Từ lâu, thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa đã gắn liền với thân phận bèo bọt, trôi nổi, bất hạnh Có lẽ, ai cũng đã từng khóc thương tha thiết cho nàng Kiều tài hoa mà bạc mệnh, từng ấm ức thay ch.
Trang 1T lâu, thân ph n ng i ph n trong xã h i x a đã g n li n v i thân ph n bèo b t, trôi ừ ậ ườ ụ ữ ộ ư ắ ề ớ ậ ọ
n i, b t h nh Có lẽ, ai cũng đã t ng khóc th ng tha thi t cho nàng Ki u tài hoa mà b c m nh, t ng m c ổ ấ ạ ừ ươ ế ề ạ ệ ừ ấ ứ thay cho n i oan khu t th u t n tr i xanh c a Vũ N ng Và gi đây, khi đ n v i tác ph m “T tình 2” c a Hỗ ấ ấ ậ ờ ủ ươ ờ ế ớ ẩ ự ủ ồ Xuân H ng, ta l i thêm ph n xót th ng cho thân ph n trôi n i c a ng i ph n trong xã h i Phong ki n ươ ạ ầ ươ ậ ổ ủ ườ ụ ữ ộ ế
x a Bài th là ti ng lòng ch t đ y n i ni m sâu kín c a n thi sĩ.ư ơ ế ấ ầ ỗ ề ủ ữ
Bài th n m trong chùm th T tình, g m có t t c ba bài, đ c vi t theo th th Đ ng lu t ơ ằ ơ ự ồ ấ ả ượ ế ể ơ ườ ậ Tác ph m là n i th ng mình trong s cô đ n khi ph i ch u c nh làm lẽ, khao khát h nh phúc mãnh li t ẩ ỗ ươ ự ơ ả ị ả ạ ệ
Đ ng th i bài th cũng th hi n thái đ b t phá, vùng v y, mu n thoát kh i c nh ng éo le đ có th đ t ồ ờ ơ ể ệ ộ ứ ẫ ố ỏ ả ộ ể ể ạ
đ c h nh phúc, nh ng cu i cùng bi k ch v n hoàn bi k ch.ượ ạ ư ố ị ẫ ị
Bài th m đ u là th i đi m canh khuya, khi con ng i đ i di n th t nh t v i chính mình, nh ng cũngơ ở ầ ờ ể ườ ố ệ ậ ấ ớ ư chính lúc đó Xuân H ng t nh n ra tình c nh đáng th ng c a chính mình:ươ ự ậ ả ươ ủ
“Đêm khuya văng v ng bóng canh d n ẳ ồ
Tr cái h ng nhan v i n c non.” ơ ồ ớ ướ
N a đ u bài th là kho ng th i gian ngh thu t “Đêm khuya”, kho ng th i gian th ng g i bu n nh t ử ầ ơ ả ờ ệ ậ ả ờ ườ ợ ồ ấ Trong ca dao x a, đêm khuya và chi u tà là lúc nh ng làn sóng c m xúc cu n lên trong lòng ng i con xa x :ư ề ữ ả ộ ườ ứ
“Chi u chi u ra đ ng ngõ sauề ề ứ Trông v quê m ru t đau chín chi u”ề ẹ ộ ề
D ch bánh xe th i gian qua m ng văn h c trung đ i, kho ng th i gian này cũng xu t hi n khá nhi u tác ph m ị ờ ả ọ ạ ả ờ ấ ệ ề ẩ văn h c ọ “Tr i chi u b ng l ng bóng hoàng hônờ ề ả ả
Ti ng c xa đ a v ng tr ng d n” ế ố ư ẳ ố ồ (Bà Huy n Thanh Quan)ệ
D ng nh , tr i chi u là lúc dòng tâm s đ ng l i, b c chân c a đêm t i n ng n ch m ch p khi n cho lòngườ ư ờ ề ự ọ ạ ướ ủ ố ặ ề ậ ạ ế
ng i n ng trĩu Đây cũng là lúc ng i v lẽ hay ng i góa ph c m nh n sâu s c và th m thía nh t n i b t ườ ặ ườ ợ ườ ụ ả ậ ắ ấ ấ ỗ ấ
h nh cô đ T ng ti ng tr ng d n d p, thúc gi c, gu ng quay th i gian c ti p t c trôi đi mà nào có đ i ch gìạ ơ ừ ế ố ồ ậ ụ ồ ờ ứ ế ụ ợ ờ
tu i xuân c a m t ng i ph n vân khao khát h nh phúc l a đôi nh ng s m ph i ch u c nh chăn đ n g i ổ ủ ộ ườ ụ ữ ạ ứ ư ớ ả ị ả ơ ố chi c.ế
Âm thanh ti ng tr ng l i “văng v ng”, m t th thanh âm h t s c m nh t, m h , t xa d i vào tâm ế ố ạ ẳ ộ ứ ế ứ ờ ạ ơ ồ ừ ộ
h n ng i ph n Qu th t, âm thanh t xa nên m nh t hay chính tâm h n ng i ph n đang xao đ ng ồ ườ ụ ữ ả ậ ừ ờ ạ ồ ườ ụ ữ ộ
m i mê tìm ki m m t th phù du xa xôi nên thanh âm c a ti ng tr ng nh t m thoáng qua nh m t làn gió ả ế ộ ứ ủ ế ố ạ ờ ư ộ
nh ẹ
H ng nhan là m t ng i con gái đ p, nh ng “cái h ng nhan” g i cho ta liên t ng t i m t v t vô tri vô giác ồ ộ ườ ẹ ư ồ ợ ưở ớ ộ ậ
“Tr cái h ng nhan”, c m t tr n tr i, thô m c g i ra bóng hình ng i con gái đ p nh ng tâm h n l i quá ơ ồ ụ ừ ầ ụ ộ ợ ườ ẹ ư ồ ạ chai s n m i c m xúc, c m giác Đ t “h ng nhan” bên c nh “n c non” ta đã ph n nào th y đ c s đ i l p ạ ọ ả ả ặ ồ ạ ướ ầ ấ ượ ự ố ậ
gi a m t bên nh bé, m t bên r ng l n, m t bên y u t, m t bên bao ph choán ng p kh p b n ph ng.ữ ộ ỏ ộ ộ ớ ộ ế ớ ộ ủ ợ ắ ố ươ
Ng i ph n trong bài th đ c miêu t là "h ng nhan", là m t ng i có nhan s c, nh ng nhan s c ườ ụ ữ ơ ượ ả ồ ộ ườ ắ ư ắ
y l i "tr v i n c non" Có th c m nh n đ c thân ph n cô đ c, l loi và n i bu n tr ng v ng khó t trong
lòng c a ng i "h ng nhan" đó Đ gi i n i lòng, ng i ph n y đã tìm đ n ly r u n ng:ủ ườ ồ ể ả ỗ ườ ụ ữ ấ ế ượ ồ
“Chén r u h ng đ a say l i t nh ượ ươ ư ạ ỉ
V ng trăng bóng x khuy t ch a tàn” ầ ế ế ư
Tìm đ n r u đ quên đi n i đau nh ng tr trêu thay, càng u ng, n i đau càng th m thía, càng kh c ế ượ ể ỗ ư ớ ố ỗ ấ ắ sâu vào trong trái tim mong manh, y u đu i Say l i t nh, t nh l i say, quá trình di n ra l p đi l p l i nh m t ế ố ạ ỉ ỉ ạ ễ ặ ặ ạ ư ộ vòng tu n hoàn Cu c đ i ng i ph n ch chìm đ m trong chu i ngày t nh t cùng v i tâm tr ng u u t ầ ộ ờ ườ ụ ữ ỉ ắ ỗ ẻ ạ ớ ạ ấ
Ch t ta nh đ n nàng Thúy Ki u đáng th ng, nàng cũng t ng b giam c m trong chu i th i gian vô v đó:ợ ớ ế ề ươ ừ ị ầ ỗ ờ ị
“Bẽ bàng mây s m đèn khuya ớ
N a tình n a c nh nh chia t m lòng” ử ử ả ư ấ
Hai con ng i y, hai thân ph n khác nhau nh ng cùng chung m t s ph n, m t hoàn c nh, eo le đáng ườ ấ ậ ư ộ ố ậ ộ ả
th ng làm sao Hình nh “v ng trăng bóng x ” có lẽ là m t hình nh n d h n là m t hình nh t th c ươ ả ầ ế ộ ả ẩ ụ ơ ộ ả ả ự Trăng x bóng hay cũng là cu c đ i ng i ph n đã ng chi u Trăng th ng g i k ni m, g i s tròn đ y ế ộ ờ ườ ụ ữ ả ề ườ ợ ỉ ệ ợ ự ầ
Trang 2viên mãn c a h nh phúc l a đôi, bao cu c tình th y chung n ng th m cũng di n ra d i ánh trăng, nh v ng ủ ạ ứ ộ ủ ồ ắ ễ ướ ờ ầ trăng ch ng giám:ứ
“V ng trăng v ng v c gi a tr i ầ ằ ặ ữ ờ Đinh ninh hai mi ng m t l i song song” ệ ộ ờ
Nh ng gi đây, ánh trăng s p tàn nh cu c tình dang d c a ng i ph n đã đ n h i dang d Nh ng Xuân ư ờ ắ ư ộ ở ủ ườ ụ ữ ế ồ ở ư
H ng là th , m t ng i ph n không bao gi ch u thua hoàn c nh, luôn tìm cho mình m t l i đi khác ng i,ươ ế ộ ườ ụ ữ ờ ị ả ộ ố ườ
r t ngông, r t l đó, làm sao có th đ n i đau l n át lí trí, tâm h n?ấ ấ ạ ể ể ỗ ấ ồ
Có nh ng lúc, chua cay, xót đ ng cũng khi n ng i có kh năng nh n nh n c m th y b c b i và tr ữ ắ ế ườ ả ẫ ị ả ấ ứ ố ở nên m nh mẽ h n H m nh mẽ trong cách bi u l s ph n u t, và m nh mẽ trong c cách th hi n n i khát ạ ơ ọ ạ ể ộ ự ẫ ấ ạ ả ể ệ ỗ khao mãnh li t c a mình:ệ ủ “Xiên ngang m t đ t, rêu t ng đám, ặ ấ ừ
Đâm to c chân mây, đá m y hòn.” ạ ấ
Đây là hai câu th c c a bài th th t ngôn bát cú Đ ng lu t Nh ng hình nh “rêu”, “đá” v i các ho t đ ng đi ự ủ ơ ấ ườ ậ ữ ả ớ ạ ộ kèm nh “xiên ngang m t đ t”, “đâm to c chân mây” Đây chính là đ ng thái th hi n rõ ràng s kháng c c aư ặ ấ ạ ộ ể ệ ự ự ủ chúng - nh ng sinh v t nh bé tr c ngo i l c Ch c h n không nh m m c đích nào khác khi m n nh ng ữ ậ ỏ ướ ạ ự ắ ẳ ằ ụ ượ ữ hình nh y, tác gi đã nói thay nhân v t c a mình nh ng n i ni m u n khúc trong lòng Nh ng bi u hi n y ả ấ ả ậ ủ ữ ỗ ề ẩ ữ ể ệ ấ
th t s r t đáng trân tr ng c a nhà th tr c b n lĩnh kiên c ng c a nhân v t vì trong b i c nh xã h i có ậ ự ấ ọ ủ ơ ướ ả ườ ủ ậ ố ả ộ nhi u khuôn kh c a l nghi phong ki n, không có nhi u ng i th ng th n b c l thái đ c a mình v i ề ổ ủ ễ ế ề ườ ẳ ắ ộ ộ ộ ủ ớ
nh ng trái ngang.ữ
Khép l i bài th v i hai câu k t:ạ ơ ớ ế
“Ngán n i xuân đi xuân l i l i ỗ ạ ạ
M nh tình san s tý con con” ả ẻ
H Xuân H ng đã có cách dùng t r t đ c đáo “xuân” t c là mùa xuân, tu i xuân, “ngán” t c là ngao ồ ươ ừ ấ ộ ứ ổ ứ ngán, chán Bên c nh đó t “l i” ch s tr l i m t cách nhanh, s s quay tr l i Theo quy lu t c a t o hóa, ạ ừ ạ ỉ ự ở ạ ộ ợ ự ở ạ ậ ủ ạ mùa xuân qua r i sẽ tr l i Nh ng m i mùa xuân qua đi l i mang theo tu i xuân c a con ng i và mãi không ồ ở ạ ư ỗ ạ ổ ủ ườ
tr l i S tr l i c a mùa xuân chính là s ra đi c a tu i xuân Tác gi đã quá ngán ng m v i cu c đ i éo le ở ạ ự ở ạ ủ ự ủ ổ ả ẩ ớ ộ ờ
V i l i ngh thu t tăng ti n, nh n m nh vào nh ng đi u bé nh , làm cho ngh ch c nh éo le h n M nh tình đãớ ố ệ ậ ế ấ ạ ữ ề ỏ ị ả ơ ả
nh bé l i còn ph i san s “tý con con” t o nên m t c m giác xót th ng Đây cũng chính là n i lòng c a ỏ ạ ả ẻ ạ ộ ả ươ ỗ ủ
ng i ph n trong xã h i x a H nh phúc luôn là chi c chăn quá h pườ ụ ữ ộ ư ạ ế ẹ
H Xuân H ng là b c th y trong s d ng ngôn ng , thông qua kh năng di n đ t t t ng, ồ ươ ậ ầ ử ụ ữ ả ễ ạ ư ưở tình c m c a nhân v t tr tình: t âm thanh (văng v ng), t c m giác (tr , say, l i t nh, ngán), t đ ng thái ả ủ ậ ữ ả ẳ ả ả ơ ạ ỉ ả ộ (xiên ngang, đâm to c),… Ngh thu t đ o ng tài tình (xiên ngang, đâm to c) Gi ng đi u th ph n u t, t i ạ ệ ậ ả ữ ạ ọ ệ ơ ẫ ấ ủ
h n T t c đã hòa quy n v i nhau đ di n t s cô đ n, thân ph n bé nh c a ng i ph n trong xã h i cũ.ờ ấ ả ệ ớ ể ễ ả ự ơ ậ ỏ ủ ườ ụ ữ ộ
V i ngôn ng gi n d , giàu s c g i c m, s d ng thành công phép đ i, tác ph m v a nói lên s ph n r rung, ớ ữ ả ị ứ ợ ả ử ụ ố ẩ ừ ố ậ ẻ
bi k ch ng i ph n trong xã h i phong ki n Đ ng th i còn cho th y khát v ng s ng, khát v ng h nh phúc ị ườ ụ ữ ộ ế ồ ờ ấ ọ ố ọ ạ
c a H Xuân H ng nói riêng và c a ng i ph n trong xã h i cũ nói chung.ủ ồ ươ ủ ườ ụ ữ ộ