Quá trình đó thực hiện trên máy công cuk hay máy cắt kin loại bằng các loại dao tiện, dao phay, dao bào, mũi khoan, đá mài v.v…gọi chung là dao cắt kim loại.. Khi tiện chuyên độ
Trang 11.Gia công bằng máy tiện
Tiện là phương pháp gia công cắt gọt thông dụng nhất Máy tiện chiếm khoảng 40% đến 50% tổng số thiết bị trong phân xưởng gia công cắt gọt bởi vì nó có thê gia công được nhiều bề mặt:
• Mặt tròn xoay ngoài và trong
• Các mặt trụ, côn, hay định hình
• Các loại ren (tam giác, thang, vuông…)
• Mặt phẳng ở mặt đàu hay cắt đứt
Ngoài ra có thê dùng đê khoan lỗ, doa lỗ, mài, thậm chí gia công bề mặt không xoay nhờ các đồ gá…
*Một số phương pháp gia công trên máy tiện
- Tiện trơn: là tiện ngoài và trong một chi tiết có hình trụ tròn dạng trục trơn hay
trục bậc Các bước được tiến hành: chuẩn bị dao; gá vật gia công lên máy; tiện thô (phá) với cấp chính xác 2, độ nhẵn bề mặt 8; tiện tinh cấp chính xác 4-6, độ nhẵn bề mặt 5
- Tiện côn:
• Khi dùng dao rộng bản (a) chỉ tiện đoạn côn có chiều dài ngắn cới góc nghiêng α bất kỳ Dao rộng bản chịu lực lớn và chỉ có bước tiến ngang S chạy tay hay tự động
• Xoay nghiên bàn dao trên một góc α (b): chỉ thích ứng với những chi tiết có chiều dài còn ngắn Góc nghiêng α được tính theo công thức:
Trong đó: D, d: đường kính đầu lớn và đầu nhỏ của đoạn côn
l: chiều dài của đoạn côn
• Đánh lệch ụ đọng (c): lợi dụng độ rơ của ụ động, đánh lệch một đoạn h
Trang 2Trong đó: h:phần lệch tâm.
l:chiều dài phần côn
L: chiều dài tính từ 2 mũi tâm
-Tiện rèn:Tùy vào dạng ren và yêu cầu, người ta sử dụng 3 cách tiến dao khác
nhau
Phương pháp (a) chỉ dùng đê cắt ren nhỏ, 2 lưỡi cùng cắt sẽ chịu lực lớn, nhưng cả
2 mép đều nhẵn
Phương pháp (b), (c) khi ăn dao nghiêng theo một mép, thì chỉ có một lưỡi tham gia cắt, sẽ giảm lục nhưng mép bên phải kèm theo nhẵn bóng Phương pháp này dùng khi cắt thô có kich thước lớn
Các loại ren thường dùng:
-Gia công bề mặt lệch tâm: có 2 phương pháp
• Dùng mũi khoan chống tâm: Trên một đầu phôi khoan 2 lôc tâm trùng với đường trục của mặt lẹch tâm và đườngtrục của ngồng trục Khi gá lỗ tâm I-I
ta gia công mạt lệch tâm 2, khi gá lỗ tâm II-II gia công ngỗng trục 1
Trang 3• Gia công trên mâm cặp: người ta tạo mặt lệch tâm bằng cách đệm một niếng kim loại có chiều dày A nhất định dưới một vấu của mâm cặp Chiều dày A xác định theo công thức:
d: đường kính bề mặt được kẹp chặt
e: khoảng cách lệch tâm
Tiện các bề mặt đặc biệt bằng dao định hình:
2.Gia công bằng máy doa
Doa tinh: cấp chinh xác 2, độ nhẵn bề mặt 7
3.Gia công Cắt gọt
Gia công kim loai bằng cắt gọt là một quá trình cắt đi một lớp kim loại trên bề mặt của phôi đê được chi tiết có hình dáng kích thước, độ chính xác, độ bóng theo yêu cầu kĩ thuật trên bản vẽ Quá trình đó thực hiện trên máy công cuk hay máy cắt kin loại bằng các loại dao tiện, dao phay, dao bào, mũi khoan, đá mài v.v…gọi chung
là dao cắt kim loại
Có thê dùng đê gia công thô, gia công tinh, gia công lần cuối đê đạt độ bóng và độ chính xác cao
*Nguyên lý cắt gọt kim loại:
Chuyên động chính (chuyên động cắt) là chuyên động tạo ra tốc độ cắt Vc Hướng của vectơ tốc độ cắt gọi là hướng cắt
Khi tiện chuyên động chính là chuyên động quay tròn của phôi, hướng cắt là hướng tiếp tuyến với phôi
Trang 4Khi phay, khoan, khoét , doa chuyên động chính là chuyên động quay tròn của dao, hướng cắt tùy thuộc vào đường kính của dao
Khi bào chuyên động chính là chuyên động tịnh tiến của dao bào, hướng cắt trùng với hướng tiến của dao
Chuyên động tiến dao (chạy dao) là chuyên động duy trì cho quá trình cắt diễn ra liên tục nhằm cắt hết bề mặt cần gia công
Chuyên động chạy dao có thê liên tục như khi tiện, khoan, doa hay gián đoạn như bào, xọc Chuyên động tiến dao có tốc độ nhỏ hơn chuyên động cắt Ký hiệu Vs
Khi tiện chuyên động tiến dao dọc hoặc ngang do bàn xe dao (hoặc bàn dao dọc trên) hoặc bàn dao dao ngang thực hiện
Khi phay, bào, mài chuyên động tiến dao do bàn máy thực hiện
Chuyên động chạy dao
Tổng hợp chuyên động cắt Vc và chuyên động tiến dao Vs được gọi là chuyên động tác động Ve Hướng của vectơ Ve gọi là hướng tác động Các chuyên động trên đây tham gia trực tiếp vào quá trình tạo phoi
Chuyên động phụ
Ngoài chuyên động chính còn có các chuyên động phụ như chuyên động tiến dao hướng kính 5, chuyên động lùi dao hướng kính 3, chuyên động lùi dao dọc về
vị trí ban đầu 4 Các chuyên động này nhằm chuẩn bị cho lần cắt tiếp theo do người công nhân thực hiện bằng tay hoặc cho máy chạy tự động
4.Gia công bằng máy phay
a Công dụng
Máy phay dùng phổ biến đê gia công mặt bằng, mặt nghiêng, các loại rãnh cong và phẳng, rãnh then, lỗ, mặt ren, mặt răng, các dạng bề mặt định hình, cắt đứt v.v… Trong sản xuất hàng loạt và hàng khối, phay có thê thay thế cho bào và phần lớn xọc Trong sản xuất đơn chiếc và hàng loạt nhỏ phay có nhiều công dụng, có thê thay thế cho bào-xọc, do dao phay có nhiều lưỡi cùng cắt, tốc độ phay cao và có nhiều biện pháp công nghệ, nên năng suất của phuong pháp cao hơn bào-xọc và giá thành sản phẩm thấp
b Phân loại
- Máy phay vạn năng: là loại có trục chính thẳng đứng hoặc nằm ngang có thê gia công được nhiều dạng bề mặt khác nhau
Trang 5- Máy phay chuyên dùng: chỉ đê gia công một số loại bề mặt nhất định gồm máy phay bánh răng, máy phay ren, phay thùng…
-Máy phay giường: dùng đê gia công đồng thời nhiều bề mạt của chi tiết lớn
Ngoài ra còn các loại máy phay chép hình, máy tổ hợp, máy phay điều khiên theo chương trình số…
6.Gia công Mài
a Khái niệm: mài là một quá trinh nâng cao độ chính xác và độ bóng của chi tiết
gia công Máy mài được dùng đê gia công tinh những chi tiết sau khi gia công chi tiết đó trên máy tiện phay bào
Trang 6b Đặc điểm công nghệ
Máy mài có hai loại chính: Máy mài tròn và máy mài phẳng Ngoài ra còn có các máy khác: máy mài vo tâm, máy mài rãnh, máy mài cắt, máy mài răng…Thường trên máy mài có ụ chi tiết hoặc bàn, trên đó kẹp chi tiết và ụ đá mài, trên đó có trục chính với đá mài Cả hai ụ đều chặt trên bề máy
*Máy mài tròn: có 2 loại, máy mài tròn và máy mài phẳng Trên máy mài trnf chuyên động chính là chuyên động quay cả đá mài, chuyên động ăn dao làdi chuyên của ụ đá dọc trục (ăn dao dọc trục) hoặc di chuyên tịnh tiến theo hướng ngang trục (ăn dao ngang) hoặc chuyên ddngj quay chủa chi tiết (ăn dao vòng) Chuyên động phụ là di chuyên nhanh ụ đá hặc chi tiết v.v…
-Máy mài tròn ngoài: chia thành máy mài tròn thông thường, máy mài tròn vạn năng và máy mài tròn chuyên dùng Dùng mài bề mặt ngoài của chi tiết
-Máy mài tròn trong: chia thành máy mài tròn trong thông dụng, máy mài tròn trong vạn năng, máy mài tròn trong tự động chuyên dùng và máy mài tròn bán tự động Dùng gia công các loại lỗ
*Máy mài phẳng: có hai loại, mài bằng biên đá và mặt đầu Chi tiết được kẹp chặt trên bàn tròn hoặc chữ nhật Dùng gia công mặt bằng phẳng bằng mặt ngoài đá trụ hoặc mặt đầu đá bát, đá cốc, đá chậu
*Máy mài định hình dung mài các bề mặt định hình như mài mặt ren, mặt răng, mài mặt côn, then, then hoa…
*Máy mài chính xác và siêu chính xác kèm tha cac phụ tùng, đò gá, dụng cụ đo như máy nghiền, máy đánh bong, máy mài doa, máy mài siêu chính xác, máy mài thủy lực…
Trang 7*Máy mài tròn không tâm dùng mài mặt trụ ngoài và trong các chi tiết đơn giản, không có bậc với năng suất ca Máy có thê gia cng lien tục, không phải dừng máy
đê gá kẹp
7.Gia công bằng máy bào
a Công dụng:
- Chủ yếu đê gia công mặt phẳng (ngang, đứng, xiên) Gia công rãnh, trục nhiều cạnh, định hình,…
- Gia công bề mặt hẹp và dài hiệu quả
b Phân loại:
* Máy bào ngang: dùng đê gia công nhưng phôi không lớn (<600mm).Bàn máy và phôi di chuyên theo chiều ngang trên mặt bằng của thân máy, còn đầu truouwtj của máy cùng với bàn dao và dao bào đuôi én Hộp tốc độ và cơ cấu Culit dùng đê di chuyên bàn trượt
-Các chuyên động:
• Chuyên động chính: tịnh tiến của dao (nHTK), có thê thực hiện bằng thủy lực hay cơ cấu cu lít
• Chuyên động chạy dao:
+ Chạy dao ngang: của bàn máy mang chi tiết
+Chạy dao đứng: của bàn dao
+Chạy dao gián đoạn, bằng cơ cấu cóc
*Máy bào giường: dùng đê gia công các phôi lớn như thân máy Bàn máy cùng với phôi di chuyên theo chiều dọc (chuyên động chính) còn dao bào kẹp trên giá dao thì di chuyên theo chiều ngang
Trên bào giường cóa thê gia công những phôi dài tới 12 m trên 3 mặt cùng một lúc
Trang 8- Chuyên động chính: tịnh tiến của bàn máy mang chi tiết.
- Chuyên động chạy dao: là chạy dao gián đoạn của các bàn dao
8 Gia công bằng máy xọc
- Là một loại máy bào đứng có đầu máy chuyên động theo chiều thẳng đứng Máy xọc dùng đê gia công trong các lỗ, rãnh, mặt phẳng và mặt định hình của phôi có chiều cao không lớn