Bài 47 Chất béo Học theo Sách giáo khoa I CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU Chất béo có trong động vật và thực vật II TÍNH CHẤT VẬT LÍ Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, dầu hỏa, xăng[.]
Trang 1Bài 47: Chất béo Học theo Sách giáo khoa
I CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU
Chất béo có trong động vật và thực vật
II TÍNH CHẤT VẬT LÍ
Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong benzen, dầu hỏa,
xăng…
III THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO CỦA CHẤT BÉO
Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo
Công thức chung của chất béo là: (R-COO) 3C3H5
Công thức của glixerol (glixerin): viết gọn: C3H5(OH)3
Các axit béo: axit stearic; axit oleic; axit panmitic;…
IV TÍNH CHẤT HÓA HỌC
a) Chất béo thủy phân nhờ xúc tác axit tạo ra các axit béo và glixerol (phản ứng thủy phân)
(RCOO)3C3H5 + 3H2O axitto 3RCOOH + C3H5(OH)3
b) Chất béo thủy phân nhờ xúc tác kiềm tạo ra muối của các axit béo và
glixerol (phản ứng xà phòng hóa)
Xà phòng là hỗn hợp muối natri (hoặc kali) của axit béo
V ỨNG DỤNG
- Làm thức ăn cho người và động vật
- Dùng để sản xuất xà phòng, glixerol
Bài tập
Bài 1 trang 125 VBT Hóa học 9: Chọn câu đúng nhất trong các câu sau:
A Dầu ăn là este
B Dầu ăn là este của glixerol
C Dầu ăn là một este của glixerol và axit béo
D Dầu ăn là hỗn hợp nhiều este của glixerol và các axit béo
Lời giải:
Câu đúng nhất là: D
Trang 2Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo và có công thức chung
là (R-COO)3C3H5
Bài 2 trang 125 VBT Hóa học 9: Hoàn thành các câu sau đây bằng cách điền
những từ thích hợp vào chỗ trống
a) Chất béo tan trong nước nhưng trong benzen, dầu hỏa
b) Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng este trong môi trường tạo ra và c) Phản ứng của chất béo với nước trong môi trường axit là phản ứng nhưng không
là phản ứng
Lời giải:
a) Chất béo không tan trong nước nhưng tan trong benzen, dầu hỏa
b) Phản ứng xà phòng hóa là phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm tạo
ra glixerol và các muối của axit béo
c) Phản ứng của chất béo với nước trong môi trường axit là phản ứng thủy
phân nhưng không là phản ứng xà phòng hóa
Bài 3 trang 125 VBT Hóa học 9: Hãy chọn phương pháp có thể làm sạch vết dầu
ăn dính vào quần áo :
a) Giặt bằng nước ;
b) Giặt bằng xà phòng ;
c) Tẩy bằng cồn 96˚ ;
d) Tẩy bằng giấm ;
e) Tẩy bằng xăng
Hãy giải thích sự lựa chọn đó
Lời giải:
Chọn phương án b); c); e) Vì để tẩy sạch vết dầu ăn dính vào quần áo, ta phải
dùng các chất có thể hòa tan được dầu nhưng không phá hủy quần áo
Trang 3Xà phòng, cồn 96 o , xăng hòa tan được dầu ăn Nước không hòa tan dầu ăn Giấm tuy hòa tan dầu ăn nhưng phá hủy quần áo
Bài 4 trang 125 VBT Hóa học 9: Để thủy phân hoàn toàn 8,58 kg một loại chất
béo cần vừa đủ 1,2 kg NaOH, thu được 0,92 kg glixerol và m kg hỗn hợp muối của axit béo
a) Tính m
b) Tính khối lượng xà phòng bánh có thể thu được từ m kg hỗn hợp các muối trên Biết muối của các axit béo chiếm 60% khối lượng xà phòng
Lời giải:
a) Tính m:
PTHH của p/ứ phân hủy chất béo:
Theo ĐL bảo toàn khối lượng ta có:
mchất béo + mNaOH = mglixerol + m
→ m = 8,58 + 1,2 – 0,92 = 8,86 kg
b) Khối lượng xà phòng bánh:
mxà phòng = 8,86.100 14,77 kg
Bài tập bổ sung
Bài 1 trang 126 VBT Hóa học 9: Khi thủy phân một loại chất béo nhân tạo, người
ta thu được glixerol và muối natri stearat (C17H35COONa) Hãy viết công thức cấu tạo của loại chất nói trên
Lời giải:
Công thức cấu tạo của chất béo là:
Viết gọn (C17H35COO)3C3H5
Bài 2 trang 126 VBT Hóa học 9: Khi cho dầu ăn tác dụng với kiềm sẽ thu được
glixerol và
a) một muối của axit béo;
b) hai muối của axit béo
c) ba muối của axit béo;
Trang 4d) một hỗn hợp muối của các axit béo
Lời giải:
Câu đúng nhất là: D
Khi cho dầu ăn tác dụng với kiềm thì sẽ thu được glixerol và hỗn hợp muối của các axit béo Phản ứng này gọi là phản ứng xà phòng hóa