- >Khi con người có những tình cảm tốt đẹp chất chứa muốn bày tỏ cho người khác cảm nhận được thì người ta có nhu cÇu biÓu c¶m?. Người ta thường biểu lộ tình cảm bằng những phương tiện -[r]
Trang 1Ngày soạn: 8/10/2006 Tiết 20.
Ngày dạy: 9/10/2006 Tìm hiểu chung về văn biểu cảm.
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
-Giúp học sinh: Hiểu được văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm của con người
2.Kĩ năng:
- Phân biệt được biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng như phân biệt
được các yếu tố trong văn biểu cảm
3 Thái độ:
- Biết nhận diện và bước đầu phân tích các văn bản biểu cảm, có ý thức chuẩn bị
để tập viết kiểu văn bản này
B Chuẩn bị :
-Giáo viên: Chuẩn bị một bài thơ, một bài báo,một bức thư mang nội dung biểu cảm
- Học sinh: Chuẩn bị bài theo nội dung sách giáo khoa
C Tiến trình tổ chức các hoạtdộng.
Hoạt động1:Kiểm tra
GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Hoạt động 2:Giới thiệu bài.
Hằng ngày các em được đọc một số bài thơ, bài báo, bức thư mang nội dung biểu cảm, trong cuộc sống văn biểu cảm rất nhiều Vậy văn biểu cảm là gì? có đặc
điểm như thế nào? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 3:Bài mới.
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
? Vận dụng kiến thức về từ
hán việt để giải nghĩa các từ
sau:
Nhu, cầu, biểu, cảm
GV: Nhu cầu biểu cảm là
mong muốn bày tỏ những
- HS giải nghĩa
I Nhu cầu biểu cảm và văn
biểu cảm.
1 Nhu cầu biểu cảm của con người.
Nhu: Cần phải có
- Cầu: Mong muốn
- > Mong muốn có
- Biểu: Thể hiện ra bên ngoài
- Cảm: Rung động và mến phục
- > Rung động được biểu hiện
Trang 2rung động của bản thân thành
lời văn lời thơ
? Trong cuộc sống hàng ngày
có khi nào các em xúc động
trước một cảnh đẹp thiên
nhiên, một cử chỉ đẹp?
GV: Là con người ai cũng có
những giây phút xúc động
Các nhà văn nhà thơ viết ra
những tác phẩm hay từ những
phút giây xúc động đó
Văn bản biểu cảm chỉ là một
trong vô vàn những cách biểu
cảm của con người (Nhạc,
hoạ )
- Đọc 2 bài ca dao SGK
? Câu ca dao 1 có phải kể
chuyện con Cuốc không?
Hình ảnh con Cuốc gợi sự liên
tưởng gì?
? Câu ca dao 2 thổ lộ tình
cảm, cảm xúc gì?
? Khi nào thì con người có
nhu cầu biểu cảm?
? Người ta thường biểu lộ tình
cảm bằng những phương tiện
nào?
GV khái quát:
? Thế nào là văn biểu cảm?
? Văn biểu cảm gồm những
thể loại nào?
- HS lắng nghe
- Tự bộc lộ
- HS lắng nghe
- HS đọc bài
- Trả lời độc lập
- Suy nghĩ, Trả
lời
- Trình bày ý kiến
- Trả lời độc lập
ra bằng lời
* Bài tập.
+ Câu1
- Biểu hiện nỗi đau oan trái của người lao động không
được lẽ công bằng soi tỏ
+ Câu 2
- Cảm xúc về một niềm hạnh phúc bao la êm ái và tự trào
- >Khi con người có những tình cảm tốt đẹp chất chứa muốn bày tỏ cho người khác cảm nhận được thì người ta có nhu cầu biểu cảm
- Phương tiện biểu cảm: Bài thơ, bài văn
* Ghi nhớ: SGK.
Trang 3Cho học sinh đọc 2 đoạn văn
/ SGK
? Hãy xác định nội dung biểu
đạt của từng đoạn văn?
Nội dung ấy có đặc điểm gì
khác so với nội dung của văn
bản tự sự và miêu tả?
? Hai đoạn văn trên được trình
bày theo phương thức biểu đạt
nào?
? Qua việc so sánh, em có
nhận xét gì về văn biểu cảm
so với văn miêu tả, tự sự?
? Nội dung tình cảm trong văn
biểu cảm thường đề cập đến
những nội dung nào?
? Có ý kiến cho rằng" Tình
cảm, cảm xúc trong văn biểu
cảm phải là tình cảm cảm xúc
thấm nhuần tư tưởng nhân
văn" Qua 2 đoạn văn trên em
có tán thành không? Vì sao?
- Nhân văn: Văn minh loài
người
GV: Chính vì vậy mà cảm và
nghĩ thường không tách rời
nhau Những tình cảm không
tốt đẹp xấu xa như lòng đố kị,
bụng dạ hẹp hòi keo kiệt đều
không trở thành nội dung biểu
cảm chính diện được mà nếu
- Đọc 2 đoạn văn
- Xác định nội dung
- So sánh, nhận xét
- Trả lời độc lập
- Nhận xét
- Trả lời độc lập
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trình bày
- HS nghe
2.Đặc điểm chung của văn biểu cảm.
* Bài tập.
- Đoạn 1: Biểu hiện nỗi nhớ và nhắc lại những kỷ niệm
- Đoạn 2: Biểu hiện tình cảm gắn bó với quê hương đất nước
- Khác: Cả hai đoạn văn đều không kể một chuyện gì hoàn chỉnh
+ Đoạn 2: Sử dụng miêu tả và liên tưởng để gợi cảm xúc
+ Trình bày theo phương thức biểu cảm
- Văn biểu cảm khác văn miêu tả, tự sự về nội dung biểu cảm
* Nội dung tình cảm
- Nỗi nhớ và tình cảm bạn bè
- Tình cảm gắn bó với quê hương
- ý kiến trên hoàn toàn đúng vì con người luôn phải hướng tới những tình cảm tốt đẹp
Trang 4có cũng chỉ là đối tượng để
mỉa mai, châm biếm mà thôi
? Theo em, tình cảm trong văn
biểu cảm thường là những tình
cảm như thế nào?
- Cho học sinh đọc 2 đoạn văn
? Em có nhận xét gì về cách
thể hiện tình cảm ở 2 đoạn
văn?
? Qua đó em thấy có mấy
cách biểu cảm tình cảm là
những cách nào? Đó là những
cách nào?
? Tìm những từ ngữ có giá trị
biểu cảm trong hai đoạn văn
trên?
GV: Văn biểu cảm chỉ nhằm
cho người đọc biết được tình
cảm của người viết, tình cảm
là nội dung thông tin chủ yếu
của văn biểu cảm Các hình
ảnh, sự việc chỉ là phương tiện
để biểu cảm Trong văn biểu
cảm thường sử dụng các hình
ảnh liên tưởng, so sánh, ẩn dụ
? Văn biểu cảm là gì?
? Những thể loại nào thuộc
- Trình bày ý kiến
- Đọc đoạn văn/ SGK
- Nêu ý kiến nhận xét
- Trả lời độc lập
- Phát hiện trình bày
- HS nghe
* Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn.
- Đoạn 1: Thể hiện tình cảm trực tiếp
- Đoạn 2: Thể hiện tình cảm gián tiếp
- Đoạn1: Gọi tên trực tiếp của
đối tượng biểu cảm, nói thẳng tình cảm của mình
- Đoạn 2: Bắt đầu bằng miêu tả tiếng hát trên đài, tiếng hát trong tâm hồn, trong tưởng tượng
* Có hai cách biểu cảm
- Biểu cảm trực tiếp: Thường
gặp ở thư từ, nhật ký
- Biểu cảm gián tiếp: Thường
gặp trong tác phẩm văn học
- Các từ : Thương, nhớ ai, xiết bao mong nhớ
Đoạn 2 là một chuỗi hình ảnh, liên tưởng
Trang 5văn biểu cảm? Tình cảm
thường có tính chất như thế
nào, cách biểu hiện của văn
biểu cảm ra sao?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
GV khái quát
GV Nêu yêu cầu bài tập 1
? So sánh 2 đoạn văn cho biết
đoạn nào là văn biểu cảm? Vì
sao?
? Nêu nội dung của hai đoạn
văn?
? Theo em đoạn văn nào là
biểu cảm? Vì sao?
Chỉ ra những từ ngữ biểu cảm
tong đoạn văn?
- GV Nêu yêu cầu của bài tập
2
- Gọi học sinh đọc 2 bài thơ
? Nêu nội dung biểu cảm của
2 bài thơ'' Sông núi nước
Nam''; '' Phò giá về kinh''
? Cách thể hiện tình cảm
trong bài thơ như thế nào?
Theo cách trực tiếp hay gián
tiếp?
- Khái quát, rút
ra ghi nhớ
- HS nghe yêu cầu
- So sánh, nhận xét
- Trình bày ý
kiến
- HS đọc bài
- Trả lời độc lập
- Nhận xét
3.Ghi nhớ: SGK.
II Luyện tập.
1 Bài tập 1.
- Đoạn 1: Giải thích về cây Hải
đường
- Bộc lộ tình cảm yêu thích hoa Hải đường của tác giả
- Đoạn 2 là văn biểu cảm vì:
Đoạn văn đã thểu hiện tình cảm của tác giả về hoa Hải
đường
- Từ ngữ: Phơi phới, trông dân dã
2 Bài tập 2.
- Nội dung biểu cảm của 2 bài thơ:
+ Tình cảm tự hào trước chủ quyền độc lập của dân tộc + Niềm tự hào trước những chiến công oanh liệt của dân tộc
- > Tình cảm biểu hiện trực tiếp
* Hoạt động 4. Hướng dẫn học ở nhà
- ở nhà: + Sưu tầm những đoạn văn, bài thơ biểu cảm, theo quan niệm đã học + Học ghi nhớ
+ Làm bài tập 3
+Soạn bài ca Côn sơn