ÔN THI TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập làm cho phong trào công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa phương Đông

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TỔNG HỢP TỪ CÂU HỎI GIỚI HẠN

Nguồn: DR ENGLISH - 10 năm kinh nghiệm luyện thi Toeic cùng sinh viên Ulaw

Fanpage: Dr English

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Câu 1: Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1 Cơ sở khách quan

a Bối cảnh lịch sử

Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam Các cuộc đấu tranh, phong trào yêu nước chống thực dân Pháp thời điểm bấy giờ lần lượt thất bại

- Bối cảnh thời đại

Sự lớn mạnh của chủ nghĩa Mác - Lênin và thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga (1917) đã mở ra một chương mới trong lịch sử loài người Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập làm cho phong trào công nhân trong các nước tư bản chủ nghĩa phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa phương Đông có quan hệ mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

b Những tiền đề tư tưởng - lý luận

- Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Tư tưởng của Hồ Chí Minh là kết quả của sự kế thừa các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Đó là truyền thống yêu nước, kiên cường, bất khuất; tinh thần tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, ý thức cố kết cộng đồng; ý chí vươn lên vượt qua mọi thử thách, khó khăn Trong đó, chủ nghĩa yêu nước truyền thống là tư tưởng, tình cảm cao quý, thiêng liêng nhất

- Tinh hoa văn hóa nhân loại

Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Trong suốt cuộc đời, đặc biệt trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn tìm tòi, học hỏi và tiếp thu có chọn lọc quan điểm của các trường phái triết học, quan điểm tư tưởng cổ kim, văn hóa Đông, Tây để vận dụng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Đặc biệt, Người đã kế thừa, phát triển các giá trị của Nho giáo, Phật giáo, Thiên chúa giáo, chủ nghĩa Tam dân và văn hóa tư sản

- Chủ nghĩa Mác - Lênin

Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta Từ chủ nghĩa yêu nước, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thu bản chất khoa học và cách mạng của học thuyết này

Từ đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin để giải quyết thành công những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

2 Nhân tố chủ quan

- Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh

Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh khám phá các quy luật vận động

xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được kiểm nghiệm

trong thực tiễn Nhờ vào con đường nhận thức chân lý như vậy mà lý luận Hồ Chí Minh mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học

- Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

+ Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo cộng với đầu óc phê phán tinh tường, sáng suốt trong việc nhận xét, đánh giá các sự vật, sự việc xung quanh

+ Bản lĩnh kiên định, luôn tin vào nhân dân; khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi; nhạy bén với cái mới, có phương pháp biện chứng, có đầu óc thực tiễn

+ Sự khổ công học tập để chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú của nhân loại, có ý chí của một nhà yêu nước chân chính, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu nước, thương dân, thương yêu những người cùng khổ, sẵn sàng chịu đựng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của đồng bào

Câu 2: Quan điểm của Hồ Chí Minh về các quan hệ của dân tộc sau khi giành độc lập? Theo nguyên tắc nào?

* Xác định và thiết lập các mối quan hệ hòa bình, hữu nghị, hợp tác với nhân dân lao động các nước trên thế giới có ý nghĩa quan trọng đối với cách mạng Việt Nam

Ngay từ năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đã chỉ rõ sự suy yếu của các dân tộc phương Đông trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân là do thiếu sự đoàn kết quốc tế Vì vậy, theo Người, các dân tộc thuộc địa phải thiết lập và có khả năng thiết lập

để tiêu diệt kẻ đang nô dịch họ, chính là quan hệ với các dân tộc thuộc địa cùng khổ khác Bên cạnh đó, cách mạng Việt Nam, cũng như phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa khác cần quan hệ chặt chẽ với cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản

Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghĩ đến việc hợp tác với các nước trên thế giới, mở rộng quan hệ quốc tế, Người không bao giờ nhầm lẫn giữa những giá trị văn minh của nhân loại với những biểu hiện tha hóa, xấu xa của chủ nghĩa dân tộc ích kỷ Người cho rằng, mọi thành tựu khoa học - kỹ thuật và mọi nguồn lực kinh tế - văn hóa được tạo ra đều là tài sản chung của toàn nhân loại Chủ nghĩa xã hội muốn xây dựng thành công, trước hết, phải biết kế thừa và phát triển những thành tựu kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa của nhân loại

*Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về các nguyên tắc trong quan hệ quốc tế

Một là, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của nhau Trong quan hệ quốc tế,

việc giữ vững độc lập và chủ quyền được đặt lên vị trí hàng đầu Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, mọi mối quan hệ với các nước, trước hết là phải giữ vững độc lập chủ quyền của dân tộc mình trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, quân sự, ngoại giao, và đòi hỏi tất cả các nước phải thật sự tôn trọng quyền thiêng liêng tối cao đó

Hai là, không xâm phạm lẫn nhau Trong quan hệ quốc tế, Hồ Chí Minh chủ

trương giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng thương lượng hòa bình, phù hợp với đạo lý

và luật pháp quốc tế, chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình Trước khi diễn ra cuộc chiến tranh Việt - Pháp, Hồ Chí Minh đã thể hiện tinh thần kiên trì giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng thương lượng hòa bình

Ba là, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn

tán thành và kiên trì đấu tranh bảo vệ, thi hành nguyên tắc này trong quan hệ quốc tế Bốn là, bình đẳng và hai bên cùng có lợi Trong quan hệ giữa nước ta với các nước

trên thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, hữu nghị, hợp tác, bình đẳng và đôi bên cùng có lợi vì những mục tiêu chung, kết hợp đúng đắn lợi ích dân tộc với lợi ích quốc tế Tuy nhiên, khi hợp tác với các nước, nhất là với các nước tư bản chủ nghĩa, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn cảnh giác với những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực đế quốc và phản động

Năm là, chung sống hòa bình, mở rộng quan hệ quốc tế theo hướng đa phương và

đa dạng các mối quan hệ Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sẵn sàng hợp tác với các nước, kể cả các nước không cùng chế độ xã hội, thậm chí, cả với nước đã từng xâm lược nước ta

Câu 3: Đặc trưng của CNXH theo quan điểm Hồ Chí Minh? Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng như thế nào?

* Đặc trưng của CNXH theo quan điểm HCM

- Về mặt tổng quát: Hồ Chí Minh quan niệm coi CNCS, CNXH như là một chế độ xã

hội bao gồm các mặt rất phong phú, hoàn chỉnh, trong đó con người được phát triển toàn diện, tự do

- Về mặt cụ thể: Hồ Chí Minh nhấn mạnh chủ yếu những điểm sau:

+ Đó là một chế độ chính trị do nhân dân làm chủ: Mọi quyền lực trong xã hội đều tập trung trong tay nhân dân Nhân dân lao động là chủ và làm chủ Nhà nước là của dân, do dân, vì dân, dựa trên khối đại đoàn kết mà nồng cốt là liên minh công - nông - trí thức, do ĐCS lãnh đạo

+ Là một chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật: Học hỏi, vận dụng có hiệu quả những thành tựu khoa học - kỹ thuật của nhân loại vào lao động, sản xuất

+ Là chế độ không còn người bóc lột người: Trong CNXH, không còn bóc lột, áp bức, bất công, xã hội được xây dựng trên nguyên tắc công bằng, hợp lý

+ Là một xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức: Hệ thống quan hệ xã hội lành mạnh, công bằng, bình đẳng, không còn áp bức, bóc lột, bất công, không còn sự đối lập giữa các giai cấp trong xã hội, con người có điều kiện phát triển toàn diện, có sự hài hòa trong phát triển của xã hội và tự nhiên

* Vận dụng

Căn cứ vào tình hình cụ thể của đất nước và những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”, Đảng ta đã xác định những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở VIệt Nam mà chúng ta sẽ xây dựng là:

+ Do nhân dân lao động làm chủ

+ Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tự liệu sản xuất chủ yếu

+ Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

+ Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công; làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện + Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

+ Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới

Câu 4: Theo Hồ Chí Minh, muốn xây dựng CNXH cần phải có gì, vì sao?

Theo Hồ Chí Minh, muốn xây dựng CNXH cần phải có:

* Nội lực:

- Về chính trị: Chế độ chính trị phải do nhân dân lao động làm chủ, Nhà nước là của dân, do dân, vì dân Nhà nước có 2 chức năng không tách rời nhau là dân chủ với nhân dân, chuyên chính với kẻ thù của nhân dân

- Về kinh tế: Cần phát triển toàn diện các ngành, chủ yếu là công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, trong đó “công nghiệp và nông nghiệp là hai chân của nền kinh tế nước nhà”, chế độ khoán là một trong những hình thức của sự kết hợp lợi ích kinh tế

- Về văn hóa - xã hội: Xóa nạn mù chữ, xây dựng, phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, xây dựng, phát triển văn hóa nghệ thuật, thực hiện nếp sống mới, thực hành vệ sinh phòng bệnh, giải trí lành mạnh, bài trừ mê tín dị đoan, khắc phục phong tục tập quán lạc hậu

- Hồ Chí Minh rất coi trọng động lực kinh tế, phát triển kinh tế, sản xuất, giải phóng năng lực sản xuất gắn liền kinh tế với kỹ thuật, kinh tế với xã hội Cùng với động lực kinh tế, Người cũng quan tâm tới văn hóa, khoa học, giáo dục, coi đó là động lực tinh thần không thể thiếu của chủ nghĩa xã hội

- Theo Hồ Chí Minh, động lực quan trọng và quyết định nhất vẫn là con người, là nhân dân lao động, nòng cốt là công - nông - trí thức Người nhận thấy con người là động lực của chủ nghĩa xã hội và cần có sự kết hợp giữa cá nhân với xã hội

* Ngoại lực:

- Ngoài động lực bên trong, theo Hồ Chí Minh phải kết hợp được với sức mạnh thời đại, tăng cường đoàn kết quốc tế, chủ nghĩa yêu nước phải gắn liền với chủ nghĩa quốc

tế của giai cấp công nhân, sử dụng tốt những thành quả khoa học - kỹ thuật thế giới

- Xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội

- Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, làm nội dung chủ yếu nhất, chủ chốt lâu dài

- Về chính trị: Phải giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng Củng cố và tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước

- Về kinh tế: Đề cập đến lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý kinh tế, tăng năng suất lao động trên cơ sở tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, củng cố hệ thống thương nghiệp Phát triển đồng đều giữa kinh tế đô thị và kinh tế nông thôn Đặc biệt chú trọng chỉ đạo phát triển kinh

tế vùng núi, hải đảo Coi trọng quan hệ phân phối và quản lý kinh tế

- Về văn hóa - xã hội: Xây dựng con người mới Đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và khoa học, kỹ thuật

Câu 5: Phân tích quan điểm của HCM về bản chất của Đảng Cộng sản và nội dung công tác xây dựng Đảng

* Quan điểm

Hồ Chí Minh khẳng định: ĐCSVN là Đảng của giai cấp công nhân, đội tiên phong của giai cấp công nhân, mang bản chất giai cấp công nhân Hồ Chí Minh khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng ta dựa trên cơ sở thấy rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân Việt Nam Nội dung quy định bản chất giai cấp công nhân không phải chỉ là

số lượng đảng viên xuất thân từ công nhân mà còn ở nền tảng lý luận, tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mac - Lenin Đảng không những là Đảng của giai cấp công nhân mà còn là Đảng của nhân dân lao động và của toàn dân tộc Trong quá trình rèn luyện Đảng,

Hồ Chí Minh luôn chú trọng tính thống nhất giữa yếu tố giai cấp và yếu tố dân tộc Hồ Chí Minh hiểu rằng, sức mạnh của Đảng không chỉ bắt nguồn từ giai cấp công nhân mà còn bắt nguồn từ các tầng lớp nhân dân lao động khác

* Nội dung công tác xây dựng Đảng

- Về tư tưởng và lý luận

+ Hồ Chí Minh chỉ rõ: phải dựa vào lý luận cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác-Lenin

+ Trong việc tiếp nhận và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lenin, phải chú ý những điểm sau:

- Việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lenin phải luôn phù hợp

với từng đối tượng

- Việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lenin phải luôn phù hợp với từng hoàn cảnh

- Học tập, kế thừa những kinh nghiệm tốt của các đảng cộng sản khác, đồng thời

phải tổng kết kinh nghiệm của mình để bổ sung vào chủ nghĩa Mác - Lenin

- Tăng cường đấu tranh để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lenin

- Về chính trị

+ Theo Hồ Chí Minh, đường lối chính trị là một vấn đề cốt tử trong sự tồn tại và phát triển của Đảng Muốn xây dựng đường lối chính trị đúng đắn cần phải coi trọng những vấn đề sau:

- Đường lối chính trị phải dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mac – Lenin, vận dụng nó vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta trong từng thời kỳ;

- Phải học tập kinh nghiệm của các đảng cộng sản anh em, nhưng phải tính đến những điều kiện cụ thể của đất nước và của thời đại trong từng giai đoạn hoặc cả thời kỳ dài;

- Đảng phải thật sự là đội tiên phong dũng cảm, làm bộ tham mưu sáng suốt của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc

+ Bên cạnh đó, còn cần phải giáo dục đường lối, chính sách của Đảng, thông tin thời

sự, nâng cao bản lĩnh chính trị… cho cán bộ, đảng viên

- Về tổ chức, bộ máy, công tác cán bộ

+ Hệ thống tổ chức của Đảng từ trung ương đến cơ sở phải chặt chẽ, có tính kỷ luật cao Các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng: Tập trung dân chủ; Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; Tự phê bình và phê bình; Kỷ luật nghiêm minh, tự giác; Đoàn kết thống nhất trong Đảng

+ Về cán bộ và công tác cán bộ: Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ về vai trò quan trọng của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng nên phải tuyển chọn cán bộ kỹ lưỡng, huấn luyện, bồi dưỡng cán bộ; đánh giá đúng cán bộ; tuyển dụng, sắp xếp , bố trí cán bộ, thực hiện các chính sách đối với cán bộ Người cán bộ phải đủ đức và tài, trong đó, đức

là gốc

- Về đạo đức: Đạo đức tạo nên uy tín, sức mạnh của Đảng vì vậy phải tu dưỡng, rèn

luyện đạo đức, đặc biệt phải gắn đạo đức với tư cách của một Đảng chân chính cách mạng

Câu 6: Quan điểm Hồ Chí Mình về nhà nước của dân do dân vì dân

* Nhà nước của dân

Quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh là xác lập tất cả mọi quyền lực trong Nhà nước và tỏng xã hội đề thuộc về nhân dân Nhà nước của dân thì dân là chủ và làm chủ,

là người có vị thế cao nhất, có quyền lực cao nhất và quyết định mọi vấn đề liên quan đến vận mệnh dân tộc, đất nước Người dân được hưởng mọi quyền dân chủ, có quyền làm những việc pháp luật không cấm, và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật Nhà nước phải bằng mọi nỗ lực, hình thành được các thiết chế dân chủ để thực thi quyền làm chủ của người dân Các vị đại biểu của dân, do dân cử ra, chỉ là thừa ủy quyền của dân, họ

là “công bộc’ của dân

* Nhà nước do dân

Nhà nước do dân lập nên, do dân ủng hộ, dân làm chủ:

+ Nhà nước do dân là nhà nước do dân lựa chọn, bầu ra những đại biểu của mình + Nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để nhà nước chi tiêu, hoạt động + Nhà nước đó do dân phê bình, xây dựng, giúp đỡ

Bởi vậy, tất cả các cơ quan nhà nước phải dựa vào nhân dân, liên kết chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân Các cơ quan nhà nước không đáp ứng lợi ích và nguyện vọng của dân thì dân có quyền bãi miễn

* Nhà nước vì dân

+ Chỉ có một nhà nước thật sự của dân, do dân tổ chức, xây dựng và kiểm soát trên thực tế thì mới có thể là nhà nước vì dân

+ Nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền đặc lợi, thật sự trong sạch, cần kiệm liêm chính

+ Nhà nước vì dân – cán bộ là công bộc của nhân dân, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi họ còn là người lãnh đạo nhân dân Hai đòi hỏi tưởng chừng như mâu thuẫn nhưng đó là đòi hỏi phải có ở người cán bộ nhà nước vì dân Là đày tớ thì phải trung thành tận tụy, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ

Là người lãnh đạo thì phải có trí tuệ hơn người, minh mẫn, sáng suốt, nhìn xa trông rộng, gần gũi nhân dân, trọng dụng hiền tài Như vậy, để làm người thay mặt nhân dân phải gồm đủ cả đức và tài, phải vừa hiền lại vừa minh

Câu 7: Quan điểm của Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền được thể hiện trên những quan điểm

cơ bản sau: Thứ nhất, Nhà nước pháp quyền phải là Nhà nước dân chủ, nhà nước của dân, do dân, vì dân Trong tác phẩm Thường thức chính trị viết năm 1953, Hồ Chí Minh viết: “… Nhân dân là ông chủ nắm chính quyền Nhân dân bầu ra đại biểu thay mặt

mình thi hành chính quyền ấy Thế là dân chủ.” Hồ Chí Minh còn khẳng định một chế

độ dân chủ ở nước ta là “bao nhiêu lợi ích đều vì dân”, “quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”, người dân trực tiếp và gián tiếp thực thi quyền làm chủ của mình

Thứ hai, Nhà nước có sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân

dân và tính dân tộc

 Nhà nước mang bản chất giai cấp công nhân, vì:

- Nhà nước do Đảng Cộng sản lãnh đạo

- Bản chất giai cấp của Nhà nước ta thể hiện ở tính định hướng xã hội chủ nghĩa của

sự phát triển đất nước

Bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước ta thể hiện ở nguyên tắc tổ chức và hoạt động

cơ bản của nó là nguyên tắc tập trung dân chủ

 Hồ Chí Minh đã giải quyết hài hòa, thống nhất giữa bản chất giai cấp với tính nhân dân, dân tộc và được thể hiện trong những quan điểm sau:

- Nhà nước ta ra đời là kết quả của cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ của rất nhiều thế

hệ người Việt Nam

- Tính thống nhất còn biểu hiện ở chỗ Nhà nước ta bảo vệ lợi ích của nhân dân, lấy lợi ích dân tộc làm cơ bản

- Trong thực tế, Nhà nước ta đã đứng ra làm nhiệm vụ của cả dân tộc giao phó, đã lãnh đạo nhân dân tiến hành các cuộc kháng chiến để bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần tích cực vào sự phát triển tiến bộ của thế giới

Thứ ba, Nhà nước pháp quyền phải là một Nhà nước tôn trọng pháp luật, được tổ

chức và hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật

 Theo Hồ Chí Minh, xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến mới có cơ sở pháp

lý vững chắc để làm việc, có một quan hệ quốc tế bình đẳng và thiết lập được một cơ chế quyền lực hợp pháp

 Quản lý nhà nước là quản lý bằng bộ máy và bằng nhiều biện pháp khác nhưng quan trọng nhất là quản lý bằng hệ thống luật, trong đó quan trọng bậc nhất là Hiến pháp

“Thần linh pháp quyền” là sức mạnh do con người và vì con người Do vậy, Hồ Chí Minh bao giờ cũng đòi hỏi mọi người phải hiểu và tuyệt đối chấp hành pháp luật, bất

kể người đó giữ cương vịnào Đồng thời trong việc thực thi Hiến pháp và pháp luật, Người cũng chú ý bảo đảm tính nghiêm minh và hiệu lực của chúng

Thứ tư, Nhà nước pháp quyền kiểu mới, của dân, do dân, vì dân phải là Nhà nước

trong sạch, hoạt động có hiệu quả Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn trăn trở tìm cách làm thế nào để Nhà nước ta trở thành một nhà nước pháp quyền kiểu mới, trong sạch, vững mạnh, hiệu quả, khắc phục được những căn bệnh cố hữu của các nhà nước kiểu cũ Trong rất nhiều giải pháp đã thực hiện, có ba nội dung cơ bản được Người đặc biệt quan tâm, đó là:

 Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức và tài: Nói một cách tổng quát nhất về yêu cầu đối với đội ngũ này, theo Hồ Chí Minh, đó là những người vừa có đứa, vừa

có tài, trong đó đức là gốc; đội ngũ này phải được tổ chức hợp lý, có hiệu quả Đi vào những mặt cụ thể, Hồ Chí Minh nêu lên những yêu cầu sau:

- Tuyệt đối trung thành với cách mạng

- Hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ

- Phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân

- Phải là những người dám phụ trách, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, nhất

là trong những tình huống khó khăn, “thắng không kiêu, bại không nản”

- Phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn luôn có ý thức và hành động vì

sự lớn mạnh, trong sạch của Nhà nước

 Đề phòng và khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của Nhà nước: Trong quá

trình lãnh đạo xây dựng Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí Minh thường chỉ rõ những tiêu cực sau đây và nhắc nhở mọi người đề phòng khắc phục:

- Đặc quyền, đặc lợi

- Tham ô, lãng phí, quan liêu

- “Tư túng”, “chia rẽ”, “kiêu ngạo”

 Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng: Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, để xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hiệu quả phải kết hợp chặt chẽ giữa “đức trị” và “pháp trị”, kết hợp giữa

“xây” và “chống” Xây là ra sức giáo dục, bồi dưỡng, nâng cao đạo đức cách mạng cho nhân dân, trước hết là cán bộ, công chức, đảng viên, những người có chức, có quyền, đi đôi với việc chống chủ nghĩa cá nhân, dùng pháp luật nghiêm trị những kẻ

vi phạm pháp luật và thoái hóa đạo đức, làm hại cho dân, cho nước

Câu 8: Quan điểm của Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, nội dung đoàn kết quốc

tế, cho ví dụ hiện nay

* Vai trò của đoàn kết quốc tế

- Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Việt Nam

+ Sức mạnh của dân tộc Việt Nam là sự tổng hợp của các yếu tố vật chất và tinh thần Trước hết là sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí đấu tranh anh dũng, bất khuất cho độc lập, tự do…

+ Đại đoàn kết dân tộc phải gắn liền với đoàn kết quốc tế; đại đoàn kết dân tộc phải là

cơ sở cho việc thực hiện đoàn kết quốc tế

- Góp phần cùng nhân dân TG thực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng của thời đại + Đại đoàn kết dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của dân tộc

+ Chủ nghĩa yêu nước chân chính phải được gắn liền với chủ nghĩa quốc tế vô sản, đại đoàn kết dân tộc phải gắn liền với đại đoàn kết QT

+ Tinh thần yêu nước chân chính là một bộ phận của tinh thần quốc tế trong sáng

* Lực lượng đoàn kết và hình thức tổ chức

- Lực lượng cần đoàn kết

+ Với phong trào cộng sản và công nhân TG – lực lượng nòng cốt của đoàn kết QT là sự đoàn kết giữa giai cấp vô sản quốc tế: hoạt động với phương châm “bốn phương vô sản đều là anh em”

+ Với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc: các dân tộc thuộc địa đoàn kết lại để đặt

cơ sở cho một Liên minh phương Đông tương lai; tăng cường đoàn kết giữa CMVS thuộc địa với chính quốc

+ Với lực lượng tiến bộ, những người yêu chuộng hoà bình, dân chủ, tự do và công lý: khơi gợi lương tri của loài người tiến bộ, tạo nên tiếng nói ủng hộ mạnh mẽ từ các tổ chức quần chúng, các nhân sĩ trí thức và từng con người trên hành tinh

- Hình thức tổ chức

Hình thành 4 tầng mặt trận:

+ MT đại đoàn kết dân tộc;

+ MT đoàn kết Việt-Miên-Lào;

+ MT nhân dân Á-Phi đoàn kết với VN;

+ MT nhân dân TG đoàn kết với VN chống đế quốc xâm lược

* Nguyên tắc của đoàn kết quốc tế

- Đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích, có lý, có tình

- Đoàn kết trên cơ sở độc lập, tự chủ, tự lực tự cường

* Nội dung đoàn kết quốc tế

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế chứa đựng nhiều nội dung phong phú, rộng lớn; được thể hiện một cách rõ ràng, nhất quán, kiên định qua nhận thức, quan điểm và hành động của Người Đáng chú ý một số điểm như sau:

Thứ nhất, đoàn kết quốc tế là một đòi hỏi khách quan, một vấn đề có tính nguyên

tắc, là chiến lược xuyên suốt, nhất quán và có vai trò, vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với cách mạng Việt Nam Trong quan điểm của Người, thân phận bất hạnh của đa số

“người bị bóc lột”, người lao động nghèo ở các nước là cơ sở chính hình thành nên

“tình hữu ái”, sự đoàn kết giữa các dân tộc trên thế giới; đoàn kết quốc tế là yếu tố quan trọng làm nên sức mạnh của cách mạng giải phóng dân tộc nói chung và cách mạng ở Việt Nam nói riêng

Thứ hai, Hồ Chí Minh có quan điểm rõ ràng về mục tiêu của đoàn kết quốc tế Đó

là, tranh thủ nguồn lực bên ngoài để tăng cường sức mạnh cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước và kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại thành sức mạnh tổng hợp, vì quốc gia, dân tộc và vì nền hòa bình của khu vực và trên thế giới

Thứ ba, theo Hồ Chí Minh, đoàn kết quốc tế, để thực sự tạo nên sức mạnh, phải

được xây dựng trên những nguyên tắc cơ bản:

1) Không phân biệt, bình đẳng, cùng có lợi;

2) Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau;

3) Phát huy tinh thần “tự lực cánh sinh”, dựa vào sức của mình là chính;

4) Có lý, có tình

Thứ tư, với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn kết quốc tế, vấn đề tập hợp lực lượng là rất

quan trọng Lực lượng đoàn kết quốc tế, theo tư tưởng của Người, rất phong phú song tập trung chủ yếu vào phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, phong trào hòa bình, dân chủ thế giới Hồ Chủ tịch đã thành công khi gắn cuộc đấu tranh vì độc lập ở Việt Nam với mục tiêu bảo vệ hòa bình, tự do, công lý và bình đẳng để tập hợp và tranh thủ được sự ủng hộ của các lực lượng tiến bộ trên thế giới Đồng thời, trong việc mở rộng lực lượng đoàn kết quốc tế, Người còn xác định rõ vai trò quan trọng của các quốc gia láng giềng, các nước lớn

Câu 9: Quan điểm của HCM về các chuẩn mực đạo đức

* Trung với nước, hiếu với dân

Trung với hiếu là những khái niệm cũ trong tư tưởng đạo đức truyền thống VN và phương Đông Phản ánh mối quan hệ lớn nhất và cũng là phẩm chất đạo đức bao trùm nhất HCM cho rằng, trung với nước phải gắn liền với hiếu với dân Trung với nước là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trung thành với con đường

đi lên của đất nước; là suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng Hiếu với dân thể hiện ở chỗ thương dân, tin dân, phục vụ nhân dân hết lòng Để làm được như vậy, phải gần dân, kính trọng và học tập nhân dân, phải dựa vào dân và lấy dân làm gốc Đối với