TRONG LÒNG MẸ trích Những ngày thơ ấu Nguyên Hồng I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí.. Đặt vấn đề: ở nước ta Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có
Trang 1TRONG LÒNG MẸ (trích Những ngày thơ ấu)
(Nguyên Hồng)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Khái niệm thể loại hồi kí
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật
- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác
không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kỹ năng:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện
3 Thái độ: Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu
thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng
III Các kĩ năng sống cơ bản được giáo dục
1 Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ ,trao đổi ,ý tưởng của bản thânvề giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
2 Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích bình luận những cảm xúc của bé Hồng và tình yêu thương mãnh liệt đối với người mẹ
3 Tự nhận thức: Xác định lối sống có nhân cách, tôn trọng người thân, biết cảm thông với nỗi bất hạnh của người khác
IV.Các phương pháp kĩ thuật dạy học
1 Động não:
2.Thảo luận nhóm
3 Viết sáng tạo
V Chuẩn bị
1/ GV: Soạn giáo án, bảng phụ
2/ HS: Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài mới SGK.
VI Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:
1 Ổn định:
2 Bài cũ:
- Bài "Tôi đi học" được viết theo thể loại nào? Nội dung chính của văn bản đó là gì?
- Nêu thành công về mặt nghệ thuật thể hiện trong tác phẩm?
3 Bài mới:
Trang 2Đặt vấn đề: ở nước ta Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một
thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ, những kỉ niệm ấy đã được nhà văn viết lại trong tập hồi kí "Những ngày thơ ấu" kỉ niệm về người mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà Cô và qua cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chương truyện cảm động nhất
Hoạt động 1: I/ Tìm hiểu chung
GV Hướng dẫn HS với giọng chậm,
tình cảm, chú ý ngôn ngữ của Hồng
khi đối thoại với bà cô và giọng cay
nghiệt, châm biếm của bà cô
Cho HS đọc kĩ chú thích * và Em hãy
trình bày ngắn gọn về Nguyên Hồng
và tác phẩm "Những ngày thơ ấu"
GV: Yêu cầu học sinh quan sát tranh
tác giả
Tác phẩm được viết theo thể loại gì?
Vị trí đoạn trích trong tác phẩm?
1 Đầu.… người ta hỏi đến chứ: Tâm
trạng của bé Hồng khi trò chuyện với
người cô
2 Còn lại: Tâm trạng của bé Hồng
khi gặp mẹ
HS đọc văn bản
GV hỏi lại một số từ yêu cầu học sinh
giải thích?
? Mạch truyện kể của đoạn trích
"Trong lòng mẹ" có gì giống và khác
với văn bản "Tôi đi học"?
+ Giống: Kể, tả theo trình tự thời gian
trong hồi tưởng, nhớ lại kí ức tuổi
thơ
- Phương thức biểu đạt: Kể, tả, biểu
cảm
+ Khác: "Tôi đi học" liền mạch trong
khoảng thời gian ngắn, không ngắt
quãng: Buổi sáng
"Trong lòng mẹ" không liền mạch có
khoảng cách nhỏ về thời gian vài
ngày khi chưa gặp và không gặp
Vậy đoạn trích có thể chia bố cục
I/ Tìm hiểu chung
1.Tác giả, tác phẩm:
- Nhà văn lớn của nền văn học VN hiện đại tập trung viết về lớp người cùng khổ, dưới đáy của xã hội với tình yêu sâu sắc, mãnh liệt
Tác phẩm: Hồi kí gồm 9 chương -viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả
Là tập văn xuôi giàu chất trữ tình, cảm xúc dào dạt, tha thiết chân thành
- Trong lòng mẹ là chương 4
2 Đọc và tìm hiểu chú thích:
3 Bố cục:
Chia làm 2 đoạn
Trang 3như thế nào?
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu văn bản
HS đọc lại đoạn kể về cuộc gặp gỡ và
đối thoại giữa bà cô và bé Hồng
Tính cách và lòng dạ bà cô thể hiện
qua những điều gì? (Giáo viên yêu
cầu học sinh thảo luận nhóm trong 3
phút và trình bày)
(Lời nói, nụ cười, cử chỉ, thái độ)
Cử chỉ: Cười hỏi và nội dung câu hỏi
của bà cô có phản ánh đúng tâm trạng
và tình cảm của bà đối với mẹ bé
Hồng và đứa cháu ruột của mình hay
ko? Vì sao em nhận ra điều đó? Từ
ngữ nào biểu hiện thực chất thái độ
của bà? từ nào biểu hiện thực chất
thái độ của bà?
- cử chỉ: Cười, hỏi- nụ cười và câu hỏi
có vẻ quan tâm, thương cháu, tốt
bụng nhưng bằng sự thông minh nhạy
cảm bé Hồng đã nhận ra ý nghĩa cay
độc trong giọng nói và nét mặt của bà
cô
- rất kịch: Giả dối
Sau lời từ chối của Hồng, bà cô lại
hỏi gì? nét mặt và thái độ của bà thay
đổi ra sao?
Bà cô hỏi luôn, mắt long lanh nhìn
chằm chặp-> tiếp tục trêu cợt
- Cố ý xoáy sâu nỗi đau của bé
- Tươi cười kể chuyện xấu mẹ trước
bé Hồng-> Người cô lạnh lùng độc
ác, thâm hiểm
Sau đó, cuộc đối thoại lại tiếp tục như
thế nào?
Qua đây em có nhận xét gì về con
người này?
II/- Tìm hiểu văn bản
1.Tâm trạng của bé Hồng khi trò chuyện với người cô:
a Nhân vật bà cô:
- Lời nói: cay độc
- Nụ cười: rất kịch (giả dối)
- Cử chỉ, thái độ: Gỉa vờ quan tâm, thương cháu
=> Giả dối, cay nghiệt, thâm hiểm, độc ác
- Có nhà nghiên cứu cho rằng Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ
em Qua chương "Trong lòng mẹ" em thấy ý kiến trên có đúng không? vì sao?
GV: Treo bảng phụ, yêu cầu học sinh đọc và khoanh tròn vào câu đúng
Trang 4- Câu 1: Nhân vật chính được kể tron văn bản “Trong lòng mẹ là ai”?
A Bà cô, bé Hồng
B Người mẹ, bé Hồng
C Bé Hồng
D Bà cô
- Câu 2: Qua đoạn trích Trong lòng mẹ, em hiểu gì về bé Hồng?
A Là một cậu bé đầy khổ đau, mất mát
B Là một chú bé tinh tế, nhạy cảm
C Là một chú bé có tình yêu mẹ vô bờ bến
D Cả câu A, B, C đều đúng
4 Hướng dẫn tự học:
*Bài cũ:
- Học kĩ nội dụng văn bản và chú ý đến mặt thành công về nghệ thuật Đọc một vài đoạn văn ngắn trong đoạn tríchTrong lòng mẹ, hiểu tác dụng của một vài chi tiết miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn đó
- Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng sâu sắc nhất về người mẹ của em