CHÂU MỸ NGÀY NAY SÓ 01 2022 23 KINH TÉ XÃ HỘI TÌNH HÌNH DỊCH COVID 19 Ở HOA KỲ Đinh Thị Thùy Linh* Lê Thị Vân Nga* * Viện Nghiên cứu Châu Mỹ Tóm tắt Từ tháng 3/2020 đến hết năm 2021, Hoa Kỳ đã và đang[.]
Trang 1CHÂU MỸ NGÀY NAY SÓ 01-2022 23
KINH TÉ-XÃ HỘI
Đinh Thị Thùy Linh *
Lê Thị Vân Nga *
* Viện Nghiên cứu Châu Mỹ
Tóm tắt: Từ tháng 3/2020 đến hết năm 2021, Hoa Kỳ đã và đang trải qua 5 làn sóng dịch COVID-19, khiến đời sống xã hội và kinh tế bị ảnh hưởng nghiêm trọng Trong gần hai năm qua, Hoa Kỳ đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn dịch bệnh và khôi phục nền kỉnh tế, tuy nhiên đến nay diễn biến của dịch COVID-19 ở Hoa
Kỳ vẫn còn phức tạp và đe dọa ảnh hưởng tới mọi mặt của đời song Các biện pháp cách ly và phong tỏa trong giai đoạn đầu mặc dù cỏ thể kiềm chế sự lây lan của vi-rút song lại khiến cho nền kinh tế suy thoải nghiêm trọng Ở giai đoạn tiếp theo, Hoa Kỳ
đã đưa cuộc sống trở lại trạng thái “bình thường mới ” thông qua sự hỗ trợ của việc tiêm phủ vắc xỉn, tuy nhiên sự xuất hiện của biến thể Omicron đang làm cho những nỗ lực chổng dịch trở nên khó khăn.
Từ khóa: COVID-19, Mỹ, ảnh hưởng, ứng phó
1 Mở đầu trường hợp tử vong do COVID-19 Với Trong cuộc chiến toàn cầu chống lại
COVID-19, Hoa Kỳ, nền kinh tể phát
triển hàng đầu thế giới, với trình độ
khoa học kỹ thuật tiên tiến và sản xuất
công nghiệp hiện đại, đã phải trải qua
giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng về
sức khỏe cộng đồng và suy thoái về kinh
tế Sau khi ghi nhận ca bệnh đầu tiên tại
bang Washington là một người đàn ông
trở về từ Vũ Hán vào ngày 21/1/2020
(History.com, 2021), dịch COVID-19 đã
nhanh chóng lan rộng khắp các bang và
địa phương của Hoa Kỳ Tính đến hết
ngày 4/1/2022, thống kê của Đại học
Johns Hopkins (2021) cho thấy Hoa Kỳ
đứng đầu thế giới với 56 triệu ca mắc
COVID-19 và tổng cộng hơn 826.000
dân sô chỉ khoảng 4% toàn câu, Hoa Kỳ chiếm gần 1/5 các ca nhiễm và khoảng 15% các trường hợp tử vong trên toàn thế giới Số người chết vì COVID-19 nhiều hơn tổng số người chết trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Chiến tranh thế giới thứ hai và Chiến tranh Việt Nam Có những ý kiến cho rằng con số thực tế còn cao hơn thế
Từ đầu năm 2020 đến hết tháng 12/2021, Hoa Kỳ đã trải qua 5 làn sóng dịch vào tháng 4/2020, tháng 7/2020, tháng 11/2020 - 1/2021, tháng 7 - 9/2021
và làn sóng dịch thứ 5 bắt đầu từ giữa tháng 12/2021 do biến thể Omicron với tốc độ lây lan nhanh gấp nhiều lần so với biến thể Delta, trong đó số ca nhiễm mới
Trang 224 SỚ 01-2022 CHÂU MỸ NGÀY NAY
CÓ ngày lên đến hon 300 nghìn ca hai
đợt dịch lần thứ 3 và lần thứ 4, số ca
nhiễm mới trong làn sóng dịch thứ 5 vào
cuối tháng 12/2021 thậm chí đã vượt quá
450 nghìn ca (New York Times, 2021)
2 Những ảnh hưởng của đại dịch
COVID-19 ở Hoa Kỳ
về mặt sức khỏe cộng đồng, sự lây
lan của vi-rút đã thể hiện xu hướng địa
lý rõ ràng, bắt đầu từ các trung tâm đô
thị đông dân cư và sau đó lan ra các
vùng đồng quê hon của Mỹ Cụ thể hon,
các ca COVID-19 ban đầu tập trung ở
các trung tâm dân cư ven biển, đặc biệt
là ở vùng Đông Bắc, với các ca ở New
York, New Jersey và Massachusetts đạt
đỉnh vào tháng 4/2020 (Desjardins,
2020) Đốn ngày 9/4/2020, số ca tử vong
liên quan đến COVID-19 ở New York
và New Jersey nhiều hon so với các khu
vực còn lại của Hoa Kỳ cộng lại (New
York Times, 2020) Các ca tử vong liên
quan đến COVID-19 sau đó đạt đến
đỉnh điểm ở các vùng New England và
Rocky Mountain trong tuần thứ ba của
tháng 4/2020, tiếp theo là vùng Great
Lakes vào tuần thứ tư của tháng
4/2020, vùng phía Đông (trừ New York
và New Jersey) và Đại bình nguyên
trong tuần đầu tiên của tháng 5/2020
Các khu vực Đông Nam, Tây Nam và
Viễn Tây đều đạt đỉnh vào cuối tháng 7
và đầu tháng 8/2020
Cuộc khủng hoảng COVID-19 có tác
động khác nhau đối với các nhóm chủng
tộc Bất bình đẳng trong các yếu tố xã hội
liên quan đến sức khỏe (như thu nhập và tài sản, khả năng tiếp cận và sừ dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giáo dục, nghề nghiệp, ) có mối liên hệ với nhau
và khiến một số nhóm chủng tộc và dân tộc thiểu số có nguy cơ mắc cũng như tử vong do COVID-19 cao hơn Bất bình đẳng này là hệ quả của chính sách trong nhiều thập kỷ đã gây bất lợi về mặt hệ thống cho các cộng đồng người da đen, gốc Tây Ban Nha và Mỹ bản địa (Cowger và NNK., 2020) Người da màu, da đen và gổc Tây Ban Nha tập trung ở các địa điểm đô thị có mật độ cao và cũng sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn; những điều được cho là
có liên quan đến tỷ lệ nhiễm COVID-19 cao hơn (Hardy & Logan, 2020) Đồng thời, những nhóm này có tỷ lệ mắc các bệnh nền (bao gồm tăng huyết áp, tiểu đường và bệnh tim) cao hơn, cũng làm tăng nguy cơ mắc và tử vong do COVID-19 (Yancy, 2020) So với người
Mỹ da trắng, người Mỹ da đen có nguy
cơ nhiễm COVID-19 cao hơn 2,6 lần, nguy cơ nhập viện cao hơn 4,7 lần và nguy cơ tử vong cao hơn 2,1 lần (CDC, 2020) Người da đen và gốc Tây Ban Nha có tỷ lệ tử vong cao hơn nhiều so với tỷ lệ của họ trong dân số Hoa Kỳ; hơn nữa, sự chênh lệch này đúng với mọi nhóm tuổi
Mặc dù các biện pháp giãn cách xã hội tự nguyện và đóng cửa (có hiệu lực vào tháng 3/2020) có tác dụng cách ly
và ngăn chặn lây nhiễm, song các biện pháp hạn chế này đã dẫn đến suy thoái
Trang 3CHÂU MỸ NGÀY NAY SÓ 01-2022 25 kinh tế nghiêm trọng Một mặt, cách ly
xã hội, thất nghiệp và đóng cửa doanh
nghiệp đã giáng một đòn mạnh vào các
dịch vụ tiêu dùng Mặt khác, các biện
pháp phong toả và giãn cách xã hội làm
giảm khả năng sản xuất hàng hóa và
dịch vụ của nền kinh tế Cục Nghiên cứu
Kinh tế Quốc gia (National Bureau of
Economic Research - NBER) (2020)
xác định rằng tháng 2/2020 đánh dấu sự
kết thúc của giai đoạn tăng trưởng kinh
tế dài nhất (bắt đầu từ tháng 6/2009)
được ghi nhận của Hoa Kỳ Trong
những tuần áp dụng biện pháp phong tỏa
để ngăn ngừa sự lây lan của vi-rút
Corona, chỉ số chứng khoán Dow Jones,
Nasdaq, S&P5000 đã liên tục lập đáy
mới Số ca nhiễm trong thời kỳ này có
giảm song không đáng kể và chỉ là tạm
thời, để rồi sau khi các biện pháp nới
lỏng giãn cách được đưa ra, so ca nhiễm
mới mỗi ngày lại tiếp tục gia tăng
Từ mức đỉnh gần nhất vào Quý
IV/2019, Hoa Kỳ đã trải qua hai quý
giảm liên tiếp về GDP; thậm chí còn ghi
nhận mức giảm sản lượng kinh tế hàng
quý mạnh nhất trong kỷ lục, giảm 5,1%
trong Quý I và 31,2% trong Quý 11/2020
chủ yếu do chi tiêu cho tiêu dùng - động
lực tăng trưởng của kinh tế Mỹ, trong
Quý 11/2020 đã giảm tới 33,4% so với
Quý 11/2019 (Conference Board, 2021)
Trong lịch sử, GDP hàng quý chưa bao
giờ giảm hom 3% kể từ năm 1947 Ảnh
hưởng của đại dịch COVID-19 thể hiện ở
nhiều lĩnh vực kinh tế, trong đó khu vực
sản xuất công nghiệp chịu ảnh hưởng
nặng nề nhất với sản lượng công nghiệp trong Quý 11/2020 giảm 42,6% so với cùng kỳ năm 2020 (Federal Reserve, 2021) Tỷ lệ thất nghiệp ở Hoa Kỳ đã nhanh chóng tăng từ 3,5% trong tháng 2/2020 lên mức đỉnh điểm 14,8% trong tháng 4/2020, con số này còn cao hom so với mức đỉnh thất nghiệp của thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 (Trading Economics, 2021) Tiền lưomg
và thu nhập của người lao động giảm, cùng với các biện pháp phong tỏa nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh đã
có ảnh hưởng đáng kể tới quyết định cắt giảm chi tiêu cho tiêu dùng của người
Mỹ, dẫn đến tổng cầu của nền kinh tế giảm và kéo theo sự sụt giảm tốc độ tăng GDP của Hoa Kỳ ưong Quý I và Quy 11/2020
Nhờ các gói cứu trợ kinh tế quy mô lớn trong tháng 3 và tháng 4/2020 cùng với việc nới lỏng từng bước đối với các hoạt động kinh tế và xã hội, chi tiêu tiêu dùng tăng với tốc độ 41,4% đã góp phần thúc đẩy GDP trong Quý III/2020 tăng mạnh Tuy nhiên, Hoa Kỳ phải đối mặt với làn sóng dịch thứ hai từ tháng 11/2020 khiến tốc độ tăng chi tiêu cho tiêu dùng giảm xuống chỉ còn 3,4% trong Quý IV, kéo theo tốc độ tăng GDP trong quý cuối năm 2020 giảm xuống chỉ còn 4,5% (Conference Board, 2021) Trong nửa đầu năm 2021, các gói hỗ trợ của chính quyền liên bang và việc dỡ bỏ hạn chế nhờ việc tiêm vắc xin đã giúp nền kinh tế Hoa Kỳ tăng trưởng với tốc
độ hơn 6%, mức nhanh nhất trong vòng
Trang 426 SỐ 01-2022 CHÂU MỸ NGÀY NAY
37 năm và đủ để đẩy nền kinh tế lên trên
mức trước đại dịch Tuy nhiên, sự xuất
hiện của biến thể Delta đã làm giảm các
kỳ vọng đối với nền kinh tế GDP của
Hoa Kỳ trong Quý III/2021 đã giảm còn
2% Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng
trong tháng 10/2021 đã tăng 6,2% so với
cùng kỳ năm 2020 Giá tiêu dùng tăng
cao cho thấy chuỗi cung ứng vẫn bị gián
đoạn và người dân đổ xô đi mua sắm
sớm cho dịp lề vì lo ngại thiếu hàng hóa
Dù vậy, nền kinh tế Hoa Kỳ được dự
báo sẽ ổn định hơn trong năm 2022
3 ứng phó của Hoa Kỳ đối với sự
bùng phát của đại dịch COVID-19
Trong năm đầu của đại dịch, các biện
pháp ứng phó của Hoa Kỳ đã dẫn đến
suy thoái kinh tế nghiêm trọng và ảnh
hưởng nặng nề đối với sức khỏe cộng
đồng Trong những tuần đầu tiên quan
trọng của đại dịch, Tổng thống Hoa Kỳ
đương nhiệm lúc đó, ông Donald Trump
và đội ngũ cố vấn, các quan chức chính
phủ đã hạ thấp mối hiểm họa từ vi-rút
Corona Ong Trump cho ràng nó sẽ
không tệ hơn bệnh cúm và nói rằng đại
dịch sẽ kểt thúc vào Lễ Phục sinh CDC
Hoa Kỳ ban đầu nhận định mối đe dọa
đối với công chúng Hoa Kỳ là thấp Vào
thời điểm cuối tháng 2/2020, khi một
phát ngôn viên của CDC thừa nhận rằng
những ảnh hưởng đối với cuộc sống
hàng ngày do COVID-19 gây ra có thể
“nghiêm trọng”, nhận định của cơ quan
này đã nhanh chóng bị gạt sang một
bên và chính ông Trump đã trở thành
người cập nhật chính về COVID-19 bằng các thông báo tóm tắt hàng ngày của mình Việc này đã khiến CDC Hoa
Kỳ và các chuyên gia y tế hàng đầu của chính phủ gặp khó khăn trong việc truyền đạt thông tin khoa học chính xác
và hữu ích cho công chúng
Thời gian đầu, bộ xét nghiệm phát triển bởi CDC Hoa Kỳ bị sai sót, gây ra
sự chậm trễ chết người trong thời gian các nhà khoa học tìm ra vấn đề CDC đã không sử dụng xét nghiệm do Đức phát triển và được sử dụng bởi Tổ chức Y tế Thế giới Trong khi đó, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) lại chậm chấp thuận các xét nghiệm do các công ty tư nhân thực hiện Đồng thời, các tiêu chuẩn ban đầu để một người được làm xét nghiệm (bao gồm nhập viện với các triệu chứng nghiêm trọng
và trong vòng 14 ngày đã đi đến khu vực “có nguy cơ cao”) là quá nghiêm ngặt Kết quả của những trở ngại này là vi-rút lây lan mà không bị phát hiện trong nhiều tuần
Bên cạnh đó, các biện pháp truy vết
và cách ly không được thực hiện nghiêm ngặt và đầy đủ Hoa Kỳ đã không thực hiện đầy đủ việc cách ly những người đã
bị hoặc nghi ngờ bị nhiễm bệnh (hoặc trong vòng 14 ngày đã đi du lịch đến khu vực có nguy cơ cao), truy tìm người tiếp xúc với họ hoặc yêu cầu cách ly đối với những người có tiếp xúc gần Trong khi đó, Trung Quốc áp đặt cách ly cực
kỳ nghiêm ngặt Các quốc gia khác yêu cầu những người có thể đã tiếp xúc phải
Trang 5CHÂU MỸ NGÀY NAY SÓ 01-2022 27
ở tại khách sạn được chính phủ phê
duyệt hoặc cơ sở khác trong thời gian từ
vài ngày đến vài tuần Những chính sách
như vậy có thể sẽ khó thực hiện hơn ở
Hoa Kỳ, một quốc gia luôn tự hào về
các quyền tự do cá nhân Nhưng không
làm như vậy phải trả giá bằng việc khó
giữ vi-rút trong tầm kiểm soát
Đồng thời, Chính quyền Trump
không đưa ra các hướng dẫn và quy định
về việc đeo khẩu trang một cách nhất
quán Mặc dù khẩu trang được coi là
một vật dụng quan trọng trong việc ngăn
chặn sự lây truyền, song các cơ quan y
tế Hoa Kỳ (và toàn cầu) đã chậm đề
nghị sử dụng cho cộng đồng Ban đàu,
các quy định về đeo khẩu trang còn hết
sức lỏng lẻo và CDC Hoa Kỳ lúc đó vẫn
chưa ban hành lệnh đeo khẩu trang nơi
công cộng Trong khi đó, nhiều quốc gia
ở Đông Á và Đông Nam Á, bao gồm cả
Trung Quốc và Nhật Bản, đã bình
thường hóa việc đeo khẩu hang trong
bối cảnh đại dịch - một phần là do dịch
SARS bùng phát vào năm 2002-2003
Tuy nhiên, không giống như vi-rút
SARS, các nhà khoa học hiện biết rằng
SARS-CoV-2 thường lây lan trước khi
người mang mầm bệnh phát triển các
triệu chứng (và ngay cả khi họ không
có triệu chứng) Trong những tuần và
tháng đầu của đợt bùng phát COVID-19,
CDC Hoa Kỳ và WHO tuyên bố rằng
việc đeo khẩu trang là không cần thiết
đối với công chúng trừ khi một người
đang trải qua các triệu chứng hoặc chăm
sóc cho một người khác (Howard, 2020)
Các cơ quan ban đâu cũng khuyên cáo mọi người không mua khẩu trang N95
và khẩu trang phẫu thuật vì nhân viên y
tế cần chúng và dự trữ của chính phủ không đủ
CDC Hoa Kỳ đã thay đổi lộ trình và khuyến nghị sử dụng khẩu trang vải vào tháng 4/2020; còn WHO đã không làm như vậy cho đến tháng 6/2020 Ngay cả sau khi các chuyên gia y tế đạt được đồng thuận rằng khẩu trang có hiệu quả, Tổng thống Trump vẫn từ chối làm gương cho việc đeo khẩu trang ở nơi công cộng Một nghiên cứu trên tạp chí Nature Medicine được công bố trực tuyến vào tháng 10/2021 ước tính rằng việc đeo khẩu trang có thể đã cứu sống gần 130.000 người trong suốt mùa thu
và mùa đông 2020-2021 Hầu hết các bang cuối cùng đã đưa ra các yêu cầu về khẩu trang và Tổng thống Biden đã đưa
ra các yêu cầu bắt buộc trong các tòa nhà chính phủ và trên các phương tiện giao thông liên bang Tuy nhiên, có một điều đã xảy ra lặp đi lặp lại: khi vi-rút tấn công trở lại, các tiểu bang và địa phương thực hiện nhiều hạn chế; nhưng khi tình hình giảm bớt một chút, họ đã
dỡ bỏ hạn chế ngay lập tức
Vì vậy, các biện pháp phong tỏa được đưa ra vào tháng 3/2020 dường như không có tác dụng đáng kể trong việc ngăn chặn sự lây lan của vi-rút Corona Sau đó, Chính phủ Hoa Kỳ đã nhận thấy rằng phong tỏa không phải là cách ứng phó tốt nhất chống lại đại dịch, mà thay vào đó, Chính phủ có thể
Trang 628 SỐ 01-2022 CHÂU MỸ NGÀY NAY
mở cửa nền kinh tế từng bước, kết hợp
với các khuyến cáo đeo khẩu trang, duy
trì khoảng cách tiếp xúc và đeo khẩu
trang Trên thực tế, các biện pháp phong
tỏa đã khiến số ca mắc mới giảm nhẹ
trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng
6/2020, song mức độ giảm không nhiều,
đồng thời các biện pháp này không chỉ
gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với nền
kinh tế mà còn gây ra “hiệu ứng bật lại”
Cụ thể là sau khi lệnh phong tỏa được
dỡ bỏ, người dân đổ ra đường, tụ tập
không đeo khẩu trang, đi biển, vui chơi
giải trí, khiến cho số ca COVID-19
mắc mới mỗi ngày tăng trở lại, tạo ra làn
sóng dịch thứ hai
Vào ngày 21/1/2021, ngay sau khi lên
nhậm chức, Tổng thống Joe Biden đã
công bố Chiến lược quốc gia về ứng phó
và chuẩn bị cho đại dịch COVID-19 với
các mục tiêu khôi phục niềm tin của
người dân Mỹ, thúc đẩy chiến dịch tiêm
vắc xin mở rộng với quy mô lớn, mở lại
trường học và các doanh nghiệp an toàn,
đưa ra các yêu cầu bắt buộc về đeo khẩu
trang, tăng cường xét nghiệm, củng cố
lực lượng y tế (White House, 2021)
Theo đó, từ tháng 1/2021, chính quyền
của Tổng thong Joe Biden đã triển khai
chiến lược tiêm phủ vắc xin đối với toàn
bộ người dân Mỹ Sau đó bắt đầu tiêm
cho những người 16 tuổi trở lên kể từ
19/4/2021 và tiêm cho lứa tuổi 12 trở
lên kể từ tháng 5/2021
Trong bối cảnh làn sóng dịch thứ tư ở
Hoa Kỳ, tháng 9/2021, Tổng thống Biden
đã công bố chiến lược 6 mũi nhọn gồm:
tiêm chủng bắt buộc đối với những người lao động ở cả khu vực nhà nước
và tư nhân, tiêm liều tăng cường cho những người có nguy cơ, tiếp tục mở cửa trường học, tăng cường xét nghiệm
và yêu cầu đeo khẩu trang bắt buộc, phục hồi kinh tế, cải thiện chăm sóc y tế cho những người mắc COVID-19 (White House, 2021) Mặc dù, tình hình dịch bệnh COVID-19 tại Hoa Kỳ hiện nay vẫn đang diễn biến phức tạp, nhưng về cơ bản Hoa Kỳ đang ở một trạng thái khả quan hơn rất nhiều so với năm 2020
4 Các biện pháp kỉnh tế
Trong bối cảnh dịch bệnh lan rộng
và những ảnh hưởng nghiêm trọng về mặt kinh tế, Chính phủ Hoa Kỳ đã thực hiện một số biện pháp kích thích tài khóa và tiền tệ để ổn định và khôi phục nền kinh tế
vể chỉnh sách tiền tệ, ở giai đoạn
đầu của đại dịch COVID-19, nhiệm vụ của FED đã thay đổi từ hỗ trợ nền kinh
tế có nhiều việc làm sang hạn chế thiệt hại từ cuộc suy thoái năm 2020 FED
đã cắt giảm lãi suất mục tiêu xuống 1,00-1,25% vào ngày 3/3/2020 và sau
đó là 0-0,25% FED đã thông qua các biện pháp khác thường bổ sung vào ngày 15/3/2020 FED cũng đưa ra các biện pháp nới lỏng định lượng đáng kể
và các biện pháp để ổn định thị trường tài chính giống như giai đoạn trước của cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 Vào tháng 9/2021, các nhà hoạch định
Trang 7SÔ 01-2022
CHẤU MỸ NGÀY NAY
chính sách tiền tệ quyết định tiếp tục
mua tài sản quy mô lớn nhưng họ cũng
thông báo sẽ sớm giảm bớt các hoạt
động Vào ngày 3/11/2021, FED thông
báo bắt đầu giảm bớt việc mua tài sản
quy mô lớn, làm chậm tốc độ kích thích
từ việc nới lỏng định lượng FED nhấn
mạnh rằng họ sẽ tiếp tục theo dõi các
điều kiện kinh tế và điều chỉnh chính
sách tiền tệ của mình khi cần thiết
về chỉnh sách kích thích tài khóa,
trong giai đoạn đầu của đại dịch, Chính
quyền Donald Trump đã thông qua ba
gói cứu trợ lớn bao gồm: Đạo luật
Chuẩn bị và ứng phó Bổ sung với vi-rút
Corona được ký thành luật ngày
6/3/2020, phân bổ 8,3 triệu USD cho
nghiên cứu vắc xin và những nồ lực
nhằm ngăn ngừa sự lây lan của vi-rút từ
bên ngoài biên giới quốc gia; Đạo luật
ứng phó với vi-rút Corona đầu tiên
dành cho gia đình (FFCRA), được ký
thành luật ngày 18/3/2020 với tổng trị
giá 3,4 tỷ USD; Đạo luật Hỗ trợ, cứu trợ
và an ninh kinh tế ứng phó với vi-rút
Corona (CARES) với trị giá 2 nghìn tỷ
USD Trong đó, Đạo luật CARES được
coi là gói hỗ trợ khẩn cấp lớn nhất trong
lịch sử với mục tiêu hỗ trợ người dân
và các doanh nghiệp nhỏ, các ngành
kinh tế vượt qua tình trạng khó khăn do
tác động của dịch bệnh, bao gồm các
khoản hỗ trợ tiền mặt cho người dân,
mở rộng việc cung cấp các khoản trợ
cấp thất nghiệp, cho vay hỗ trợ đối với
các doanh nghiệp, cho vay hỗ trợ thông
qua Chương trình Bảo vệ tiền lương,
29 cho vay liên quan đến thảm họa và thương tật, hỗ trợ cho các bệnh viện và
hệ thống chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ cho các trường phổ thông và trường đại học (Investopedia, 2021) Ngoài ra, Chính quyền Trump còn thông qua gói cứu trợ
bổ sung với tên gọi Giai đoạn 3.5, được
ký thành luật vào ngày 24/4/2020 với trị giá 484 tỷ USD bổ sung cho các chương trình bảo vệ tiền lương và cho vay liên quan đến thảm họa và thương tật, trong
đó có chi phí cho các bệnh viện và chi phí xét nghiệm (Andrews, 2020)
Gần hai tháng sau khi Tổng thống Joe Biden lên nhậm chức, ngày 12/3/2021, ông đã ký thành luật Kế hoạch Giải cứu nước Mỹ trị giá 1,9 nghìn tỷ USD Trong bài phát biểu vào ngay hôm trước
đó, ông Biden đề cập tới hai mốc thời gian quan trọng trong cuộc chiến chống COVID-19: Thứ nhất là ngày 1/5/2021, ngày hoàn thành tiêm chủng cho những người trên 18 tuổi đủ điều kiện tiêm tại các tiểu bang ở Hoa Kỳ; thứ hai là ngày 4/7/2021, ngày mà người dân Mỹ có thể đến trực tiếp để chào mừng Quốc khánh
Mỹ (LaFraniere & Weiland, 2021)
Ke hoạch Giải cứu nước Mỹ vừa có tác dụng làm thay đổi diễn biến của đại dịch vừa đưa ra các gói cứu trợ đối với doanh nghiệp và cá nhân bị ảnh hưởng bởi đại dịch, hướng tới phục hồi nền kinh tế sau giai đoạn suy thoái nặng nề
Ke hoạch Giải cứu nước Mỹ trước hết xây dựng một chương trình tiêm chủng quốc gia quy mô lớn và mở cửa lại trường học một cách an toàn Kế hoạch
Trang 830 SỐ 01-2022 CHÂU MỸ NGÀY NAY
của ông Biden nhằm ứng phó với đại
dịch bao gồm: đầu tư 160 tỷ USD nhằm
cung cấp vật tư y tế, xét nghiệm và hỗ
trợ lực lượng y tế công cộng để ngăn
chặn sự lây lan của vi-rút Corona, đồng
thời nhanh chóng phân phối vắc xin đến
tất cả các cộng đồng người Mỹ không
phân biệt sắc tộc; cung cấp 130 tỷ USD
giúp các trường học phục vụ học sinh,
giải quyết tình trạng gián đoạn học tập,
để đạt được mục tiêu mở lại trường học
một cách an toàn (Nagle, 2021) Ngoài
ra, Ke hoạch Giải cứu nước Mỹ cũng
đành khoảng 1 nghìn tỷ USD cứu trợ
cho các gia đình ở Mỹ chịu sức ép từ
cuộc khủng hoảng COVID-19 này, hỗ
trợ cho các doanh nghiệp và cộng đồng
gặp khó khăn sau đại dịch
Việc Hạ viện thông qua dự luật cơ sở
hạ tầng vào ngày 15/11/2021 cũng là
một trong những điểm sáng trong bối
cảnh hiện tại của Mỹ Gói cơ sở hạ tầng
trị giá 1,2 nghìn tỷ USD và kế hoạch
‘Xây dựng lại tốt hơn’ gần 2 nghìn tỷ
USD được Chính phủ Hoa Kỳ kỳ vọng
sẽ thúc đẩy tăng trưởng và việc làm
trong những năm tới Các nhà kinh tế
phần lớn đồng ý rằng các dự luật sẽ
củng cố sự thịnh vượng và tăng trưởng
việc làm theo thời gian, tuy nhiền có
những lo ngại về việc gia tăng nợ và tác
động tới nền kinh tế trong ngắn hạn
5 “Bình thường mói” ở Hoa Kỳ
Việc mở cửa và trạng thái “bình
thường mới” ở Hoa Kỳ diễn ra theo từng
giai đoạn Từ tháng 5 đến tháng 9/2020:
mở cửa một phần, trong đó trường học vẫn phải dạy và học trực tuyến, các khu vui chơi giải trí vẫn chưa được mở lại
Từ tháng 10/2020 - tháng 1/2021: nhiều nơi được mở cửa song các cơ sở vui chơi giải trí vẫn bị hạn chế Từ tháng 1 đến tháng 5/2021: Nhà hàng, khu mua sắm, khu vui chơi được mở lại nhưng nhiều trường học và cơ quan vẫn được khuyến cáo làm việc trực tuyến Sau khi tiến hành tiêm phủ vắc xin, tháng 6/2021 bắt đầu một giai đoạn được gọi là bình thường mới với việc mở cửa toàn phần các hoạt động kinh tế và xã hội
Từ giữa tháng 9/2021, khi tỷ lệ tiêm hai mũi vắc xin đã lên tới 55% dân số và 65% đã tiêm ít nhất một mũi vắc xin, Hoa Kỳ gần như bắt đầu trở về trạng thái bình thường mới Các cửa hàng, công ty, cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, địa điểm du lịch trong nước đều đã mở cửa Thậm chí quy định đeo khẩu trang ở một số nơi cũng đã dần được gỡ bỏ Đen tháng 11/2021, số ca nhiễm mới trung bình mỗi ngày là khoảng 90 nghìn ca Tuy nhiên, chiến lược giảm thiểu số ca mắc không còn được ưu tiên, mà đối với Hoa Kỳ, cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, đang chuyển hướng sang việc giảm thiểu số ca nhập viện và tử vong Đồng thời, công chúng đang dần chấp nhận sự thật là COVID-19 sẽ chưa thể biến mất trong ít nhất 6-12 tháng tới, thậm chí có thể lâu hơn Nhiều chuyên gia nhận định đến cuối năm 2022, COVID-19 có thể trở thành bệnh đặc hữu như cúm mùa
Trang 9CHÂU MỸ NGÀY NAY SỐ 01-2022 31 Hoa Kỳ vẫn đang tích cực đẩy mạnh
việc tiêm vắc xin, trong khi dần mở cửa
lại nền kinh tế
Vào ngày 8/11/2021, Hoa Kỳ đã
chấm dứt lệnh cấm du lịch kéo dài hơn
một năm rưỡi, một sự “giải thoát” cho
ngành du lịch và cho các gia đình bị
chia cắt kể từ khi đại dịch COVID-19
bắt đầu Lệnh cấm được đưa ra bởi
Tổng thống Donald Trump vào đầu
năm 2020 và sau đó được Tổng thống
Joe Biden mở rộng vào đầu năm 2021,
đã cấm du khách đến từ 33 quốc gia,
bao gồm Vương quốc Anh, phần lớn
châu Âu, Trung Quốc, Brazil và Nam
Phi Giờ đây, du khách có thể bay đến
Hoa Kỳ nếu đã tiêm vắc-xin ngừa
COVID-19 đầy đủ, trừ những người
dưới 18 tuổi hoặc đến từ các quốc gia
có tỷ lệ tiêm chủng thấp Các quốc gia
châu Âu đã nới lỏng các quy định đối
với du khách quốc tế, kể cả đối với
công dân Hoa Kỳ, từ tháng 2/2021 Tuy
nhiên, các quan chức Hoa Kỳ đã không
đáp lại, mặc dù các hãng hàng không và
các công ty du lịch khác ở cả hai bờ
Đại Tây Dương đã thúc giục Chính
quyền Tổng thống Biden mở lại biên
giới Lượng đặt chỗ tại các hãng hàng
không đã tăng lên kể từ khi Chính
quyền Biden cho biết họ sẽ dỡ bỏ các
hạn chế Đại diện American Airlines
cho biết lượng đặt chỗ của hãng từ
Brazil và Vương quốc Anh đã tăng
khoảng 70% trong một tuần, phần lớn
trong số đó dành cho các chuyến bay
trong quý IV/2021 (Josephs, 2021)
Các quy định về đeo khẩu trang đã được nới lỏng ở nhiều nơi Hiện tại, chỉ còn sáu tiểu bang - Hawaii, Illinois, Nevada, New Mexico, Oregon và Washington - yêu cầu hàu hết mọi người đeo khẩu trang ở những nơi công cộng trong nhà, cho dù họ đã được tiêm phòng COVID-19 hay chưa Nhiều bang đã nới lỏng hoặc loại bỏ quy định đeo khẩu trang vào tháng 5-6/2021; tuy nhiên, với sự gia tăng về số ca nhiễm COVID-19 do biến thể Delta, CDC Hoa
Kỳ đã ban hành hướng dẫn sửa đổi vào ngày 27/7/2021, khuyến cáo những người được tiêm chủng nên đeo khẩu trang ở những khu vực có tỷ lệ lây nhiễm COVID-19 đáng kể hoặc cao Tính đến nay, 30 bang đã dỡ bỏ lệnh yêu cầu người dân phải đeo khẩu trang nơi công cộng, 11 bang chưa từng áp đặt chỉ thị tại bất kỳ thời điểm nào trong thời gian xảy ra đại dịch Một số thành phố và quận lớn đã khôi phục quy định đeo khẩu trang, nhưng một số bang, bao gồm Arkansas, Florida, Iowa, Montana, Tennessee và Texas, đã thông qua luật hoặc hành động đế ngăn chính quyền địa phương và các trường học làm như vậy
Như vậy, chính sách chống dịch
CO VID-19 của Hoa Kỳ trong giai đoạn đầu và những giai đoạn tiếp theo đã có
sự thay đổi đáng kể Trong giai đoạn đầu, khi chưa có vắc xin, cũng như hầu hết các quốc gia khác trên thế giới, Hoa
Kỳ thực hiện các biện pháp phong tỏa
và cách ly, đồng thời tung ra các gói
Trang 1032 SỐ 01-2022 CHÂU MỸ NGÀY NAY
cứu trợ kinh tế quy mô lớn, tuy nhiên
việc thực hiện biện pháp phong tỏa
chưa được kiểm soát nghiêm ngặt và
Hoa Kỳ hầu như chưa có quy định về
đeo khẩu trang Trong giai đoạn tiếp
theo, khi đã có vắc xin, Chính phủ Hoa
Kỳ đã triển khai chiến lược tiêm phủ
vắc xin đối với toàn dân, quy định bắt
buộc đeo khẩu trang trong bối cảnh
dịch bệnh tái bùng phát, tăng cường
năng lực y tế và đưa ra các gói cứu trợ
nhằm khôi phục kinh tế Theo đó, Hoa
Kỳ đã dần dần trở lại trạng thái bình
thường mới Tính đến cuối tháng
11/2021, tỷ lệ dân số tiêm phủ vắc xin
đủ liều ở Hoa Kỳ chiếm 59,3% và có
70,8% dân số tiêm ít nhất một mũi số
ca nhiễm mới là khoảng 100.000 ca
mỗi ngày, con số này đã giảm so với
thời điểm đỉnh dịch vào cuối tháng 8 và
đầu tháng 9/2021, tuy nhiên Hoa Kỳ và
các nước vẫn phải đối mặt với làn sóng
dịch tiếp theo, đặc biệt là làn sóng dịch
lần thứ 5 do biến thể Omicron gây ra,
khi các quy định về đeo khẩu trang
được nới lỏng và chính phủ tiếp tục cho
phép mở cửa các hoạt động kinh tế, bao
gồm cả du lịch ■
Tài liệu tham khảo:
Disease 2019 (COVID-19), Centers for Disease
Control and Prevention, Atlanta, GA.
(CDC) 2020 COVID-19 Cases, Hospitalization,
and Death by Race/Ethnicity, Centers for
Disease Control and Prevention, Atlanta, GA.
Board Economic Forecast for the US Economy,
truy cập 17/12/2021 từ https://www.conference- board.org/research/us-forecast
4 Cowger, T L., Davis, B A., Etkins, o s., Makofane, K., Lawrence, J A., Mary T Bassett, and Krieger, N (2020) Comparison of Weighted and Unweighted Population Data to Assess Inequities in Coronavirus Disease 2019 Deaths
by Race/Ethnicity Reported by the US Centers for Disease Control and Prevention, JAMA
Network Open, 3(7), pg 1-14.
5 Desjardins, J (2020) Visualizing the Growth of COVID-19 in the U.S., Organized by State Peak Date, Visual Capitalist, Vancouver, BC, Canada.
6 Johns Hopkins University(2021) COVID-19
Dashboard, truy cập ngày 30/12/2021 từ
94740fd40299423467b48e9ecf6 https://www.arcgis.com/apps/dashboards/bda75
7 Federal Reserve (2021) Industry Production and
Capacity Utilization (G.17), G.17 Data for June
2020 are now available, truy cập 30/12/2021 từ https ://www federalreserve gov/feeds/g 17 html
Economic Inequality Amid the COVID-19
Institution, Washington, DC.
COVID-19 found in U.S, truy cập 15/12/2021 từ
-confirmed-case-of-coronavirus-found-in-us-was hington-state.
History.com https://www.history.com/this-day-in-history/first
recommendation to not wear masks if you are not sick or not caring for someone who is sick,
Forbes, truy cập 15/11/2021 từ https://
coronavirus- who-masks-recommendation-tmd/index.html edition.cnn.com/2020/03/30/world/
and Economic Security (CARES) Act, truy cập
com/coronavirus-aid-relief-and-economic-secu rity-cares-act-4800707
https://www
12 Josephs, L (2021) Pandemic milestone: U.S ends international travel ban, opening the door to vaccinated tourists, CNBC, truy cập 15/12/2021
cine-us-ends-intemational-travel-ban-opens-door -to-vaccinated-tourists.html
https://www.cnbc.eom/2021/l
COVID relief bill hours ahead of speech to
https://abcnews.go.com/Politics/biden-signs-19- trillion-covid-relief-bill-hours/story?id=76392367