LUYỆN THI ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HCM 2022 TEAM EMPIRE CHINH PHỤC MỌI MIỀN KIẾN THỨC 1 CÁC THỂ LOẠI TRUYỆN DÂN GIAN A TRUYỆN CỔ TÍCH 1 Định nghĩa Truyện cổ tích là là một thể loại văn học được tự sự dân gia[.]
Trang 1CÁC THỂ LOẠI TRUYỆN DÂN GIAN
A TRUYỆN CỔ TÍCH
1 Định nghĩa: Truyện cổ tích là là một thể loại văn học được tự sự dân gian
sáng tác có xu thế hư cấu Đây là loại truyện ngắn, chủ yếu kể về các nhân
vật dân gian hư cấu, được truyền miệng trong dân gian
2 Phân loại: Truyện cổ tích có 4 hình thức chính:
STT HÌNH THỨC ĐỊNH NGHĨA
Truyện cổ tích thần kỳ là truyện mà nhân vật chính vẫn là con người trong thực tại, giải quyết các mâu thuẫn trong thực tại giữa người với người đều bế tắc, không thể giải quyết nổi nếu thiếu yếu tố thần kì
Truyện cổ tích thế sự là truyện mà nhân vật chính vẫn là con người trong thực tại, giải quyết xung đột xã hội giữa người với người được giải quyết một cách hiện thực, không cần đến những yếu tố siêu nhiên
Truyện cổ tích phiêu luuw là truyện trình bay hành trình phiêu lưu kì lạ của nhân vật chính Thường có các yếu tố kì ảo về thiên nhiên, đề cao thiên nhiên để giải quyết vấn đề
CHUYÊN ĐỀ TIẾNG VIỆT
CHỦ ĐỀ 7.CÁC THỂ LOẠI TRUYỆN DÂN GIAN
TRUYỆN
DÂN GIAN
CỔ TÍCH TRUYỀN THUYẾT
SỬ THI THẦN THOẠI NGỤ NGÔN TRUYỆN CƯỜI
Trang 24 CỔ TÍCH LOÀI VẬT
Truyện cổ tích loài vật có nhân vật chính
là các loài vật hay muôn loài với thủ pháp nhân hóa để lý giải, tường thuật cho một
sự kiện sự việc
3 Ý nghĩa: Truyện cổ tích thường khuyên nhủ con người qua hình thức kể chuyện Truyện cổ tích ca ngợi và bênh vực cho đạo đức con người thông qua nhân vật lí tưởng/kiểu mẫu Nhân vật lí tưởng thường bao giờ cũng là người tài năng và có nhân cách vượt trội Và các nhân vật lý tưởng luôn bị thử thách về đạo đức, lòng tốt để được sự giúp đỡ của các hiện tượng siêu nhiên Từ đó, đề cao cái tốt đẹp trong con người, đạo lý của dân tộc
B TRUYỆN TRUYỀN THUYẾT
kì ảo, các nhân vật, sự kiện đều liên quan đến lịch sử, là những truyện truyền miệng kể lại truyện tích các nhân vật lịch sử hoặc giải thích nguồn gốc các phong cảnh địa phương theo quan niệm của nhân dân,
2 Phân loại:Truyện truyền thuyết được phân loại theo các thời kì lịch sử
Họ Hồng Bàng và thời kỳ Văn
Lang
Có tính chất sử thi, phản ánh không khí anh hùng ca thời Hùng Vương dựng nước và trình độ khá văn minh của người Văn Lang Các truyền thuyết tiêu biểu của thời kỳ này là Lạc Long Quân-Âu Cơ, Sơn Tinh-Thủy Tinh, Thánh Gióng, Thời kỳ Âu Lạc và Bắc thuộc
Gồm 2 phần: phần đầu là lịch sử chiến thắng, phần sau là lịch sử chiến bại Các truyền thuyết phản ánh các cuộc vũ trang khởi nghĩa chống xâm lược thời kỳ Bắc thuộc
là Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí
Thời kỳ phong kiến tự chủ
Truyền thuyết thời kì này gồm các thể loại:
Anh hùng chống ngoại xâm: Yết Kiêu, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi
Danh nhân văn hóa: Chu Văn An, Trạng Trình
Lịch sử địa danh: Sự tích Hồ Gươm, Sự tích núi Ngũ Hành Anh hùng nông dân: Chàng Lía, Quận He, Ba Vành
Anh hùng nông dân không có yếu
tố thần kỳ: Hầu Tạo, Chàng Lía, Lê Văn Khôi
Trang 33 Ý nghĩa: Truyền thuyết là công cụ, phương tiện để các nhà sử học tìm về các giai đoạn lịch sử Ngoài ra, truyền thuyết còn dạy con người về tính đoàn kết , tinh thần yêu nước bất khuất của dân tộc Không chỉ thế, truyền thuyết còn là nguồn cảm hứng của các tác phẩm văn học
C TRUYỆN SỬ THI
sự, có nội dung hàm chứa những bức tranh rộng và hoàn chỉnh về đời sống nhân dân với nhân vật trung tâm là những anh hùng, dũng sĩ đại diện cho một thế giới nào đó
2 Phân loại: có thể chia sử thi thành 3 thể loại
STT THỂ LOẠI ĐỊNH NGHĨA
Là loại sử thi kể về các truyền thuyết cổ xưa, về các bậc thủy tổ, các bài tụng ca Sử thi thần thoại thường đề cập đến các câu chuyện của giai đoạn tan rã của chế độ công hữu nguyên thủy
Là loại sử thi cổ kể về cuộc chinh phục của các anh hung sử thi để đồng nhất xâm lược, đánh bại những kẻ áp bức, bóc lột, ngoại bang và dị giáo
Những anh hùng ca, với tư cách là các tác phẩm
sử thi anh hùng cỡ lớn, thể hiện sự tương quan giữa yếu tố cá nhân anh hùng và yếu tố sử thi tập thể rõ rệt, đủ để bộc lộ tính tích cực cá nhân,
đã trở thành công cụ đắc lực cho sự biểu hiện yếu tố toàn dân, và dân tộc
hoàn chỉnh về đời sống nhân dân và về những anh hùng, dũng sĩ, tiêu biểu cho một thế giới sử thi
D TRUYỆN THẦN THOẠI
1 Định nghĩa: Thể loại tự sự viết bằng văn xuôi, kể lại sự tích các vị thần sáng tạo ra thế giới tự nhiên và văn hóa, phản ánh nhận thức, cách hình dung của người thời cổ về nguồn gốc của thế giới và đời sống con người
2 Phân loại: Thần thoại được phân thành 6 nhóm chính
Trời
nghề: Nữ thần nghề mộc
Trang 4• Thần thoại còn biến tướng trong Phật thoại, Tiên thoại, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn và cả truyện cười: Cóc kiện Trời, Chử Đồng Tử hoặc mang dấu ấn của xã hội nguyên thủy như Trầu Cau, Hòn Vọng Phu, Sao Hôm Sao Mai
không có thực mà chỉ là hư ảo do con người tưởng ra dựa trên quan niệm về
sự tiến hóa loài người mà sau này chỉ có các nhà khoa học mới giải thích được Đó là những quan niệm theo lối duy vật từ thời xa xưa khi bắt đầu có loài người trên Trái Đất Nhằm phản ánh quá trình sáng tạo văn học con người thời cổ đại
E TRUYỆN NGỤ NGÔN
dục có hình thức thơ hoặc văn xuôi tương đối ngắn, sử dụng phúng dụ như một nguyên tắc tổ chức tác phẩm
2.Cấu trúc: Hầu hết các tác phẩm ngụ ngôn được chia làm hai phần: phần thứ nhất truyền đạt một hiện tượng hay một nhân vật, sự kiện buồn cười; phần thứ hai là bài học đạo đức Tuy vậy, không nhất thiết mọi tác phẩm đều có cấu trúc tương tự Nhiều tác phẩm phần 2 bị lược đi, bài học tự nó thoát ra từ cốt
truyện
3.Ý nghĩa: Cốt truyện ngụ ngôn ngắn, hàm xúc, giàu sức biểu hiện, bộc lộ bản chất của đối tượng, và hình thức phúng dụ trợ giúp đắc lực cho sự thuyết minh tính cách của nhân vật ngụ ngôn Tuy vậy, ngụ ngôn không chỉ có ý nghĩa giáo dục và đạo đức, mà còn ít nhiều có ý nghĩa triết lý về nhận thức luận hoặc về chính trị
F TRUYỆN CƯỜI
gồm những hình thức được gọi bằng những danh từ khác nhau như truyện tiếu lâm, truyện khôi hài, truyện trào phúng, truyện trạng, giai thoại hài hước
2.Phân loại: Truyện cười được phân thành 2 nhóm lớn
Truyện cười kết chuỗi
Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm
là đối tượng của tiếng cười phê phán Nhóm truyện cười về nhân vật trung tâm
là người được ca ngợi, thán phục, đã dũng cảm, mưu trí đấu tranh chống cái xấu, cái ác
Truyện tiếu lâm 3.Ý nghĩa: Tạo ra tiếng cười trong tác phẩm từ đó
phán biểu thị sự khinh ghét, sự phủ nhận
Trang 5 Tiếng cười phê phán là cái cười trong truyện cười Cái cười phát ra từ
cái đáng cười Cái đáng cười chứa đựng cái hài hiểu theo nghĩa triết học, nghĩa là có mâu thuẫn bên trong
SO SÁNH CÁC THỂ LOẠI THƯỜNG GẶP TRONG ĐGNL
A PHÂN BIỆT TRUYỀN THUYẾT VÀ THẦN THOẠI:
Truyền thuyết Thần thoại
1 Tiêu chí nhân
vật chính
- Nhân vật chính trong truyền thuyết giàu nhân tính hơn Thường đan cài giữa đặc điểm của người thường và thần linh
- Nhân vật chính trong thần thoại
là thần hoặc bán thần
2 Tiêu chí nội
dung
- Truyền thuyết thuyết tập trung vào những vấn đề quan trọng, có ý nghĩa trong lịch sử, như xây dựng đất nước, chống giặc ngoại xâm, các phong tục truyền thống…
- Thần thoại nêu lên khát vọng hiểu biết, khám phá những hiện tượng của vũ thụ, loài người mang tính suy nguyên
3 Thời kỳ ra đời
- Truyền thuyết ra đời ở xã hội giai đoạn sau thần thoại - khi xã hội loài người đã xuất hiện các tập đoàn chính trị, lãnh đạo nhân dân
- Thần thoại ra đời từ thời nguyên thủy
B PHÂN BIỆT TRUYỀN THUYẾT VÀ CỔ TÍCH
Truyền thuyết Cổ tích
1 Về cốt truyện và
nhân vật
- Cốt truyện và nhân vật truyền thuyết có xu hướng bám sát lịch sử
- Ðặc điểm nổi bật của cốt truyện và nhân vật cổ tích là tính hư cấu, tưởng tượng
2 Về nội dung
- Truyền thuyết hướng về đề tài lịch sử, nhân vật lịch sử có ý nghĩa, vai trò quan trọng, to lớn
- Truyện cổ tích phản ánh những xung đột trong gia đình và xã hội, đặc biệt là trong gia đình phụ quyền và xã hội phong kiến
3 Về kết thúc truyện
- Truyền thuyết thường kết thúc mở, nhân vật vẫn tồn tại
và sẽ tham gia vào những sự kiện mới của lịch sử
- Truyện cổ tích kết thúc có hậu hoặc không có hậu , nhân vật chính mãi mãi hạnh phúc hoặc trở thành biểu tượng của nhân phẩm
Trang 6So sánh truyền thuyết và cổ tích:
- Giống nhau:
+ Đều có yếu tố tưởng tượng kì ảo
+ Có nhiều chi tiết giống nhau: sự ra đời thần kì, nhân vật chính có những tài năng phi thường
- Khác nhau:
+ Truyền thuyết kể về các nhân vật, sự kiện lịch sử và thể hiện cách đánh giá của nhân dân đối với những nhân vật, sự kiện lịch sử được kể Còn truyện cổ tích kể về cuộc đời của các loại nhân vật nhất định và thể hiện quan niệm, ước mơ của nhân dân về cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác
+ Truyền thuyết được cả người kể lẫn người nghe tin là những câu chuyện có thật; còn
cổ tích được cả người kể lẫn người nghe coi là những câu chuyện không có thật
So sánh giữa truyện ngụ ngôn và truyện cười:
- Giống nhau:
Truyện ngụ ngôn thường chế giễu, phê phán những hành động, cách ứng xử trái với điều truyện muôn răn dạy người ta Vì thế truyện ngụ ngôn cũng như truyện cười, cũng gây cười
- Khác nhau:
Mục đích của truyện cười là gây cười để mua vui hoặc phê phán, châm biếm những sự việc, hiện tượng đáng cười Còn mục đích của truyện ngụ ngôn là khuyên nhủ, răn dạy người ta một bài học nào đó trong cuộc sống
So sánh truyện truyền kì, cổ tích và truyền thuyết:
Truyện truyền kì là những câu chuyện kì lạ được ghi chép tản mạn, thường có yếu tố hoang đường kì ảo, nhân vật thường là người phụ nữ đức hạnh, khao khát cuộc sống yên bình, hạnh phúc
So sánh cổ tích và truyền thuyết:
+ Đều bắt nguồn từ truyền miệng hoặc do dân gian để lại ,những câu chuyên
có tính chất hư cấu và không có thật 100%
+Đều dạy con người ta làm lành tránh điều ác,đều có ý chiến rthắng dành về chân chính,cái tà luôn bị đẩy lùi.Có tính giáo dục cao
truyện:
Trang 7Câu 2: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Sơn tinh- Thủy tinh thuộc thể
loại thuyện:
thể loại truyện:
thể loại tuyện:
Truyện ngụ ngôn
thể loại truyện:
loại truyện:
Truyện ngụ ngôn
truyện:
Truyền thuyết
loại truyện:
Truyền thuyết
loại truyện:
loại truyện:
loại truyện:
truyện:
Trang 8Câu 14: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Vẽ rắn thêm chân thuộc thể
loại truyện:
loại truyền:
Truyện ngụ ngôn
truyện:
tích
loại truyện:
loại truyện:
thoại
thể loại truyện:
Truyện ngụ ngôn
loại truyện:
Truyện ngụ ngôn
nhân trả oán thuộc thể loại truyện:
truyện:
thể loại truyện:
loại truyện:
loại truyện:
Trang 9A.Cổ tích B Truyện cười C Truyền thuyết D Truyện ngụ ngôn
thuộc thể loại truyện:
lông chim thuộc thể loại truyện:
truyện:
loại truyện:
thuộc thể loại truyện:
truyện:
thể loại truyện:
loại truyện:
truyện:
thuộc thể loại truyện:
loại truyện:
truyện:
thuộc thể loại truyện:
Trang 10Câu 39: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Thần trụ trời thuộc thể loại
truyện:
truyện:
Nguyên thuộc thể loại truyện:
thể loại truyện:
thể loại truyện:
thể loại truyện:
thuộc thể loại truyện:
ước thuộc thể loại truyện:
trăng thuộc thể loại truyện:
truyện:
truyện:
thể loại truyện:
thể loại truyện:
Trang 11Câu 52: [LUYỆN THI ĐGNL 2022 - TEAM EMPIRE] Sự tích Cột đá thề ở Đền
Hùng thuộc thể loại truyện:
truyện:
loại truyện:
thể loại truyện:
thuộc thể loại truyện:
truyện:
thể loại truyện:
loại truyện: