ũ THỰC TIỄN-KINH NGHIỆM★ TS LƯƠNG NGỌC VĨNH Học viện Bảo chỉ và Tuyên truyền • Tóm tắt: Dưới góc nhìn của lý thuyết xung đột xã hội, báo chí là một phương tiện quan trọng trong việc ngă
Trang 1ũ THỰC TIỄN-KINH NGHIỆM
★ TS LƯƠNG NGỌC VĨNH
Học viện Bảo chỉ và Tuyên truyền
• Tóm tắt: Dưới góc nhìn của lý thuyết xung đột xã hội, báo chí là một phương tiện quan trọng trong việc ngăn ngừa và giải tỏa các xung đột Trong phòng chông đại dịch Covid-19, báo chí Việt Nam đã tham gia tích cực vào việc ngăn chặn và giải quyết các xung đột xã hội, góp phần tạo sự ổn định về chính trị, tư tưởng của đất nước Từ thực tế đó, bài viết rút ra một số kinh nghiệm bước đầu trong ứng phó với các tình huống xung đột xã hội ở Việt Nam.
• Tù khóa: Xung đột xã hội; thông tin báo chí; giải tỏa xung đột; truyền thông xã hội.
Xùngcứutừ lâuđột xã hộivà trở đãthành một được thế ngànhgiói nghiên khoa
học cótên tiếng Anh làConUictology vói
nhiều trường phái khácnhau Lý thuyết này đã
được các nhà khoahọc Việt Nam tập hợp trong
cuốn “Lýthuyếtvềxung đột xãhộivà quản lý,
giải tỏaxung đột xã hội ởViệtNam" xuấtbản
năm2014 Lý thuyếtvề xung đột xã hộicó tính
thực tiễn rất cao, nhất là trong bối cảnh xuhướng
gia tăng các xung đột xã hội ở nhiều quốc gia
1 Vai trò của báo chí trong tham gia quản
lý, giải tỏa xung đột xã hội
Có ý kiến choràng, “ Xung đột xã hội là màu
thuẫn, đối lập, bất đồng, xung khắc về lọi ích, ý
kiến, quan điểm , dân đến sự đấu ưanh với các
hình thức, quy mô và mức độ khác nhau, tù các
phía trong các quan hệ xã hội nào đó" m. Xung
đột xãhội là một hiện tượng bao trùm toàn bộ
các quan hệ của conngườitừcá nhân, thế hệ,
các lực lượng xã hội,giai cấp, dân tộc,tôn giáo,
nền văn hóa Xung đột cũng diễn ratrong tất cả
các lĩnhvực:kinh tế, chính trị,tư tưởng, vănhóa,
xã hội, quân sự vói quy mô, mức độ khác nhau,
những xung đột ở mức độcao được gọilà “điểm nóng” chínhtrị xã hội.Ýkiến nàycóý nghĩa rất quan trọng trong hoạt độngbáo chí, bởicác sự
việc, hiện tượng khôngbìnhthường luôn là đối tượng phản ánh của báochí Nhậnthứcđược
vấn đề này, ngườilàm truyền thông,báo chí sẽ
có thái độ bình tĩnh, khách quanvói các xung đột xã hội mà không bị các cảmxúc nhất thòichi
phối
Con người thường có cách nhìntiêu cực về xung đột xã hội, nhưng trênphưong diện khoa học, xung đột xã hội có tính haimặt, cả tích cực
vàtiêu cực Xung đột đóng vaiưògiải tỏasự căng
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 532 (6/2022)
Trang 2thẳngthái quá,thúc đẩy sựthay đổi các chuẩn
mực cũ, hìnhthành những chuẩn mựcmới và
có thể đem lại nhữngkếtquảcó lọi cho sự thay
đổi tiến bộ.Vói ý nghĩa đó, xung độttạorađộng
lực và áp lực đểgiải quyết nhữngvấn đề không
thể trìhoãn, buộc gióicầm quyềnphảichú ý và
khác phục những bất ổn xã hội
Tuy nhiên,xungđột xã hội cóthể leothang
thành xungđột chính trị, quân sự, thậmchí dẫn
đến nội chiến,cách mạng và nhiềuhiệntượng
bất thường khác vượtquatầm kiểm soát của nhà
nước.Do hiệu ứng tâm lý đám đông,bất kỳ ai
cũng có thểbị cuốn vàoxungđột Hậuquả tâm
lý mà xung độtđể lạicó thểlà sựtổn thưong về
tình cảm và sự chiarẽsâusácgiữa các bên xung
đột và nghiêmtrọng hon làsự thù hận âm nếu
xung đột đó được giải quyết trên sự mất cân
bằng về lực lượngvà nguồn lực Xung đột dù có
mang lại lọi ích thì cũng gây ra những thiệt hại
nhất định về kinh tế và xãhội, ảnh hưởng đến
tiềmnăng phát triển của mồi quốc gia
Tính hai mặt của xung đột xã hội đòi hỏi
người làm báo phải có một cách nhìn khách
quan,phản ánh đúng đán,toàn diện cả mặt tích
cực vàtiêu cực củaxung đột xãhội kể cả ừong
những tình huống bất lọi rõràng
Nguyên nhân sâu xa của xung đột là do bất
bình đẳng xã hội, sựthiếu thống nhất trongnhận
thức các giátrị của các nhómngười, sự cách biệt
giữanhu cầu, nguyệnvọng, dựđịnh vói thực tế;
những thói hư, tậtxấu,hạn chếcủa con người,
hàng rào ngônngữ cũng cóthể là nguyên nhân
dẫn tói xung đột.Đặcbiệt,xung đột có thểbát
nguồn từ chất lượng thông tinvà xuyên tạc thông
tin Nhưvậy, vói chức năngthôngtin, giáo dục
của mình, báo chí phải góp phần định hướng tư
tưởng,nâng cao nhậnthức, chia sẻ, cảmthông,
phêphán những thóihư,tật xấu, góp phầnkhác
phục các nguyên nhân dân tói xung đột xãhội
Lý thuyết xungđột xã hội cho ràng, thông tin báo chíđóng một vai trò quan họng ttong quản
lý và giảitỏaxung đột Nó có thể trấn andư luận,
giúp xãhộibìnhtĩnh cùng nhìn nhận các khía
cạnh của vấn đềđểtìm ra giải pháp quản lýxung đột.Vói ý nghĩa đó, báo chí là một phưong tiện tham gia quản lý xung đột Khi báo chí định hướng, dự báo vàđưa tin kịp thòi,toàn diện, làm
rõ những vấn đề liên quan, cóthểgiúp cácbên hiểu được bản chất sự việc, giúp chính quyền có
hướngquản lýxung đột hiệu quả.Quản lý và giải tỏa xung đột xãhội phảidựa trên các nguyên tác:
Phântích toàn diệntình huống xung đột; điều
khiển, quản lý; có thái độ khách quan đối vói
xung đột;lựa chọn phưong án đôi bêncùng có lọitrongcác xung đột nội bộ; bảo đảmbìnhđảng
giữa cácbên theopháp luật và nguyệnvọng Vói
tư cách là mộtlựclượng tham giavàoquátrình
quản lý,giảitỏa xung đột, báo chí cũng phải tuân
thủ nghiêm ngặt các nguyên tácnêu ttên
2 Đại dịch Covid-19 và truyền thông xã hộỉ
là tác nhân làm gia tăng các xung đột xã hội
Đại dịch Covid-19bát đầu diễnraở Việt Nam
từ ngày 22-01-2020 khi phát hiệnca nhiễm đầu
tiên đến từthành phố Vũ Hán, Trung Quốc.Qua hon hainămhoành hành ởViệtNam vói những
giai đoạn bùng phát khác nhau, đại dịch Covid-
19 đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêmtrọngcho sự
pháttriển kinh tế- xã hội của đất nướcvà cuộc sốngcủa người dân Tiêu điểm làđựt bùng phát dịch ở Thànhphố HồChí Minh từ tháng 5 kéo
dàiđến cuối năm 2021 Đâylà đợt dịch gây ra hậu quả nghiệm trọng nhất bởi số người tử vong lên tói gần20.000 người
Hiện nay, Việt Nam đã cóđộ bao phủ vácxin cao, vượt mức mà Tổ chức Y tếthếgiới đề ra, vì vậy, tuy số người bị nhiễm Covid-19 vẫn cao, nhưngtỷ lệ bệnh nhân nhập viện và số ca tửvong thấp Mặc dù đạidịch còn diễn biến phức tạp,
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số532 (6/2022)
Trang 3100 THựCTIỄN- KINH NGHIỆM
Phóng viên tác nghiệp tại tâm dịch Covid-19 Đà Nang _ Ảnh: TTXVN
khó lường, nhưng hiệnnay các hoạt động củaxã
hội đang dần trởlạitrạng thái bình thường
Đại dịch Covid-19là mộtthựctiễn mói,diễn
biến phức tạp, khó lường làm chocuộc sốngcủa
người dân bị đảo lộn;việc lúng túng, sai sót,chậm
trễtrongphòng,chống dịch của các cấpchính
quyền là khó tránhkhỏi, những điều này là một
trong những nguyên nhânlàm gia tăng các xung
đột xã hội Đến nay, chưa có một nghiêncứu
chính thứcnào về mối liênquan giữa dịch
Covid-19vói cácxung độtxã hội nhưng thông qua các
phưong tiệntruyền thông và xemxétdưới góc
nhìn lý thuyết xung đột xãhộicó thể thấy,đại dịch
Covid-19 đã,đang vàsẽgây nênnhiềuxung đột
xãhội ở cácquy mô,tính chất, mứcđộ khácnhau
Thứ nhất, xung đột trong nội bộcơ quan quản
lý nhànước và chính quyền các cấp Thực chất
đây là nhữngbất đồng trong nhận thức vàhành
động trong quá trình phòng, chống dịch giữa
Trungương và địa phương, cácban, bộ, ngành
và giữa cácđịa phương vói nhau Cáchiện tượng:
“trên nóng, dưới lạnh”, noi làmnghiêm, noi lỏng lẻo, giữa mục tiêu bảođảm sức khỏe người dân
vói phát triển kinhtế - xã hội diễn ra kháphổ
biến Trong nội bộ cơ quan quản ly cũngnảy
sinhcác bấtđồng về cách hiểu, giải thích chính sách của Chính phủ.Điển hình là bất đồnggiữa
Bộ Giao thông vậntảivói chínhquyền thành
phố Cần Thơ về cách thứcchophương tiện vận
tải lưu thông quađịa bàn thành phố hổi cuối tháng 8-2021 Phong tỏa lâu dài hay khỏi động lại nềnkinh tế, xóa bỏ triệt đểF0 hay chấpnhận sống chungvới đại dịch cũnggâyra nhiềuý
kiến khác biệt trong giới chuyên gia, các nhà
khoahọc, nhà quảnlý Nhữngvấn đềnày được phản ánh “trần trụi” trêncác phươngtiệntruyền
thông xã hội cànglàm gia tăng số lượng vàtính
chất của các xungđột xãhội
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 532 (6/2022)
Trang 4Thứ hai,xungđộtgiữa một bộ phận nhân dân
với chính quyền noi xảy ra đại dịch Mâu thuẫn
này nảy sinhdochính quyền mong muốn và yêu
cầu nguôi dân thực hiện nghiêm quy địnhvề
phòng, chống dịch Trong khi đó, một bộphận
nguôi dânthiếu ý thức, không chấp hành, thậm
chí có hành vi tấn công lực luợng chức năng,
đuợcbáochí phảnánh khá nhiều
Có mộtloại xung đột âm thầm, khó phát hiện
nhung tiềm ẩnnhiều nguy cơgây bất ổn xã hội,
đólà mong muốn củađạiđa số nguờidânđuợc
sớm trởlại cuộc sốngbình thuờng trong khi các
biện pháp giãn cách, phongtỏa quá lâu nhung
không ngăn chặn đuợc làn sóng lây lan của dịch
bệnh Sự bứcxúc, không hài lòng truớc tình
trạng thiếu thốn các nguồn nhân lực vàdịchvụ
truớc nhu cầu khám, chùa bệnh, luơng thục,
thực phẩm thiết yếu của nhân dân Đây là
những xung đột ở giai đoạn ngầm nhung có
nguy cơ biến thành xung đột chính trị - xã hội
nếuđuợc tiếp sức bởi“truyền thông đen”, sự lôi
kéo, kích động củacác thế lực thù địch vàhạn
chế củacác cấp chính quyền trongquảnlý và
giải tỏa xung đột
Thứ ba, xung đột giũacácnhóm xã hội Đây
là các xung đột có thểgây bất ổn xã hội vì hiệu
ứng tâm lý đám đôngcó chung lợi ích bị ảnh
huởng Điển hình là xungđột ưong mốiquan hệ
giũa nguôi lao độngvà giói chủ doanh nghiệp
Đạidịch làmchomột sốluợng lớn công nhânbị
mất việc làmhoặcgiảm luơng, thuỏng,cuờng độ
lao động tăng lên, nơi ăn ở, sinh hoạtchật chội,
thiếuthốn do thực hiện“ba tại chỗ” Trong khi
đó giới chủ doanh nghiệp cũng căng thẳng
không kém vìbị đứtchuỗi cungứng nguyên, vật
liệu sản xuất, vi phạm họp đồng, thịtruờng thu
hẹp, sản xuất đìnhđốn, làm ăn thua lỗ,nợnần
chồng chất.Nếu khôngcó sự cảm thông, chiasẻ
thì rất dễnảy sinhxung đột
Mâu thuẫn giữa cácnhómtrênmạng xã hội
cũng liên tụcxảy ravớicác quymô, tính chất khác nhau Do bị cáchly, giãn cách nên nguôi dân có nhiều thòi gian rảnh rỗi hơn và hình thành nhiều nhóm ảo trên không gian mạng Đòi tu, phát
ngôn, làm từ thiện của các nhân vật nổi tiếng
đuợcđua ra mổ xẻ, hở thành chủđề bàntán sôi
nổi và đuợcdẫndát bỏi các KOL(Keyopinion leader - hay còngọilà nguời có sức ảnh huởng),
Youtuber, Streamer Các cuộc tranh luận này gây tổn thuongsâusắcđếntâm lýxã hội, lôikéocu dân mạng theođuổi những giátrị ảo, tạo thành trào luu,gâychia rẽgiữa các nhómxã hội, nhấtlà các nhóm fan và antifan của nguôi nổi tiếng
Ở một quymô nhỏ hơn nhung lại khá phổ biến
làxung đột xãhội đe dọa sụ bình yêncủa từng gia
đình “tế bào” của xãhội Nhiều nghiên cứu ừên thếgiới cho ràng,thờigian cách ly,giãn cách xã
hội kéo dàilàm gia tăng bạo lụcgia đình Các mâu
thuần giữa bố mẹ, con cáido bất đồngquan điểm giũacác thếhệ cộngthêm sự thiếuthốn về kinh
tế, tâm ttạngloâu,buồn chánlàmcho tình ttạng
đó ttởnên trầm trọng hơn Hầu hếttrẻ em và thanh thiếu niên, sống trong phong tỏa hoặc
phongtỏamột phần, truờng họcđóng của đãbị
ảnh huởngtiêu cực đến nhận thứccảm xúc của các em.Sụ mấtkết nối vóixãhội ở nguôi cao tuổi làmtăng tỷlệ ừầm cảmvà lo âu.Mặc dù không
có bàng chứng toàndiệnđể kết luận nhung nhiều
nghiên cứu đã chỉ ra mộtmức tăng đột biến về bạolục gia đình kểtừ khi Covid-19 xuất hiện Đại dịch Covid-19 đã làm nảy sinh nhiều xung
đột xã hội.Các thế lục thù địch lọidụngcơ hội
này đểchống phá càng làm gia tăng về số luợng, tínhchất, cuông độ cácxung đột Điểmchung
của hoạtđộng chống phá nàylà bác bỏ, phủ
nhận cácchủ truong, chính sách phòng, chống
dịchcủaĐảng, Nhà nuớc ta, đồng thòi, cố tình
“bôi đen” hình ảnh các lục luợngđang ngày đêm
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Sô 532 (6/2022)
Trang 5102 THỰC TIỄN-KINH NGHIỆM
quên mình chống dịch, như:ytế, côngan,quân
đội; kích động tâm trạng bức xúc của dân
chúng Bên cạnh đó là những thôngtinsai sự
thật của những người cốtình hay vô ý đăng tải,
phát tán trên mạng xã hội cũng làm nảy sinh
thêmxung đột ở cáclĩnh vực, trong các mối
quan hệ vốn khôngcó xung đột như Quân đội
vói nhân dân, vùng miền, biến các xung độtxã
hội đonthuần thành các xung độtchínhtrị - xã
hội, tứclàkhỏitạomâu thuẫn giũa nhân dân vói
chính quyền các cấp
Các xungđộtnêu trên diễn ratheo các giai
đoạn khác nhau từ thấp đến cao Từ sự không
hài lòng của người dân vói hiệntại, nếu không
được giảitỏa sẽ pháttriển lên mứcđộ caohon là
công khai hên các phưong tiện truyền thôngxã
hội hoặcđontừ,khiếu nại gửi đến các cấp chính
quyền; cao hon nũalà có mục tiêu,kếhoạchrõ
ràng nhưlôi kéo, tập họp lực lưọngchống đối,từ
đó hình thành các“điểm nóng xã hội”, “điểm
nóng chính trị - xãhội” gây tổn thất nặngnề cho
các bên và bất ổn xãhội
Nhậnthức sâu sác vaitrò củabáo chí, truyền
thông trong tham giaquảnlý, giải tỏa xung đột
xã hội, năm2021,Thủ tướngChínhphủ đã có
quyết định thành lập Tiểu ban truyền thông
thuộc Ban Chỉđạoquốc giaphòng, chống dịch
Covid-19 Tiểu ban có nhiệm vụ: chỉ đạo và
hướng dẫn việc cung cấp thông tin bảo đảm
thống nhất, kịp thòi, chínhxác; chỉ đạo cáccơ
quan truyền thông tăngcường công tác tuyên
truyền,phổ biến các biện pháp phòng, chống
dịch; tuyêntruyền, truyền cảm hứng,nêu gương
ngườitốt, việc tốt,cách làm hay, mô hình hiệu
quả, đồngthời đấu tranh phản bác các luận điệu
xuyên tạc, kích động, thôngtin sai sựthậtvề
phòng, chống đạidịch Covid-19; phát huy hiệu
quảcác công cụ công nghệ thông tin để phục vụ
côngtác phòng,chốngdịch
Nhờđó, trong hơnhai năm diễn ra đại dịch, báo chíđã tham giatích cực, cóhiệuquả không
chỉ trongphòng, chống dịch màcòn góp phần quan trọng vàoquản lý và giải quyết xung độtxã
hội, giải tỏa căng thẳng, hạ nhiệt các “điểm nóng”, giữvững niềm tin củanhân dân đối vói
Đảng,Nhà nước, sự đồng thuận xã hội, tạo sự ổn
định của đất nướcđể tiếptục phòng,chống dịch
và thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội,nâng cao
đời sống nhân dân
3 Một số kinh nghiệm về phát huy vai trò của báo chí tham gia quản lý, giải tỏa xung đột xã hội trong đại dịch Covid-19
Một là, cáccơquanquảnlý báo chí, cơ quan chủ quản, cơ quanbáo chí và độingũngười làm báo phảinhận thức đầy đủ về bản chất,quyluật
và nguyên tác xử lý xung đột xãhội Một trong nhữngđối tượng tácnghiệp của
báo chí chínhlà các tình huống, hiện tượng,sự việc bấtthường trong xã hội, Uongđó xung đột
xã hội chính là một hiện tượng không bình
thường Nếu người làm báokhông nhận thức
đượcxung đột xãhội là một thuộc tính củaxã
hội trong điều kiện bình thường và càng gia tăng
trong điều kiệnkhông bình thườngthì sẽ dẫn đến thái độ bi quan, bức xúckhichứng kiến sự
gia tăng của xungđột xã hội trong bốicảnh đại
dịch bùngphát và kéo dài Khi nhận thức rõ nguyênnhân, tính chất của xungđộtxã hội, báo
chí sẽ biết đưa tin vói liều lượng phù họp để
không thiên lệch,kích động, khoi nguồn cho các xungđột xã hội Námchác các nguyên tác quản
lý và giải tỏaxung độtsẽgiúpnguôi làm báo có thái độ đúngđánđốivới các xung đột nội bộ Nguyên tắc cùngtháng (win - win) tronggiải
quyết xung độtnộibộ không cho phép đưa tin quá nhiềuvề cáckhuyếtđiểm,saiphạm của cơ quan côngquyềnvàcông chức, viên chức nhà
nước Đây không phải là giấu giếm thông tin mà
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 532 (6/2022)
Trang 6để tránh kíchđộng sự không hàilòng của công
chúng, làm gia tăng cường độ của các mâu
thuẫn vốntồntại tất yếu khi xảyrađại dịch như
đãphân tích ở trên.Vói các xung độtmangtính
thù địch thì phải cóthái độ kiênquyết, không
khoan nhượng v,v
Hai là, đưa tin một cách khách quan, toàn
diện, cụ thể; nhận thức rõ tính hai mặt của các
xung đột xã hội để địnhhướngdư luậnxã hội kịp
thòi,đúng đắn
Xung đột xãhội là đối tượng phản ánh của
báo chí trongnước và cả các phưong tiện truyền
thôngkhác Trongkhi các thếlực thù địch tập
trung khai thác mặt tiêu cực của xung độtxã hội
thìcác cơ quan báo chí phải tập trungkhaithác
mặttích cực của xung đột, hướng các bên đến
sự chia sẻ, cảm thông, đặt sự việc tronghoàn
cảnh cụ thểđể cótháiđộvàcách hành xửđúng
đắn Nếu người làm báo có địnhkiến tiêu cực về
xungđột xã hội thì mọithông tin sẽkhai thác
theohướngtiêucực, không nhìn thấy “ánh sáng
ở cuối đườnghầm”
Một số tờ báo đưa tin như vói tư cách là
người kiểm soátdịch bệnh, phảnánh quá chi
tiết, cụ thể các con số đã gây thêm lo láng,
hoang mang,bức xúc trong xã hội Trong chiến
tranh, để tiếp thêm sức mạnh cho tinh thần
chiến đấu, người ta không thể đưa tin quá
nhiều vềthươngvong, tổn thất củata, sự gian
khổ,vất vả, ác liệt trên chiếntrường, số người
đàongũ, đầu hàng do không chịu đựng được
gian khổ,hysinh Việcmột tờbáo liêntục đưa
tin vềhiện tượng chống đối ở các chốt kiểm
dịchlúcđầu có thể làm cho công chúng căm
phẫn,lên án nhưng thôngtin vấnđềnày quá
nhiều sẽlàm công chúng cảm thấy biquan, lo
láng hoặc cho điều đó làbình thường,thậm chí
có biểu hiệncảm thông, chiasẻ với người vi
phạm, đổ lỗi cho đại dịch
Cách đưa tín theo kiểu ngầmphê phán một
số trường họp chính quyền bất lực, tác trách,yếu
kém sẽ vô tìnhgây tâmlý bi quan, oán trách,
bấtmãntrongcông chúng, làmgiatăng cường
độ của xung đột
Tuynhiên, nếu đưa tin theo kiểugiấu dịch,né
ttánh con số ngườibịnhiễm,bị tửvonglạicó thể gâyra tâm lý chủ quan, tự mãn trong phòng,
chống dịch.Mỗi mộtgiai đoạn phòng, chốngdịch
có tiêu chí khác nhau, vìvậy không thể so sánh
hoặc phê phán để rồi phánxét một cách chủ quancách điềuhành củaChính phủ và BộY tế
ưong chỉ đạo các biện pháp phòng,chống dịch
Ba là, bám sát thực tiễn sớm để phát hiệndấu hiệu, mầmmống nhầm cảnhbáoxung đột xã
hộiở giai đoạn sơ khai Các xung đột xã hội luôn diễn ra theo các mức
độtừ thấp đếncao Banđầu là sựkhônghài lòng,
tiếp đến là công khai, căng thẳng và dẫn tới
“điểmnóng” xã hội Để xung đột xãhộikhông
ưởthành“điểm nóng”, các cơquan báo chíphải
phát hiện sớmnhữngmâu thuẫnnảy sinh để
cảnhbáo từsớm, từ xa, hạn chế hậu quả, tổn
thất cho xãhội
Việc kịp thòi đưa tinvề nhận thứcmói của thế
giói về phòng, chốngdịch, các khókhăn,ách tắc ttong giao thông, tình ưạng giấyphép con ưong
vận tải, những khó khăn khi chứng nhậnlàFO
mua thuốc chữaCovid-19, đưa ttẻemđến trường quá sớm đã giúpcáccơ quanchứcnăng sớm
điều chỉnhcác biệnpháp quản lýxã hội, góp phần
“hạ nhiệt”, giải tỏa nhanh các xungđột xã hội
Để phát huy tốt kinhnghiệm này, báochíphải
bámsátcuộc sống người dân, doanh nghiệp và
lực lượng chốngdịch, luôn lắng nghe, đặt mình
vào cương vị của chủ thể, đồng cảm, chiasẻ vói
họ thì sẽ sớm nhận ra mầm mốngcủa xung đột
xãhội để cảnh báo tới các tổchức đảng, chính quyền cáccấp
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 532 (6/2022)
Trang 7104 THựCTIỄN- KINH NGHIỆM
Bốn là, tích cựcthamgia hòagiải các xung đột
nộibộ
Đốivói các xung đột cómâuthuẫnđối kháng,
khi giải quyết phảithựchiện nguyên táctatháng,
địch thuanhưng vói các xung đột nội bộ phải
được giảiquyết theo nguyên táccùngtháng Khi
xảy ra các xung đột nội bộ, báochíphải làmvai
ttò trung gianhòa giải, thông tin cần làm rõ xung
độtđó mang lại lọi ích, thiệt hại gì chochính
quyềnvàngười dân Báo chí phảitự đặt mình vào
vịtrí của từngbênđể cảm thông, chiasẻ vóihọ,
không đứng về bên này để phêphán, đổ lỗi cho
bên kia.Khônghiếm trườnghọp có những cán
bộ mẫn cán, quên mình ttong đại dịch nhưngdo
ứng xử chưađúng mực, không kiểm soátđược
cảm xúc, có hànhđộng, phát ngôn khôngphù
họpđã trở thành đốitượng bị chỉ trích trênbáo
chí Nhiều nghệ sỹ chân chính tham gia hoạt
động từthiện bịtấn công, khủng bốtinh thần
trên mạng xã hội nhưng không được báo chí
bênh vực kịp thòi Trongkhi đó,có trường họp
người viphạm trong phòng, chống dịch lạiđược
tung hô, giúp đỡnhư là anh hùng
Như trên đãđề cập, đạidịch làm bùngphát
nhiều xung đột, có xungđột nguy hiểm, có xung
độtở quy mô, mức độthấp hon Để góp phần
quản lý và giải tỏa xungđột,báo chí có thể nêu
vấn đề,gọi ýđểhướng dư luận vàocác xung đột
mang tính dân sự, ít nguy hiểm hon, dễ giải
quyết hon để không biến các xung đột xãhội
thành điểm nóng chính trị - xã hội
Năm là,phát huy tốt vai tròlà vũkhí sác bén
của cuộcđấutranh tư tưởngtrong phòng,chống
đại dịch Covid-19
Lọi dụng những khókhăn, phứctạp củatình
hình, các thếlực thù địch,cơhội chính trị ráo riết
đăngtải, pháttánthông tin xấuđộc, sai sự thật
về công tác phòng, chống dịch Covid-19 của
Đảng,Nhà nước và nhân dânta Hoạt độngcủa
chúnglàm gia tăng số lượng,tần suất,quy mô,
tính chất phức tạp của các xung đột xã hội Trong hoàn cảnh đó, báo chí trởthành chiến sĩ
xung kích trênmặt trận thông tin, tưtưởng;vạch
trầncác quan điểmsaitrái, của các thếlực thù
địch.Báochí cần kịp thòi chỉ ra, cảnh báo, hối thúc các cơquanchức năngsớmvào cuộcxử lý
và chủ động dẫndát dư luậnlênán những hiện
tượng lệchlạc đó
Bên cạnh đó, báo chí cần đẩymạnh thông tin
tuyên truyền sâurộng, kịp thòi,đầyđủ, chínhxác chủtrương,chínhsách, quy định về phòng, chống dịch đếntừng cấp, ngành và nhàndân.Nâng cao
nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng vềnhững
khó khăn, diễnbiếnphức tạp của dịch bệnh, tích cựcđưanhiều thông tinvềnhững tấm gương điển hình, những mô hìnhhay, cách làm tốt, làm cho thôngtin tích cực trở thành “dòng chủlưu” trên
các phươngtiệntruyền thông đại chúng
Xung độtlà một hiện tượng khôngthểtránh
khỏi trong đòisống xã hội, nhất là khi có nhũng
biến cố ảnh hưởnglớn đến cuộc sống của người dân Vói tưcách làmột lực lượng nòng cốttrong
quản lý vàgiải tỏa xung đột, báo chí phải chủ
động vào cuộc, trêntinh thần nhận thứcđúng
bản chất và quy luật của xung đột xã hội, làmtốt nhiệm vụđưatin, định hướng,cảnh báo, trung
gian hòa giải trongcácxung độtnội bộ và kiên
quyết đấutranh với cácquanđiểmsai trái, thù địch,góp phần tích cựcvào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước □
Ngày nhận bài: 14-3-2022; Ngày bình duyệt: 15-5-2022; Ngày duyệt đăng: 20-6-2022.
(1) Phan Xuân Sơn: Lý thuyết về xung đột xã hội và quản lý, giải tỏa xung đột xã hội ở Việt Nam, Nxb Lý luậnchính trị, Hà Nội, 2014,tr.46
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ số 532 (6/2022)