HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC A.Kiểm tra bài cũ: 5 phút - Giờ trước chúng ta học bài “ Hoạt động sản xuất của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ” - Vậy để kiểm tra xem các em nắm bài cũ thế nào, chúng mìn
Trang 1Địa lí:
Hoạt động sản xuất của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ (tiếp theo)
I MỤC TIÊU
- Hs trình bày được một số đặc điểm tiêu biểu của hoạt động làng nghề thủ công và chợ phiên của người dân ĐBBB
- Nêu được các công việc chính phải làm trong quá trình sản xuất gốm
- Có ý thức tìm hiểu về hoạt động sản xuất, trân trọng thành quả lao động
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Lược đồ vùng đồng bằng Bắc Bộ
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A.Kiểm tra bài cũ: 5 phút
- Giờ trước chúng ta học bài “ Hoạt động sản xuất của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ”
- Vậy để kiểm tra xem các em nắm bài cũ thế nào, chúng mình cũng tham gia một trò chơi khởi động nhé! Trò chơi hôm nay có tên là gì, cô mời cả lớp cùng nhìn màn hình
và đọc to ( Chiếc hộp bí ẩn)
* Trò chơi “ Chiếc hộp bí ẩn”
- Trên tay cô là 1 chiếc hộp Cô sẽ bật nhạc và trao chiếc hộp này cho 1 bạn, cứ thế các bạn sẽ truyền chiếc hộp qua tay nhau Nhạc dừng, chiếc hộp trên tay bạn nào thì bạn ấy sẽ được bốc 1 lá thăm, đọc to câu hỏi và trả lời câu hỏi Bạn nào trả lời đủng
sẽ được nhận 1 phần quà Và trong hộp cũng có 1 lá thăm bí ẩn, chúng ta cùng chơi xem lá thăm bí ẩn đó là gì nhé !- Các bạn đã nắm rõ luật chơi chưa ?
- Chúng ta cùng bắt đầu nào ! ( GV bật nhạc và trao hộp quà cho 1 học sinh bàn đầu, khi nhạc dừng, học sinh sẽ bốc thăm, đọc câu hỏi và trả lời.)
Lá thăm 1 : Kể tên các loại cây trồng và vật nuôi thường gặp ở ĐBBB ?
Lá thăm 2 : Chúc mừng vì bạn đã nhận được 1 phần quà
Lá thăm 3: Hãy nêu thứ tự các công việc trong quá trình sản xuất lúa gạo của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ
- Qua phần kiểm tra bài cũ, cô thấy các bạn đã nắm bài rất tốt, cô khen lớp mình nào
Trang 2B/ Bài mới
1/ Giới thiệu bài: 1 phút
- Cả lớp hãy quan sát các đồ trang trí
trong lớp mình như bình hoa, giỏ hoa và
các món quà cô vừa tặng các bạn Cô đố
các con biết những đồ đó được làm từ
những nguyên vật liệu gì ? Cô mời…
- Đúng rồi các em ạ ! Từ những nguyên
liệu gần gũi trong đời sống, bằng bàn tay
khéo léo,con người đã tạo ra các sản phẩm
hết sức tinh xảo Vậy các em có muốn tìm
hiểu làm thế nào mà các nghệ nhân tạo ra
được các sản phẩm đó không ? Chúng ta
cùng học bài hôm nay nhé ! Bài hôm nay:
Hoạt động sản xuất của người dân ở đồng
bằng Bắc Bộ ( tiếp theo), cả lớp ghi đầu
bài
- Cô mới bạn………… nhắc lại tên bài
giúp cô
- Cô mời………….nhắc lại
2/ Các hoạt động.
a Hoạt động 1: Tìm hiểu các nghề thủ
công truyền thống ở đồng bằng Bắc
Bộ : (7 phút)
*Hoạt động cả lớp: 2 phút
- Trước khi tìm hiểu nghề thủ công ở
đồng bằng Bắc Bộ, cho cô biết, em hiểu
thế nào là nghề thủ công?
- Vậy em biết những nghề thủ công nổi
- Hoạt động sản xuất của người dân
ở đồng bằng Bắc Bộ ( Tiếp theo)
Hoạt động 1: Tìm hiểu các nghề thủ công truyền thống ở đồng bằng Bắc Bộ.
+ Là những nghề lao động bằng tay, dụng cụ đơn giàn, tinh xảo
Trang 3tiếng nào ở nước ta?
- GV giới thiệu: Các nghề thủ công ở
nước ta rất phong phú và đa dạng, dân
tộc nào cũng có ít hoặc nhiều các nghề
thủ công ở trình độ và quy mô khác nhau.
Ở ĐBBB có hàng trăm làng nghề truyền
thống, đó là những nghề nào, chúng ta
cùng tìm hiểu 3 Nơi có hàng trăm nghề
thủ công truyền thống ( GV ghi bảng)
- HS kể: rèn, dệt, gốm, đan nón, chạm
gỗ, đúc đồng, khảm trai,
3 Đồng bằng Bắc Bộ - nơi có hàng trăm nghề thủ công truyền thống.
- Cô mời 1 bạn đọc mục 3 trang SGK
* Kĩ thuật chia sẻ nhóm đôi: 3 phút
- Bây giờ, cô mời cả lớp sẽ chia sẻ nhóm
đôi trong thời gian 1 phút yêu cầu sau
( GV chiếu yêu cầu)
- Cô mời … đọc yêu cầu
Dựa vào hiểu biết và phần đọc, em hãy
nêu những nghề thủ công và sản phẩm
thủ công ở đồng bằng Bắc Bộ.
- Thời gian thảo luận là 1 phút, 1 phút bắt
đầu
- Thời gian thảo luận đã hết, nhóm nào
nêu được những nghề thủ công và sản
phẩm thủ công ở đồng bằng Bắc Bộ? Cô
mời nhóm bạn……
-? Nhóm nào muốn bổ sung? Cô mời
nhóm……
- Còn nhóm nào muốn nêu nữa không?
- GV nhận xét, đính chính (nếu có):
* GV chiếu ảnh, giới thiệu: Đồng bằng
Bắc Bộ có rất nhiều nghề thủ công và các
Dựa vào hiểu biết và phần đọc, em hãy nêu những nghề thủ công và sản phẩm thủ công ở đồng bằng Bắc Bộ.
+ Nghề đan nón - nón + Nghề đan chiếu – chiếu + Nghề đúc đồng – đồng + Nghề làm trống – trống + Nghề chạm bạc - đồ dùng, đồ trang sức
Trang 4sản phẩm thủ công, cô giới thiệu với các
bạn 1 số nghề thủ công và sản phẩm tiêu
biểu như… ( chiếu tranh hoặc video)
? Các em thấy đồng bằng Bắc Bộ có
nhiều làng nghề thủ công không?
* Hoạt động cả lớp: 2 phút
? Theo em, nghề thủ công ở ĐBBB có từ
lâu chưa?
- ? Bạn nào đồng ý với câu trả lời của
bạn?
- Cô cũng hoàn toàn đồng ý
? Vậy nghề thủ công có mang lại lợi ích
gì đối với đời sống nhân dân?
? Bạn nào bổ sung?
+ Là nghề có từ lâu đời
+ Giúp người dân có công ăn việc làm, phát triển kinh tế, duy trì bảo tồn văn hoá dân gian
* GV chốt: Các em ạ, nghề thủ công ở
ĐBBB xuất hiện từ rất sớm, các sản
phẩm nổi tiếng khắp trong và ngoài nước.
Nghề thủ công tạo công ăn việc làm cho
người dân, giúp phát triển kinh tế địa
phương, đồng thời duy trì bảo tồn văn
hóa dân gian, là địa điểm tham quan của
khách du lịch ( chiếu lược đồ)
- Cô mời cả lớp quan sát bức ảnh sau, bức
ảnh có tên là gì?
? Vậy khi nào người làm nghề thủ công
được gọi là nghệ nhân?
? Vậy khi nào 1 làng làm nghề thủ công
được gọi là làng nghề?
*Chuyển: Rất chính xác, cả lớp khen bạn
nào Ở ĐBBB thì mỗi làng nghề thường
- Nghệ nhân gốm Bát Tràng
- Người làm nghề thủ công giỏi được gọi là nghệ nhân
- Những nơi nghề thủ công phát triển mạnh tạo nên các làng nghề, mỗi làng nghề thường chuyên làm một loại nghề thủ công
Trang 5chuyên làm một loại nghề thủ công Vậy
ở ĐBBB có những làng nghề thủ công
nào nổi tiếng, chúng ta cùng chuyển sang
hoạt động tiếp theo
( GV chiếu hoạt động)
b Hoạt động 2: Tìm hiểu các làng nghề
thủ công truyền thống ở đồng bằng Bắc
Bộ: 10 phút
* Kĩ thuật khăn trải bàn: 4 phút
- Ở hoạt động này, cô mời cả lớp cùng
dùng kĩ thuật khăn trải bàn thảo luận
nhóm 4 trong thời gian 3 phút để thực
hiện yêu cầu sau, cô mời
bạn……… đọc yêu cầu ( GV chiếu
yêu cầu)
Dựa vào các hiểu biết của mình và
SGK, hãy kể tên các làng nghề truyền
thống và sản phẩm của làng theo bảng
sau:
*GV lưu ý: Các em lưu ý phiếu học tập
của các bạn sẽ là bảng như trên, các em
sẽ tìm tên các làng nghề ghi vào cột Tên
làng nghề, các sản phẩm thủ công của
làng nghề đó vào cột Sản phẩm thủ công
nổi tiếng, các em rõ yêu cầu chưa?
Hoạt động 2: Tìm hiểu các làng nghề thủ công truyền thống ở đồng bằng Bắc Bộ.
Dựa vào các hiểu biết của mình và SGK, hãy kể tên các làng nghề truyền thống và sản phẩm của làng theo bảng sau:
Trang 6- Các nhóm làm trên phiếu học tập, nhóm
bạn………….sẽ làm bảng phụ Thời gian
thảo luận bắt đầu
- Thời gian thảo luận đã hết, cô mời đại
diện nhóm … lên dán kết quả và trình
bày
- Trong quá trình nhóm bạn trình bày, các
nhóm khác có thể đặt câu hỏi hoặc thắc
mắc cho nhóm bạn
* Báo cáo – thắc mắc: 3 phút
- Nhóm báo cáo
? Có bạn nào thắc mắc gì về phần kết quả
chúng tớ vừa báo cáo không?
? Các bạn còn tìm ra làng nghề nào nữa
không? Tớ mời…
Tên làng nghề Sản phẩm thủ
công nổi tiếng
Tên làng nghề Sản phẩm thủ
công nổi tiếng Vạn Phú
Lụa
- Các nhóm khác thắc mắc:
? Nghề chạm bạc là làm gì?
( Là nghề khắc, đục kim loại để tạo ra các đường nét, hình khối mang tính nghệ thuật tạo thành các sản phẩm trang sức, đồ dùng trong gia đình)
? Bạn biết gì về nghề lụa Vạn Phúc?
( Là làng nghề dệt lụa tơ tằm đẹp nổi tiếng có từ ngàn năm trước Lụa Vạn Phúc có nhiều mẫu hoa văn và lâu đời bậc nhất Việt Nam.)
? Để làm ra các sản phẩm gốm sứ, người ta phải làm những việc gì?
( Câu hỏi này của bạn tớ cũng chưa nắm rõ nên em nhờ cô giải đáp giúp chúng em ạ)
*Hoạt động cả lớp: 3 phút
GV nhận xét: Cô cảm ơn phần trình bày
Trang 7của nhóm bạn… Cả lớp cùng giành cho
bạn… 1 tràng pháo vỗ tay
? Em có nhận xét gì về tên các làng nghề?
*GV giới thiệu, chốt: ĐBBB có những
làng nghề có lịch sử lâu đời với những
sản phẩm thủ công nổi tiếng khắp trong
và ngoài nước Cô xin giới thiệu với lớp
mình
( GV chiếu tranh, ảnh)
* Làng lụa Vạn Phúc: thuộc quận Hà
Đông, cách trung tâm Hà Nội khoảng
10km, đây là một làng nghề dệt lụa tơ
tằm đẹp nổi tiếng từ xa xưa, có nhiều
mẫu hoa văn lâu đời và bậc nhất Việt
Nam Lụa Vạn Phúc từng được chọn may
quốc phục dưới các đời vua nhà Nguyễn.
* Làng gốm Bát Tràng : thuộc huyện Gia
Lâm – ngoại thành Hà Nội Cái tên Bát
Tràng, có nghĩa là cái sân lớn, làng có
lịch sử hình thành từ thời Lê Đây là làng
gốm lâu đời và nổi tiếng nhất Việt Nam.
* Chuyển ý: Các em có muốn biết
những sản phẩm gốm được tạo ra như thế
nào không? Chúng mình cùng tìm hiểu
nhé!
-Tên làng nghề thường gắn với tên sản phẩm và địa danh nơi làm ra các sản phẩm đó
c Hoạt động 3: Các bước tạo ra sản
phẩm gốm: 8 phút
* Hoạt động cả lớp: 2 phút
? Em có biết đồ gốm được làm từ nguyên
liệu gì không?
Hoạt động 3: Các bước tạo ra sản phẩm gốm.
Trang 8- Đúng rồi, để tạo ra các sản phẩm gốm sứ
thì nguyên liệu phải là đất sét, nhưng là 1
loại đất sét đặc biệt Cô mời cả lớp cùng
quan sát ( GV cho HS quan sát) Đây là
đất sét cô xin được từ lò gốm ở Bát Tràng,
đất sét này có tên gọi là đất sét cao lanh,
đây là một loại đất sét trắng có độ dẻo
cao, chịu được qua lửa và có thể nung ở
nhiệt độ cao để tạo thành 1 kết cấu vững
chắc
- Đất sét
? Theo em, ĐBBB có những thuận lợi gì
để phát triển nghề gốm?
* Đúng rồi đó các em ạ, ĐBBB có nhiều
điều kiện để phát triển nghề gốm đặc biệt
là nguồn đất sét dồi dào nhưng đất sét
cũng là 1 tài nguyên thiên nhiên, chúng ta
cũng cần khai thác và sử dụng tiết kiệm
để duy trì được làng nghề đúng không?
- Được bồi đắp bởi đất phù sa màu mỡ đồng thời có nhiều lớp đất sét rất thích hợp để làm gốm
- Người dân chăm chỉ, khéo léo,…
* Kĩ thuật chia sẻ nhóm: 4 phút
- Cô mời cả lớp quan sát hình vẽ trên màn
hình của cô và nêu nội dung từng bức
ảnh, cô mời……
- Các bức ảnh này là các bước tạo ra sản
phẩm gốm đã được cô đảo lộn, bây giờ
các em hãy thảo luận nhóm 6 trong thời
gian 2 phút, sắp xếp thứ tự tranh theo
đúng các bước tạo ra sản phẩm gốm theo
số đánh trên từng tranh vào ipad của
nhóm mình Chúng ta cùng thi đua, nhóm
nào xong trước, có đáp án đúng, nhóm ấy
+ Hãy sắp xếp đúng thứ tự các hình vẽ
để được trình tự sản xuất gốm
Trang 9sẽ giành chiến thắng
- Thời gian thảo luận và hoàn thành bài
bắt đầu
- Chưa hết thời gian, cô thấy nhóm bạn
……đã có câu trả lời, các nhóm khác cứ
tiếp tục nhé!
- Thời gian đã hết, chúng ta đã biết nhóm
nào nhanh nhất rồi, nhưng không biết có
đúng không? Chúng mình cùng kiểm tra
nhé!
- Cô mời nhóm bạn………đọc đáp
án của nhóm mình
- Theo các bạn, nhóm bạn sắp xếp đúng
chưa?
- Chúng mình cùng đối chiếu đáp án của
cô nhé!
Các bước tạo ra sản phẩm gốm:
+ Nhào đất và nặn tạo dáng cho gốm + Phơi gốm
+ Vẽ hoa văn + Tráng men
+ Nung gốm + Các sản phẩm gốm
- Nhận xét trò chơi, tuyên dương
*Hoạt động cả lớp: 3 phút
- GV chiếu quy trình làm gốm dưới dạng
sơ đồ tư duy
- Gọi học sinh trình bày lại quy trình
đúng
? Em có nhận xét gì về nghề làm gốm? - Làm nghề gốm rất vất vả
? Làm nghề gốm đòi hỏi ở người nghệ
nhân những gì?
- Phải khéo léo khi nặn, khi vẽ, khi nung
? Chúng ta phải có thái độ như thế nào
với sản phẩm gốm, cũng như các sản
phẩm thủ công?
GV giới thiệu: Trên tay cô là những sản
phẩm gốm, sứ của làng nghề truyền
thống Bát Tràng, để sản xuất ra những
- Phải giữ gìn, trân trọng các sản phẩm
Trang 10sản phẩm gốm, sứ đẹp thế này nghệ nhân
đã phải rất khéo léo, tỉ mỉ và vất vả.
Chúng ta cần biết trân trọng chúng bằng
cách nâng niu, gìn giữ những sản phẩm
gốm.
- GV chiếu tranh giới thiệu bức tranh
gốm ở Hạ Long: Còn đây là bức phù điêu
gốm lớn nhất Việt Nam với tên gọi: “
Quảng Ninh – Di sản Việt Nam với di sản
thiên nhiên thế giới” có tại phường Bãi
Cháy, thuộc thành phố Hạ Long của
chúng ta, bức tranh tái hiện lại các di sản
thiên nhiên thế giới với gần 56000 mảnh
gốm.
? Ở Quảng Ninh có những làng nghề thủ
công nào?
- GV giới thiệu: Các em ạ, Quảng Ninh
của chúng ta không thuộc đồng bằng Bắc
Bộ, tuy nhiên cũng có làng nghề thủ công
nổi tiếng như ……
- GV chiếu ảnh làng nghề Hưng Học,
gốm Đông Triều
Chuyển: Chúng ta vừa tìm hiểu về các
nghề thủ công và sản phẩm thủ công ở
đồng bằng Bắc Bộ Vậy các sản phẩm thủ
công thường được bán ở đâu?
- Đúng rồi, các sản phẩm thủ công được
bày bán khắp nơi trong cả nước, có khi
còn được xuất khẩu đi nước ngoài, ngoài
ra, các sản phẩm đó còn được bán ở các
- Cửa hàng, quầy lưu niệm, chợ, xuất khẩu nước ngoài,…
Trang 11phiên chợ của người dân ở đồng bằng
Bắc Bộ, chúng ta cùng chuyển sang hoạt
động 4 ( GV chiếu hoạt động và ghi
bảng:)
d Hoạt động 4: Chợ phiên ở đồng bằng
Bắc Bộ: 5 phút
* Hoạt động cả lớp: 1 phút
? Em hiểu thế nào là chợ phiên?
- GV giới thiệu: Cô mời cả lớp cùng xem
video sau để hiểu thế nào là chợ phiên
nhé!
Hoạt động 4: Chợ phiên ở đồng bằng Bắc Bộ
4 Chợ phiên
- Chợ họp vào giờ, ngày tháng nhất
định,…
- Cả lớp đọc thầm nội dung phần 4 sách
giáo khoa
* Kĩ thuật chia sẻ nhóm đôi, hỏi đáp: 3
phút
- Dựa vào thông tin trong clip và nội dung
sách giáo khoa em và bạn sẽ hỏi đáp
trong nhóm bàn 2 phút các nội dung sau:
- Cô mời bạn……….đọc nội dung thảo
luận
- Thời gian thảo luận bắt đầu
- Đã hết thời gian, bạn nào có thể lên
bảng đóng vai “ phóng viên” để phỏng
vấn các bạn về nội dung trên
Quan sát tranh ảnh và dựa nội dung sách giáo khoa, trả lời các câu hỏi sau:
- Các hàng hóa ở chợ phiên là gì?
- Nguồn gốc hàng hóa ở chợ phiên ở đâu?
- Cách bày hàng hóa ở chợ phiên như thế nào?
- Người đi chợ mua bán hàng là người
ở đâu?
- Chào các bạn, tớ là phóng viên đài truyền hình kĩ thuật số, rất vui khi được
Trang 12gặp các bạn.
- ? Bạn hãy cho tớ biết các hàng hóa ở chợ phiên là gì? ( hoa quả, đồ dùng nhà nông, đồ thủ công,…)
-? Nguồn gốc các hàng hóa này từ đâu ra? ( từ các làng nghề thủ công, do người dân tự làm)
- ? Cách bày hàng hóa của họ như thế nào? ( bày sát mặt đất, thường ít có sạp hàng)
- ? Bạn có nhận xét gì về người đi chợ? ( Chủ yếu là dân địa phương, cũng có khách du lịch)
- Tớ cảm ơn bạn
* Hoạt động cả lớp: 1 phút
- ? Cô cảm ơn phần phỏng vấn của
bạn…………., em có nhận xét gì về phần
phỏng vấn của bạn?
- ? Phần trả lời của các bạn thì sao?
- Cô thấy lớp mình, trong thời gian ngắn
mà các bạn vừa thảo luận rất sôi nổi lại
vừa lên trình bày rất tốt Cô khen các bạn
nào
*GV chốt: Chợ phiên là một nét đẹp của
người dân đồng bằng Bắc Bộ, hầu như
địa phương nào cũng có 1 hay nhiều chợ
phiên Đây là nơi người dân trao đổi
những sản phẩm mình làm ra như nông
cụ, ngư cụ, hoa trái, đồ dùng trong nhà,
…Ngày nay chợ phiên không chỉ là nơi
Trang 13mua bán hàng hóa, còn là nơi mà khách
du lịch rất muốn được trải nghiệm nên
trong các phiên chợ ngoài sự có mặt của
người dân địa phương còn có rất nhiều
du khách thập phương
? Em biết chợ phiên nào ở Quảng Ninh?
? Em đã bao giờ được đi chợ phiên chưa?
? Đến các phiên chợ em cần có thái độ thế
nào?
*GV: Đúng rồi, đến chợ phiên chúng ta
không được xả rác bừa bãi, mua hàng
văn minh, lịch sự.
3/ Củng cố, dặn dò: 5 phút
* Trò chơi “ Lật mảnh ghép”
- GV tổ chức chơi lật mảnh ghép, kết quả
trò chơi là ghi nhớ
- GV chiếu ghi nhớ, HS đọc
-? Qua bài học hôm nay, theo em làm thế
nào để phát triển và gìn giữ các làng nghề
thủ công?
- GV liên hệ: các em ạ, sản phẩm của
nghề thủ công chủ yếu làm từ các nguyên
liệu thân thiện với môi trường, chúng ta
nên sử dụng các sản phẩm thủ công
truyền thống thay thế các đồ nhựa để góp
phần bảo vệ môi trường, đồng thời tuyên
truyền với mọi người “ Người Việt dùng
hàng Việt”
? Sau bài học này em mong muốn điều
1 Hoàn thiện câu sau bằng cách điền
từ còn thiếu:
Đồng bằng Bắc Bộ có hàng trăm………….truyền thống.
( nghề thủ công)
2 Người làm nghề thủ công giỏi được gọi là gì?
(Nghệ nhân)
3 Nơi có nghề thủ công phát triển được gọi là gì?
( Làng nghề)
4 Làng lụa Vạn Phúc ở đâu?