Tiết 43. Tổng kết từ vựng

Giáo án PowerPoint Ngữ văn 9 được biên soạn theo phân phối chương trình học môn Ngữ văn trong SGK. Qua đó giúp thầy cô nhanh chóng xây dựng được bài giảng hay. Xem thêm các thông tin về Bài giảng điện tử môn Ngữ văn 9 năm 2022 2023 tại đây

Khác với những bài trước, cụm bài tổng kết về từ

vựng có nhiệm vụ củng cố lại những kiến thức về từ vựng đã học từ lớp 6 đến lớp 9 mỗi vấn đề ôn tập

được tách thành một mục riêng Trong mỗi mục có

hai phần Một phần là ôn lại kiến thức đã học, một

phần là bài tập để nhận diện và vận dụng những khái niệm đã học … Điều đó cho thấy mục đích của việc

tổng kết không chỉ giúp các em biết sử dụng những

kiến thức đó trong giao tiếp, đặc biệt là trong việc tiếp nhận, phân tích văn bản Bµi häc h«m nay thÇy cïng

c¸c em cïng nhau cñng cè l¹i kiÕn thøc vÒ tõ vùng

Tiết 43

Từ đơn – từ phức

Thành ngữ

Ngĩa của từ

Từ nhiều nghĩa và hiện t ợng

chuyển nghĩa của từ

Ngữ văn 9

Tõ l¸y Tõ l¸y

Tõ l¸y hoµn toµn

Tõ l¸y bé phËn

(Khái niệm về từ)

Từ (Xét về đặc điểm cấu

tạo)

Ngữ văn 9 Tiết 43

I Từ đơn và từ phức

1 Khái niệm từ đơn, từ phức Phân biệt các loại từ phức.

0 10

Từ phức cú quan hệ lỏy õm giữa cỏc tiếng

Ví dụ: lạnh lùng, nho nhỏ, bâng khuâng…

Gồm nh ữ ng từ phức đ ợc cấu tạo bằng cách ghép các tiếng Ví dụ: điện máy, máy khâu, máy nổ, trắng đen …

phức

ví dụ: nhà, cây, biển, đảo, trời vv…

Ví dụ: quần áo, trầm bổng, sạch sành sanh, đẹp đẽ, lạnh lùng vv…

1 Khái niệm từ đơn, từ phức Phân biệt các loại từ phức.

Ngặt nghèo, nho nhỏ, giam giữ,

bó buộc, t ơi tốt, bọt bèo xa xôi,

cỏ cây ,đ a đón, nh ờng nhịn, rơi

rụng, mong muốn, lấp lánh

Từ ghộp:

Từ lỏy

ngặt nghốo giam giữ

bú buộctươi tốtbọt bốo

cỏ cõynhường nhịnđưa đún

rơi rụng mong muốn

nho nhỏ gật gự lạnh lựng

xa xụi lấp lỏnh

sàn sạt, nho nhỏ, lành

lạnh, nhấp nhô, xôm

xốp.

Từ láy giảm nghĩa:

Từ láy tăng nghĩa:

trăng trắng, đèm

đẹp, nho nhỏ, lành lạnh, xôm xốp

nhấp nhô, sạch

sành sanh, sát sàn sạt

c Chó treo mèo đậy.

d được voi đòi tiên.

e Nước mắt cá sấu

Thường là một ngữ

(cụm từ)cố ®ịnh, biểu

thị một khái niệm

Thường là một câu biểu thị một phán đoán,

Tiết 43:

Ngữ văn 9

Giải nghĩa tục ngữ - thành ngữ

- Gần mực thỡ đen, gần đèn thỡ sáng Hoàn cảnh mụi trường cú ảnh :

hưởng quan trọng đến tớnh cỏch, đạo đức con người

Tham lam quỏ mức, được cỏi này lại muốn cỏi khỏc hơn

- Đ ợc voi đòi tiên:

- Đỏnh trống bỏ dựi : việc làm khụng đến nơi đến chốn, bỏ dở

- Chú treo mốo đậy : muốn giữ gỡn thức ăn, với chú thỡ phải treo lờn,

với mốo thỡ phải đậy lại

Thành ngữ, bãi bể nương dâu:

Theo thời gian cuộc đời có những đổi thay ghê gớm khiến cho con người phải suy nghĩ

Đặt câu: Anh đứng trước cái vườn hoang, không còn dấu vết gì của ngôi nhà tranh khio xưa, lòng chợt buồn về cảnh bãi bể

nương dâu

0 10

 “ Bẩy nổi ba chỡm với n ớc non ”

Bánh trôi n ớc - Hồ Xuân H ơng

 “ “ Sống chết mặc bay ” ”

Phạm Duy Tốn

 “Xiết bao ăn tuyết nằm s ơng

M n tr M n tr à à ời chiếu đất dặm tr ờng lao đao”

Lục Vân Tiên - Nguyễn Đỡnh Chiểu

Bài 4 -Tr125:

Dẫn chứng về việc sử dụng thành ngữ trong văn chương

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

I, Từ đơn và từ phức

II, Thành ngữ

III, Nghĩa của từ

1, Khái niệm nghĩa của từ

Hình thức Nội dung

Nghĩa của từ là (sự vật, tính chất, hoạt

động, quan hệ )mà từ biểu thị

Em hiÓu nghÜa cña tõ lµ gì ?

Tiết 43:

Ngữ văn 9

Bài 2 (T123)

Chọn cách hiểu đúng trong các cách hiểu sau:

A Nghĩa của từ “ “ m m ẹ ” l : Ng l : Ng à “ à “ ời phụ nữ, có con, nói

trong quan hệ với con ” ” .

B Nghĩa của từ “ “ m m ẹ ” khác với từ b b “ “ ố ” ” ở phần nghĩa a “ “

Ng ời phụ nữ có con con ” ”

C Nghĩa của từ “ “ m m ẹ ” không thay đổi trong hai câu:

M

“ M

“ ẹ em rất hiền v Th n v Th ” à “ ” à “ ất bại l m i l m à à ẹ th nh c th nh c à à ông ng ” ”

D Nghĩa của từ “ “ m m ẹ ” không có phần n o chung v n n o chung v à à ới

nghĩa của từ b b “ à” “ à”

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

đúng? Vì sao?

- Cách giải thích b đúng vì dùng từ rộng lượng định nghĩa

cho từ độ lượng (giải thích bằng từ đồng nghĩa) phần còn lại

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

I, Từ đơn và từ phức

II, Thành ngữ

III, Nghĩa của từ

IV, Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

1 Kh¸i niÖm tõ nhiÒu nghÜa

- Tõ cã thÓ cã mét nghÜa hay nhiÒu nghÜa

-Thế nào là từ nhiều nghiã và -Hiện tượng chuyển nghĩa của

từ là gì?

Tiết 43:

Ngữ văn 9

Vớ dụ:

-Từ một nghĩa: xe đạp, máy nổ, bọ nẹt…

- Từ nhiều nghĩa: chân, mũi, xuân…

* Từ có thể có một nghĩa hay nhiều nghĩa

IV, Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Chuyển nghĩa là hiện t ợng thay đổi nghĩa của từ, tạo ra từ nhiều nghĩa

- Trong từ nhiều nghĩa có:

+ Nghĩa gốc: là nghĩa xuất hiện từ đầu , làm cơ sở để hỡnh thành các ngh a khác.ĩ

+ Nghĩa chuyển: là nghĩa đ ợc hỡnh thành trên cơ sở nghĩa gốc

-Thông th ờng, trong câu, từ chỉ có một nghĩa nhất định Tuy nhiên , trong một số tr ờng hợp từ có thể hiểu đồng thời theo cả nghĩa gốc và nghĩa chuyển

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

Là nghĩa xuất hiện

từ đầu, làm cơ sở

để hình thành các

nghĩa khác.

Là nghĩa được hình thành trên

cơ sở của nghĩa gốc.

Từ nhiều nghĩa

IV, Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

2 Trong hai câu thơ sau, từ hoa trong thềm hoa ,

lệ hoa được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?

Có thể coi đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa được không?

( NguyÔn Du, TruyÖn KiÒu)

TiÕt 43:

Ngữ văn 9

2 Trong hai câu thơ sau, từ hoa trong thềm hoa,

lệ hoa được dùng theo nghĩa chuyển

-Về tu từ cú pháp, " hoa" trong "thềm hoa" và "lệ hoa" là các

định ngữ nghệ thuật

lục bát này, nếu tách "hoa" ra khỏi câu thơ thì những nghiã này

sẽ không còn nữa; vì vậy người ta gọi chúng là nghĩa lâm thời,

nó chưa làm thay đổi nghĩa của từ, chưa thể đưa vào từ điển)

- Nắm chắc các khái niệm về từ đơn - từ phức, thành ngữ, nghĩa của từ, từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

- Soạn bài: tổng kết từ vựng (tiếp theo)

Ch©n thµnh c¶m ¬n