VD: người có Quốc tịch Việt Nam là công dân Việt Nam Mối quan hệ giữa công dân và nhà nước: - Công dân có quyền, nghĩa vụ đối với Nhà nước; VD: công dân có quyền học tập và có nghĩa vụ
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI GIAO LƯU HSG CÁC MÔN VĂN HÓA
CẤP TỈNH NĂM HỌC 2022-2023 Môn: Giáo dục công dân
Ngày thi: ngày 26 tháng 11 năm 2022
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi gồm 06 câu, 01 trang
Câu 1 (3.0 điểm) :
a Công dân là gì ? Căn cứ để xác định công dân của một nước? Nêu mối quan
hệ giữa công dân và nhà nước? Là học sinh em cần làm gì để thực hiện đúng quyền công dân của mình?
b Người Việt Nam bị phạt tù giam có phải là công dân Việt Nam không? Tại sao? Căn cứ vào yếu tố nào để xác định quốc tịch cho công dân nước Cộng hòa XHCN Việt Nam?
Câu 2 (3.0 điểm):
Thế nào là di sản văn hóa? Kể tên 5 di sản văn hoá của Việt Nam có ý nghĩa đối với thế giới và cho biết di sản đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, được công nhận vào thời gian nào? Để bảo vệ và phát huy giá trị của các di sản văn hóa, pháp luật nước ta nghiêm cấm những hành vi nào? Em hãy nêu tên một số di sản văn hóa phi vật thể của Thanh Hóa được xếp hạng di sản văn hóa cấp quốc gia mà em biết?
Câu 3 (3.0 điểm):
Thế nào là tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác? Vì sao cần tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác? Chúng ta nên học tập và tiếp thu những gì ở các dân tộc khác trên thế giới? Bản thân em cần làm gì để thể hiện sự tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác?
Câu 4 (3.0 điểm):
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: ” Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn”.
- Câu nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói lên điều gì?
- Bằng kiến thức được học và hiểu biết của mình, em hãy làm rõ quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình? Gia đình có vai trò gì đối với mỗi con người và toàn xã hội?
Câu 5 (5.0 điểm):
a “Trong xu thế hội nhập hiện nay, hợp tác quốc tế là vấn đề tất yếu của mỗi quốc gia, dân tộc trên thế giới Trong những năm gần đây, Việt Nam là đã trở thành một trong những điển hình của xu thế đó” Bằng vốn hiểu biết của mình em hãy làm
rõ nhận định trên?
b Tại sao trong xu thế hội nhập ngày nay Đảng và nhà nước ta vừa tăng cường hợp tác quốc tế lại vừa chú trọng kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc? Nêu một số lĩnh vực hợp tác giữa nước ta với các nước trên thế giới?
Câu 6 (3.0 điểm):
N và K là bạn học cùng lớp Một hôm K rủ N đến quán cà phê và bí mật cho biết: ở đây có nhiều trò chơi hay lắm, nhất là khi dùng một loại chất bột màu trắng hoặc uống một viên thuốc màu hồng thì sẽ thấy người lâng lâng, sảng khoái Tớ được dùng rồi, đi với tớ cậu sẽ biết, tiền nong không thành vấn đề”
a Theo em, N có nên đi theo K không? Vì sao?
b N phải làm gì cho phù hợp trong tình huống này?
HẾT
Lưu ý: Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM
m 1
(3.0
điểm
)
a Công dân là người dân của một nước VD: Công dân Việt Nam, công
dân Pháp…
Quốc tịch là căn cứ để xác định công dân của một nước, thể hiện
mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân nước đó VD: người có Quốc tịch
Việt Nam là công dân Việt Nam
Mối quan hệ giữa công dân và nhà nước:
- Công dân có quyền, nghĩa vụ đối với Nhà nước; VD: công dân có
quyền học tập và có nghĩa vụ học tập để góp phần xây dựng Tổ quốc, vận
động viên Nguyễn Ánh Viên là công dân Việt Nam, có quyền tham gia các
giải thi đấu TDTT, đồng thời cố gắng thi đấu mang huy chương về cho Tổ
quốc (đang thực hiện nghĩa vụ của một công dân) …
- Công dân được nhà nước bảo vệ và bảo đảm thực hiện các quyền
và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật VD: Khoản 1,2 - Điều 22 – Hiến
pháp 2013
“ 1 Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp
2 Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở Không ai được tự ý
vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý….”
- Để thực hiện đúng quyền công dân của mình, mỗi CD – HS cần:
Thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân phù hợp với lứa tuổi
VD: thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập của mình, thực hiện nghiêm túc
nội quy của nhà trường, nhiệm vụ của người HS…
Tự hào là công dân nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, biết bảo vệ
danh dự đất nước…VD: giới thiệu với bạn bè quốc tế về những truyền
thống tốt đẹp của đất nước mình…
Phê phán, lên án những hành vi, thái độ coi thường, xúc phạm danh nghĩa công dân nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
b - Người Việt Nam bị phạt tù giam là công dân Việt Nam.
Vì người đó có Quốc tịch Việt Nam, người đó có quyền và nghĩa vụ đối
với đất nước
- Các yếu tố nào để xác định quốc tịch cho công dân nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam:
Theo huyết thống VD: Điều 15, 16 - Luật Quốc tịch 2008 (sửa đổi
bổ sung 2014)
Theo nơi sinh, nơi thường trú VD:Điều 17, 18 - Luật Quốc tịch 2008
(sửa đổi bổ sung 2014)
0.25 0.5
0.25
0.25
0.75
0.25 0.25 0.5
2
(3.0
điểm
- Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể; là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa
học; được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác VD: Thành nhà Hồ,
Vịnh Hạ Long, áo dài Việt Nam
- 5 di sản văn hoá của Việt Nam có ý nghĩa đối với thế giới và phân loại: Thành nhà Hồ, Vịnh Hạ Long, Quần thể cố đô Huế, Hội Gióng, Tín
ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát xoan, ca Trù, Đờn ca tài tử, kéo co
- Di sản đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận là di sản
0.5
0.5 0.5
Trang 3văn hóa thế giới là: Quần thể di tích Cố Đô Huế (Thừa Thiên Huế), được công nhận : 12/1993
- Để bảo vệ và phát huy giá trị của các DSVH, pháp luật nước ta nghiêm cấm những hành vi:
+ Chiếm đoạt, làm sai lệch DSVH
+ Huỷ hoại hoặc gây nguy cơ huỷ hoại DSVH
+ Đào bới trái phép địa điểm khảo cổ, xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai di tích lịch sử-văn hoá, danh lam thắng cảnh
+ Mua bán, trao đổi và vận chuyển trái phép di vật, cổ vật, bảo vật Quốc gia thuộc di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh; đưa trái phép di vật, cổ vật, bảo vật Quốc gia ra nước ngoài
+ Lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá để thực hiện những hành vi trái pháp luật
- Một số di sản văn hóa phi vật thể của Thanh Hóa được xếp hạng di
sản văn hóa cấp quốc gia:
Lễ hội đền Độc cước – Sầm Sơn Nghề Đúc đồng làng chè – Thiệu Hóa
Lễ hội cầu ngư – Hậu Lộc
Lễ hội Trò chiêng – Yên Định
Lễ hội Pồn pôông của người Mường - Ngọc Lặc
Trò Xuân Phả - Thọ Xuân
1.0
0.5
3
(3.0
điểm
Tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác là tôn trọng chủ quyền, lợi ích và nền văn hóa và nền văn hóa của các dân tộc khác; luôn tìm hiểu và tiếp thu những điều tốt đẹp trong nên kinh tế, văn hóa, xã hội của các dân tộc khác; đồng thời thể hiện lòng tự hào dân tộc chính đáng của mình
VD:
- Chúng ta phải tôn trọng học hỏi các dân tộc khác vì:
Mỗi dân tộc, đất nước đều có những thành tựu nổi bật về kinh tế, khoa học – kĩ thuật,văn hóa, nghệ thuật, những công trình đặc sắc, những truyền thống quý báu Qua đó sẽ giúp ta có thêm kinh nghiệm, tìm ra hướng đi phù hợp trong việc xây dựng và phát triển, để giúp đất nước có thể tiến nhanh trên con đường xây dựng đất nước giàu mạnh, đồng thời phát triển, tô đậm thêm bản sắc dân tộc Việt Nam Góp phần đẩy nhanh tốc
độ phát triển của đất nước
VD:
Hơn nữa, trong quá trình học hỏi các dân tộc khác thì chúng ta cần phải lựa chọn những gì phù hợp với sự phát phát triển đất nước thì mới góp phần thúc đẩy nền kinh tế, khoa học – kĩ thuật, văn hóa, nghệ thuật của chúng ta, tuy nhiên chúng ta cần phải giữ gìn và phát huy những cái tốt đẹp của dân tộc mình để luôn luôn giữ vững được bản sắc của dân tộc chúng ta
- Chúng ta nên học tập, tiếp thu các dân tộc khác những tinh hoa, thành tựu nổi bật về kinh tế, khoa học – kỹ thuật, văn hóa, nghệ thuật, những công trình đặc sắc, những truyền thống quý báu của các dân tộc trên thế giới Không kì thị, chế giễu, coi thường hoặc phân biệt các dân tộc Đồng thời thể hiện lòng tự hào dân tộc của mình
VD:
- Để thể hiện sự tôn trọng và học hỏi các dân tộc khác mỗi chúng ta
0.5
0.5
0.5
0.5
1.0
Trang 4Tích cực học tập, tìm hiểu những tinh hoa, kinh nghiệm của các dân
tộc khác qua các môn học, qua sách báo, tài liệu, qua ti vi VD: học tiếng
nước ngoài, môn nghệ thuật của nước ngoài
Biết tôn trọng, thừa nhận và học hỏi những tinh hoa văn hóa của các dân tộc khác, như: ngôn ngữ, trang phục, phong tục, tập quán của
họ VD:
Biết ủng hộ những hành vi thể hiện sự tôn trọng , học hỏi các dân
tộc khác VD:
Phê phán đấu tranh với các hành vi kì thị, chế giễu, định kiến với những dân tộc, những nên văn hóa của các dân tộc khác
VD:
4
(3.0
điểm
- Câu nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói đến vai trò của gia đình đối với xã hội
- Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ: Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ
nuôi dạy con thành những người CD tốt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của con, tôn trọng ý kiến của con; không được phân biệt đối xử giữa các
con, không được ngược đãi, xúc phạm con, ép buộc con làm những điều
trái pháp luật, trái đạo đức
- Quyền và nghĩa vụ của ông bà: Ông bà nội, ông bà ngoại có
quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, nuôi dưỡng cháu
chưa thành niên hoặc cháu thành niên bị tàng tật nếu cháu không có người
nuôi dưỡng
- Quyền và nghĩa vụ của con cháu: Con, cháu có bổn phận yêu
quý, kính trọng, biết ơn cha mẹ, ông bà; có quyền và nghĩa vụ chăm sóc,
nuôi dưỡng cha mẹ, ông bà, đặc biệt khi cha mẹ, ông bà ốm đau, già
yếu.Nghiêm cấm con, cháu có hành vi ngược đãi, xúc phạm cha mẹ, ông
bà
- Quyền và nghĩa vụ của anh, chị, em: anh, chị, em có bổn phận
yêu thương, chăm sóc, giúp đỡ nhau và nuôi dưỡng nhau nếu không còn
cha mẹ
- Vai trò của gia đình đối với mỗi con người và xã hội:
GĐ là tổ ấm, là cái nôi nuôi dưỡng mỗi con người, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách mỗi con người Mỗi gia đình
hòa thuận, hạnh phúc sẽ góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu
đẹp
VD:
0.5 0.5
0.5
0.5
0.5 0.5
5
(3.0
điểm
- Hợp tác là cùng chung sức, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong công việc,
lĩnh vực nào đó vì mục đích chung VD:
- Hiện nay thế giới giới đang đứng trước những vấn đề bức xúc có tính toàn cầu như: bảo vệ môi trường, hạn chế sự bùng nổ dân số, khắc
phục tình trạng đói nghèo, phòng ngừa và đẩy lùi những bệnh hiểm nghèo,
chống khủng bố… mà không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự giải quyết
được Mặt khác khi hợp tác quốc tế sẽ giúp cho các quốc gia, dân tộc có
thể tiếp cận được những thành tựu khoa học – kĩ thuật tiên tiến, những
0.5 0.75
Trang 5công nghệ hiện đại, những nét văn hóa đặc sắc…của các quốc gia, dân tộc
khác từ đó giúp cho đất nước mình phát triển tránh khỏi sự tụt hậu Đồng
thời hợp tác quốc tế còn giúp cho các quốc gia dân tộc tạo nên sự thân
thiện, từ đó tránh được mâu thuẫn đến nguy cơ chiến tranh
VD:….
Vì vậy hợp tác quốc tế là vấn đề tất yếu mỗi quốc gia, dân tộc trên thế
giới
- Việt Nam đã trở thành một trong những điển hình của xu thế đó, vì
trong quá trình hợp tác Việt Nam đã:
+ Tham gia rất nhiều các tổ chức quốc tế VD: các tổ chức ASEAN,
WTO, WHO, FAO …
+ Đã học hỏi kinh nghiệm, tiếp thu thành tựu khoa học - kĩ thuật,…
trên nhiều lĩnh vực VD: …
+ Thu hút vốn đầu tư, giải quyết việc làm VD:
Từ việc làm trên đã góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên
trường quốc tế Để đạt được những thành tựu quan trọng như vậy Đảng,
nhà nước ta đã coi trọng vấn đề này thể hiện bằng các chủ trương, chính
sách rất cụ thể
- Là học sinh em sẽ ra sức học tập, hợp tác với mọi người trong học
tập, lao động, sinh hoạt hàng ngày như:…
- Trong xu thế hội nhập ngày nay Đảng và nhà nước ta vừa tăng
cường hợp tác quốc tế lại vừa chú trọng kế thừa và phát huy truyền thống
tốt đẹp của dân tộc bởi vì:
Hiện nay thế giới giới đang đứng trước những vấn đề bức xúc có tính
toàn cầu như: bảo vệ môi trường, hạn chế sự bùng nổ dân số, khắc phục
tình trạng đói nghèo, phòng ngừa và đẩy lùi những bệnh hiểm nghèo,
chống khủng bố…đây là những vấn đề mà một quốc gia riêng lẻ không thể
tự giải quyết được
VD:
Khi hợp tác quốc tế sẽ giúp cho các quốc gia, dân tộc có thể tiếp cận
được những thành tựu khoa học – kĩ thuật tiên tiến, những công nghệ hiện
đại, những nét văn hóa đặc sắc…của các quốc gia, dân tộc khác từ đó giúp
cho đất nước mình phát triển tránh khỏi sự tụt hậu
VD:
Vì vậy hợp tác quốc tế là vấn đề tất yếu mỗi quốc gia, dân tộc trên thế
giới
Hợp tác quốc tế còn giúp cho các quốc gia dân tộc tạo nên sự thân
thiện, từ đó tránh được mâu thuẫn đến nguy cơ chiến tranh
Bên cạnh đó Đảng và nhà nước ta vẫn chú trọng kế thừa và phát huy
truyền thống tốt đẹp của dân tộc bởi vì: Truyền thống tốt đẹp của dân tộc
là những giá trị tinh thần, là tinh hoa, là tài sản vô giá, góp phần tích cực
vào sự phát triển của mỗi cá nhân và cả dân tộc, đó là yếu tố làm nên cái
riêng, cái bản sắc cho dân tộc VD:
0.25
0.25 0.25 0.25 0.25
0.5
0.5
0.5
0.25
0.5
Trang 6- Một số lĩnh vực hợp tác giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới
Hợp tác về Bảo vệ Môi trường:
Hợp tác về xóa đói giảm nghèo:
Hợp tác về phòng, chống HIV/AIDS:
Hợp tác về An ninh – quân sự:
0.25
6
(3.0
điểm
a N không nên đi theo K, vì:
Việc dùng một loại chất bột màu trắng hoặc uống một viên thuốc màu hồng thì sẽ thấy người lâng lâng, sảng khoái đó chính là một dạng ma
túy Hành động đó là sử dụng trái phép chất ma túy - một trong các hành vi
bị pháp luật nghiêm cấm, Tại Khoản 3 - Điều 3 – Luật Phòng, chống ma
túy năm 2000 ( sửa đổi bổ sung năm 2008), cụ thể: ” Sử dụng, tổ chức sử
dụng trái phép chất ma túy; xúi giục, cưỡng bức, lôi kéo, chứa chấp, hỗ trợ
sử dụng trái phép chất ma túy ”
b N nên từ chối và khuyên K không sử dụng chất bột màu trắng hoặc uống
một viên thuốc màu hồng ấy và không đến những nơi như vậy nữa
- Giải thích cho K hiểu tác hại của hành vi đó là:
+ Dùng một loại chất bột màu trắng hoặc uống một viên thuốc màu hồng là chất gây nghiện Dùng nó là vi phạm pháp luật VD Khoản 3
-Điều 3 – Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 ( sửa đổi bổ sung năm
2008)
+ Khi nghiện sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng VD:
+ Nếu bạn không nghe sẽ báo với bố mẹ K, thầy cô hoặc cơ quan chức năng đểtìm cách giải quyết
0.5 0.5
0.5
0.5
0.5 0.5