Bàn về cái đẹp trong các tác phẩm văn học, nhà phê bình người Nga Séc nư ép sky cho rằng Cái đẹp chính là cuộc sống Có người lại cho rằng Cái đẹp trong tác phẩm văn học phải là cái đẹp độc đáo, khác t[.]
Trang 1Bàn về cái đẹp trong các tác phẩm văn học, nhà phê bình người Nga Séc-nư-ép-sky cho
rằng: Cái đẹp chính là cuộc sống Có người lại cho rằng: Cái đẹp trong tác phẩm văn học phải là cái đẹp độc đáo, khác thường Liệu hai ý kiến này có mâu thuẫn với nhau?
Bằng hiểu biết của em về tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long hãy làm sáng
tỏ hai ý kiến trên Liên hệ với Quê hương của Tế Hanh để thấy cái đẹp trong mỗi tác phẩm.
Hướng dẫn làm bài
a Đảm bảo cấu trúc một bài văn nghị luận: Trình bày đầy đủ các
phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài Phần Mở bài biết dẫn dắt hợp lí và nêu
được vấn đề; phần Thân bài biết tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết
chặt chẽ với nhau cùng làm sáng tỏ vấn đề; phần Kết bài khái quát được
vấn đề và thể hiện được nhận thức của cá nhân
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cái đẹp cuộc sống được phản
ánh một cách độc đáo khác thường trong Lặng lẽ Sa Pa Liên hệ với bài
Quê hương của Tế Hanh.
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm phù hợp; các luận
điểm được triển khai theo trình tự hợp lí, có liên kết chặt chẽ; sử dụng tốt
các thao tác lập luận để triển khai các luận điểm Học sinh có thể giải
quyết vấn đề theo hướng sau:
* Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận (Tham khảo đề trước)
Trích dẫn ý kiến
4.0
+0,25
* Giải thích ý kiến, nhận định:
- Giải thích:
…
=> Hai nhận định trên không hề mâu thuẫn, mà trái lại bổ sung cho nhau.
Từ mảnh đất hiện thực cuộc sống, văn học kiếm tìm những cái đẹp khác
thường, độc đáo, để rồi từ chính cái đẹp khác thường và độc đáo ấy, văn
học quay trở lại phục vụ, cải tạo hiện thực đời sống
- Lí giải:
Tại sao tác phẩm văn học phải phản ánh cái đẹp?
+ Đặc trưng của văn học là hình thức sáng tạo theo quy luật của cái đẹp
……
+ Giá trị thẩm mĩ chính là đặc trưng của văn học Nó giúp khu biệt văn
học với các hình thái ý thức xã hội khác như lịch sử, triết học Nói đến
văn học, là nói đến cái đẹp. “Văn học, đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong
+0,5
Trang 2Tại sao “Cái đẹp chính là cuộc sống”?
+ Văn học bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống Cuộc sống chính là đối
tượng phản ánh và là nguồn chất liệu dồi dào của văn học Nếu không có
hiện thực cuộc sống thì sẽ không có tác phẩm văn học Cho nên cái đẹp
trong tác phẩm văn học, chính là cái đẹp từ hiện thực cuộc sống
+ Cái đẹp đến từ cuộc sống là cái đẹp ………
Tại sao văn học hướng đến cái đẹp độc đáo, khác thường?
+ Sáng tác văn học là quá trình sáng tạo mang tính chất cá thể, không lặp
lại người khác và không lặp lại chính mình.
+ Mặt khác, văn học luôn sáng tác ra cho con người và vì con người Mà
khát vọng muôn đời của nhân loại chính là vươn đến những giá trị …
Trong tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” đã hội tụ đầy đủ cả hai ý kiến trên
* Phân tích, chứng minh:
1 “Cái đẹp… cuộc sống” đã trở thành “độc đáo khác thường” trong
“Lặng lẽ Sa Pa” chính là
-
-> Từ hiện thực một bức tranh thiên nhiên ở vùng đất Sa Pa xa xôi hẻo
lánh nhưng với tâm hồn của người nghệ sĩ, bức tranh thiên nhiên đó đã
trở thành vẻ đẹp độc đáo khác thường - Bức tranh thiên nhiên lung linh,
kì ảo, giàu sức sống, có sức thu hút lay động tâm hồn bạn đọc muốn đến
vùng đất Sa Pa để được chiêm ngưỡng bức tranh thiên nhiên thơ mộng kì
ảo Bức tranh thiên nhiên đó còn thể hiện lòng lạc quan, yêu đời, yêu
cuộc sống, yêu thiên nhiên đất nước và tài năng mang dấu ấn cá nhân của
Nguyễn Thành Long
- Vẻ đẹp của con người
+ Cô kĩ sư trẻ, ông hoạ sĩ già, người lái xe hiếu khách, ông kĩ sư vườn
rau, một đồng chí nghiên cứu khoa học ………
-> Đây chính là những con người của miền Bắc mỗi người một công
việc riêng nhưng họ đều bằng những tình yêu công việc hay tình yêu đất
nước, con người để hoàn thành nhiệm vụ của mình Họ chính là hình ảnh
của người dân miền Bắc đang hăng say lao động xây dựng chủ nghĩa xã
hội để chống lại kẻ thù
-> Qua những nhân vật ấy, Nguyễn Thành Long đã đưa vào Lặng lẽ Sa
Pa những trang đời khác nhau hay đó chính là một mảng, một nét của
cuộc sống Tất cả đều được chắt lọc từ “cuộc sống” vừa chân thực, tinh tế
+2,5
Trang 3vừa đẹp “độc đáo khác thường”.
+ Nhưng nổi bật trong những con người ấy chính là nhân vật anh
thanh niên.
Qua lời giới thiệu của bác lái xe và cuộc gặp gỡ tình cờ của các nhân vật,
nhân vật anh thanh niên hiện lên với cuộc sống và công việc còn nhiều
khó khăn gian khổ Nhưng ở anh toát lên những vẻ đẹp của con người lao
động bình thường mà đáng mến Đó là lòng yêu công việc, tinh thần trách
nhiệm cao đối với công việc Anh còn sắp xếp cuộc sống khoa học ngăn
nắp, lòng nhiệt tình mến khách, biết quan tâm đến những người xung
quanh và sự khiêm tốn đáng mến của anh…(Chọn dẫn chứng tiêu biểu để
phân tích)
-> Đó là cái đẹp khuất lấp ……
=> Từ những con người lao động bình thường trên mảnh đất Sa Pa nhưng
với sự khám phá thế giới tâm hồn và công việc của họ, qua lời giới thiệu
của bác lái xe và cuộc trò chuyện giữa các nhân vật, nhà văn Nguyễn
Thành Long đã tìm ra vẻ đẹp độc đáo khác thường trong mỗi con người
Đó là sự âm thầm cống hiến hết mình cho đất nước Họ là những “hạt
ngọc ẩn giấu” trong hình vẻ của những con người lao động bình thường
2 Cái đẹp của cuộc sống trở thành độc đáo khác thường nhờ ở hình
thức nghệ thuật
- Cốt truyện đơn giản, xoay quanh một t́nh huống đó là cuộc gặp gỡ bất
ngờ giữa ông họa sĩ già, cô kĩ sư trẻ và một anh thanh niên làm công tác
khí tượng Cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong chốc lát nhưng đã để lại một ấn
tượng gợi nhiều suy nghĩ và dẫn chúng ta tới những nhân vật mới: ông kĩ
sư vườn rau, nhà nghiên cứu sét
- Xây dựng nhân vật anh thanh niên, Nguyễn Thành Long không ….
* Liên hệ:
Còn Lặng lẽ Sa Pa được viết bằng văn xuôi, cốt truyện đơn giản nhẹ
nhàng, hình ảnh, ngôn ngữ giàu chất thơ Sở dĩ có điểm tương đồng và
khác biệt ấy bởi cả hai nhà thơ đều gặp gỡ ở tình yêu thiên nhiên, cuộc
sống, con người, quê hương, đất nước, được viết với tấm lòng ngợi ca
trân trọng Cả hai tác giả đều viết về những điều vốn rất bình thường giản
dị nhưng bằng sự tinh tế tài hoa của mình đã tạo nên những nét riêng biệt
trong từng tác phẩm mang dấu ấn cá nhân của mỗi người
+0,5
* Đánh giá, tổng hợp:
- Tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long và “Quê hương”
+0,25
Trang 4của Tế Hanh đã khẳng định mối quan hệ giữa cái đẹp độc đáo, khác
thường và đời sống - đúng như quan niệm của Sec-nư-ep-sky
- Đối với người cầm bút: Phải phản ánh chân thực cái đẹp của cuộc sống
nhưng đó không phải cái đẹp thuần túy mà là cái đẹp chân - thiện - mĩ
Và tác phẩm phải đạt phẩm chất nghệ thuật cao
- Cái đẹp của văn học không thể bị sở hữu bởi riêng cá nhân nào, cho nên
…
d Sáng tạo: Có nhiều cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo (Viết câu, sử
dụng từ ngữ, hình ảnh và các yếu tố biểu cảm ) thể hiện được quan điểm
và thái độ riêng, sâu sắc nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và
pháp luật
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ
nghĩa tiếng Việt Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
0,25