Lê như thủy

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TIỂU LUẬN MÔN XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT Đề tài Phân tích mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm theo khu vực địa lý, giới tính và sự phân tầng xã hội, cho ví dụ cụ thể[.]

MỞ ĐẦU

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN MÔN:

XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

Đề tài:

Phân tích mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm theo khu vực địa lý, giới tính và sự phân tầng xã hội, cho ví dụ cụ thể về tội phạm ma túy

Họ và tên: LÊ NHƯ THỦY

Ngày, tháng, năm sinh: 06/01/1987 MSSV: VB1CT4043

Lớp: VB1CT4

Ngành: Luật

Hà Nội, 7/2021

1 Tính cấp thiết của đề tài

Có thể khẳng định một điều rằng tội phạm chính là một trong những mặt trái của sự phát triển Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chúng ta

đã gặt hái được rất nhiều thành tựu to lớn, đáng được ghi nhận Tuy nhiên, bên cạnh

sự phát triển, hội nhập với nhiều cơ hội mới đó, chúng ta cũng phải đối mặt với vô vàn những thách thức, hệ lụy Và một trong số các vấn nạn đó chính là tội phạm Theo thống kê cho thấy, tình hình tội phạm ở nước ta hiện nay đang diễn biến vô cùng phức tạp với mức độ ngày càng tinh vi, nguy hiểm Số lượng tội phạm gia tăng theo từng năm và số tuổi của người phạm tội ngày càng trẻ hóa, đây là hậu quả của việc kém hiểu biết pháp luật hoặc suy đồi về đạo đức của một bộ phận trong xã hội hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc phân tích mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm, làm rõ thêm về đặc điểm, tính chất, mức độ nguy hiểm của loại tội phạm ma túy đối với cộng đồng, từ

đó có những giải pháp cụ thể để ngăn ngừa, hạn chế tối đa sự phát sinh các loại tội phạm nói chung

3 Phạm vi nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm theo khu vực địa lý, giới tính và sự phân tầng xã hội để chỉ ra cụ thể về các tội phạm ma túy

PHẦN NỘI DUNG

1. Một số vấn đề lý luận liên quan đến vấn đề tội phạm học.

1.1 Khái niệm

Theo Khoản 1 Điều 8 BLHS 2015 quy định: "Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự."

Tội phạm về ma túy là tội phạm bao gồm hành vi vì phạm quy định về quản

lí, sử dụng các chất ma tuý do Bộ luật hình sự quy định Tội phạm về ma túy là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, xâm phạm chế độ thống nhất quản lý của Nhà nước đối với các chất ma túy và các loại thuốc gây nghiện, xâm phạm trật tự, an toàn xã hội và tính mạng, sức khỏe con người và sự phát triển bình thường của nòi giống dân tộc

1.2 Một số loại tội phạm

Trên lý thuyết và ngay cả trong thực tế, có rất nhiều cách phân loại tội phạm khác nhau dựa vào các phương diện đánh giá khác nhau Có thể phân loại tội phạm theo các cách sau:

 Theo các lĩnh vực của đời sống xã hội: Tội phạm kinh tế, tội phạm công nghệ cao, tội phạm môi trường,…

 Theo tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội: Tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng

 Theo nhóm các chủ thể mà hành vi của tội phạm làm tổn hại: Tội phạm xâm hại an ninh quốc gia, tội xâm phạm quyền tự do dân chủ của công dân, tội xâm phạm trật

tự, tội về ma túy,…

Chủ thể của các tội phạm về ma túy là những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo quy định của BLHS Điều 12 quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự thì trong 13 tội phạm về ma túy có 5 tội quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự, cụ thể: Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển trái phép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều

252 (tội chiếm đoạt chất ma túy) 8 tội còn lại, người phạm tội từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự Chủ thể của tội phạm vi phạm quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259) là người có trách nhiệm trong công tác này

2 Mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm.

2.1 Nghiên cứu hiện tượng tội phạm ma túy theo khu vực địa lí:

Mô hình nghiên cứu theo khu vực địa lí là hướng nghiên cứu hiện tượng tội phạm dựa vào sự phân tích cơ cấu xã hội – lãnh thổ, bao gồm khu vực đô thị và khu vực nông thôn Tại phần lớn các xã hội, các số liệu nghiên cứu đáng tin cậy chỉ rằng

tỉ lệ tội phạm ở khu vựa đô thị bao giờ cũng lớn hơn so với khu vực nông thôn Có nhiều yếu tố khác nhau giải thích cho vấn đề này như:

+ Đô thị là nơi tập chung của nhiều mô hình kiến trúc không gian bao gồm khu dân

cư, bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại, doanh nghiệp, phương tiên giao thông…với sự hiện đại, tiện nghi của nó đã tạo điều kiện cho tội phạm phát triển hơn so với khu vực nông thôn

+ Thành phần đô thị hỗn tạp, mật độ dân số cao hơn rất nhiều so với nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của bọn tội phạm

+ Cơ cấu kinh tế đô thị đa dạng và phong phú, sự kiểm soát xã hội nhìn chung lỏng lẻo hơn, trong khi đó ở khu vực nông thôn, mối liên kết giữa chính quyền và cộng đồng địa phương trực tiếp và chặt chẽ hơn

+ Tính cộng đồng tập thể rất cao, quen biết nhau hết, thưa

+ Thường ở thành thị, con người có lối sống dửng dưng, xã giao Nghe thấy trộm thì không phải việc nhà mình

+ Hầu như các quan hệ kinh tế và nguồn lực xã hội tập chung ở đô thị, dẫn đến tình hình đa dạng, phức tạp

Ví dụ : Các cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ với số lượng ma túy lớn, như:

Vụ Vừ A Nhìa (tỉnh Điện Biên) và Giàng Nhìa Cấu (tỉnh Tạ, Thái Lan) vận chuyển

trái phép 131 bánh heroin và 2.280 túi Hồng Phiến; vụ Vừ Chù Sếnh và Mùa Thị

Đớ (tỉnh Điện Biên) vận chuyển trái phép 489 bánh heroin (trọng lượng 171kg); vụ Trần Văn Bằng (tỉnh Vĩnh Phúc) vận chuyển trái phép 288 bánh heroin và 438 viên

ma túy tổng hợp; vụ Lý Chái Thào, Vàng A Cho và Lý A Khoa (tỉnh Điện Biên) vận chuyển trái phép 77 bánh heroin và 300 gói ma túy tổng hợp)

 Về địa lý các tội phạm ma túy thường tập trung đông ở khu vực vùng núi, biên giới phía bắc là phần lớn rồi mang tiêu thụ về thành thị, nơi tập chung nhiều con nghiện

ma túy, tội phạm ma túy lớn để bán

2.2 Nghiên cứu hiện tượng tội phạm ma túy theo lứa tuổi:

Là sự phân bố tổng số dân cư theo từng độ tuổi hoặc nhóm lứa tuổi nhất định Phần lớn những người phạm tội thường thuộc vào độ tuổi từ khoảng 18 – 30 tuổi Điều này khá dễ hiểu vì ở độ tuổi này, mặt tâm sinh lý của con người chưa được hoàn thiện một cách đầy đủ và toàn diện nhất, chỉ cần một tác động bên ngoài

dù là nhỏ nhất cũng rất dễ khiến họ trở nên kích động và từ đó dẫn đến những hành

vi tiêu cực như việc thực hiện tội phạm Nếu gia đình, đặc biệt là các bậc làm cha mẹ, không kịp thời phát hiện những biểu hiện sai lệch về mặt tâm sinh lý của con

em mình, từ đó không có những biện pháp giáo dục phù hợp để điều chỉnh Mặt khác, những người thuộc lứa tuổi này, thường là những người chưa có vị thế xã hội, chưa khẳng định được vị trí của bản thân mình trong cộng đồng, cũng có thể vẫn đang thất nghiệp do thiếu việc làm và kinh nghiệm sống, vì vậy cũng rất dễ rơi vào mặc cảm, nghĩ mình thất bại, thua kém hơn người khác Đó cũng là một trong những nguyên nhân khiền cho những người thuộc độ tuổi này phạm tội nhiều hơn các lứa tuổi khác

 Hiện nay ma túy tổng hợp đã và đang biến tướng thành nhiều loại mà đối tượng hướng đến là giới trẻ, chẳng hạn như “tem giấy”, “bóng cười”, “shisha”, “keo con chó” Phần lớn do tò mò nên tội phạm ma túy ngày càng nhiều trong giới trẻ

Ví dụ : Trong khi đó, theo báo cáo của cơ quan chức năng thì số người nghiện trên

toàn quốc có sự gia tăng hằng năm (2007-2017), năm 2016 có số người nghiện lớn nhất trong cả giai đoạn nghiên cứu với 222.582 người trên tổng dân số 95.414,6 (nghìn người); theo đó, cơ số người nghiện năm 2016 là 233 và đến năm 2017 là

214, tính theo tỷ lệ trên 100.000 dân, số người nghiện ngày càng trẻ hóa, thường sử dụng các chất hướng thần, cỏ Mỹ, cần sa, ATS; số người nghiện ma túy gia tăng theo từng năm và có nhiều diễn biến phức tạp

2.3 Nghiên cứu hiện tượng tội phạm theo giới tính:

Tỉ lệ tội phạm ở nam giới bao giờ cũng cao hơn ở nữ giới Điều này có thể hiểu thứ nhất là vì đặc điểm về cơ thể cũng như tâm sinh lý của nam giới, họ là những người thuộc về “phái mạnh”, thường có xu hướng “hành động” hơn là “lời nói” Tương tự trong cuộc sống, nhiều khi những tình huống mâu thuẫn xảy ra, họ thường dùng hành động để giải quyết Sự kiềm chế của nam giới cũng kém hơn phụ

nữ nên khi bị kích động đến một giới hạn nhất định, nam giới rất có thể sẽ dễ dàng

gây ra hành vi phạm tội Ở một số khía cạnh khác, nam giới vì “cái tôi” bản thân quá cao nên cũng rất dễ bị chính những thứ gọi là “sĩ diện” đó chi phối hành vi Hơn nữa, trong cuộc sống thường ngày, nam giới cũng là phái phải gánh trên vai trách nhiệm, là trụ cột của gia đình Áp lực từ công việc, từ cuộc sống cũng là một phần nhân tố tác động đến hành vi phạm tội của họ

 Đặc biệt, trong tội phạm cụ thể như tội ma túy, các con nghiện ma túy, tội phạm ma túy thường là nam, bởi xu hướng ăn chơi, sự kích thích ý chí, liên kết giữa các đối tượng nam dễ hơn, đông hơn, tụ tập theo bầy đàn

2.4 Nghiên cứu hiện tượng tội phạm theo phân tầng xã hội

Đây là mô hình nghiên cứu hiện tượng tội phạm dựa theo sự phân tích cơ cấu

xã hội – giai cấp Sự phân tầng xã hội cùng với quá trình phân hóa giàu nghèo trong

xã hội đã đưa tới sự hình thành nên những giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau, có mức sống và chất lượng sống khác nhau Những điều kiện xã hội như sự nghèo khổ, bất ổn định về kinh tế, tình trạng nhà ở tồi tàn, định hướng giáo dục kém… dễ dẫn tới tội phạm hơn Do đó, tầng lớp bình dân, người nghèo thường mắc phải tội phạm nhiều hơn vì họ phải đối đầu nhiều hơn với các hoàn cảnh kinh tế và xã hội gay go Ngoài ra con em của họ có thể bị xã hội hóa nhiều hơn theo cung cách tiếp xúc với môi trường tội phạm

 Đa số tội phạm thường xuất hiện bắt nguồn từ vùng núi, nơi kinh tế nghèo khổ, có suy nghĩ muốn làm giàu nhanh, thoát nghèo, thường là các dân tộc thiểu số bị dụ dỗ, hứa cho một nguồn kinh tế dồi dào để thoát nghèo nhanh

Ví dụ : Các tội phạm ma túy xuất thân nghèo khó như Tàng Kangnam, Giàng A

Tếnh

3 Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm ma túy

3.1 Thực trạng hiện nay

Ở thời điểm hiện tại, dù đã thực hiện một cách sát sao các Chỉ thị của Bộ Chính trị

về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng chống tội phạm trong tình hình mới, tội phạm ở nước ta vẫn diễn biến phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng

về nhiều mặt cho xã hội Cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn trật tự an ninh toàn xã hội đã gặp không ít khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải phát huy hơn nữa sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội Theo thống kê, trong những năm gần đây, mỗi năm phát hiện trung bình trên 70 ngàn vụ phạm tội các loại, trong đó khoảng 50 ngàn vụ phạm tội về trật tự xã hội, trên 10 ngàn vụ phạm tội về ma túy So với các nước trên thế giới và trong khu vực, tình hình tội phạm Việt Nam chỉ ở mức trung bình thấp tuy nhiên lại có mức độ và tính chất phức tạp

3.2 Biện pháp, giải pháp

Điều 46 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công dân có nghĩa vụ tuân theo Hiến pháp và pháp luật; tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và chấp hành những quy tắc sinh hoạt công cộng” Đấu tranh phòng chống ma túy với

tính chất là một hoạt động của các cơ quan Nhà nước nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trong lĩnh vực này cần phải được xác lập về mặt pháp luật phù hợp với đòi hỏi của cuộc sống, phản ánh được các quan hệ xã hội phù hợp với những quy luật của bản thân pháp luật với tính chất là một hiện tượng xã hội Biện pháp này hướng tới sự hoàn thiện, củng cố bộ máy Nhà nước, đẩy mạnh công khai, dân chủ, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước, trong mối quan hệ giữa các cơ quan Nhà nước với công dân

Hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy là một nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy ở Việt Nam và các quốc gia khác trên toàn thế giới Việc xây dựng các chính sách pháp luật tại Việt Nam dựa trên nền tảng chung là Công ước quốc tế và kiểm soát ma túy: Công ước thống nhất về các chất ma túy năm 1961 (sửa đổi theo Nghị định thư 1972); Công ước về các chất hướng thần năm 1971; Công ước về chống buôn bán bất hợp pháp các chất ma túy và chất hướng thần năm 1988)

Nâng cao năng lực, hiệu quả đấu tranh chống tội phạm về ma túy. Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã đặt ra vấn đề quan tâm đầu tư xây dựng trụ sở, phương tiện, trang thiết bị làm việc cho các cơ quan tư pháp

Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác điều trị, cai nghiện ma túy. Triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án đổi mới công tác cai nghiện được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2596/QĐ-TTg ngày 27/12/2013 và Chương trình đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ xã hội hỗ trợ người nghiện ma túy giai đoạn 2016 – 2020; tăng cường xã hội hóa, huy động các nguồn lực vào công tác điều trị và cai nghiện ma túy; tăng cường công tác quản lý người sử dụng, người nghiện, người cai nghiện ma túy và đảm bảo an ninh trật tự tại các cơ sở cai nghiện ma túy; nghiên cứu, xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung, thay thế các Nghị định quy định về quản lý người nghiện và cai nghiện ma túy hiện hành

PHẦN KẾT LUẬN

Tội phạm đang là mối nguy hiểm chung của xã hội hiện nay Không chỉ xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, nó còn làm ảnh hưởng đến hạnh phúc, đời sống của bao gia đình, mang lại sự lo sợ, đe dọa cho đời sống của nhân dân Xã hội ngày càng phát triển, tội phạm ngày càng gia tăng, vậy cần sự phối hợp chặt chẽ của gia đình,

xã hội và các quy định pháp luật của nhà nước nghiêm minh để tội phạm ngày càng được dẹp bỏ Ổn định lại đời sống cho nhân dân