Bài viết số 5 lớp 12 tổng hợp các bài viết hay, giúp các bạn có thêm tài liệu tham khảo để hoàn thành bài viết số 5 nghị luận văn học. Tài liệu văn mẫu lớp 12 này gồm nhiều bài văn tham khảo hay của ba đề văn mẫu số 5 lớp 12 cơ bản được giới thiệu trong sách giáo khoa Ngữ văn 12. Mời các bạn tham khảo, mong các bạn học tập tốt với tài liệu này.
Trang 1Bài viết số 5 lớp 12 - Ngữ văn Dưới đây là 3 đề cơ bản trong SGK
Đề 1: Trong một bức thư luận bàn về văn chương, Nguyễn Văn Siêu có viết: "Văn
chương [ ] có loại đáng thờ Có loại ko đáng thờ Loại đáng thờ là loại chỉ chuyên chú
ở văn chương Loại ko đáng thờ là loại chuyên chú ở con người" Hãy phát biểu ý kiến
về quan niệm trên
Đề 2: Buy-phông, nhà văn Pháp nổi tiếng, có viết: "Phong cách chính là người" Anh
(chị) hiểu ý kiến trên như thế nào?
Đề 3: Anh (chị) hãy bày tỏ quan điểm của mình về ý kiến của nhà văn Pháp La
Bơ-ruy-e: "Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần ta lên và gợi cho ta những tình cảm caoquý và can đảm, không cần tìm một nguyên tắc nào để đánh giá nó nữa: đó là mộtcuốn sách hay và do một nghệ sĩ viết ra"
Đề 1:
Bài tham khảo 1:
Không đợi đến thế kỉ XX này con người mới có nhiều quan điểm về văn chương
mà ngay ở thế kỉ XIX, Nguyễn Văn Siêu, một danh sĩ thời Nguyễn đã từng có ý kiến
“Văn chương có loại đáng thờ và không đáng thờ Loại không đáng thờ là loại chỉchuyên chú ở văn chương Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người” Song nóinhư Lê Quý Đôn “Văn chương là của công thiên hạ, ý kiến của mỗi người mỗi khác,phân tích thì đuợc chứkhông nên chê mắng” Cho nên, ý kiến của Nguyễn Văn Siêuđáng nên hiểu lại và hiểu như thế nào cho đúng
Nguyễn Văn Siêu là một văn sĩ có tài, là bạn thân của Cao Bá Quát từng đượcngười đời tôn thờ là “Thần Siêu, Thánh Quát” Quan niệm của ông không phải là mộtquan niệm dễ dãi, điều quan trọng là ta phải hiểu cho đúng ý nghĩa của câu nói “Vănchương chuyên chú ởvăn chương”, “văn chương chuyên chú ở con người” là như thếnào?
“Văn chương chuyên chú ở văn chương” là loại văn chương chỉ chăm chút gò câuđẽo chữ, tìm những chữthật kêu, những điển tích cổ bí ẩn nói chung đấy là loại vănchương thuần tuý, là “văn” kkhông cần biết nội dung, về tư tưởng, là loại văn chương
Trang 2thuần túy về hình thức
“Văn chuyên chú ở con người” chính là loại hình văn chương viết lên từ cuộc sốngcủa con người, hướng đến con người, “làm cho người gần người hơn” (Đời thừa –Nam Cao) Ở đây là các yếu tố hình thức là sự phát tiết anh hoa một cách tự nhiên,không cố ý “Vọt lên từ suối là nước, từ tim người là máu” (Lỗ Tấn)
Như vậy đại ý của câu nói của họ Nguyễn là: Văn chương có giá trị khi lấy đề tàicảm hứng từ con người và vì con người
Đầu tiên Nguyễn Văn Siêu nói “Văn chương có loại đáng thờ và loại không đángthờ” Ông thẳng thắn phủ nhận loại văn chương không đem đến một cái gì tốt lành chocon người, văn chương như thế là loại “không đáng thờ” không đáng để đọc, để họchỏi Văn chương là gì nếu không nói về con người, về nhân sinh? Văn chương đầu cầnđến những người thợ mà văn chương chỉ cần những khối óc của những “kĩ sư tâmhồn” Văn chương mà chỉ như những đoá hoa đẹp nhưng hữu sắc mà vô hương, thì nóđâu còn là văn chương nữa Quan niệm của Nguyễn Văn Siêu rất giống như Cao BáQuát đương thời:
“Đáng phàn nàn cho ta đóng chửa mà gọt giũa câu văn
Lải nhải nhai lại từng câu từng chữ
Có khác chi con sâu đo muốn đo cả đất trời?”
(Đề sát viện Bùi Công, yên đài anh ngữ khúc hậu)
Không giao cảm với đời, văn chương tuôn ra ngọn bút không bắt đầu từ lòngthương cảm sâu sắc mà vì đời thì chỉ là văn chương “một tấc đến trời” , chỉ là một consâu bé nhỏ hèn mọn ngạo mạn lố bịch có những ý nghĩa ngông cuồng, múôn đo cả vũtrụ Những lời văn viết ra bằng sự khổ công gọt giũa trong bốn bức tường văn lạnh lẽo
sẽ như một sinh vật tự dưỡng, văn chương thiếu cái mở lòng ra đón những vang độngcuộc đời, thiếu sự hô hấp các dưỡng khí ngoài cuộc sống thì chỉ nhạt nhẽo, bủng beo
có chăng chỉ là những đồ lạ mắt ! Họ Cao cho đó là “đồ con trẻ” là sản phẩm của mộtđôi tay khéo léo trong tâm hồn rỗng toếch và giả dối Anh đóng cửa phòng văn để viếtnhững gì? Trong khi văn chương của anh là kia, là bầu trời bạt ngàn gió mới, là nắngban mai hồng tươi sắc ngói Anh đóng cửa để làm nghệ thuật, đểđuổi bắt nghệ thuật
Trang 3khi nghệ thuật của anh ở ngoài kia,ở ngoài thanh sắc trần gian đầy sôi động: Anh cóbiết rằng :
Bài thơ anh làm chỉ một nửa mà thôi
Còn một nửa do mùa thu làm lấy
(Chế Lan Viên)
Văn chương chỉ biết lấy chủ nghĩa duy mĩ làm đích thì thử coi có đáng thờ chăng?
“Văn chương phải có quan hệ với đời” (Ngô Thi Sĩ ) và “ Cuộc đời là nơi đi tới cũng
là điểm khởi đầu của văn chương” (Tố Hữu) Nếu L Tônxtôi vĩ đại bởi kiệt tác “Chiếntranh và hoà bình” thì cũng chính là kết quả của những lần ông xông pha nơi chiến trậntìm hiểu, ghi chép Nếu “đóng cửa phòng văn hì hục viết thì Chiến tranh và hoà bình
nó có ra đời không? Nếu không gắn bó, đau đời Nguyễn Du có một Đoạn trường tânthanh không?
Văn chương không thể là như thế, văn chương để người ta gần gũi và tôn kính chứkhông phải văn chương “hũ nút” mà người ta có thể “kính nhi viễn chí” Văn chươngnhư vậy tuyệt đối là không đáng thờ Khổng Tử đã từng dạy học trò rằng “Từ đạt nhi
dĩ hí” (nghĩa là : văn từ cần đạt mà thôi, dễ hiểu mà thôi) điều quan trọng là cái “tâm”của người viết, nghĩa là thực tế, phải sống trong cuộc đời Quan niệm của Nguyễn VănSiêu gần giống như những văn học hiện thực Việt Nam vào giai đọn 1930-1945, lấycon người làm chủ thể sáng tạo, ngòi bút hướng vào con người
Cuộc đời cũ vốn cuồn cuộn sóng gió bão táp đau khổ ngày đêm cứ đổ dồn dập vàocon người, vào nhân loại , là “lương tâm của mọi thời đại” (Balzac) “Văn phải chởđạo”, phải làm cho con người tốt hơn tự hoàn thiện hơn hay ít ra cũng bắt gặp mìnhtrong đó thì đấy mới là “văn đáng thờ”
Bùi Huy Bích, học trò của Lê Quý Đôn đã viết những ý kiến thật xác đáng:
“Người quân tử đời sau biết chăm học chỉ học hỏi để sửa mình rồi dần dần trở thànhngười có văn chuơng ấy là người bậc nhất Những người tập làm văn chương rồi thấyđươc nghĩa lí trong đó, là bậc thứ hai Còn hạng bét thì chỉ biết có văn chuơng màthôi”
Nói đến “Văn chương đáng thờ” Nguyễn Văn Siêu muốn nói đến cái giá trị của
Trang 4văn chương Là nghệ thuật đi sâu vào thế giới tâm hồn của con người thì văn chươngphải vì con người, vì cuộc sống con người, là chiếc đũa thần gợi mở trong con ngườinhững cái đẹp cái hay mà triệt tiêu những gì xấu xa, có hại Văn chương phải hướngđến Chân - Thiện- Mĩ phải khơi ở lòng người những tình cảm nhân ái, phải đem đếncho con người một tia nhìn mới Có ai đã không từng thấy một thằng say nhâng nháochửi đời nhưng có ai nhìn ra một anh Chí ao ước một thiên đường lương thiện nhưNam Cao chưa? Có ai thấy đựơc thế giới tâm hồn của A.Q chưa? Và có ai đã nhìn thấyđược cái tình yêu cao quý của một “thằng gù” cực kì xấu xí như Quazimôđô dành choExtiranđa chưa? Đọc số phận của chàng Quazimôđô hay Chí Phèo ai mà không nghedâng lên một tí gì của xốn xanh, của một niềm thương yêu tủi hận như muốn nghẹnngào Và ta khẳng định rằng : Vâng, chỉ có những hình tượng xúc động lòng ngườimói là văn chương, còn thuần tuý dùng kĩ thuật chạm trổ cầu kì, làm xiếc ngôn từ đểngười ta xem như một trò giải trí, “đọc rồi quên ngay sau lúc đọc” đấy chỉ là “thợ” đànvới những con chữ, chứ không là nhà văn, nhà thơ Người ta thường truyền giai thoại
cụ Nguyễn Công Trứ đả kích lối sống sáo rỗng Ông gặp các thầy cử trên đưòng khoabảng, theo yêu cầu của họ, ông ngồi trên lưng bò vàng tủm tỉm đọc
“Sông Nhị Hà sâu ba mươi sáu thước
Chim ăn chưa béo, cá không ăn bay về núi Hồng Sơn
Nhớ thủa xưa vua Thần Nông giá sắt, vua Đế Thuấn canh vấn
Cùng quăng, cùng quẳng, cùng quằng, tổng bất ngoại bò vàng chi liếm lá”
Một mớ ngôn từ vô cùng như thế mà ai cũng cho văn hay ý lạ Cái tủm tỉm củaTồn Chất thâm thuý hay thay
Ý kiến của Nguyễn Văn Siêu đúng song nếu so sánh với quan điểm nghệ thuật củaThạch Lam - Thế hệ hậu bối của “Thần Siêu” – thì có lẽ nhà văn trẻ này phát biểu toàndiện hơn: “Đối với tôi văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sựthoát li hay sựquên, trái lại,văn chương là một thứ khi giới thanh cao và đắc lực màchúgn ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cholòng người đọc đựơc thêm trong sạch và phong phú hơn”
Không phải ngẫu nhiên hay vô tình mà cụ Nguyễn Du viết:
Trang 5Thiện căn ở tại lòng ta Chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài
(Truyện Kiều)
Rõ ràng, thi sĩ Tiên Điền không hề phủ nhận chữ “tài” Nhưng nếu coi văn học làmột cái cây thì chữ “tài” chỉ là lá cành mà chữ “tâm” kia mới là gốc là ngọn Cho nênnếu “văn chương” mà chỉ đơn thuần “chuyên chú ở con người” mà không “chuyên chú
ở văn chương” thì liệu có còn giá trị nữa không? Còn là một bộ môn nghệ thuật nữachăng?
Có văn chương nào lại không lấy con người làm đối tượng M.Gorki đã khẳngđịnh : “Văn học là nhân loại”, ta phải hiểu rằng không thể tách rời văn chương và conngười cũng như tách rời nội dung và hình thức biểu đạt của nó Đành rằng người ta nói
“tốt gỗ hơn tốt nước sơn” nhưng nếu cả gỗ và nước sơn đề tốt thì sao? Lẽ dĩ nhiên làtốt hơn ! Cho nên nếu cái đẹp đích thực thì có chăng là ở thế giới của con người, và vìvậy văn chương chân chính ( nghĩa là văn chương của cái đẹp ) là văn chương luôn điđến con người và thế giới con người Văn chương là nghệ thuật, tức là nó đi tìm kiếm,sáng tạo cái đẹp nhưng không thể có một cái đẹp thuần tuý lung linh nào ngoài cái thếgiới con người Đề tài cái đẹp văn chương không cần đâu xa lạ mà ở ngay những giảnđơn bình thường nhất Thực ra, văn chương chuyên chúở văn chương và “văn chươngchuyên chú ở con người” là hai mặt của một tờ giấy trắng “Văn chương chuyên chú ởcon người” nhưng không hề quay lưng với cái Đẹp, và ngược lại Đỗ Phủ đã từng viết
“Ngữ bất kinh nhân, tử bất hưu” ngôn ngữ phải làm cho người ta kính phục nhưng cáichứa đựng trong ngôn ngữ kia là gì mới là quan trọng Một tác phẩm có giá trị thìkhông bao giờlà một tác phẩm thô vụng về ý thức: Khi anh nhìn thấy được những gì
ẩn chứa sâu xa nhất của cuộc sống, anh đã có một cái tâm vĩ đại thì ắt hản anh khôngphải là một con người tầm thường, mà anh biết làm thế nào để nhân laọi này hiểu anh,hiểu cái “tâm” của anh - Nguyễn Du để lại một Đoạn trường tân thanh tràn ngập lòngnhân đạo, nhưng ông cũng để lại một công trình nghệ thuật ngôn từ rất đặc sắc phongphú mà nếu thiếu chúng thì nội dung truyện Kiều chẳng làm say mê bao thế hệ conngười
Trang 6Ở trên ta bàn đến cái khả năng có thể có sự kết hợp giữa “văn chương chuyên chú
ở văn chương” và “văn chương chuyên chú ở con người”.Nhưng nếu có một ai đó đưabạn một sản phẩm và yêu cầu lựa chọn “Đây cái này là tốt gỗ” và đưa một sản phẩmkhác bảo là tốt nước sơn, nếu biết giá trị của một cái hào nhoáng nhưng không ra gì vàmột cái giản dị nhưng vĩ đại bạn sẽ chọn bên nào?
Câu hỏi đó có lẽ sẽ là thừa Cho nên, nếu văn chương chuyên chú ở con người thì
dễ có giá trị hơn, nhưng “văn chương chuyên chú ở văn chương” thì chưa hẳn đã hay
vì người ta chỉ đọc “đọc rồi quên ngay sau khi đọc”
Cái “tâm” là nguồn nuôi dưỡng để phát huy cái tài Còn dù có tài đến đâu nếudửng dưng trước đồng loại đến số phận con người thì cũng khó làm nên một ánh vănchương có giá trị Vì tâm hồn con người không chỉ tiếp thu cái đẹp mà còn lại cái
“nhân” rộng lớn, cái “tình” muôn thuở
Cho nên, dẫu là gì đi nữa thì “chất” ở bên trong vẫn là yếu tố quyết định Chữ
“tâm” là động lực là yếu tố cần thiết nhất Lịch sử văn học đã có ghi những hiện tượng
có những người không hề có ý định làm văn, làm thơ nhưng lại là những người nghệ sĩlớn, còn có những nhà văn nhà thơ trọn đời cũng không viết được một câi thơ có giá trịnào dù rất kiên tâm, rất dày công đẽo gọt ngôn từ
Bài tham khảo số 2:
Từ xa xưa, văn chương đã xuất hiện và phát triển song song với lịch sử xã hội loàingười Trong kho tàng văn học nhân loại, có biết bao nhiêu kiệt tác mà giá trị đã vượtqua giới hạn không gian, thời gian để trở thành bất hủ Ấy thế nhưng rất nhiều thế hệcầm bút vẫn không nguôi trăn trở về ý nghĩa và giá trị đích thực của văn chương.Đầu thế kỉ XX, trên văn đàn nước ta diễn ra những cuộc tranh luận gay gắt giữacác quan điểm khác nhau, thậm chí đối lập nhau về văn chương, tiêu biểu là hai trườngphái: Nghệ thuật vị nghệ thuật và Nghệ thuật vị nhân sinh Tuy nhiên, từ cuối thế kỉXIX, danh sĩ Nguyễn Văn Siêu đã khẳng định: Văn chương… có loại đáng thờ Cóloại không đáng thờ Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương Loạiđáng thờ là loại chuyên chú ở con người Nhận định đúng đắn này rất gần gũi với quanđiểm: Mục đích tối thượng của văn học là phục vụ con người, phục vụ nhân sinh
Trang 7Thế nào là loại văn chương chỉ chuyên chủ ở văn chương? Đó là loại văn chươngchỉ chú trọng về mặt nghệ thuật, coi nghệ thuật là trên hết, thậm chí tôn sùng nghệthuật như một tôn giáo kì bí Người cầm bút chỉ lo trau chuốt cho vẻ đẹp hình thức củatác phẩm chứ không quan tâm tới nội dung tư tưởng có liên quan đến vận mệnh conngười và trách nhiệm của nhà văn, nhà thơ đối với xã hội hay không.
Loại văn chương ấy thường chuộng hình thức xưa cũ cầu kì hoặc thiên về vẻ đẹphào nhoáng, bóng bẩy của ngôn từ; còn nội dung thì xa rời, thoát li hiện thực… Nhữngsáng tác như thế đều không chịu nổi thử thách nghiêm ngặt của thời gian và dư luận.Bài thơ vịnh Mùa thu sau đây của tác giả Ngô Chỉ Lan thế kỉ XV toàn là hình ảnhtượng trưng, ước lệ vay mượn từ thơ Đường, thơ Tống, như: gió vàng, bông nhạn,giống ngọc, rừng phong:
Gió vàng hiu hắt cảnh tiêu sơ,
Lồ tổ bôn trời bóng nhạn thưa,
Giếng ngọc sen tàn bông hết thắm,
Rừng phong lá rụng tiếng như mưa.
Nguyễn Gia Thiều, tác giả của Cung oán ngâm khúc đã lạm dụng điển tích, điển
cố trong văn chương, sử sách Trung Hoa khiến nhiều câu thơ trở nên cầu kì, khó hiểu:
Trang 8Câu cẩm tú đàn anh họ Lý,
Nét đan thanh bậc chị chàng vương.
hoặc:
Cầu thệ thủy ngồi trơ cổ độ,
Quản thu phong đứng rũ tà huy.
Cho đến khi trào lưu Thơ mới xuất hiện và phát triển, làm chủ thi đàn Việt Namvào những năm ba mươi, bốn mươi của thế kỉ XX thì không ít thi sĩ vẫn quan niệmrằng văn chương chỉ là văn chương Thế Lữ lúc đầu khẳng định mình chỉ tôn sùng CáiĐẹp:
Tôi chỉ là một khách tình si
Ham vẻ đẹp cỏ muôn hình, muôn thể
Mượn lấy bút nàng Ly Tao, tôi vẽ
Và mượn cây đàn ngàn phím tôi ca
Vẻ đẹp u trầm, đắm đuối hay ngây thơ
Cũng như vẻ đẹp cao siêu, hùng tráng,
Của non nước, của thi văn, tư tưởng…
(Cây đàn muôn điệu)
Trong bài thơ trên, Thế Lữ cho rằng thi nhân, nghệ sĩ là những khách tình si ham
mô Cái Đẹp Thiên chức duy nhất và cao cả nhất của nghệ sĩ là đi tìm Cái Đẹp, phụng
sự Cái Đẹp chứ không bận tâm đến những vấn đề thiết thực của con người và xã hội,đến trách nhiệm công dân của bản thân họ Thi sĩ muốn được sống trên cõi tiên để xalánh cuộc đời trần tục và coi đó là biểu hiện của thái độ thoát li thực tại Thơ văn ấytuy đẹp, tuy hay nhưng nó xa lạ với dân tộc đang phải sống đói khổ, tủi nhục dưới ách
nô lệ của thực dân, phong kiến
Cực đoan hơn nữa, một vài nhà thơ, nhà văn theo quan niệm văn chương chỉchuyên chú ở văn chương đã phủ nhận nội dung tư tưởng và giá trị nhân sinh trong tácphẩm Họ cho rằng sáng tác nghệ thuật không nên đề cập tới các vấn đề liên quan tớichính trị, tư tưởng, đạo đức… và có như thế mới xứng đáng được gọi là văn chương.Hoặc khẳng định thơ không cần phải có nội dung, ý nghĩa cụ thể mà thơ là nghệ thuật
Trang 9của âm thanh, hình ảnh; thậm chí chỉ là ảo thuật của ngôn từ mà thôi.
Sang giai đoạn cuối của trào lưu lãng mạn, các trường phái thơ bí hiểm, thơ loạn,thơ điên… là biểu hiện cụ thể của quan niệm sai lệch nêu trên Không ít những sángtác loại này đã bị dư luận phê bình, chỉ trích
Còn thế nào là văn chương chuyên chú ở con người? Đó là loại văn chương quantâm trước hết đến số phận con người và cuộc sống, luôn hướng tới mục đích phục vụcon người Các nhà văn, nhà thơ theo quan điểm này cho rằng giá trị của văn chươngkhông phải chỉ ở chỗ dùng từ ngữ hay, hình ảnh đẹp, điển tích điển cố cầu kì, nội dungdẫn dắt người đọc xa rời thực tế hoặc có ảo tưởng về cuộc sống trước mắt…, mà là ởchỗ nó có ích cho cuộc đời nhiều hay ít, gần hay xa Đây chính là quan điểm nghệthuật vị nhân sinh Các tác phẩm thuộc trào lưu hiện thực và cách mạng, kể cả một sốtác phẩm thuộc trào lưu lãng mạn có nội dung tích cực cũng được viết theo quan điểmđúng đắn này
Văn chương chân chính phải phục vụ con người, phải phản ánh được đời sống vậtchất, tinh thần của con người với những niềm vui, nỗi đau muôn thuở Nhà thơ TốHữu khẳng định: Văn học không chỉ là văn chương mà thực chất là cuộc đời Văn học
sẽ không là gì cả nếu không vì cuộc đời mà có Cuộc đời là nơi xuất phát, cũng là nơi
đi tới của văn học
Cách đây hơn một trăm năm, nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu cũng đã nêu
rõ chức năng của văn học và trách nhiệm xã hội của người cầm bút:
Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.
Đạo ở đày là nhân nghĩa, là yêu nước, thương dân Văn chương là con thuyền chởđạo (đạo lí làm người) và ngòi bút là vũ khí sắc bén để trừ gian, diệt ác, cứu đời, cứungười
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu, phát triển và nâng cao ý nghĩa của quan niệmtích cực ấy trong bài cảm tưởng đọc Thiên gia thi:
Nay ở trong thơ nên có thép, Nhà thơ cũng phải biết xung phong.
Trang 10Theo Bác thì văn chương phải là vũ khí chiến đấu để cải tạo, xây dựng xã hội vàvăn nghệ sĩ là người chiến sĩ đứng trong hàng ngũ cách mạng, cống hiến, hi sinh đểbào vệ chủ quyền độc lập tự do của đất nước, hạnh phúc của nhân dân.
Loại văn chương đáng thờ mà danh sĩ Nguyễn Văn Siêu nhắc tới chính là vănchương viết về con người, phục vụ con người Ý kiến này của ông rút ra từ hiện thựcnền văn học nước nhà nên hoàn toàn xác đáng
Nhưng nếu văn chương chỉ chuyên chú ở con người mà coi nhẹ hình thức nghệthuật thì liệu tác phẩm cỏ thể cuốn hút được người đọc, có thể đứng vững trước thờigian hay không? Có ý kiến cho rằng: Văn học không chỉ phải chân thực, sâu sắc, nhânđạo mà còn phải hay, phải đẹp Vậy hai ý kiến này có mâu thuẫn với nhau chăng?Như trên đã nói, con người là trung tâm của cuộc sống mà văn chương lại là tấmgương phản chiếu cuộc sống Nếu văn chương không đề cập tới con người thì nó sẽkhông có giá trị; Mặt khác, giá trị nội dung và nghệ thuật của văn chương luôn gắn bóchặt chẽ với nhau Nội dung chi phối và lựa chọn hình thức thể hiện Do vậy mà không
có nội dung thì cũng không thể có hình thức Xét cho cùng, chất lượng nghệ thuật củatác phẩm chủ yếu là ở chỗ nó đã thể hiện nội dung tác phẩm như thế nào? Văn chươngsáng tạo ra Cái Đẹp mà Cái Đẹp lại chính là sự sống Không có Cái Đẹp thuần túy,trừu tượng chẳng liên quan gì đến cuộc sống muôn màu muôn vẻ Phản ánh con ngườichính là cách thức duy nhất để văn chương đến với Chân, Thiện, Mĩ của cuộc đời.Một tác phẩm có giá trị lâu dài nghĩa là phải vừa hay, vừa đẹp Nhà văn sáng tạo ra
nó phải thực sự có tài năng và tâm huyết Cái tâm chính là tấm lòng là tình người, tìnhđời của người cầm bút Cái tâm mới là gốc rễ bền vững làm nên mọi giá trị thực sự củavăn chương chân chính
Lòng thương yêu, cảm phục người nông dân yêu nước giúp nhà thơ Nguyễn ĐìnhChiểu dựng nên một tượng đài hùng tráng về người nghĩa sĩ nông dân trong lịch sửvăn học Việt Nam Sự đau xót chân thành trước số phận bi thảm của con người lươngthiện; thái độ bất bình, căm phẫn xã hội phong kiến thối nát, bất công là cơ sở để thihào Nguyễn Du viết nên một Truyện Kiều bất hủ Nhà văn Nam Cao lạnh lùng, tỉnhtáo phân tích cội nguồn mọi điều xấu, điều ác đều xuất phát từ giai cấp thống trị đương
Trang 11thời Đạo tục đen tối của xã hội đã tước đoạt quyền sống, quyền làm người và chà đạplên danh dự, nhân phẩm Những tác phẩm như Đời thừa, Trăng sáng, Sống mòn, Vợchồng A Phủ, Vợ nhặt… và đặc biệt là Chí Phèo của Nam Cao là lời kêu cứu hãy bảo
vệ con người, hãy chặn đứng bàn tay tội ác tha hóa con người
Mấy trăm năm qua, người đời vẫn rung động sâu xa trước tiếng than xé ruột: Đauđớn thay phận đàn bà của thi hào Nguyễn Du, vẫn yêu thích cái hay cái đẹp củaTruyện Kiều, bởi đó là tác phẩm chuyên chú ở con người Phần tích cực, trong sángcủa Thơ mới cũng được coi là tiếng nói trẻ trung, yêu đời tha thiết, yêu tiếng Việt sâu
xa Thế hệ trẻ sẽ không bao giờ quên thơ Xuân Diệu, Nguyễn Bính, Huy Cận, Thế Lữ,Lưu Trọng Lư… Những tác phẩm như thế chính là loại văn chương đáng thờ vậy.Văn chương là nghệ thuật, vì vậy người viết phải chú ý đến tính nghệ thuật củavăn chương, Danh sĩ Nguyễn Văn Siêu và Cao Bá Quát được người đương thời đánhgiá rất cao là : Thần Siêu, thánh Quát Vì thế, chắc chắn nghệ thuật văn chương của haiông phải tài tình, điêu luyện Nhưng tài nghệ văn chương dù có tài tình, điêu luyện đếnđâu thì cũng phải chuyên chú ở con người thì mới xứng đáng được đề cao và ca tụng
Ý kiến trên đây của danh sĩ Nguyễn Văn Siêu tiêu biểu cho quan điểm nghệ thuậttruyền thống của dân tộc ta Chính với quan điểm văn chương chuyên chú ở con người
mả ông cha ta đã xây dựng được một nền văn học đầy sức sống và giàu chất nhân văn.Nền văn học ấy là cơ sở vững chắc cho sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của vănchương hiện đại
Bài viết số 6 lớp 12 đề 2: Buy_phông, nhà văn Pháp nổi tiếng, có viết: "Phong cách chính là người" Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào?
Bài làm
Cần lưu ý những ý chính sau:
- Phong cách chính là nét độc đáo và phần đóng góp riêng của nhà văn cho đời sốngvăn học
- Phong cách bao gồm cả phương diện nội dung và nghệ thuật :
+ Độc đáo về nội dung thể hiện ở quan niệm về cuộc sống và con người từ việc lựachọn đề tài, xác định chủ đề, cách lí giải những vấn đề về cuộc sống và con người…
Trang 12+ Độc đáo về nghệ thuật thể hiện ở phương thức biểu hiện, ở việc lựa chọn các thủpháp nghệ thuật , tổ chức kết cấu, sử dụng ngôn ngữ….
- Điều thú vị khi đọc tác phẩm văn học là phát hiện được những nét độc đáo trongphong cách của mỗi nhà văn
Bài tham khảo
“Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay chỉ làm theo một vài kiểumẫu… Văn chương chỉ dung nạp những ai biết đào sâu suy nghĩ, khơi những nguồnchưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có”, với nhà văn Nam Cao, ông đòi hỏi ở mỗingười cầm bút một sự sáng tạo riêng cho mình, để lại cho văn học những gì là củariêng mình Nhà văn Pháp Buy-phông thì quan niệm “Phong cách chính là người”.Quan niệm này phải chăng xuất phát từ mối quan hệ giữa nhà văn với những điềuthuộc về riêng nhà văn đó?
Trong câu nói của Buy-phông, “Phong cách” là những nét độc đáo của riêng mỗinhà văn thể hiện trong văn học Đó là “những nguồn chưa ai khơi” nhưng nhà văn đó
đã khơi tìm và hưởng được sự ngọt mát của nó Cần hiểu rằng, phong cách của nhàvăn được thể hiện trên cả hai phương diện: nội dung và nghệ thuật
Trong nội dung, phong cách nhà văn in đậm trong quan niệm về cuộc sống conngười, việc lựa chọn đề tài, xây dựng chủđề, cách lí giải vấn đề về cuộc sống conngười… Có thể thấy rõ điều này ở nhiều nhà văn như Nguyễn Tuân, Nam Cao, Hồ ChíMinh… Nguyễn Tuân thường nhìn mọi sự vật, sự việc dưới góc độ của sự tài hoa.Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, nhà văn tìm thấy sự tài hoa của những nhàNho hết thời trong những thú chơi tao nhã của họ: thả thơ, uống trà, ngâm vịnh… SauCách mạng, nhà văn lại say mê với sự tài hoa của những con người Việt Nam trong laođộng, sản xuất… Nam Cao lại khác Trước Cách mạng, ông đau đáu với đề tài vềnhững người nông dân Việt Nam nô lệ bị tha hóa về tinh thần, nhân phẩm hay nhữngnhà trí thức Việt Nam quằn quại trong nỗi đau vì bị “áo cơm ghì sát đất”…
Về nghệ thuật, phong cách nhà văn cũng được thể hiện đa dạng ở nhiều phươngdiện: phương thức biểu hiện, lựa chọn thủ pháp nghệ thuật, cách tổ chức kết cấu, tổchức ngôn ngữ… Điều này cũng rất dễ nhận biết đặc biệt ở những tác giả lớn Nhà thơ
Trang 13Tố Hữu thường chọn thể thơ lục bát, giọng điệu tâm tình ngọt ngào để thể hiện tìnhcảm tha thiết, chân thành của nhân vật trữ tình Nhà văn Nam Cao lại rất dễ “bị” nhận
ra bởi lối kể chuyện đảo trình tự tuyến tính hiện đại hay cách liên kết đoạn văn rất tàitình… Mỗi nhà văn lại có những ý tưởng độc đáo khác nhau trong cách thể hiện tácphẩm của mình Và với độc giả, khi đọc một truyện ngắn, thưởng thức một bài thơ…không gì thích thú là việc phát hiện ra những nét đặc sắc về phong cách của các tácgiả Những nhà văn, nhà thơ có tài năng thực sự mới có thể định hình phong cáchriêng của mình Và giữa phong cách của mỗi tác giả lại có mối quan hệ chặt chẽ tớibản thân cá tính mỗi nhà văn Trong văn học, phong cách được thể hiện sinh động nhưmột thực thể bộc lộ những quan niệm cá nhân về văn học Trong truyện ngắn củamình, Nam Cao luôn có vẻ khách quan, hờ hững với nhân vật Ông gọi họ là “y”, là
“thị”, miêu tả họ với những hình hài xấu xí, thậm chí là ghê rợn (đặc biệt là nhữngngười nông dân) Nhưng đằng sau những trang văn tưởng như lạnh lùng, khinh thị ấy
là tấm lòng đồng cảm thấu suốt là tình thương đến nhói buốt của một tấm lòng đồng ái,đồng chủng Ngoài đời, con người Nam Cao cũng có dáng vẻ giống như giọng điệuvăn chương của ông trong truyện ngắn Nhắc đến Nam Cao, những người bạn vănnhớđến một dáng vẻ trầm lặng, ít nói, nhưng thực chất, ẩn đằng sau dáng vẻ phẳnglặng, im ắng ấy là một tinh thần sôi nổi, quyết liệt Chỉ có những tính cách mạnh mẽmới có thể phát biểu thế này: “Sống đã rồi hãy viết”!
Phong cách của nhà văn in đậm lên từng trang viết Đến lượt mình, phong cáchvăn học của mỗi tác giả lại in sâu vào lòng người đọc tạo nên mối đồng cảm sâu sắcgiữa những nhà văn, nhà thơ và những độc giả chân thành
Đưa ra một nhận định đúng đắn, Buy-phông định hướng cho những nhà văn haynhững người ôm mộng văn chương phải biết định hình cho mình một phong cách riêngnổi bật Đó phải là phong cách của riêng anh để người đọc nhận ra đó là anh chứkhông phải là người khác Đến lượt mình, mỗi độc giả cần là một người đọc thôngminh biết tìm tòi, suy nghĩ phát hiện nét phong cách riêng của mỗi nhà văn
Bài viết số 6 lớp 12 đề 3: Anh (chị) hãy bày tỏ quan điểm của mình về ý kiến của nhà văn Pháp La Bơ-ruy-e:" Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần ta lên và gợi