nguyện dâng hiến rất khiêm nhường và mãnh liệt của nhà thơ bắt nguồn từ chính tình yêu

quê hương nồng nàn, tha thiết.

Trang 36

3 Phân tích:

4 Tổng kết

4.1 Nội dung

- Vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của TN, đất trời mùa xuân Vẻ đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử Khát vọng, mong ước được sống có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nuớc, cho cuộc đời của tác giả

* Ý nghĩa vb: Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời

4.2 Nghệ thuật.

Thơ 5 chữ nhẹ nhàng, tha thiết mang âm hưởng gần gũi với dân ca.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, sử dụng từ xưng hô

4.3 Ghi nhớ

Tiêu đề	Mùa Xuân Nho Nhỏ
Tác giả	Thanh Hải
Trường học	Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	Thơ
Năm xuất bản	1982
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	6,61 MB