TIỂU LUẬN TRIẾT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI Khoa Triết học và KHXH 000 TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC ANH (CHỊ) HÃY PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT Ở MỘT LÀNG NGHỀ.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI

Khoa Triết học và KHXH

000

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

ANH (CHỊ) HÃY PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT Ở MỘT LÀNG

NGHỀ CỤ THỂ

Giảng viên hướng dẫn: ThS Ninh Ánh Hồng

Sinh viên thực hiện:

Mã SV:

Lớp: TC-27.09

Hà Nội – 11/2022

MỤC LỤC

3

B.NỘI DUNG 4

I.MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT 4

1.Khái niệm lực lượng sản xuất 4

2.Khái niệm quan hệ sản xuất 5 3.Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất 6

II.MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT Ở LÀNG NGHỀ (GỐM BÁT TRÀNG) 6

1.Lực lượng sản xuất của làng gốm Bát Tràng 6

2.Quan hệ sản xuất của làng gốm Bát Tràng 7

3.Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất 8

C.KẾT LUẬN

9 TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

A.LỜI MỞ ĐẦU

Theo Chủ nghĩa Mác – Lênin thì loài người từ trước đến nay đã trải qua 5 hình thái kinh tế xã hội Từ thời kỳ mông muội đến hiện đại như ngày nay, đó là: Thời kỳ công xã nguyên thuỷ, thời kỳ chiếm hữu nô lệ, thời kỳ phong kiến, thời kỳ

tư bản chủ nghĩa và thời kỳ xã hội chủ nghĩa Trong mỗi hình thái kinh tế xã hội được quy định bởi một phương thức sản xuất nhất định Chính những phương thức sản xuất vật chất là yếu tố quyết định sự phát triển hình thái kinh tế xã hội Và qua nghiên cứu thì theo một phương thức sản xuất nào cũng đều phải có sự phù hợp giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất luôn song song tồn tại và tác động lẫn nhau để hình thành một phương thức sản xuất Đây là hai yếu tố quan trọng quyết định tính chất, kết cấu của xã hội

Trong bất kỳ một phương thức sản xuất nào quan hệ sản xuất cũng phải phù hợp với lực lượng sản xuất Sự tác động qua lại và mối quan hệ giữa chúng phải hài hoà và chặt chẽ Tuy nhiên trong hai yếu tố đó thì lực lượng sản xuất luôn quyết định quan hệ sản xuất Một hình thái kinh tế - xã hội có ổn định và tồn tại vững chắc thì phải có một phương thức sản xuất hợp lý Chính bởi lẽ đó mà lực lượng sản xuất phải tương xứng phù hợp với quan hệ sản xuất bởi vì xét đến cùng thì quan hệ sản xuất chính là hình thức của lực lượng sản xuất Vậy nên nếu lực lượng sản xuất phát triển trong khi đó quan hệ sản xuất lạc hậu thì sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Ngược lại quan hệ sản xuất tiến bộ hơn lực lượng sản xuất thì không phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất gây ra sự bất ổn cho xã hội Do đó một phương thức sản xuất hiệu quả thì phải có một quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất

Qua phần lý luận trên ta có thể thấy việc nghiên cứu mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hết sức cần thiết Đặc biệt, trong

thời kì phát triển kinh tế thị trường theo Chủ nghĩa xã hội, mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất của một làng nghề cụ thể là một vấn

đề lớn Vậy nên em chọn đề tài “Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất ở một làng nghề cụ thể” Làng gốm Bát Tràng là đối tượng em hướng đến vì sự phát triển lâu đời, gìn giữ nhiều nét đẹp văn hoá bản sắc dân tộc

B.NỘI DUNG

VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT:

1 Khái niệm lực lượng sản xuất:

a. Khái niệm:

Lực lượng sản xuất biểu hiện mối quan hệ giữa người với giới tự nhiên Trình

độ của lực lượng sản xuất, thể hiện trình độ trinh phục tự nhiên của loài người trong quá trình tác động vào tự nhiên tạo ra của cái vật chất đảm bảo cho sự tồn tại

và phát triển của loài người

b. Nội dung:

Lực lượng sản xuất bao gồm:

- Tư liệu sản xuất do xã hội tạo ra, trước hết là công cụ lao động

- Người lao động với những kinh nghiệm sản xuất thói quen lao động, biết sửa dụng tư liệu sản xuất để tạo ra của cải vật chất

- Tư liệu sản xuất bao gồm: Đối tượng lao động và Tư liệu lao động

Đối tượng lao động không phải là toàn bộ giới tự nhiên, mà chỉ có một bộ phận của giới tự nhiên được đưa vào sản xuất Con người không chỉ tìm trong giới tự nhiên những đối tượng lao động có sẵn, mà còn sáng tạo ra bản thân đối tượng lao động

Tư liệu lao động là vật thể hay phức hợp vật thể mà con người đặt giữa mình với đối tượng lao động, chúng dẫn chuyền sự tác động của con người vào đối tượng lao động Đối với mỗi thế hệ mới những tư liệu lao động do thế hệ trước để lại trở thành điểm xuất phát cho thế hệ tương lai Vì vậy những tư liệu lao động đó là cơ

sở kế tục của lịch sử Tư liệu lao động chỉ trở thành lực lượng tích cực cải biến đối tượng lao động, khi chúng kết hợp với đời sống Tư liệu lao động dù có ý nghĩa lớn lao đến đâu, nhưng nếu tách khỏi người lao động thì cũng không thể phát huy được tác dụng, không thể trở thành lực lượng sản xuất của xã hội

Các yếu tố hợp thành lực lượng sản xuất thường xuyên có quan hệ chặt chẽ với nhau Trong sự phát triển của hệ thống công cụ lao động và trình độ khoa học-kĩ thuật, kĩ năng lao động của con người đóng vai trò quyết định Con người là nhân

tố trung tâm và là mục đích của nền sản xuất xã hội Lênin viết: “Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động”

Do khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp mà thành phần con người cấu thành lực lượng sản xuất cũng thay đổi Người lao động trong lực lượng sản xuất không chỉ gồm người lao động chân tay mà còn cả kĩ thuật viên, kĩ sư và cán bộ khoa học phục vụ trực tiếp quá trình sản xuất

Ví dụ: mạng 4G, công nghệ internet, các nền tảng mạng xã hội như Facebook,

youtube, tiktok…

2 Khái niệm quan hệ sản xuất:

a. Khái niệm:

Quan hệ sản xuất là quan hệ kinh tế giữa người với người trong quá trình sản xuất (sản xuất và tái sản xuất xã hội): Sản xuất – phân phối – trao đổi – tiêu dùng Quan hệ sản xuất bao gồm quan hệ kinh tế - xã hội và quan hệ kinh tế tổ chức Quan hệ sản xuất thuộc lĩnh vực đời sống vật chất của xã hội, nó tồn tại khách, độc lập với ý thức của con người Quan hệ sản xuất là quan hệ kinh tế cơ bản của một hình thái kinh tế xã hội Một kiểu quan hệ sản xuất tiêu biểu cho bản chất kinh tế xã hội nhất định

b. Nội dung:

Quan hệ sản xuất bao gồm những mặt cơ bản sau:

- Quan hệ sản xuất giữa người với người đổi việc về tư liệu sản xuất

- Quan hệ giữa người với người đổi việc tổ chức quản lý

- Quan hệ giữa người với người đổi việc phân phối sản phẩm lao động

Ba mặt nói trên có quan hệ hữu cơ với nhau, trong đó quan hệ thức nhất có ý nghĩa quyết định đối với tất cả những mối quan hệ khác Bản chất của bất kỳ quan

hệ sản xuất nào cũng đều phụ thuộc vào vấn đề những tư liệu sản xuất chủ yếu trong xã hội được giải quyết như thế nào

Có hai hình thức sở hữu cơ bản về tư liệu sản xuất:

- Sở hữu tư nhân

- Sở hữu xã hội

Những hình thức sở hữu đó là những quan hệ kinh tế hiện thực giữa người với người trong xã hội Đương nhiên để cho tư liệu sản xuất không trở thành “vô chủ”

phải có chính sách và cơ chế rõ ràng để xác định chủ thể sở hữu và sử dụng đối với những tư liệu sản xuất nhất định

Trong sự tác động lẫn nhau của các yếu tố cấu thành quan hệ sản xuất, quan hệ

tổ chức quản lý và quan hệ phân phối có vai trò quan trọng Những quan hệ này có thể góp phần củng cố quan hệ sở hữu và cũng có thể làm biến dạng quan hệ sở hữu Các hệ thống quan hệ sản xuất ở mỗi giai đoạn lịch sử đều tồn tại trong một phương thức sản xuất nhất định Hệ thống quan hệ sản xuất thống trị mỗi hình thái kinh tế xã hội ấy Vì vậy khi nghiên cứu, xem xét tính chất của một hình thái xã hội thì không thể nào nhìn ở trình độ của lực lượng sản xuất mà còn phải xem xét đến tính chất của các quan hệ sản xuất

Ví dụ: Trong xã hội nguyên thủy, trình độ của lực lượng sản xuất còn thấp kém,

công cụ sản xuất thô sơ, lạc hậu, chủ yếu là đồ đá, cung tên nên người nguyên thủy buộc phải gắn bó với nhau và thực hiện chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, tất cả

tư liệu sản xuất đều là của chung, do trình độ của lực lượng sản xuất còn thấp kém nên của cải làm ra hầu hết đều bị tiêu dùng hết, không có của cải dư thừa nên không có việc chiếm đoạt làm của riêng, tất cả mọi người trong xã hội đều bình đẳng, không có áp bức, bóc lột, bất công Như vậy, trong xã hội nguyên thủy, quan

hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất là quan hệ sở hữu công về tư liệu sản xuất, quan

hệ trong tổ chức – quản lý là quản lý thông qua các công xã và quan hệ phân phối kết quả là phân phối bình đẳng cho các thành viên

3 Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất:

Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất quy

định sự vận động, phát triển của các phương thức sản xuất trong lịch sử Lực lượng

sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của một phương thức sản xuất có tác động biện chứng, trong đó lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất, còn quan hệ

sản xuất tác động trở lại đối với lực lượng sản xuất

C.Mác viết: “Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người có những quan hệ nhất định, tất yếu, không phụ thuộc vào ý muốn của họ - tức những

quan hệ sản xuất, những quan hệ này phù hợp với một trình độ phát triển nhất định

của các lực lượng sản xuất vật chất của họ”

Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, ngược lại, nếu không phù hợp sẽ kìm

hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất Đây là quy luật cơ bản nhất của sự vận động và phát triển xã hội Sự tác động của nó trong lịch sử làm cho xã hội chuyển

từ hình thái kinh tế xã hội thấp lên hình thái kinh tế xã hội cao hơn.

II MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT VÀ QUAN HỆ SẢN XUẤT Ở LÀNG NGHỀ (GỐM BÁT TRÀNG):

1 Lực lượng sản xuất của làng gốm Bát Tràng:

Lực lượng sản xuất bao gồm người lao động và tư liệu sản xuất

Người lao động cần phải có tình yêu, niềm đam mê với công việc rất lớn Nghề gốm là một nghề truyền thống, mang đặc sắc văn hoá dân gian nhiều chứ không đơn thuần là nghề mới phát triển, chạy theo xu hướng Sẽ không ít khó khăn và chông gai, có thể sản phẩm làm ra bị hỏng liên tục nên không có tình yêu và sự đam mê sẽ không thể nào vượt qua

Ngoài ra còn cần có sự sáng tạo, các sản phẩm làm ra phải độc đáo, thú vị, bắt mắt người xem, người nghệ nhân thổi hồn cho sản phẩm gốm của mình Tỉ mỉ trong công việc là yếu tố quan trọng, thể hiện ngay trong những công đoạn, những khâu đầu tiên của nghề gốm chính là chọn đất, lọc đất sau đó mới đến tạo dáng Người lao động được xem như yếu tố rất quan trọng của quá trình sản xuất vì họ trực tiếp

sử dụng công cụ lao động để chế tạo ra sản phẩm

Tư liệu sản xuất bao gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động Công cụ lao động được xem như yếu tố động nhất, cách mạng nhất của tư liệu lao động: bàn xoay, bút vẽ, lò nung, khuôn gốm

Hình ảnh bàn xoay và bút vẽ gốm

Bên cạnh đó còn có công cụ khác như: nhà xưởng, bến bãi, xe cộ, cầu đường Tiếp đến đối tượng lao động là bộ phận con người trực tiếp tham gia tác động vào đất sét, đất cao lanh

Người lao động có kĩ năng, kinh nghiệm sử dụng công cụ lao động bàn xoay và bút vẽ tác động vào đối tượng lao động là đất sét và đất cao lanh để tạo ra những sản phẩm về đồ gốm Công cụ khác là dùng xe, bến bãi, cầu đường để chở vật liệu

về xưởng làm và vận chuyển sản phẩm ra buôn bán ngoài thị trường

2 Quan hệ sản xuất của làng gốm Bát Tràng:

Quan hệ sản xuất là biểu hiện mối quan hệ giữa người với người trong sản xuất Trong đó quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất đóng vai trò quan trọng nhất, quyết định và tri phối hai quan hệ còn lại Vào thời nhà Lý, 5 dòng họ gốm nổi tiếng bao gồm họ Trần, Vương, Nguyễn, Lê, Phạm ở làng gốm Bồ Bát, tỉnh Ninh Bình đã đưa các nghệ nhân làm gốm về kinh thành Thăng Long để phát triển 5 dòng họ này đã kết hợp lại với nhau để sản xuất đồ gốm, từ đó lập nên làng gốm Bát Tràng, làng được người dân duy trì đến ngày nay Họ đã xây dựng nhà xưởng, mua công

cụ lao động là bàn xoay, bút vẽ, mua đối tượng lao động là đất sét và đất cao lanh, còn có người lao động Họ tổ chức, quản lý người lao động làm việc tạo ra sản phẩm, sau đó phân phối sản phẩm ra thị trường Quan hệ giữa chủ và người lao động, người lao động được chủ trả lương chính là quan hệ sản xuất Quan hệ sở hữu tư nhân giữa chủ và người làm thuê, quan hệ sở hữu xã hội giữa kinh tế hộ gia đình

3 Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất, người lao động sử dụng công cụ lao động bàn xoay và bút

vẽ tác động vào đối tượng đất sét và đất cao lanh để tạo ra của cải vật chất Trước

kia chủ yếu sử dụng bàn xoay bằng tay nhưng giờ người ta sử dụng bàn xoay có lắp điện, xoay tự động Cái lực lượng như vậy quyết định hình thành quan hệ sản xuất là quan hệ giữa người làm chủ và người làm thuê hay quan hệ kinh tế hộ gia đình, quyết định được sự phát triển khi công cụ lao động thay đổi thì sẽ đòi hỏi nhiều nhân công lao động hơn, hình thành lên quan hệ sản xuất công ty tư nhân thay bằng kinh tế hộ gia đình Quan hệ sản xuất tác động trở lại tính chất và trình

độ, khi muốn đáp ứng sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường thì con người phải nâng cao khả năng, kĩ năng áp dụng vào sản phẩm

C.KẾT LUẬN

Chúng ta cần phải hiểu và vận dụng một cách tốt nhất quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Trên thực

tế bất cứ ở đâu và vào lúc nào cũng không thể có được sự phù hợp tuyệt đối giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Nhưng phải tuỳ theo tình hình thực tế mà chọn giải pháp phù hợp Trong quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất nói chung cũng có sự ràng buộc xuất phát từ chúng Tuy nhiên chính bản thân các quan hệ sản xuất lại có mối quan hệ chặt chẽ với lực lượng sản xuất Vấn đề đặt ra là ta sử dụng mối quan hệ ấy như thế nào cho phù hợp

Qua khái niệm và nguyên tắc chung của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất thấy mối liên hệ của chúng quan trọng làng nghề nào quan hệ sản xuất với tư cách là cách thức kinh tế - xã hội, có khả năng tác động trở lại vận động, phát triển của lực lượng sản xuất Sự tác động này diễn ra theo chiều hướng tích cực và tiêu cực Điều phụ thuộc vào tính phù hợp hay không phù hợp của quan hệ sản xuất với thực trạng và nhu cầu khách quan của vận động, phát triển của lực lượng sản xuất Nếu phù hợp có tác động tích cực và không phù hợp tác động tiêu cực Nói cách khác, là nguồn nhân lực và công nghệ kỹ thuật ngày càng phát triển là thứ mấu chốt để phát triển có hiệu quả nghề Nghề và làng nghề truyền thống chính là tài sản quý giá mà cha ông ta để lại cho con cháu ngày hôm nay và mai sau Trong số làng nghề còn lại tới ngày hôm nay, Bát Tràng Gia Lâm được coi là làng nghề có nhiều triển vọng phát triển kinh tế nói chung và phát triển làng nghề du lịch nói riêng Làng nghề truyền thống gốm Bát Tràng đi vào lòng người Việt qua những câu ca dao, tục ngữ, lịch sử phát triển lâu đời cùng với những tinh hoa văn hoá, không chỉ là nơi lưu giữ nét văn hóa truyền đời của Hà Nội, mà còn một trong

những nguồn cung cấp đồ gốm sứ lớn nhất Việt Nam Trải qua bao thăng trầm của thời gian, Làng gốm Bát Tràng ngày nay là địa điểm du lịch rất hấp dẫn ở gần Hà Nội, thu hút nhiều người muốn tìm hiểu về kỹ nghệ làm gốm, cũng như mua về nhà những sản phẩm gốm xuất sắc nhất tại đây