Gan- chế độ dinh dưỡng potx

Các chức năng khác có thể kể đến là dự trữ chất dinh dưỡng và khử độc cho cơ thể.. Gan là nơi cất giữ các carbohydrates và các vitamins cũng như chuyển hóa các chất dinh dưỡng hấp thu đư

Gan- chế độ dinh dưỡng

Gan

Gan nặng khoảng 1.5kg và ở nửa bên phải của vùng bụng trên Ở thùy gan phải có một hõm nhỏ chứa túi mật Túi mật là "túi chứa" dịch mật do gan tiết

ra Dịch mật rất quan trọng trong sự tiêu hóa các thức ăn béo Gan chứa hàng

tỉ các tế bào gan hoạt động

Một lượng lớn dòng máu từ tim bơm đi được hệ tuần hoàn đưa đến gan để gan thực hiện chức năng chuyển hóa Các nghiên cứu đã cho thấy rằng mỗi phút có khoảng 1-1.5 lít máu được vận chuyển đến gan qua hệ thống tĩnh mạch cửa Máu giàu oxy được động mạch gan đưa đến gan và đồng thời hệ thống tĩnh mạch cửa mang máu giàu chất dinh dưỡng đến gan Máu trong tĩnh mạch cửa đã chảy qua ống tiêu hóa và lấy được rất nhiều chất dinh dưỡng

1 Các chức năng của gan

Gan là cơ quan chính đảm nhiệm chức năng chuyển hóa trong cơ thể Gan tạo ra các đơn vị xây dựng protein (amino acid), các proteins, dịch mật,

cholesterol và chất béo Các chức năng khác có thể kể đến là dự trữ chất dinh dưỡng và khử độc cho cơ thể Gan là nơi cất giữ các carbohydrates và các vitamins cũng như chuyển hóa các chất dinh dưỡng hấp thu được từ thức

ăn

1.1 Proteins

Trong cơ thể, proteins là chất liệu xây dựng các loại mô, các nội tiết tố, vách của tất cả các loại tế bào Protein có nghĩa là "hàng đầu" hoặc "quan trọng nhất" Ðiều này nhấn mạnh tầm quan trọng của proteins Không có protein thì không có cuộc sống Cơ thể không thể tồn tại mà không cần đến các amino acids 1 gram protein cung cấp 4 kilocalories (4 kcal) cho cơ thể

Thức ăn có nhiều protein

Thịt, xúc xích, thịt gia cầm, cá, trứng, sữa và các thức ăn chế biến từ sữa

Thức ăn có ít hoặc không có protein

Trái cây, rau, đường, dầu, tinh bột, bơ, bơ thực vật

Tại ruột non, proteins trong thức ăn bị "bẽ gãy" ra thành các mảnh nhỏ nhất gọi là amino acids và sau đó các mảnh này được đưa đến gan Gan sẽ tổng hợp các amino acids này thành các proteins chuyên biệt của cơ thể Proteins không dự trữ tại gan Thông thường thì proteins được dùng để tạo ra các chất của cơ thể (ví dụ, nội tiết tố, albumin) và chỉ dùng để tạo năng lượng khi có tình trạng khẩn cấp (chuyển hóa khi bị đói)

1.2 Carbohydrates

Chức năng chính của carbohydrates là tiếp tế và cung cấp năng lượng cho cơ thể Nếu tính theo số lượng thì carbohydrates là chất dinh dưỡng quan trọng nhất của cơ thể người Các chất xơ không được cơ thể tiêu hóa cũng xếp vào nhóm carbohydrates 1 gram carbohydrates cung cấp 4 kilocalories (4 kcal) cho cơ thể

Thức ăn có nhiều carbohydrates

Ðường, đồ ngọt, bánh mì, bột, tinh bột, trái cây, sữa, rau

Thức ăn có ít hoặc không có carbohydrates

Bơ, bơ thực vật, dầu, thịt, cá, thịt gia cầm, trứng, xúc xích và phô mai

Carbohydrates trong thức ăn bị "bẽ gãy" ra thành các loại đường (các

đường đơn: glucose [đường lấy từ trái nho], galactose và fructose [đường trái cây]), được hấp thu vào máu rồi đưa đến gan Glycogen carbohydrates

dự trữ là những carbohydrates được tích trữ tại gan và tại bắp cơ Chức năng của glycogen như là một năng lượng dự trữ dành để sử dụng trong một thời gian ngắn Các carbohydrates còn lại ở trong chất đường của máu và là nguồn năng lượng cho các tế bào Nếu lượng carbohydrates hấp thu vào nhiều hơn nhu cầu của cơ thể thì sẽ được chuyển thành các chất béo và dự trữ tại mô mỡ

1.3 Chất béo

Các chất béo chủ yếu cung cấp cho cơ thể nguồn năng lượng cao, là nguồn

dự trữ năng lượng và là thành phần của các vách của tế bào Cơ thể chúng ta cũng cần chất béo để hấp thu các vitamins hoà tan trong mỡ (vitamin A, D,

E và K) Khi bị rối loạn chuyển hoa mỡ (ví dụ: tăng cholesterol) cần hạn chế tổng lượng chất béo ăn vào Hơn nữa nên sử dụng các loại chất béo chất lượng cao (như các loại bơ thực vật ăn kiêng, bơ hoa hướng dương, lúa mạch, thistle, hoa hướng dương, dầu olive hoặc dầu đậu nành) Chất béo từ

cá cũng có tác dụng "giảm mỡ trong máu" 1 gram chất béo tạo ra 9

kilocalories (kcal)

Thức ăn có nhiều chất béo

Dầu, mỡ, bơ động vật, bơ thực vật, sốt mayonnaise, xúc xích, phô mai, thịt, kem, bánh ngọt

Thức ăn có ít hoặc không có chất béo

Trái cây, thực vật, bột, bánh mì, đường

Chất béo và các cholesterol được hấp thu tại ruột non, và vận chuyển theo hệ bạch huyết đến gan Các thành phần của chất béo (acid béo và glycerol) chuyển hóa tại gan rồi chuyển đến các cơ và là một nguồn năng lượng hoạt động của cơ Lượng chất béo dư thừa được tích trữ trong các mô mỡ Gan giúp cho quá trình tiêu hóa và hấp thu chất béo từ ruột non bằng cách tiết ra dịch mật

1.4 Vitamins

Có 2 nhóm vitamin: tan trong mỡ và tan trong nước Các vitamin tan trong

mỡ A, D, E và K dự trữ trong gan Gan cũng liên quan tới quá trình chuyển hoá các vitamin nhóm B và vitamin K Các muối khoáng như sắt cũng dự trữ tại gan

1.5 "Phòng xử lý chất độc" của cơ thể

Cùng với thận, gan là cơ quan khử độc của cơ thể Các chất độc được cơ thể tạo ra trong quá trình chuyển hóa hoặc được đưa từ bên ngoài vào cơ thể (thuốc, các chất độc hại và rượu) đều được khử độc tại gan