SKKN biện pháp nâng cao chất lượng học tập môn toán theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp 3

Việc viết sáng kiến kinh nghiệm xuất phát từ những vấn đề sau: Giải toán là một mạch kiến thức cơ bản của toán học nó khôngchỉ giúp cho học sinh thực hành vận dụng những kiến thức đã học

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP MÔN TOÁN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, Tin học để thực hiện giáo dục STEM.Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng, khái quát Do

đó, để hiểu và học được Toán, chương trình Toán ở trường phổ thông cầnbảo đảm sự cân đối giữa “học” kiến thức và “vận dụng” kiến thức vàogiải quyết vấn đề cụ thể Trong quá trình học và áp dụng toán học, họcsinh luôn có cơ hội sử dụng các phương tiện công nghệ, thiết bị dạy họchiện đại, đặc biệt là máy tính điện tử và máy tính cầm tay hỗ trợ quá trìnhbiểu diễn, tìm tòi, khám phá kiến thức, giải quyết vấn đề toán học

Với sự thay đổi cơ bản về phương pháp, hình thức giảng dạy theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh là điều tất yếu Học sinh

tự tìm tòi, khám phá, tự chia sẻ để chiếm lĩnh kiến thức Giáo viênchỉ là người giúp đỡ, hỗ trợ học sinh trong quá trình các em chiếmlĩnh kiến thức Chính vì thế năm học 20 - 20 này tôi chọn đề

tài:“Biện pháp nâng cao chất lượng học tập môn toán theo định

hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp 3.”, nhằm góp phần

nâng cao chất lượng, học sinh học tập được tốt hơn

1 Ý nghĩa cấp thiết của vấn đề:

a Việc viết sáng kiến kinh nghiệm xuất phát từ những vấn

đề sau:

Giải toán là một mạch kiến thức cơ bản của toán học nó khôngchỉ giúp cho học sinh thực hành vận dụng những kiến thức đã học màcòn rèn cho học sinh khả năng diễn đạt ngôn ngữ qua việc trình bàylời giải một cách rõ ràng, chính xác, khoa học, thông qua việc giảitoán có lời văn học sinh được giáo dục nhiều mặt trong đó có ý thứcđạo đức

Chúng ta đang sống trong thời đại của hai cuộc cách mạng lớn:cách mạng khoa học - công nghệ và cách mạng xã hội

Để có thể thích ứng được với những yêu cầu không ngừng biếnđổi của xã hội, con người do nhà trường đào tạo ra chẳng những cần

có trình độ học vấn cao ở điểm xuất phát của cuộc sống nghề nghiệp

mà còn phải có khả năng tự học, tự tìm tòi, nghiên cứu, biết khôngngừng làm biến đổi vốn tri thức của mình trong suốt cả cuộc đời Nhưvậy, phương pháp dạy học trong nhà trường phải đem lại cho học sinhphương pháp học và sự ham mê học

* Về phía học sinh:

- Học sinh chưa chủ động tích cực trong học tập

- Học sinh chưa biết giải quyết các vấn đề của bài học

- Ngoài ra các em chưa biết cách phát huy năng lực tự chiếm lĩnhtri thức mới thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đãhọc.

- Việc tự học còn chưa thực sự có hiệu quả

- Các em rất lúng túng trong việc tự học, không biết bắt đầu từđâu

- Nhiều học sinh bỏ qua học cá nhân, thực hiện luôn việc chia sẻtrong cặp, nhóm hoặc học cá nhân còn qua loa cho có hình thức

- Sau khi học cá nhân một số em còn lúng túng, chưa chủ động khichia sẻ với bạn trong cặp, nhóm

- Trình độ học sinh không đồng đều nên trong một số nhóm còn tồntại hiện tượng chỉ có vài em làm việc còn các em còn lại không làmviệc

- Hoạt động điều hành hoạt động học cả lớp: Hướng dẫn học cònchưa có chỉ dẫn việc làm cụ thể cho Hội đồng tự quản làm việc

- Chưa biết yêu cầu cứu trợ: Cá nhân học sinh gặp vấn đề khó khănkhi hoạt động, chưa mạnh dạn, yêu cầu cứu trợ từ bạn và giáo viên

- Nhiều cặp, nhóm khi chưa thống nhất kết quả chung của cặp, nhómcòn lúng túng khi chia sẻ khó khăn của mình

- Một số học sinh chưa thực sự biết thực hiện việc tự đánh giá hoạtđộng học của mình và tham gia đánh giá bạn còn chung chung

- Đa số học sinh chưa hoàn thành nội dung bài học chưa biết tự họctiếp để hoàn thành nội dung bài

* Về phía giáo viên:

Trong dạy bài thực hành luyện tập: Giáo viên ít tổ chức và độngviên mọi học sinh tham gia vào hoạt động thực hành luyện tập

- Giáo viên ít tạo ra sự hỗ trợ, giúp đỡ nhau giữa các đối tượng họcsinh

- Hoạt động đánh giá: Lời nhận xét đánh giá chưa chỉ rõ việc đãlàm được và việc chưa làm được hoặc làm chưa tốt, biện pháp khắcphục, thời điểm thực hiện nội dung mà mình chưa hoàn thành

- Giáo viên chưa chú trọng khả năng tự đặt câu hỏi cho học sinhtrong hoạt động học tập nên đôi lúc còn khó khăn.

Tóm lại, cần thông qua các hoạt động thực hành, luyện tập làmcho các em thấy học không chỉ để biết, để thuộc mà còn để làm, đểvận dụng

b Sáng kiến kinh nghiệm đã giải quyết được những khó khăn:

- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức,

kĩ năng của các em học sinh

- Chú trọng tổ chức hoạt động tự học (cá nhân, cặp đôi, nhóm, cảlớp )

- Giúp các em tự lĩnh hội được kiến thức toán học (thông qua hoạtđộng học) với việc hình thành, phát triển năng lực

- Giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực tư duy, năng lựctính toán thì học sinh cũng có thể phát triển một số năng lực phẩmchất như tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề

- Kỹ năng đặt câu hỏi: Học sinh biết đặt câu hỏi mở, ngắn gọn,

rõ ràng, dễ hiểu, đúng lúc, đúng chỗ, liên quan đến việc thực hiện mụctiêu bài học, phù hợp với trình độ của người được hỏi, phù hợp vớithời gian thực tế

- Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ: Khi gặp khó khăn học sinh biết tựtìm kiếm sự hỗ trợ của bạn, của giáo viên Học sinh có thể hỏi bạntrong nhóm hoặc giơ thẻ cứu trợ nhờ giáo viên giúp đỡ

- Kỹ năng đánh giá, tự đánh giá: Đây là một kĩ năng mà giáoviên cần rèn cho học sinh Học sinh biết tự đánh giá mức độ hoànthành của bản thân, mức độ hoàn thành của bạn, của nhóm trong mỗihoạt động học tập và rút ra bài học cho thực hiện hoạt động tiếp theo

c Dự kiến phương pháp giải quyết:

- Dạy học đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

- Phương pháp khám phá

- Dạy học theo nhóm nhỏ (theo nhóm trình độ)

- Sử dụng trò chơi học tập để dạy học tích cực

- Sử dụng đồ dùng, trang thiết bị dạy học.

PHẦN II NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Cách làm trước đây

1.1 Ưu điểm:

- Học sinh biết làm việc cá nhân, biết cộng tác với bạn ngồi kếbên và làm việc theo nhóm để thực hiện đúng theo yêu cầu giáo viênđưa ra

- Giáo viên được tham gia tập huấn, tham quan học tập nâng caotrình độ chuyên môn ở các năm Từ đó, giúp giáo viên nắm được cáchlàm cũng như cách thực hiện để đưa vào tiết học đạt hiệu quả

1.2 Hạn chế:

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên có đổi mới phương phápdạy học nhưng chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực cho các emkhi học toán

- Thực tế dạy học giải toán hiện nay giáo viên chỉ giảng giải theosách giáo khoa làm cho tiết học trở nên nhàm chán, học sinh khó tiếpthu kiến thứ Dẫn đến hệ quả chất lượng giáo dục bị giảm sút, kết quảhọc tập của học sinh không cao

- Học sinh tiếp thu và lĩnh hội kiến thức do giáo viên truyền đạt

- Giáo viên chuyển tải nội dung đã được quy định trong chươngtrình, sách giáo khoa, giáo viên là người truyền thụ kiến thức, đóng vai tròchủ động, quyết định

- Học sinh thụ động theo dõi ghi nhớ, hình thành kiến thức

2 Cách làm hiện nay

- Học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện và xử lý thông tin, tựhình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất, thông qua hoạt động họctập, dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Học sinh làm trung tâm, giáo viên tổ chức điều khiển các hoạtđộng

- Giáo viên cần quan tâm đến quá trình học, gắn với nhu cầungười học

* Cơ sở pháp lý:

- Căn cứ vào Công văn số 2324/SGDĐT – GDTH ngày 11 tháng

9 năm 20 của Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ về việchướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDTH năm học 20 – 20 ;

- Căn cứ vào Thông tư 22/2016/TT – BGDĐT về việc sửa đổi bổsung một số điều quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành theothông tư 30/2014 TT – BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ trưởngBGDĐT kí ngày 28/8/2014

- Căn cứ vào nhiệm vụ được phân công của Ban lãnh đạo nhàtrường năm học 20 – 20

Thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013

“Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucông nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Sau 2 năm thực hiệnThông tư 30/2014 được điều chỉnh, bổ sung bởi Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT (Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT ngày 28/9/2016của Bộ GD&ĐT), về căn bản vẫn giữ mục tiêu và yêu cầu về đánh giáhọc sinh trên 3 phương diện, gồm kiến thức, kĩ năng, năng lực vàphẩm chất; thay cho Thông tư 32/2009/TT-BGDĐT trước đây chủ yếutrên 2 mặt Kiến thức- kĩ năng và Hạnh kiểm (đạo đức)

Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 của Bộ GD&ĐT

về Ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học

- Được sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu trường, tổ chức thao giảng,

dự giờ hàng tháng, tổ chức những buổi học chuyên đề thảo luận vềchuyên môn để rút ra những ý kiến hay, những đề xuất kinh nghiệm tốt ápdụng trong việc giảng dạy

- Đội ngũ giáo viên trường có tay nghề vững lâu năm trong côngtác, có nhiều kinh nghiệm, có ý thức tốt về trách nhiệm người giáoviên và sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp về chuyên môn cũng như giúpnhau tháo gỡ những khó khăn hay xử lý các trường hợp học sinh cábiệt về học tập

+ Học sinh:

- Các em đa số rất ngoan, dễ vâng lời, nghe lời cô giáo, thích họctập và thi đua với các bạn, dễ khích lệ động viên khen thưởng vv…

- Có được sự quan tâm về việc học tập của con em mình của một

số phụ huynh có ý thức trách nhiệm không khoán trắng cho nhàtrường cho giáo viên và tích cực tiếp tay với giáo viên trong việc họctập của con em mình như: Chuẩn bị đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập,thường xuyên nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mình đến lớpcũng như học tập ở nhà

- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những

em phát triển, học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn một số em yếu về thểchất, bé nhỏ hơn so với các bạn bình thường kèm theo phát triển chậm

về trí nhớ, học trước quên sau, chậm tiến

- Còn một phần không ít phụ huynh chưa quan tâm đúng mứcđến việc học tập của con em mình, chưa tạo điều kiện tốt để con emmình đến lớp cũng như nhắc nhở việc học tập của các em

- Cá biệt còn có trường hợp học sinh theo cha mẹ làm ăn xa,làm mướn theo thời vụ làm gián đoạn việc học tập của các emtrong một thời gian dài: một tuần, nửa tháng… gây ảnh hưởng đến

độ liên tục của bài học trong chương trình làm mất bài học, hổngkiến thức của học sinh Bước đầu các em chưa quen với tài liệu

“Hướng đãn học” Giáo viên soạn sẵn cho học sinh, nhất là Hộiđồng tự quản

4 Nội dung một số biện pháp nâng cao chất lượng học tập môn toán theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh lớp 3.8 ở trường tiểu học Cái Khế 2.

- Đầu năm học 20 - 20 , tôi được phân công chủ nhiệm lớp3.8

- Trước hết giáo viên phải dành thời gian đọc, nghiên cứu kĩchương trình tổng thể và chương trình môn học, trong đó yêu cầu phảinắm vững mục tiêu môn toán và các yêu cầu cần đạt về phẩm chất,năng lực học sinh Nắm vững mục tiêu của môn toán trong cả cấp học

trước khi xác định mục tiêu bài học Điều này giúp giáo viên nhận biếtkhả năng tư duy của trẻ, nhận biết khiếm khuyết ở một phần nào củanội dung để có biện pháp phù hợp.

- Theo nội dung hướng dẫn học, xác định mục tiêu cụ thể cho từngbài

- Từ mục tiêu và nội dung hướng dẫn học thiết kế các hoạt độngdạy học, mỗi hoạt động dạy học phải xác định được đạt mục tiêu, pháttriển năng lực nào cho học sinh, mỗi hoạt động dạy học giáo viên phảithiết kế và lựa chọn sử dụng các phương pháp và hình thức dạy họcnào cho phù hợp, trong mỗi phương pháp ấy giáo viên sử dụng kỹthuật, hình thức đánh giá nhận xét như thế nào nhằm phát triển nănglực học sinh

- Nghiên cứu kĩ bài dạy (mục đích cần đạt, câu lệnh, lôgô ) để traođổi với các giáo viên trong khối điều chỉnh cho phù hợp; nắm chắc 5bước giảng dạy và 10 bước học tập để tổ chức dạy học trên lớp đạthiệu quả

- Viết vào nhật kí giảng dạy và nhật ký đánh giá học, cập nhật nhữngkhó khăn của học sinh, những giải pháp thực hiện đạt hiệu quả trong quátrình giảng dạy

- Hướng dẫn học sinh lựa chọn và bình bầu những bạn mạnh dạn,nhanh nhẹn, học sinh nổi trội, vào hội đồng tự quản và nhóm trưởng

để tập huấn cho nhóm trưởng và ban tự quản kĩ năng điều hành nhómhọc tập cũng như tổ chức vui chơi

- Tăng cường kiểm tra bài tập ứng dụng Tăng cường (phần đọc vàviết) vào đầu buổi học

- Phân nhóm nhiều đối tượng để học sinh hỗ trợ nhau học tập

- Giáo viên quan tâm, giúp đỡ nhiều hơn đối với những học sinhcòn hạn chế (phải nhẹ nhàng, tôn trọng, gần gũi, giải thích từ từ, lôgiccác kiến thức có liên quan để học sinh hiểu ra vấn đề; không nổi nóng,

quát tháo học sinh Thường xuyên động viên, khuyến khích khi các

em có tiến bộ

- Trong dạy học phải bao quát lớp, qui định các kí hiệu để học sinhthực hiện theo lệnh và kiểm tra giám sát, giúp đỡ các nhóm kịp thời.Nhất thiết phải tổ chức bước khởi động để tạo hứng thú cho học sinhbước vào tiết học

- Đối với học sinh còn hạn chế, trước khi tổ chức cho học sinh trảinghiệm, phân tích khám phá rút ra kiến thức mới, giáo viên cần linhhoạt kết hợp tính kế thừa của phương pháp dạy học truyền thống đểgiao nhiệm vụ đồng loạt, rõ ràng cho các nhóm thực hiện (có thể gợi ýcho học sinh thực hiện) Việc làm này chỉ thực hiện ở thời gian đầukhi học sinh chưa quen tự lập trong học tập Đối với những bài toán cókênh hình và kênh chữ không phù hợp hoặc quá trừu tượng với họcsinh, giáo viên mạnh dạn điều chỉnh và giảng giải, phân tích để họcsinh hiểu

- Kỹ năng hướng dẫn, hỗ trợ học sinh tự học theo cá nhân, cặp đôi,nhóm, lớp:

+ Kĩ năng tổ chức trò chơi khởi động: Giáo viên cần lựa chọn trò

chơi khởi động nhằm gây hứng thú, tạo tâm thế cho học sinh trước khivào tiết học và trò chơi lí tưởng nhất là có thể kết nối được với bàihọc

+ Kỹ năng giao việc: Cần lưu ý giao những việc gì? Giao việc khi

nào? Giao việc để làm gì?

+ Kĩ năng tổ chức cho học sinh làm việc: Tổ chức làm việc như thế

nào? Tổ chức làm việc khi nào? Tổ chức làm việc để làm gì?

+ Kĩ năng hướng dẫn, hỗ trợ học sinh: Kỹ năng hỗ trợ cá nhân, hỗ

trợ nhóm, hỗ trợ để làm gì? Hỗ trợ khi nào? (Học sinh gặp khó khăn,không trả lời trực tiếp mà đặt câu hỏi cho học sinh tự trả lời

- Kỹ năng kiểm soát, đánh giá hoạt động của học sinh (Kiểm soát,đánh giá hoạt động học của học sinh? Kiểm soát, đánh giá để xem học

sinh đã học như thế nào và kết quả học tập học sinh đã chiếm lĩnhđược kiến thức hay chưa? Còn gì khó khăn? Đặc biệt với các em chưahoàn thành bài tập cần đưa ra biện pháp hỗ trợ và kiểm soát hoạt động

tự học của các em đến khi nào các em hoàn thành bài tập)

- Kỹ năng quản lý trong lớp học, tổ chức cho hội đồng tự quản làmviệc (Quản lý những gì? Quản lý hoạt động của cá nhân, cặp đôi,nhóm Quản lý khi nào? Quản lý hoạt động trong suốt thời gian họctập Quản lý để làm gì? Để đánh giá và điều chỉnh phương pháp dạyhọc, tạo cơ hội cho hội đồng tự quản làm việc, giáo viên không làmthay học sinh

- Kỹ năng quan sát (Quan sát những gì? Quan sát khi nào? Quan sát

để làm gì?) Kỹ năng phát huy khả năng sáng tạo của học sinh, tạo cơhội cho học sinh phát huy tính sáng tạo của bản thân, giáo viên cầnquan tâm đến những đề xuất của học sinh

- Kỹ năng ứng xử với học sinh; tôn trọng tiến độ học tập của họcsinh: Trong dạy học, giáo viên cần chấp nhận và tôn trọng tiến độ vànhịp độ học của học sinh Với học sinh có năng khiếu, năng lực họctốt giáo viên cần quan tâm động viên, khích lệ tạo cơ hội cho các emphát triển hơn Với học sinh có khó khăn trong học tập cần động viên,

hỗ trợ, giúp đỡ để các em hoàn thành nội dung bài học

3.2 Biện pháp 2: Thiết kế kế hoạch hướng dẫn học theo hướng phát triển năng lực.

- Giáo viên thiết kế Kế hoạch dạy học (HDH) Toán theo tinh thầnđổi mới nội dung, chương trình và phương pháp dạy học với tinh thần

“dạy học là tổ chức cho học sinh hoạt động để tự tiếp thu kiến thứcvàphát triển năng lực” Cải tiến cách thiết kế hướng dẫn học đảm bảo yêucầu tinh giản, vững chắc các kiến thức, các hoạt động cơ bản của tiết dạy,đảm bảo cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng phù hợp với trình độ họcsinh, nhất là đối với học sinh là dân tộc thiểu số

+ Nghiên cứu bài học

- Các tiêu chí nghiên cứu bài Hướng dẫn học:

Chủ đề Các tiêu chí để nghiên cứu bài Hướng dẫn học

2 Có những chỉ dẫn giúp cho học sinh thực hiện các hoạtđộng hình thành kiến thức mới không?

3 Có những chỉ dẫn giúp học sinh thực hiện hoạt động đểthực hiện năng lực diễn giải hay không?

Hoạt động này giúp học sinh nắm được kiến thức gì? Kỹ năng gì?

B Hoạt động thực hành:

1 Có những chỉ dẫn giúp học sinh thực hành để vận dụngkiến thức mới không?

2 Có những chỉ dẫn giúp học sinh thực hiện các hoạt động

để thể hiện khả năng lập luận không?

Hoạt động này giúp học sinh có năng lực gì?

1 Có những chỉ dẫn để khuyến khích học sinh vận dụngkiến thức khi giải toán hay không?

2 Có những chỉ dẫn để khuyến khích học sinh đặt vấn đề

và đề xuất vấn đề không?

3 Có những chỉ dẫn để khuyến khích học sinh đề xuấtcách giải quyết vấn đề chia sẻ kiến thức, kĩ năng đã học ởlớp với người thân trong gia đình không?

Hoạt động này giúp học sinh có năng lực gì? Phẩm chấtgì?

- Các hoạt động trong bài Hướng dẫn học có gắn kết với mục tiêu của bài học không?