ĐỀ đọc HIỂU văn 6 HK1

+ Cái chàng dế choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện+ Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê C

ĐỀ ĐỌC HIỂU VĂN 6 HK1 – KẾT NỐI TRI THỨC

10 Chùm ca dao về quê hương, đất nước 8 117-124

BÀI 1: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

ĐỀ 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

…“Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch, giòn giã Lúc tôi đi bách bộ thì

cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất hùng dũng”

(Ngữ văn 6 - Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam năm 2021)

Câu 1 Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?

Câu 2 Tác giả sử dụng phương thức biểu đạt chủ yếu nào để viết đoạn văn trên?

Xác định ngôi kể của văn bản?

Câu 3 Tìm một phép so sánh có trong đoạn trên Cho biết đó là kiểu so sánh nào? Câu 4 Nêu ngắn gọn nội dung của đoạn trích trên?

GỢI Ý:

1 - Đoạn văn trên trích từ văn bản: ”Bài học đường đời đầu tiên”

- Tác giả Tô Hoài

2 -Tác giả sử dụng phương thức biểu đạt chủ yếu: Miêu tả

- Ngôi kể của văn bản: Văn bản được kể bằng ngôi thứ nhất

3 Một phép so sánh có trong đoạn văn: Hai cái răng đen nhánh lúc nào

cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

- Kiểu so sánh: So sánh ngang bằng

4 - Nội dung của đoạn trích: Đoạn văn miêu tả vẻ đẹp cường tráng của

Dế Mèn (qua đó hé lộ một phần tính cách kiêu căng của nhân vật

ĐỀ 2: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

“ Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Ðôi

càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách

bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng.”

“ Cái chàng dế choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê Đôi càng bè bè, nặng nề trông đến xấu Râu ria

gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ”.

Câu 3: Hai nhân vật được đề cập trong hai đoạn văn là những ai?

Câu 4: Cả hai nhân vật cùng được chọn tả các chi tiết thân hình, cánh, càng,râu nhưng mỗi nhân vật lại gợi cho người đọc một ấn tượng riêng về sức vóc vàtính nết Theo em, ấn tượng ấy là gì ? Nhờ đâu nhà văn có thể gợi cho ta ấn tượng

Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt.

Câu 7: Hãy viết một đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật được đề cập trong đoạn

văn thứ nhất của phần I Đọc – hiểu

GỢI Ý:

Câu 1:

- Đoạn văn trên trích từ văn bản Bài học đường đời đầu tiên

- Tác phẩm: Dế Mèn phiêu lưu kí

- Thời gian ra đời: 1941

Câu 2: Hai đoạn văn trên sử sụng cùng một phương thức biểu đạt: Miêu tả

Câu 3: - Hai nhân vật được đề cập:

+ Đoạn 1: Dế Mèn

+ Đoạn 2: Dế Choắt

Câu 4: - Theo em, ấn tượng đó là:

+ DM mang ấn tượng về một chàng dế khoẻ mạnh, cường tráng Dế Choắt mang

ấn tượng về sự ốm yếu, gầy gò

- Ấn tượng ấy có được là do cách chọn chi tiết miêu tả của nhà văn tạo nên

Câu 5: Câu văn sử dụng phép so sánh:

+ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

+ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.

+ Cái chàng dế choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện

+ Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê

Câu 6: - Chủ ngữ: Những cái vuốt ở chân, ở khoeo (cụm danh từ)

- Vị ngữ: cứ cứng dần và nhọn hoắt (cụm tính từ)

Câu 7: HS viết đoạn văn cảm nhận về nhân vật Dế Mèn

*Mở đoạn: Trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên, Dế Mèn là một nhân vật

chính để lại trong em ấn tượng sâu sắc

*Thân đoạn

Qua bài văn, chúng ta cảm nhận về nhân vật chính – Dế Mèn với những ấn tượng nổi bật với:

- Mặt chưa tốt:

+ Tính cách kiêu căng, hống hách, coi thường người khác

+ Làm việc thiếu suy nghĩ trước sau, bày trò trêu chị Cốc dẫn tới cái chết oan của

*Kết đoạn: Có thể nói, Dế Mèn là nhân vật quan trọng thể hiện chủ đề tác phẩm.

ĐỀ 3: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:

“Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi câu này :

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt , tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ , có óc mà không biết nghĩ , sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt chôn vào một bụi cỏ bùm tum Tôi đắp thành nấm mộ

to Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên”

Câu 1: Văn bản Bài học đường đời đầu tiên được trích từ tác phẩm nào?

Tác giả là ai? Nêu thể loại của tác phẩm đó?

Câu 2: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn?

Câu 3 Em hãy xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu văn sau đây:

“Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên”.

Cho biết câu văn trên có phải câu trần thuật đơn không? Vì sao?

Câu 4: Từ bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn được nói tới trong đoạn

trích trên, em hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 5 đến 7 câu) nêu suy nghĩ của mình

về cách cư xử với những người xung quanh?

đời đầu tiên.

- Câu văn trên là câu trần thuật đơn

- Vì:

+ Do 1 cụm chủ - vị tạo thành

+ Mục đích nói: kể

1 Đoạn văn phải đảm bảo cả về mặt hình thức và nội dung

a Yêu cầu về kĩ năng: đảm bảo đúng thể thức của đoạn văn, số lượng

câu yêu cầu, diễn đoạn lưu loát, lời văn trong sáng, không mắc lỗi chính

tả, ngữ pháp

b Yêu cầu về nội dung:

Hs có nhiều cách cảm nhận khác nhau Tuy nhiên, HS cần hiểu bài họctrong văn bản và thể hiện được suy nghĩ về cách cư xử với những ngườixung quanh trong cuộc sống :

- Không nên hành động ngông cuồng, kiêu ngạo, hống hách, thiếu suynghĩ sẽ khiến ta phải trả giá đắt, phải ân hận và có thể gây nguy hại chongười khác

- Đừng kiêu căng tự phụ khi chưa biết rõ thực lực của mình

- Phải biết yêu thương, giúp đỡ mọi người, đặc biệt là người yếu thế hơnmình.

ĐỀ 4: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

“Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê Đôi càng bè bè, nặng nề, trông đến xấu Râu ria

gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ…”

(Ngữ văn 6- tập 1)

Câu 1: Đoạn văn trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?

Câu 2: Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên

Câu 3: Nhân vật chính trong văn bản em vừa tìm được là ai? Nhân vật này đã đặt

tên cho Dế Choắt, vì sao lại đặt tên như vậy?

Câu 4: Kết thúc văn bản, Dế Choắt chết, có ý kiến cho rằng: “Dế Choắt chết là do

lỗi của chị Cốc nhầm Tội phạm gây ra cái chết của Dế Choắt là chị Cốc”em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?

Câu 5 : Hãy viết một đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật Dế Choắt.

Gợi ý

Câu 1:

- Đoạn văn trên trích từ văn bản Bài học đường đời đầu tiên

- Tác giả: Tô Hoài

Câu 2:

- PTBĐ chính: Miêu tả

Câu 3:

- Nhân vật chính: Dế Mèn

- Dế Mèn đặt tên cho Dế Choắt như vậy vì:

+ Dế Mèn thấy Dế Choắt lúc nào cũng ốm yếu

+ Dế Mèn coi thường Dế Choắt

Câu 4:

- Em không đồng ý hoàn toàn với ý kiến đó

- Vì: Nếu xét một cách trực tiếp, chị Cốc đã gây ra cái chết cho Dế Choắt,nhưng nguyên nhân gián tiếp đẩy Dế Choắt vào tình cảnh đó là do ban đầu

Dế Mèn đã không suy nghĩ mà trêu chị Cốc mới dẫn đến hiểu lầm

Câu 5:

*Mở đoạn: Trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên, Dế Choắt là nhân vật gợi

lại trong em nhiều ấn tượng đặc biệt

*Thân đoạn; Ấn tượng về một chàng Dế có vẻ ngoài gầy gò: Như một gã

nghiện thuốc phiện, cánh ngắn ngủn, râu một mẩu, mặt mũi ngẩn ngơ, có lớn màkhông có khôn, hôi như cú mèo Nhưng đó lại là nhân vật giàu lòng bao dung,nhân hậu, vị tha: Thể hiện qua việc Dế Choắt không hề than trách Dế Mèn vì đãgây ra cái chết cho mình, ngược lại còn khuyên nhủ Dế Mèn bài học lẽ sống đầy ýnghĩa

*Kết đoạn: Có thể thấy, Dế Choắt là một nhân vật quan trọng làm nổi bật chủ đề

văn bản, cũng là nhân vật chúng ta cần học tập bởi những đức tính đáng quý

ĐỀ 5: Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời câu hỏi từ 1 đến 5 bằng cách khoanh tròn vào chữ cái ở câu trả lời đúng.

“Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách

bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn.

(Trích Bài học đường đời đầu tiên, Ngữ văn 6, tập 1)

Câu 1: Đoạn văn trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?

A Tự sự kết hợp với nghị luận

B Tự sự kết hợp với miêu tả

C Tự sự kết hợp với biểu cảm

D Miêu tả kết hợp với biểu cảm

Câu 2: Tác giả của đoạn văn trên là ai?

A Tô Hoài

B Đoàn Giỏi

C Võ Quảng

D Nguyễn Tuân

Câu 3:Nhận xét nào phù hợp với đoạn trích?

A Tái hiện được ngoại hình của nhân vật Dế Mèn

B Tái hiện được ngoại hình và nội tâm của nhân vật Dế Mèn

C Tái hiện được ngoại hình và hành động của nhân vật Dế Mèn

D Tái hiện được hành động và nội tâm của nhân vật Dế Mèn

Câu 4: Phép tu từ nổi bật trong câu văn: Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao

vừa lia qua là gì?

A So sánh

B Nhân hóa

C Ẩn dụ

D Hoán dụ

Câu 5: Chủ ngữ của câu: Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt

trả lời câu hỏi gì?

ĐỀ 6: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

“Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.

Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng Ðôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Ðôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách

bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu”

(Ngữ văn 6- tập 1)

Câu 1: Đoạn văn trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?

Câu 2: Cho biết phương thức biểu đạt chính của văn bản em vừa tìm được?

Câu 3: Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy? Nêu tác dụng của ngôi kể ấy?

Câu 4: Liệt kê các phép so sánh được sử dụng trong đoạn văn và nêu tác dụng.

Câu 5: Đoạn văn đề cập tới vẻ đẹp ngoại hình của Dế Mèn, có ý kiến cho rằng:

“Dế Mèn có vẻ đẹp của một thanh niên cường tráng” Em có đồng ý với ý kiến đókhông, hãy chứng minh

GỢI Ý:

Câu 1:

- Đoạn văn trên trích từ văn bản: Bài học đường đời đầu tiên

- Tác giả: Tô Hoài

Câu 2: - PTBĐ chính: Miêu tả

Câu 3: - Văn bản kể theo ngôi thứ nhất

- Tác dụng: giúp nhân vật Dế Mèn có thể dễ dàng bộc lộ cảm xúc của mình mộtcách trực tiếp => Làm câu chuyện trở nên chân thực hơn,

Câu 4:

- Các phép so sánh được sử dụng trong đoạn văn:

+ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

+ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.

-Tác dụng: Phép so sánh được sử dụng gợi hình ảnh khỏe khoắn của Dế Mèn, đemđến ấn tượng về một chàng dế thanh niên hùng dũng, có sức mạnh, mang sự cườngtráng

Câu 5:

- Em đồng ý với ý kiến đó

- Chứng minh: Sự cường tráng thể hiện qua hình dáng và hành động

+ Hình dáng: Đôi càng nhẵn bóng; vuốt: cứng, nhọn hoắt; đôi cánh: dài; đầu to nổitừng tảng; hai răng đen nhánh; râu dài uốn cong

+ Hành động: Đạp phanh phách, vỗ cánh phành phạch, nhai ngoàm ngoạp, trịnhtrọng vuốt râu

=> Vẻ đẹp cường tráng, trẻ trung, đầy sức sống, tự tin, yêu đời của Dế Mèn

ĐỀ 7: Cho đoạn văn sau:

“ Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

- Thôi tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi

khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rỗi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.”

a Đoạn văn trên trích từ văn bản nào, của ai?

b Đoạn văn kể về sự việc gì? Ai là người kể chuyện?

c Bằng lời kể của em hãy kể lại nội dung của đoạn văn trên trong đó có sử dụng một biện pháp tu từ đã học ( gạch chân dưới biện pháp tu từ đã dùng)?

d Hãy viết một đoạn văn trình bày nội dung và nghệ thuật của văn bản em vừa tìm

được ở phần Đọc- hiểu

GỢI Ý:

a.- Đoạn văn trích từ văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”

- Tác giả: Tô Hoài

b.- Đoạn văn kể về lời khuyên của Dế choắt với Dế Mèn trước khi Dế Choắt chết

và những suy nghĩ của Dế Mèn

- Người kể: Dế Mèn

c.- Đoạn văn kể chính xác sự việc bằng ngôi kể thứ ba, lời văn lưu loát, không sai lỗi chính tả

- Có sử dụng một biện pháp tu từ đã học, gạch chân dưới biện pháp tu từ

d HS viết đoạn văn theo nội dung sau:

*Mở đoạn: Văn bản Bài học đường đời đầu tiên mang giá trị nội dung, nghệ thuật

đặc sắc

*Thân đoạn.

- Về nội dung: Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưngtính nết còn kiêu căng, xốc nổi Do bày trò trêu trọc Cốc nên đã gây ra cái chếtthảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra bài học đường đời chomình

- Về nghệ thuật:

+ Kể chuyện kết hợp với miêu tả

+ Nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động: Xây dựng hình tượng nhân vật Dế mèngần gũi với trẻ thơ

+ Kể chuyện ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn

+ Sử dụng hiệu quả các phép tu từ

+ Lựa chọn lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc

*Kết đoạn: Với giá trị nội dung, nghệ thuật ấn tượng, văn bản đã thu hút

nhiều thế hệ bạn đọc

ĐỀ 8: Em đã học văn bản " Bài học đường đời đầu tiên" trích trong tác phẩm " Dế

Mèn phiêu lưu kí" của nhà văn Tô Hoài

a, Theo em " Bài học đường đời đầu tiên" mà Dế Mèn nhận được từ lời khuyên

của Dế Choắt là bài học gì?

b, Tưởng tượng mình là Dế Mèn, em sẽ làm những gì cho Dế Choắt trước khi tai họa xả ra để bản thân khỏi ân hận? (Trả lời bằn một đoạn văn ngắn khoảng 5-7 câu)

GỢI Ý:

a Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn nhận được từ lời khuyên của

Dế Choắt là: Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết

nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình

b * Về hình thức (0,25 điểm)

Học sinh trình bày bằng một đoạn văn khoảng 5- 7câu ( Nếu hộc sinh

viết thành 02 đoạn trở lên thì trừ 0,25 điểm)

* Về nội dung (0,75 điểm)

- Không coi thường Dế Choắt, bỏ thói kiêu ngạo, hung hăng, xốc nổi

- Giúp Dế Choắt đào hang thông ngách sang nhà mình

- Không nghịch ranh trêu chị Cốc

- Nếu đã trót trêu chọ cốc thì dũng cảm nhận lỗi về mình, tánh tai hoạ

cho Dế Choắt

ĐÊ 9: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi

“Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp

phach phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Đôi càng tôi trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách

bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tôi to và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.”

( Ngữ văn 6- tập 1)

Câu 1 Đoạn trích trên được trích trong văn bản nào? Ai là tác giả? Đoạn trích

được kể theo ngôi thứ mấy? Vì sao em biết ?

Câu 2 Tìm các câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh? Hãy cho biết phép tu từ so

sánh đó thuộc kiểu so sánh nào? Tác dụng của phép tu từ so sánh được sử dụngtrong đoạn trích trên?

GỢI Ý:

Câu 1 - Đoạn trích được trích trong văn bản ”Bài học đường đời đầu

tiên”.

- Tác giả Tô Hoài.

- Đoạn trích được kể bằng ngôi thứ nhất

- Người kể xưng tôi kể chuyện

Câu 2 Các câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh:

- Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

->So sánh ngang bằng.

- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.

->So sánh ngang bằng.

- Tác dụng: Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

ĐỀ 10: Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

“Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế, tôi hoảng hốt quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ? Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình.” (Ngữ văn 6 - tập 1)

Câu 1: Đoạn văn trích trong văn bản nào? Xác định ngôi kể của văn bản đó.

Câu 2: Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên.

Câu 3: Nhân vật Dế Choắt trong đoạn văn lâm vào tình cảnh gì? Vì sao?

Câu 4: Tìm các từ láy và xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn

trên Trình bày tác dụng của biện pháp tu từ đó

Câu 5: Dế Choắt khuyên Dế Mèn điều gì? Qua đó, em thấy Dế Choắt là người như

thế nào?

Câu 6: Hãy viết một đoạn văn diến tả lại tâm trạng của của Dế Mèn khi đứng

trước mộ Dế Choắt (theo lời của nhân vật Dế Mèn)

Câu 3:

- Nhân vật Dế Choắt bị chị Cốc dung mỏ mổ oan đến thoi thóp rồi phải bỏ mạng

- Nguyên nhân: Chỉ vì trò nghịch dại không suy nghĩ - trêu chị Cốc của Dế Mèn

Câu 4:

- Các từ láy trong đoạn văn: thoi thóp, hoảng hốt nông nỗi, dại dột, hung hăng,bậy bạ, ăn năn

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa

- Tác dụng: khiến các nhân vật trong đoạn văn:Dế Mèn và Dế Choắt vốn là các loàivật trở nên gần gũi với con người, hiện ra như những con người biết hành động, suy nghĩ, buồn vui Làm cho câu chuyện diễn ra chân thực, sinh động, hấp dẫn.)

Câu 5:

- Dế Choắt khuyên Dế Mèn:

+ Không được hung hăng kiêu ngạo

+ Trước khi làm việc gì đó phải suy nghĩ thật kĩ càng

 Qua đó, em thấy Dế Choắt là là một người nhân hậu Dế Mèn đã gây ra cáichết cho Dế Choắt nhưng Dế Choắt không hề trách cứ hay tỏ thái độ cămgiận Ngược lại Dế Choắt còn chân thành khuyên nhủ Dế Mèn Dế Choắtquả là một người có trái tim độ lượng

Câu 6: HS viết đoạn văn: Anh Dế Choắt đáng thương ơi, giờ đây, đứng trước mộ

anh, tôi ân hận lắm Có lẽ suốt đời tôi sẽ không bao giờ quên câu chuyện đau lòngnày Chính bởi cái thói ngông cuồng, dại dột của tôi mà anh phải lìa trần trong đauđớn Anh phải chết oan ức là tại tôi Tôi biết, lời nói hối hận bây giờ đã quá muộnrồi Chỉ mong sao linh hồn anh được yên nghỉ Tôi tự trách mình, giá như tôi biếtsuy nghĩ hơn, giá như tôi đừng tự tin thái quá, Tôi không dám cầu xin sự tha thứcủa anh, mà cho dù anh có tha thứ cho tôi thì tôi cũng không bao giờ có thể tha thứcho mình Tôi hứa sẽ từ bỏ thói hung hăng, ngỗ nghịch, kiêu ngạo, sẽ khiêmnhường, học hỏi các bậc đàn anh, bênh vực giúp đỡ những kẻ yếu Chỉ thế, tôi mớichuộc được lỗi lầm của mình Yên nghỉ nhé người có trái tim nhân hậu, người đãcho tôi một bài học đường đời thấm thía!

ĐỀ 11: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế, tôi hốt hoảng quỳ

xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng :

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này ! Tôi hối lắm Tôi hối hận lắm! Anh

mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây

giờ ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này :

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh : ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

( Ngữ Văn 6- tập 1)

Câu 1: Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn?

Câu 2: Phân tích ngữ pháp của câu sau và chỉ rõ thuộc câu tồn tại hay câu miêu tả?

-Thấy thế tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên.

Câu 3:Tìm câu văn thể hiện bài học để mỗi người răn mình trong cuộc sống?

Câu 4: Nêu nội dung chính của đoạn văn?

4-Kể lại cái chết của Dế Choắt và nỗi ân hận của Dế Mèn

ĐỀ 12: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi ở dưới:

“Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng

trắng mênh mông Nước đầy và nước mới thì cua cá cũng tấp nập xuôi ngược, thế

là bao nhiêu cò, sếu, vạc, cốc, le, sâm cầm, vịt trời, bồ nông, mòng, két ở các bãi sông xơ xác tận đâu cũng bay cả về vùng nước mới để kiếm mồi Suốt ngày, họ cãi

cọ om bốn góc đầm, có khi chỉ vì tranh một mồi tép, có những anh Cò gầy vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân mà vẫn hếch mỏ chẳng được miếng nào Khổ quá, những kẻ yếu đuối, vật lộn cật lực thế mà cũng không sống nổi Tôi đứng trong bóng nắng chiều tỏa xuống ánh nước cửa hang mà suy nghĩ việc đời như thế."

(Trích “Bài học đường đời đầu tiên ” – Tô Hoài )

Câu 1 Đoạn văn trên, nhà văn Tô Hoài đã sử dụng giác quan nào để tả?

Câu 2.Từ ngữ nào trong đoạn văn trên thể hiện sự liên tưởng của tác giả.

GỢI Ý:

1 Tác giả sử dụng giác quan thị giác, thính giác để miêu tả

2 Từ ngữ thể hiện sự liên tưởng: cãi cọ om bốn góc đầm, anh

Cò gầy vêu vao ngày ngày bì bõm lội bùn tím cả chân

ĐỀ 13: Đọc kĩ đoạn trích dưới đây, sau đó trả lời các câu hỏi trắc nghiệm bằng

cách khoanh tròn vào chữ cái đầu tiên của mỗi câu trả lời đúng

[ ] Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế, tôi hốt hoảng quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm! Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ? Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum Tôi đắp thành nấm

mộ to Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.

Câu 1 Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên là của tác giả nào?

A Tô Hoài B Thạch Lam

C Nguyễn Tuân D Võ Quảng

Câu 2 Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên được trích từ tác phẩm nào?

A Đất rừng phương Nam B Dế Mèn phiêu lưu kí

C Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng D Những năm tháng cuộc đời

Câu 3 Hai nhân vật chính trong đoạn trích trên là ai?

A Mẹ Dế Mèn và Dế Mèn B Dế Mèn và chị Cốc

C Dế Mèn và Dế Choắt D Chị Cốc và Dế Choắt

Câu 4 Câu nào dưới đây không nói về tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí?

A Đây là tác phẩm đặc sắc và nổi bật nhất của của Tô Hoài viết về loài vật

B Tác phẩm gồm có 10 chương, kể về những chuyến phiêu lưu đầy thú vị của DếMèn qua thế giới những loài vật nhỏ bé

C Tác phẩm được in lần đầu tiên năm 1941

D Tác phẩm viết dành tặng cho các bậc cha mẹ

Câu 5 Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên được kể lại theo lời của ai?

A Dế Mèn B Chị Cốc C Dế Choắt D Tác giả

Câu 6 Tác giả đã khắc họa vẻ ngoài của Dế Mèn như thế nào?

A Ốm yếu, gầy gò và xanh xao B Khỏe mạnh, cường tráng và đẹp đẽ

C Mập mạp, xấu xí và thô kệch D Thân hình bình thường như bao con dế khác

Câu 7 Tính cách của Dế Mèn trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên như thế

nào?

A Hiền lành, tốt bụng và thích giúp đỡ người khác

B Khiêm tốn, đối xử hòa nhã với tất cả các con vật chung quanh,

C Hung hăng, kiêu ngạo, xem thường các con vật khác

 D Hiền lành và ngại va chạm với mọi người

Câu 8 Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn rút ra được qua cái chết của Dế

Choắt là gì?

A Không nên trêu ghẹo những con vật khác, nhất là họ hàng nhà Cốc

B Nếu có ai nhờ mình giúp đỡ thì phải nhiệt tâm thực hiện, nếu không có ngàymình cần thì sẽ không có ai giúp đỡ

C Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồicũng mang vạ vào thân

D Cần đối xử với mọi người thân thiện, hòa nhã, tránh thái độ xem thường ngườikhác

Câu 9 Trước khi chết, Dế Choắt đã khuyên Dế Mèn những gì?

A Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồicũng mang vạ vào mình đấy

B Ở đời không nên xem thường người khác, cần tôn trọng người khác như chínhbản thân mình

C Cần phải báo thù cho Choắt

D Không nên trên ghẹo người khác

Câu 10 Giá trị nghệ thuật của đoạn trích trên thể hiện ở điểm nào?

A Nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động

B Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn

C Ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

D Cả ba câu A, B và C

GỢI Ý:

ĐỀ 14: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi.

“ Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp y như có nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe thấy tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung lên một màu nâu bóng mỡ soi gương được

và rất ưa nhìn Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.”

(Ngữ văn 6, Tập 1)

1 Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai? Cho biết nội dung chínhcủa đoạn

2 Đoạn văn được kể theo ngôi thứ mấy, ai là người kể?

3 Tìm và nêu tác dụng của phép tu từ so sánh có trong đoạn văn trên?

4.Từ bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn, em hãy viết một đoạn văn ngắn (

7-10 câu) nói về những bài học cuộc sống rút ra cho bản thân

GỢI Ý:

1 - Đoạn văn trên được trích trong văn bản: " Bài học đường đời đầu tiên"

- Tác giả: Tô Hoài

- Nội dung chính: Đoạn văn miêu tả ngoại hình và hoạt động của Dế Mèn,qua đó làm nổi bật lên hình ảnh chú dế cường tráng, đẹp đẽ, đầy sức sống

2

- Đoạn văn được kể theo ngôi thứ nhất

- Dế Mèn là người kể

3

- Các hình ảnh so sánh có trong đoạn văn:

+ Những ngọn cỏ gẫy rạp y như có nhát dao vừa lia qua.

+ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.

- Tác dụng: Các phép so sánh được sử dụng trong đoạn văn có tác dụng làmnổi bật vẻ đẹp mạnh mẽ, khỏe khoắn của nhân vật Dế Mèn

4- Học sinh nêu được bài học cho bản thân, đảm bảo các ý cơ bản sau:

- Bài học về sự nhận thức giá trị của bản thân, phải biết mình là ai, khả năngcủa mình đến đâu để có cách hành xử đúng mực

- Bài học về thái độ sống đối với mọi người xung quanh: phải biết thấu hiểu,yêu thương, giúp đỡ mọi người; không nên kiêu căng, ngạo mạn, xemthường người khác

- Bài học về sự suy xét kỹ lưỡng trước khi hành động để tránh gây ra nhữnghậu quả cho mình và mọi người

- Bài học về sự hối lỗi: khi bản thân gây ra lỗi làm phải biết nhận lỗi và sữachữa

ĐỀ 15: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

…“Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch, giòn giã Lúc tôi đi bách bộ thì

cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất hùng dũng”

(Ngữ văn 6 - Tập 2, trang 3, NXB Giáo dục Việt Nam năm 2010)

Câu 1

a Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?

b Tác giả sử dụng phương thức biểu đạt chủ yếu nào để viết đoạn văn trên? Xác định ngôi kể của văn bản?

Câu 2

a Tìm một phép so sánh có trong đoạn văn trên Cho biết đó là kiểu so sánh nào?

b Phân tích cấu tạo của phép so sánh đó?

c.Nêu ngắn gọn nội dung của đoạn trích trên?

GỢI Ý:

a - Đoạn văn trên trích từ văn bản: ”Bài học đường đời đầu tiên”

- Tác giả Tô Hoài

b -Tác giả sử dụng phương thức biểu đạt chủ yếu: Miêu tả

- Ngôi kể của văn bản: Văn bản được kể bằng ngôi thứ nhất

a.- Phép so sánh có trong đoạn văn: Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng

nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

c- Nội dung của đoạn trích: Đoạn văn miêu tả vẻ đẹp cường tráng, khỏe

mạnh của Dế Mèn, qua đó hé lộ một phần tính cách kiêu căng của nhân vật

ĐỀ 16: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa , nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

a, Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?

b, Nhân vật “tôi” trong đoạn trích là ai?

c, Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn

d, Từ nhân vật “tôi” trong đoạn văn, em rút ra được bài học gì cho bản thân?

GỢI Ý:

a Đoạn văn trên được trích từ tác phẩm “Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài

b Nhân vật “tôi” trong đoạn văn là Dế Mèn

c Phương thức biểu đạt: Tự sự

d Bài học:

- Không nên kiêu căng coi thường người khác

- Phải biết giúp đỡ, chia sẻ người khác

- Cần dũng cảm nhận lỗi để sửa chữa

ĐỀ 17: Đọc kĩ đoạn sau:

“Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi

gương được và rất ưa nhìn Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng Tôi lấy làm hãnh diện với bà con về cặp râu ấy lắm Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.”

1 Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?

2 Đoạn văn miêu tả nhân vật nào? Qua đoạn văn em có nhận xét gì về nhân vật ấy?

GỢI Ý:

1 - Đoạn văn trên trích từ văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”

- Tác giả: Tô Hoài

2 - Đoạn văn miêu tả nhân vật Dế Mèn

- Nhận xét về nhân vật Dế Mèn:

+ Thân hình: Có vẻ đẹp khỏe mạnh, cường tráng,

+ Tính tình, hành động: Kiêu căng, xốc nổi; bày trò trêu chị Cốc nên

gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt,

+ Suy nghĩ: Dế Mèn biết hối hận về việc làm sai trái của mình;

ĐỀ 18: Đọc đoạn văn dưới đây và trả lời câu hỏi:

( ) “Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng, bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.

Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum Tôi đắp thành nấm mộ to Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.

1. Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai? Năm sáng tác vàđược in trong tập truyện tên là gì?

2. “Tôi đứng lặng giờ lâu, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên.”

Theo em, Dế Mèn rút ra bài học gì cho mình?

3. Từ bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn, em có suy nghĩ gì về cách cư xửvới mọi người xung quanh?

GỢI Ý:

1. - Đoạn văn trích từ văn bản Bài học đường đời đầu tiên.

- Tác giả là Tô Hoài.

-Tác phẩm được viết năm 1941

-In trong tập Dế Mèn phiêu lưu kí

2 Trước cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đau đớn, ân hận vì hành vi dại

dột của mình, thấm thía bài học đường đời đầu tiên của mình: “ở đời mà

có thói hung hăng, bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng

mang vạ vào mình.”

3. - Những hành động ngông cuồng, thiếu suy nghĩ sẽ khiến ta trả giá

đắt

-Không nên kiêu căng, tự phụ khi chưa biết rõ thực lực của mình

-Không nên kiêu căng, tự mãn vì điều đó có thể gây hại cho người

khác

-Ta phải biết yêu thương, giúp đỡ những người yếu thế hơn

ĐỀ 19: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi

“Thỉnh thoảng , muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp

phach phách vào các ngọn cỏ Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua Đôi càng tôi trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc tôi đi bách

bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn Đầu tôi to và nổi từng tảng, rất bướng Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.”

( Ngữ Văn 6- tập 1)

Câu 1 Đoạn trích trên được trích trong văn bản nào? Ai là tác giả?

Câu 2 Đoạn trích được kể theo ngôi thứ mấy? Vì sao em biết ?

Câu 3 Tìm các câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh? Tác dụng của phép tu từ

so sánh được sử dụng trong đoạn trích trên?

Câu 4 Cho biết nội dung của đoạn trích trên ?

Câu 5 Từ bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn Em hãy rút ra bài học cho bản

thân ?

GỢI Ý:

Câu 1 Đoạn trích được trích trong văn bản ”Bài học đường đời đầu tiên”

Tác giả Tô Hoài

Câu 2 Đoạn trích được kể bằng ngôi thứ nhất

Người kể xưng tôi kể chuyện

Câu 3

Các câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh:

- Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.

->So sánh ngang bằng.

- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai

lưỡi liềm máy làm việc.

->So sánh ngang bằng.

Câu 4 Đoạn văn miêu tả vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn Qua đó bộc lộ

được tính cách của nhân vật

Câu 5 Không nên huênh hoang tự mãn, biết thông cảm và chia sẻ, biết

suy nghĩ và cân nhắc trước khi làm một việc gì

ĐỀ 20: Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

….“Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp Thấy thế, tôi hoảng hốt quỳ xuống, nâng đầu Choắt lên mà than rằng:

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này! Tôi hối lắm Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:

- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.

Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương vừa ăn

năn tội mình…”

( Trích “ Bài học đường đời đầu tiên”- Dế Mèn phiêu lưu kí – Tô Hoài)

a) Tìm các từ láy và xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn

trên Trình bày tác dụng của các từ láy và biện pháp tu từ đó

b Giả sử em là nhân vật Dế Mèn, đứng trước mộ của Dế Choắt, em sẽ suy

nghĩ gì?

c Căn cứ vào đâu mà Dế Choắt đưa ra lời khuyên với Dế Mèn: “…Ở đời

mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang

vạ vào mình đấy ”? Em có suy nghĩ gì về lời khuyên của Dế Choắt và rút ra bài học

cho bản thân ( hãy trình bày bằng đoạn văn ngắn)

GỢI Ý:

a + Chỉ ra các từ láy và biện pháp tu từ:

- Các từ láy trong đoạn văn: thoi thóp, hoảng hốt, nông nỗi, dại dột, hối hận, hung

hăng, bậy bạ, ăn năn

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa

+ Tác dụng của từ láy và biện pháp tu từ nhân hoá:

- Các từ láy đã miêu tả một cách sinh động, cụ thể hình dáng của Dế Choắt và tâmtrạng lo lắng, sợ hãi, ăn năn, hối hận của Dế Mèn sau khi trêu chị Cốc để Dế Choắt

bị tấn công

- Biện pháp tu từ nhân hoá khiến các Dế Mèn và Dế Choắt vốn là các loài vật trởnên gần gũi với con người, hiện ra như những con người biết hành động, suy nghĩ,

có tình cảm, cảm xúc Làm cho câu chuyện diễn ra chân thực, sinh động, hấp dẫn

b HS có thể viết về suy nghĩ của mình là:

- Vô cùng ân hận vì thói ngông cuồng, dại dột của mình khiến dẫn đến cái chếtthương tâm của Dế Choắt

- Hứa với Dế Choắt, tự hứa cả với lòng mình sẽ bỏ “ thói hung hăng, bậy bạ, có óc

mà không biết nghĩ” của mình

- Cầu xin Dế Choắt tha thứ

c + Dế Choắt đã căn cứ vào đặc điểm tính cách của Dế Mèn ở đầu đoạn trích và

đặc biệt là hành động đứng trước của hang trêu chị Cốc của Dế Mèn dẫn đến hậu quả tai hại

+ Suy nghĩ về lời khuyên của Dế Choắt: Lời khuyên của Dế Choắt là hoàn toànđúng Không chỉ đúng với nhân vật Dế Mèn mà còn đúng với tất cả các bạn trẻ cóđặc điểm tính cách như Dế Mèn

- Cần khiêm tốn, chống những biểu hiện tiêu cực, chống bạo lực học đường….

ĐỀ 21: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

…" Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc

phiện Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê Đôi càng bè bè, nặng nề, trông đến xấu Râu ria

gì mà cụt có mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ Đã vậy, tính nết lại ăn xổi ở thì ( thật chỉ vì ốm đau luôn, không làm đuợc), có một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.”

( Trích “Bài học đường đời đầu tiên”- Tô Hoài, Ngữ văn 6 - tập 1)

Câu 1 Cảm nhận của em về nghệ thuật miêu tả loài vật rất đặc sắc của nhà văn Tô

Hoài trong đoạn văn trên?

Câu 2 Từ việc đọc - hiểu văn bản chứa đoạn văn trên, hãy viết đoạn văn ngắn

trình bày suy nghĩ của em về thói kiêu căng, tự phụ của con người?

* Nghệ thuật miêu tả đặc sắc:

- Phép so sánh:

+ So sánh “người gầy gò và dài lêu nghêu” với dáng "gã nghiện thuốc phiện”

làm nổi bật dáng hình xiêu vẹo, lờ đờ, ốm yếu của Dế Choắt

+ Hình ảnh “đôi cánh ngắn củn” được so sánh như “người cởi trần mặc áo

gi-lê”: Đã gầy gò, liêu xiêu, lại cởi trần mặc áo gi-lê (áo chỉ dùng khoác bên ngoài

áo dài) đã tạo thành một bức tranh biếm họa rất khôi hài: Thân hình trơ xương, thảm hại

- Phép nhân hoá: “lêu nghêu, gầy gò” kết hợp các tính từ: “ ngắn ngủn, bè bè,

nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ” nhấn mạnh vẻ bề ngoài ốm yếu, tội nghiệp, xấu

xí của Dế Choắt qua cái nhìn của Dế Mèn

* Đoạn văn cho ta thấy:

- Thái độ xem thường, chê bai, chế giễu của Dế Mèn đối với Dế Choắt

- Sự thương cảm của tác giả về hình dáng gầy gò, ốm yếu của Dế Choắt, sự am hiểu của tác giả về những loài vật bé nhỏ chốn đồng quê; đặc biệt qua đoạn văn

đã thể hiện tài năng quan sát, so sánh, nhận xét, liên tưởng vô cùng độc đáo, đặc sắc trong miêu tả loài vật của nhà văn Tô Hoài

b Xác định đúng vấn đề Có thể viết đoạn văn theo định hưóng sau

- Kiêu căng, tự phụ là tính xấu của con người

- Kiêu căng, tự phụ là thái độ đề cao quá mức bản thân, tự cao tự đại đến mứcxem thường người khác

- Những tính xấu này ảnh hưởng rất lớn đến bản thân làm cho mọi người xa lánh,tẩy chay; chủ quan, bảo thủ không nghe ý kiến của người khác nên dẫn đến thấtbại

- Làm chia rẽ mất đoàn kết gây ảnh hưỏng xấu đến học tập và công việc

- Vì vậy, chúng ta phải đánh giá đúng bản thân; khiêm tốn có như thế mới làcon người văn minh tiến bộ

ĐỀ 22: Đọc lại văn bản và trả lời câu hỏi:

Tôi đi đứng oai vệ Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu Cho ra kiểu cách con nhà võ Tôi tợn lắm.Dám cà khịa với tất cả bà con trong xóm Khi tôi to tiếng thì ai cũng nhịn, không đáp lại Bởi vì quanh quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả Khong nói, có lẽ họ nể hơn là sợ Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he Ấy vậy, tôi cho tôi là giỏi.Những gã nổi thường lầm cử chỉ ngông cuồng là tài ba Tôi đã quát mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ, khiến mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám đưa mắt lên nhìn trộm Thỉnh thoảng, tôi ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó lấm láp vừa ngơ ngác dưới đầm lên Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi.

Câu 1: Người kể chuyện trong đoạn trích là ai? Kể theo ngôi thứ mấy?

Câu 2: Liệt kê những hành động của nhân vật “tôi” trong đoạn trích Những hành động ấy thể hiện đặc điểm gì ở nhân vật “tôi”?

Câu 3: Nhân vật “tôi” có cảm thấy tự hào khi kể lại những hành động của mình không?

Câu 4: Nêu nhận xét, đánh giá của em về nhân vật tôi Em thich hoặc không thích điều gì ở nhân vật này? Vì sao?

Câu 5: Tìm từ láy trong các câu văn sau và đặt câu hỏi với mỗi từ láy đó:

a Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai

chiếc râu.

b Bởi vì quanh quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả

c Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he.

Câu 6: Em hãy kẻ vào bảng vào vở (theo mẫu) điền các từ in đậm trong đoạn văn sau vào cột phù hợp

GỢI Ý: 1 Người kể trong đoạn trích là Dế Mèn, theo ngôi kể thứ nhất.

2 Em cần nêu được những hành động của nhân vật “tôi” trong đoạn trích:

- Cà khịa, thậm chí to tiếng với tất cả bà con trong xóm

- Quát mấy chị Cào Cào

- Đá, trêu ghẹo anh Gọng Vó

Những hành động đó thể hiện sự ngạo mạn, ngông cuồng, hống hách, thích bắt nạt của nhân vật Dế Mèn

3 Để trả lời câu hỏi này, em cần chú ý các từ ngữ Dế Mèn dùng để miêu tả, kể lại những hành động của mình (làm điệu, dám cà khịa, to tiếng, quát, ngứa chân, ); đọc kĩ các câu văn thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá của Dế Mèn về bản thân (Tôi tợn lắm; Ấy vậy, tôi cho là tôi giỏi Những gã xốc nổi thường lầm cử chỉ ngông cuồng là tài ba; Tôi càng tưởng tôi là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ rồi, )

4 Tham khảo gợi ý sau:

- Nhận xét về nhân vật “tôi”: có thái độ tự tin, ngạo mạn, vô lễ, hống hách với mọi

bà con trong xóm và hay bắt nạt kẻ yếu thế,

- Dựa vào gợi ý nhận xét ở trên, em có thể nêu điều mình thích hoặc không thích ở nhân vật Dế Mèn; chú ý giải thích rõ lí do

5 Tìm từ láy trong các câu văn sau và đặt câu với mỗi từ láy đó:

a Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung xuống hai

chiếc râu

b Bởi vì quanh quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả.

c Nhưng tôi lại tưởng thế là không đi dám ho he.

6 Em hãy kẻ bảng vào vở (theo mẫu dưới đây) và điền các từ in đậm trong đoạn văn sau vào cột phù hợp:

ĐỀ 23; Đọc lại văn bản Bài học đường đời đầu tiên (từ Tôi chui tọt ngay vào hang

đến mon men bò lên) trong SGK (tr 17-18)

Câu 1 Câu văn nào là lời độc thoại của nhân vật “tôi”?

Câu 2 Nhân vật “tôi” đã làm gì khi chị Cốc lao vào mổ Dế Choắt? Hành động đó thể hiện đặc điểm nào của nhân vật?

Câu 3 Khi kể lại sự việc trong đoạn trích, nhân vật “tôi” đã có suy nghĩ và thái độ đánh giá như thế nào về bản thân?

Câu 4 Theo em, nhân vật “tôi” đã học hỏi được điều gì từ trải nghiệm của bản thân? Bài học ấy có ý nghĩa với em không? Vì sao?

Câu 5 Tìm và giải thích nghĩa của những từ láy trong các câu sau:

a Đó là: không trông thấy tôi, nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế Choắt đang loay hoay trong cửa hang

b Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên

Câu 6 Tìm một câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh trong đoạn trích và nêutác dụng của biện pháp tu từ đó

GỢI Ý:

1

2 Khi chị Cốc lao vào mổ Dế Choắt, Dế Mèn đã “nằm im thít”

=> Hành động đó cho thấy sự hèn nhát và vô trách nhiệm của Dế Mèn.

3 Để trả lời câu hỏi này, hãy chú ý cách Dế Mèn gọi mình là “đứa ích kỉ? cách nhân vật "tôi" miêu tả những hành động, suy nghĩ của bản thân: “Núp tận đáy đất

mà tôi cũng khiếp, nằm im thít Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên” Căn

cứ vào những lời kể đó, có thể thấy Dế Mèn đã biết ân hận, xấu hổ về lỗi lầm của chính mình

4 Trò “nghịch ranh" của Dế Mèn xuất phát từ ý nghĩ “vui chơi” tưởng là vô hại nhưng đã gây nên hậu quả nghiêm trọng: Dế Choắt bị mổ chết Từ trải nghiệm này,nhân vật “tôi” đã rất hối hận, ăn năn và rút ra bài học: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình; nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra việc dại dột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được Em căn

cứ vào trải nghiệm cá nhân để chia sẻ về ý nghĩa của bài học

5 Từ láy và nghĩa của từ láy trong các câu:

a Loay hoay: thử đi thử lại bằng nhiều cách để cố làm cho được một việc gì đó

b Mon men: tiến đến, nhích lại từng quãng ngắn một cách dè dặt, thận trọng

6 Câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh:

"Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất"

=> So sánh mỏ chị Cốc như cái dùi sắt có thể chọc xuyên cả đất có tác dụng tô đậm sự tức giận và sức mạnh ghê gớm của chị Cốc đã dẫn đến cái chết thảm

thương của Dế Choắt

ĐỀ 24: Đọc lại văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” trong SGK (tr 12 - 18)

và trả lời các câu hỏi:

1 Nhân vật trong truyện là những loài vật nào?

2 Tìm một số chi tiết Dế Mèn miêu tả, nhận xét về bản thân và Dế Choắt Từ các chi tiết đó, em hãy khái quát về đặc điểm của nhân vật Dế Mèn

3 Tóm tắt “câu chuyện ân hận đầu tiên” mà Dế Mèn “ghi nhớ suốt đời“

4 Em hãy đóng vai Dế Mèn, viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) về bài học đường đời đầu tiên mà nhân vật này đã rút ra được cho mình

GỢI Ý:

1 Nhân vật trong truyện là các loài côn trùng, chim.

=> Cụ thể là Dế Mèn, Dế Choắt, Cào Cào, Gọng Vó, chị Cốc, chim Cắt,

2 Một số chi tiết Dế Mèn miêu tả, nhận xét về bản thân và Dế Choắt:

- Dễ Mèn tự nhận xét, miêu tả về mình: chàng dế thanh niên cường tráng; đôi càng mẫm bóng, cái vuốt ở chân nhọn hoắt, hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp như lưỡi liềm máy, râu dài và cong, rất hùng dũng; đi đứng oai vệ, điệu dún dẩy, cho mình là tài giỏi; quát mấy chị Cào Cào, đá anh Gọng Vó,

- Dế Mèn miêu tả, nhận xét về Dế Choắt: bẩm sinh yếu đuối, người gầy gò và dài lêu nghêu, râu ria cụt một mẩu, mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ; cách đặt tên, cách xưng hô (Dế Choắt, chú mày) trịch thượng và chế giêu, không giúp đỡ mà mắng

mỏ Dế Choắt

=> Qua đó có thể nhận xét về nhân vật Dế Mèn: Dế Mèn là một chàng dế thanh niên cường tráng, khoẻ khoắn, tự tin, đầy sức sống, nhưng cũng rất kiêu ngạo, hung hăng, hiếu thắng, hay bắt nạt kẻ yếu

3 "Câu chuyện ân hận đầu tiên” mà Dế Mèn “ghi nhớ suốt đời” được kể trong phần (3) của văn bản, có thể tóm tắt như sau:

- Một buổi chiều, Dế Mèn ra đứng ở cửa hang xem cảnh hoàng hôn Thấy chị Cốc

từ dưới mặt nước bay lên, Dế Mèn rủ Dế Choắt trêu chị Cốc Dế Choát sợ hãi, khuyên Dế Mèn đừng trêu chị Cốc nhưng Dế Mèn không nghe Chị Cốc nghe thấy tiếng hát trêu mình Không thấy Dế Mèn mà chỉ thấy Dế Choắt đang loay hoay ở cửa hang, chị Cốc đã mổ chết Dế Choắt

4 Em viết một đoạn văn:

- Dung lượng: 5 - 7 câu

- Nội dung: đóng vai nhân vật Dế Mèn, rút ra bài học đường đời đầu tiên của mình.Gợi ý:

Em có thể nêu bài học được khái quát trong lời kể của Dế Mèn ( hung hăng, hồnghách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình thôi nếu đã trót không suy tính, lỡ xảy ra những việc dại đột, dù về sau có hối cũng không thể làm lại được) hoặc lời trắng trối của Dế Choát ( ở đời mà có thói hung hăng bậy

bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy)

Bài mẫu:

“Tôi cảm thấy hối hận và đau xót lắm Trò đùa ngỗ ngược của tôi đã khiến cho anhChoắt phải vả lây Tôi giận cái thói huênh hoang, hống hách của mình Càng nghĩ đến lời anh Choắt, tôi càng thấy thấm thía hơn Hôm nay cũng may là thoát nạn nhưng không cố mà sửa cái thói hung hăng bậy bạ đi thì khéo sớm muộn tôi sẽ cũng tự rước họa vào mình Sự việc hôm nay quả thực đã dạy cho tôi một bài học đường đời quá lớn Chắc sẽ đến mãi sau này tôi cũng không thể nào quên” đó là không được kiêu căng, tự phụ Không được cậy vào sức khỏe của mình mà hung hăng làm bậy Nếu không suy nghĩ cẩn thận trước khi làm sẽ mang họa vào thân

ĐỀ 25: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Mấy hôm sau, về tới quê nhà.

Cái hang bỏ hoang của tôi, cỏ và rêu xanh đã kín lối vào, Nhưng đằng cuối bãi,

mẹ tôi vẫn mạnh khoẻ Hai mẹ con gặp nhau, mừng quá, cứ vừa khóc vừa cười.

Tôi kể lại từ đầu chí cuối những ngày qua trong may rủi và thử thách mà bấy lâu tôi trải Bắt đầu từ chuyện anh Dế Choắt khốn khổ bên hàng xóm.

Nghe xong, mẹ tôi ôm tôi vào lòng, y như người ôm ẵm khi mới sinh tôi và bảo rằng:

- Con ơi, mẹ mừng cho con đã qua nhiều nỗi hiểm nguy mà trở về Nhưng mẹ mừng nhất là con đã rèn được tấm lòng chín chắn thật đáng làm trai Bây giờ con muốn ở nhà mấy ngày với mẹ, rồi con đi du lịch xa mẹ cũng bằng lòng, mẹ không

áy náy gì về con đâu Thế là con của mẹ đã lớn rồi Con đồ khôn lớn rồi Mẹ

chẳng phải lo gì nữa.

Mẹ tôi nói thế rồi chan hoà hàng nước mắt sung sướng và cảm động, Tôi nhìn ra cửa hang, nơi mới ngày nào còn trứng nước ở đây và cũng cảm thấy nay mình khôn lớn.

Tôi ở lại với mẹ:

- Mẹ kính yêu của con! Không bao giờ con quên được lời mẹ Rồi mai đây con lên đường, con sẽ hết sức tu tỉnh được như mẹ mong ước cho con của mẹ.

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí NXB Văn học, Hà Nội, 2006, tr 41)

1 Đoạn trích được kể bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ mấy? Em căn cứ vào yếu tố nào để xác định ngôi kể?

2 Đoạn trích trên nằm ở vị trí trước hay sau đoạn trích Bởi học đường đời đầu tiên? Những chi tiết nào giúp em nhận biết được điều đó?

3 Lời nói của mẹ Dế Mèn thể hiện những cảm xúc gì sau khi nghe con kể lại những thử thách đã trải qua?

4 Điều gì khiến mẹ Dế Mèn thấy con đã lớn khôn và không còn phải lo lắng về con nữa?

5 Nêu cảm nhận về nhân vật Dế Mèn trong đoạn trích trên, Em hãy so sánh với DếMèn trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên và cho biết sự khác biệt lớn nhất

ở Dế Mèn trong hai đoạn trích này là gì

6 Kẻ bảng vào vở (theo mẫu) và điền các từ in đậm trong đoạn trích sau vào ở phùhợp:

Nhưng đồng cuối bãi, mẹ tôi vẫn mạnh khoẻ Hai mẹ con gặp nhau, mừng quá, cứ vừa khóc vừa cười Tôi kể lại từ đầu chí cuối những ngày qua trong may

rủi và thử thách mà bấy lâu tôi trải Bắt đầu từ chuyện anh Dế Choắt khốn

khổ bên hàng xóm.

7 Giải thích nghĩa của các từ in đậm trong những câu sau:

a Tôi nhìn ra cửa hang, nơi mới ngày nào còn trứng nước ở đây và cũng cảm thấy

nay mình khôn lớn

b Rồi mai đây con lên đường, con sẽ hết sức tu tỉnh được như mẹ mong ước cho

con của mẹ

GỢI Ý:

1 Để thực hiện bài tập này, em căn cứ vào hình thức xuất hiện của người kể

chuyện (xưng “tôi” và kể về những gì mình trực tiếp chứng kiến, tham gia hoặc

“giấu mình” không tham gia vào câu chuyện, )

2 Để xác định vị trí của đoạn trích, em có thể dựa vào các chi tiết như:

- Thời gian, không gian: mấy hôm sau, về tới quê nhà.

- Hình ảnh cái hang bị bỏ hoang của Dế Mèn

- Sự việc đầu tiên mà Dế Mèn kể lại cho mẹ nghe: Bắt đầu từ chuyện anh Dế Choắtkhốn khổ bên hàng xóm

3 Mẹ Dế Mèn vui mừng vì con đã trở về sau bao nguy hiểm; tự hào khi thấy con biết học hỏi từ những sai lầm để trưởng thành; yên tâm vì con đã vững vàng sau nhiều thử thách;

4 Em đọc kĩ lời nói của mẹ Dế Mèn; tìm câu văn có chứa điều khiến mẹ Dế Mèn

ĐỀ 26: Đọc lại văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” trong SGK (tr 12 - 18)

và trả lời các câu hỏi:

1 Em hãy vẽ sơ đồ các sự việc trong VB Bài học đường đời đầu tiên (SGK Ngữ văn 6, tập một)

2 Dựa vào sơ đồ đó, em hãy viết đoạn văn không quá 100 chữ để tóm tắt nội dung

VB Bài học đường đời đầu tiên

3 Trong VB Bài học đường đời đầu tiên, việc tác giả lựa chọn thời điểm để nhân vật kể lại câu chuyện của mình giúp người đọc hình dung như thế nào về thái độ của nhân vật đối với câu chuyện được kể?

4 Trong VB Bài học đường đời đầu tiên, bài học mà Dế Mèn rút ra sau sự việc xảy

ra với Dế Choắt là gì? Theo em, việc tác giả để cho Dế Mèn tự kể lại câu chuyện của mình bằng ngôi thứ nhất có tác dụng thế nào trong việc thể hiện bài học ấy?

5 Những dấu hiệu nào giúp em nhận biết VB Bài học đường đời đầu tiên là truyện đồng thoại?

GỢI Ý:

1 Sơ đồ các sự việc trong VB Bài học đường đời đầu tiên:

2 Tóm tắt nội dung VB Bài học đường đời đầu tiên:

Dế Mèn là một chàng dế thanh niên cường tráng, oai phong Vì luôn cậy mình

to khoẻ nên Dế Mèn luôn cà khịa với tất cả những người hàng xóm của mình Dế Mèn có anh bạn hàng xom là Dế choắt Vì Dế choắt cốm yếu nên Dế Mèn luôn tỏ

ra khinh miệt, coi thường, sẵn sàng từ chối lời đề nghị giúp đỡ của Dế Choắt Một hôm, để chứng tỏ với Dế Choắt, Dế Mèn đã cất tiếng trêu ghẹo chị Cốc rồi lủi vào hang trốn biệt Trước khi chết, Dế Choắt đã khuyên Dế Mèn nên chừa thói hung hăng và phải biết suy nghĩ trước khi hành động để tránh tai vạ Đó cũng chính là bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

3 Việc tác giả lựa chọn thời điểm để nhân vật kể lại câu chuyện của mình giúp

người đọc hình dung về thái độ ân hận của Dế Mèn: rằng Dế Mèn đã thật sự ăn năn, hối hận và có sự nghiêm túc về những gì đã xảy ra

4 Bài học mà Dế Mèn rút ra sau sự việc xảy ra với Dế Choắt: Không được kiêu

căng, tự phụ Không được cậy vào sức khỏe của mình mà hung hăng làm bậy Nếu không suy nghĩ cẩn thận trước khi làm sẽ mang họa vào thân

Việc tác giả để cho Dế Mèn tự kể lại câu chuyện của mình bằng ngôi thứ nhất có tác dụng: Nhân vật chính có thể kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải

qua, có thể trực tiếp nói ra cảm tưởng, cảm nghĩ của mình qua đó tạo sự tin cậy chocâu chuyện.

5 Những dấu hiệu giúp em nhận biết VB Bài học đường đời đầu tiên là truyện

đồng thoại:

- Là thể loại văn học dành cho thiếu nhi

- Nhân vật là loài vật: Dế Choắt, Dế Mèn, Bọ Dừa,…

- Nhân vật thường gắn với lịch sử và là người có công lớn đối với cộng đồng: Dế Choắt đã giúp Dế Mèn nhận ra lỗi lầm của mình

ĐỀ 27: Bài 1) Đọc đoạn trích sau và chọn một phương án trả lời đúng cho mỗi câu hỏi (từ câu 1 đến câu 6):

Tôi sống độc lập từ thưở bé Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi Vả lại,

mẹ thường bảo chúng tôi rằng: “Phải như thế để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi Con cái mà cứ nhong nhong ăn bám vào bố mẹ thì chỉ sinh ra tính ỷ lại, xấu lắm, rồi ra đời không làm nên trò trống gì đâu.” Bởi thế, lứa sinh nào cũng vậy, đẻ xong là bố mẹ thu xếp cho con cái ra ở riêng Lứa sinh ấy, chúng tôi

có cả thảy ba anh em Ba anh em chúng tôi chỉ ở với mẹ ba hôm Tới hôm thứ ba,

mẹ đi trước, ba đứa tôi tập tễnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau Mẹ dẫn

chúng tôi đi và mẹ đem đặt mỗi đứa vào một cái hang đất ở bờ ruộng phía bên kia, chỗ trông ra đầm nước mà không biết mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm thành hang, thành nhà cho chúng tôi từ bao giờ Tôi là em út, bé nhất nên được mẹ tôi sau khi dắt vào hang, lại bỏ theo một ít ngọn cỏ non trước cửa, để tôi nếu có bỡ ngỡ, thì đã có ít thức ăn sẵn trong vài ngày.

(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)

Câu 1 Phương án nào nêu đúng thông tin về đoạn trích?

A Là truyện các nhà văn viết cho thiếu nhi

B Là truyện lấy loài vật làm nhân vật và miêu tả chúng như con người

C Là truyện ngắn hiện đại viết sau Cách mạng tháng Tám 1945

D Là truyện do nhà văn Tô Hoài viết sau năm 1945

Câu 2 Trong đoạn trích, người kể theo ngôi thứ mấy?

A Ngôi thứ ba

B Ngôi thứ nhất

C Sống trong hang đất ở bờ ruộng; ăn cỏ non

D Đẻ xong là bố mẹ cho con cái ra ở riêng

Câu 4 Trạng ngữ “Tới hôm thứ ba” trong câu “Tới hôm thứ ba, mẹ đi trước,

ba đứa tôi tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui theo sau.” trả lời cho câu hỏi nào?

A Ở đâu?

B Để làm gì?

C Khi nào?

D Như thế nào?

Câu 5 Câu nào tóm tắt đúng ý chính của đoạn trích?

A Nhân vật “tôi” kể về những anh em họ hàng nhà mình

B Nhân vật “tôi” kể về hoàn cảnh gia đình mình khi mới sinh ra

C Nhân vật “tôi” kể về việc cha mẹ cho ra ở riêng

D Nhân vật “tôi” kể về cái hang và thức ăn của mình

Câu 6 Phương án nào nêu đúng tính cách của nhân vật “tôi” trong đoạn trích?

BÀI 2: NẾU CẬU MUỐN CÓ MỘT NGƯỜI BẠN

ĐỀ 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Rồi sau khi đã rã chân lội bộ xuyên qua bao nhiêu là cát, đá và tuyết, cuối cùng hoàng tử bé cũng tìm thấy một con đường Và mọi con đường đều dẫn về chỗ con người.

- Xin chào! - Cậu nói.

Đó là một khu vườn nở đáy hoa hồng.

- Xin chào! - Các bông hoa nói.

Hoàng tử bé nhìn chúng Trông chúng rất giống với bông hoa của cậu.

- Các bạn là ai? - Cậu ngơ ngác hỏi chúng.

- Chúng tôi là hoa hồng - các bông hoa trả lời.

- A! - Hoàng tử bé thốt lên

Và cậu cảm thấy buồn bỏ Bông hoa của cậu đã nói rằng nó chỉ có duy nhất trong

vũ trụ, Giờ trước mặt cậu là năm ngàn bông họa như nó, rất giống nhau, chỉ trong một khu vườn.

“Hẳn là bạn ấy sẽ rất lúng túng khi thấy cảnh này - Hoàng tử bé nghĩ bụng - Bọn ấy sẽ ho khan và làm bộ muốn chết đi cho khỏi ngượng Rồi mình sẽ phải tỏ vẻ

quan tâm ơn ủi bạn ấy, vì nếu không, có thể bạn ấy sẽ chết đi thật để khiến cho mình đau lòng ”

Rồi cậu tự nhủ: “Mình cứ tưởng là giàu có lắm với một bông hoa duy nhất trên đời, vậy mà chỉ có được một bông hoa tắm thường Bạn ấy cùng với ba ngọn núi lửa chỉ cao tới đầu gối, mà một ngọn có khi đã tắt vĩnh viễn, chẳng thể giúp mình trở thành một hoàng tử lớn được ” Và nằm dài trên cỏ, cậu khóc.

(Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri, Hoàng Tử bé, Nguyễn Tấn Đại dịch, NXB HộiNhà văn, Hà Nội, 2005, tr 66 - 67, Nguyễn Tấn Đại hiệu đính bản dịch, 2020)

1 Những câu văn nào thể hiện cảm giác ngạc nhiên của hoàng tử bé khi nhìn thấy

cả một vườn hoa hồng?

2 Vì sao hoàng tử bé ngạc nhiên khi nhìn thấy khu vườn đầy hoa hồng?

3 Khi biết rằng có đến “năm ngàn bông hoa” chỉ trong một khu vườn, hoàng tử bé

đã có những cảm xúc, suy nghĩ gì?

4 Sự việc được kể trong đoạn trích diễn ra trước hay sau cuộc gặp gỡ giữa hoàng

tử bé và cáo? Căn cứ vào đâu em xác định được điều đó?

5 Đoạn trích giúp em hiểu thêm điều gì về "món quà bí mật” mà cáo tặng cho

hoàng tử bé trong phần kết của văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn (SGK,

tr 24 - 25)?

6 Tìm và giải thích nghĩa của ba từ láy trong đoạn trích

7 Đặt câu với các từ láy tìm được trong câu hỏi 6

3 Khi biết rằng có đến “năm ngàn bông hoa” chỉ trong một khu vườn, hoàng tử bé

đã cảm thấy rất buồn bã, thất vọng, đau khổ

4 Để trả lời câu hỏi số 4, em cần dựa vào nội dung sự việc được kể trong đoạn trích này (hoàng tử bé vừa đặt chân tới Trái Đất, nhìn thấy khu vườn đầy hoa hồng,đau khổ vì thấy bông hồng của cậu không phải là duy nhất ) và đoạn trích Nếu cậu muốn có một người bạn (sau khi kết bạn, trò chuyện với cáo, hoàng tử bé đã hiểu ra rằng năm ngàn bông hồng kia không hề giống với bông hồng trên hành tinhcủa cậu; rằng bông hồng của cậu là duy nhất trên đời )

5 Để trả lời câu hỏi số 5, em đọc lại phần kết của đoạn trích Nếu cậu muốn có mộtngười bạn và tham khảo các câu hỏi gợi ý sau:

- Món quà bí mật cáo tặng cho hoàng tử bé là gì? Hoàng tử bé đã nói gì với những bông hồng trên Trái Đất?

- Hoàng tử bé đã nhắc lại những lời nào của cáo? Cậu có còn buồn bã, đau khổ nhưlúc chưa gặp cáo không?

6 Giải thích nghĩa của ba từ láy:

- Ngơ ngác: trạng thái ngạc nhiên, hoang mang trước sự việc quá bất ngờ hoặc trước quang cảnh xa lạ.

- Buồn bã: cảm giác, tâm trạng buồn

- Lúng túng: không biết nói năng, xử trí, hành động như thế nào

7 Em dựa vào các từ được giải nghĩa ở câu số 6 để đặt câu

- Con nai vàng ngơ ngác đạp trên những chiếc là trong rừng

- Lan buồn bã vì làm bài điểm thấp

- Tôi đã rất bất ngờ và vô cùng lúng túng khi gặp lại được người bạn năm đó của mình

ĐỀ 2: Đọc lại văn bản Nếu cậu muốn có một người bạn (từ Vĩnh biệt - con cáo

nói đến Minh có trách nhiệm với bông hồng của mình - Hoàng tử bé lặp lại, để cho nhớ) trong SGK (tr 24 - 25) và trả lời các câu hỏi:

1 Nhân vật nào giữ vai trò chủ động trong cuộc đối thoại trên?

2 Bí mật cáo chia sẻ với hoàng tử bé là gì?

3 Em hiểu “thấy rõ với trái tim” nghĩa là gì? Vì sao “mắt trần" lại không thể thấy được "điều cốt lõi”?

4 Tại sao việc hoàng tử bé dành thời gian cho bông hồng của cậu lại khiến bông hồng ấy trở nên quan trọng?

5.Những lời nói của cáo thể hiện đặc điểm gì ở nhân vật này?

6 Nhân vật cáo đã dạy cho hoàng tử bé những bài học rất sâu sắc về tình bạn Hãy chia sẻ về một bài học có ý nghĩa mà em đã nhận được từ một bạn nào đó

7 Chỉ ra từ ghép và từ láy trong câu sau

Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đó cảm hóa

8 Vô trong vô hình là yếu tố thường đi trước một yếu tố khác, có nghĩa là “không, không có” Hãy tìm một số từ có yếu tố vô được dùng theo cách như vậy và giải thích nghĩa của những từ đó

GỢI Ý:

1 Nhân vật cáo giữ vai trò chủ động trong cuộc đối thoại.

2 Bí mật mà cáo chia sẻ với hoàng tử bé: "Người ta chỉ thấy rõ với trái tim Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần."

3 “Thấy rõ với trái tim" là biết quan sát, cảm nhận, đánh giá về bạn bè và mọi người xung quanh với thái độ tôn trọng, cảm thông, thấu hiểu; với tình cảm yêu thương, gắn bó “Mắt trần” là hình ảnh ẩn dụ cho cái nhìn hời hợt, nông cạn, thiếu

sự cảm thông, thấu hiểu nên chỉ thấy được vẻ bề ngoài Trong khi đó những điều quan trọng nhất (cảm xúc, tình cảm, tâm hồn của mỗi con người) lại tồn tại “vô hình” Vì vậy, nếu chỉ “nhìn” bằng con mắt bình thường, không có sự gắn kết, chia

sẻ, thì sẽ không thể thấy được “điều cốt lõi” ấy

4 Thời gian là tài sản vô giá của con người và chúng ta thường xuyên cảm thấy không có đủ thời gian Nhưng muốn ai đó trở thành bạn, chúng ta cần dành thời gian để tìm hiểu, gắn bó và yêu quý người đó Vì vậy, việc hoàng tử bé dành thời gian để quan tâm, chăm sóc, lắng nghe bông hồng của cậu đã khiến bông hồng ấy trở thành “duy nhất? quan trọng nhất so với mọi bông hồng trong vũ trụ

5 Những lời nói của cáo thể hiện sự thông minh, sâu sắc, từng trải và cả tình bạn chân thành dành cho hoàng tử bé

6 Đây là câu hỏi kết nối với trải nghiệm cá nhân nên em tự do lựa chọn và chia sẻ một bài học nào đó đã nhận được từ bạn bè của mình

7 Từ ghép: trách nhiệm, cảm hoá;

Từ láy: mãi mãi

8 Tham khảo một số từ như:

- Vô biên: rộng lớn đến mức như không có giới hạn

- Vô bổ: không mang lại lợi ích gì

- Vô lí: không có lí, không hợp lẽ phải

- Vô lễ: không có lễ độ với người trên

ĐỀ 3: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

“- Cuộc sống của mình thật đơn điệu Mình săn gà, con người săn mình Mọi con

gà đều giống nhau Mọi con người đều giống nhau Cho nên mình hơi chán Bởi

vậy, nếu bạn cảm hóa mình, xem như đời mình đã được chiếu sáng Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác Những bước chân khác chỉ khiến mình chốn vào lòng đất Còn bước chân của bạn sẽ gọi mình ra khỏi hang, như tiếng nhạc Và nhìn xem! Bạn thấy không, cách đồng lúa mì đằng kia? Mình không ăn bánh mì Lúa mì chả có ích gì cho mình Những đồng lúa mì chẳng gợi nhớ gì cho mình cả Mà như vậy thì buồn quá! Nhưng bạn có mái tóc vàng óng Nếu bạn cảm hóa mình thì thật là tuyệt vời! Lúa mì vàng óng ả sẽ làm mình nhớ đến bạn Và mình sẽ thích tiếng gió trên đồng lúa mì ”

(Hoàng tử bé, Ăng- toan- đơ Xanh-tơ Ê-xu-be-ri)

Câu 1: Đoạn văn trên là lời của ai nói với ai, trong hoàn cảnh nào?

Câu 2: Nghĩa của từ “đơn điệu” được dùng trong đoạn văn trên là gì?

Câu 3: Chỉ ra phép tu từ và nêu tác dụng của phép tu từ đó trong câu văn “Còn

bước chân của bạn sẽ gọi mình ra khỏi hang, như tiếng nhạc”

Câu 4: Từ đoạn văn và trải nghiệm thực tế của bản thân, theo em cần làm gì để có

một tình bạn đẹp

Gợi ý làm bài

Câu 1: Đoạn văn trên là lời của con cáo nói với hoàng tử bé, trong hoàn cảnh cuộc

trò chuyện cởi mở của cáo với hoàng tử khi hoàng tử vừa xuống Trái Đất để tìm bạn bè

Câu 2: Nghĩa của từ “đơn điệu” được dùng trong đoạn văn trên là: chỉ có một sự

lặp đi lặp lại, ít thay đổi Cuộc sống đơn điệu

+ Làm cho câu văn thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm

+ Tác giả muốn ca ngợi ý nghĩa của tình bạn: có tình bạn thế giới xung quanh cáo trở nên rực rỡ, tỏa sáng, ấm áp, rộng mở, đáng yêu Nhấn mạnh vẻ đẹp của nhân vật con cáo: hiểu biết, giàu tình cảm, chân thành, khao khát được gần gũi, yêu thương và luôn hoàn thiện bản thân

Câu 4: Đế có một tình bạn đẹp, mỗi chúng ta cần:

- Phải hiểu và cảm thông, chia sẻ trong mọi vui buồn của cuộc sống

- Giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Tin tưởng nhau, có thể hi sinh vì nhau

-