Tim hieu chung ve van bieu cam

* Tình cảm được bộc lộ: Cảm xúc hạnh phúc của một người đang thấy mình như chẽn lúa đòng đòng được phơi mình tự do dưới ánh nắng ban mai ấm áp.. * Mục đích bộc lộ tình cảm: Người đọc hiể

Ngữ liệu SGK Ngữ Văn 7-Tập I (trang 71)

a Thương thay con cuốc giữa trời

Dầu kêu ra máu có người nào nghe.

(Ca dao)

b Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông Thân em như chẽn lúa đòng đòng,

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.

(Ca dao)

Thương thay con cuốc giữa trời

Dầu kêu ra máu có người nào nghe.

* Tình cảm được bộc lộ:

Mượn hình ảnh con cuốc để nói

lòng mình: thương, cảm thông

cho số phận của những con người

nhỏ bé bất hạnh trong xã hội

phong kiến xưa

* Mục đích bộc lộ tình cảm:

Người đọc hiểu được:

-> thương, cảm thông,

chia sẻ -> góp

sức cải tạo xã hội, xóa bỏ đau

thương bất công…

Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.

* Tình cảm được bộc lộ:

Cảm xúc hạnh phúc của một người đang thấy mình như chẽn lúa đòng đòng được phơi mình tự do dưới ánh nắng ban mai ấm áp

* Mục đích bộc lộ tình cảm:

Người đọc hiểu được:

-> yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên tươi đẹp, yêu thành quả lao động… ->

yêu tự do, yêu hòa bình…

Nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người với thế giới xung quanh.

Khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.

Ghi nhớ.

Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.

Ngữ liệu SGK Ngữ Văn 7-Tập I (trang 72)

VD1 Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng,

Minh, Ngọc thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép

VD2 Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca của đất nước ta

trong đêm khuya Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng

im , không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng… Có lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài Đó chính là quê hương ta đang lên tiếng hát Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta thuở

ta mới lọt lòng Đó là tiếng ngân của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng và những cánh đồng sau một ngày lao động và chiến đấu

(Nguyên Ngọc, Tùy bút: Đường chúng ta đi.)

VD1 Thảo thương nhớ ơi!

Mới ngày nào Thảo còn

ngồi chung một bàn với

Hồng, Minh, Ngọc thế mà

nay Thảo đã theo cha mẹ

vào thành phố Hồ Chí

Minh, để cho bọn mình

xiết bao mong nhớ Thảo

có nhớ những lần chúng

mình cùng dạo Hồ Tây,

cùng chơi Thủ Lệ, cùng

tham quan Ao Vua? Thảo

có nhớ một lần mình ốm

dài, Thảo chép bài cho

mình?

+ Thảo thương nhớ ơi!

+ Xiết bao mong nhớ

(Bài làm của học sinh)

Nội dung: Biểu hiện nỗi nhớ, nhắc lại

những kỉ niệm.

* Gợi sự việc: + Ngồi chung bàn.

+ Theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh.

+ Cùng đi chơi.

+ Mình ốm bạn chép bài hộ.

Nhắc về một tình bạn thắm thiết Biểu cảm gián tiếp.

* Tình cảm được nhắc cụ thể:

Không qua khâu trung gian Biểu cảm trực tiếp.

VD2 Trên đài, một người con gái nào đó vừa

hát một bài dân ca của đất nước ta trong đêm

khuya Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài

khung cửa đọng lại, đứng im , không nháy nữa,

đêm đã đi vào chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm

vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy

Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát như

cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân

trời, có lúc rụt rè e thẹn như khóe mắt người

yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch duyên dáng

như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa

chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng

tre và bóng nắng… Có lẽ không phải là một

người con gái đã hát trên đài Đó chính là quê

hương ta đang lên tiếng hát Tiếng ngân nga dội

lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đôi

cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả

nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau

của ta thuở ta mới lọt lòng Đó là tiếng ngân của

mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng và

những cánh đồng sau một ngày lao động và

chiến đấu

Nội dung: Biểu hiện tình

cảm gắn bó với quê hương.

* Sự việc: + Tiếng hát trên đài

* Các hình ảnh miêu tả:

+ giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im , không nháy nữa,

+ ngân nga bát ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, + rụt rè e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp

+ tinh nghịch duyên dáng như những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng…

+ góc vườn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả nặng,

Biểu cảm gián tiếp.

+ Thảo thương nhớ ơi!

+ Xiết bao mong nhớ

Nội dung: Biểu hiện nỗi nhớ, nhắc lại

những kỉ niệm

* Gợi sự việc: + Ngồi chung bàn.

+ Theo cha mẹ vào TP

Hồ Chí Minh

+ Cùng đi chơi

+ ốm bạn chép bài hộ

Nhắc về một tình

bạn thắm thiết Biểu cảm gián tiếp.

* Tình cảm được

nhắc cụ thể:

Biểu cảm trực tiếp.

Nội dung: Biểu hiện tình cảm gắn bó

với quê hương.

* Sự việc: + Tiếng hát trên đài

* Các hình ảnh miêu tả:

+ giọt sao … không nháy nữa + cánh cò trên đồng lúa

+ rụt rè, e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp

+ tinh nghịch, duyên dáng, đôi chân nhỏ thoăn thoắt …con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng… + góc vườn, cây sầu đông, giàn bầu

Biểu cảm gián tiếp.

Tình cảm đẹp thấm nhuần tư tưởng nhân văn.

Ghi nhớ.

* Văn biểu cảm còn gọi là văn trữ tình; bao gồm các thể loại văn học như thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tùy bút…

* Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn (như yêu con người, yêu

thiên nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác,

* Ngoài cách biểu cảm trực tiếp như tiếng kêu, lời than, văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm.

1 So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn nào là văn biểu cảm

Vì sao? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy.

a) Hải đường: Loài

cây nhỡ, họ chè, lá

dài, dày, mặt trên

bóng, mép có nhiều

răng cưa Hoa mọc

từ 1 đến 3 đóa ở gần

ngọn cây, ngọn cành,

có cuống dài, tràng

hoa màu đỏ tía, nhị

đực rất nhiều hoa

Hoa nở ở Việt Nam

vào dịp Tết âm lịch,

đẹp, không thơm

Thường trồng làm

cảnh

b) Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đường trong mùa hoa của nó, hai cây đứng đối nhau trước tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đóa ở đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phúc Nhìn gần, hải đường có một màu đỏ thắm rất quý, hân hoan say đắm Tôi vốn không thích cái lối văn hoa của các nhà nho cứ muốn tôn xưng hoa hải đường bằng hình ảnh của những người đẹp vương giả Sự thực

ở nước ta hải đường đâu phải chỉ mọc ở những sân nhà quyền quý, nó sống khắp các vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ Dáng cây cũng vậy,lá to thật khỏe, sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền Bỗng nhớ năm xưa, lần đầu từ miền Nam ra Bắc lên thăm Đền Hùng, tôi đã ngơ ngẩn đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ núi Nghĩa Lĩnh

(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa

trái quanh tôi.)

(Theo Từ điển Bách

khoa nông nghiệp.)

Bài tập 1.

* Đoạn văn a là văn bản thuyết minh về đặc điểm, hình dáng của cây, lá, hoa, mùa

hoa, công dụng của hoa hải đường.

* Đoạn văn b là văn bản biểu cảm vì:

Nhà văn đã biến hoa hải đường thành biểu tượng của tình cảm, bằng cách thêm cho

nó những so sánh, ẩn dụ, hình ảnh miêu tả…

+ rộ lên hàng trăm đóa ở đầu cành phơi phới như lời chào hạnh phúc.

+ màu đỏ thắm rất quý, hân hoan say đắm

+ hải đường rạng rỡ nồng nàn…

+ cội cành sần lên những lớp da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ + cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền

=> mỗi đóa hoa đều nói lên cảm xúc trào dâng của tác giả.

=> Biểu cảm gián tiếp.

Nghe nhạc