Ngôn ngữ học đối chiếu

wo LỜI NÓI ĐẦU Cuốn sách này được biên soạn trên cơ sở một chuyên đề mà chúng lôi giảng dạy trong gần 10 năm qua tại các trường Đại học Sư phạm TP.. Hồ Chí Minh và Đại học Khoa học Huế,

BÙI MẠNH HÙNG

KG

+

| - =

eatin a =

Bùi Mạnh Hùng

NGÔN NGỮ HỌC

ĐỐI CHIẾU

Nhà xuất bản Giáo dục

BÙI MANH HÙNG

Nhà xuất bản Giáo duc tai TP Hd Chi Minh giữ quyền công bố tác phẩm

Mọi tổ chức, cá nhân muốn sử dụng tác phẩm đưới mọi hình thức phải được

sự đồng v của chủ sở hữu quyền tác giả

10-2008/CXB/80-20861/GD Mã số: 7X463M8-CPH

wo

LỜI NÓI ĐẦU

Cuốn sách này được biên soạn trên cơ sở một chuyên đề mà chúng lôi

giảng dạy trong gần 10 năm qua tại các trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí

Minh, Đại học Khoa học xã hội và Nhãn văn (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) và Đại học Khoa học Huế, nhầm mục đích giới thiệu một phân ngành ngôn ngữ học có giả trị ứng dụng cao, được nghiên cứu từ lâu trên thế giới và thu hút được sự chú ý của qiới nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ học ở Việt

Nam trong thời gian gần đây

Đối tượng sử dụng sách chủ yếu là nghiên cứu sinh, học viên cao học

chuyên ngành ngôn ngữ học, sinh viên chuyên ngành ngữ văn nước ngoài, ngữ văn Việt Nam, Việt Nam học ở các trường đại học và cao đẳng Những ai

quan tâm đến ngôn ngữ học nói chung và ngôn ngữ học đối chiếu nói riêng cũng có thể tìm thấy ở cuốn sách này nhiều thông tin bổ ích

Cuốn sách tiếp thu thành quả nghiên cứu đối chiếu các ngôn ngữ từ nhiều khuynh hướng khác nhau trên thế giới cũng như thành quả nghiên cứu của nhiều đồng nghiệp Việt Nam và của bản thân chúng tôi Cứ liệu phân tích trong cuốn sách được lấy từ nhiều ngôn ngữ khác nhau, trong đó chủ yếu là một số ngôn ngữ châu Âu như tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Bulgaria, tiếng Pháp và một số ngôn ngữ châu Á như tiếng Việt, tiếng Hàn

Nhân dịp cuốn sách được ra mắt bạn đọc, chúng tôi xin lỗ lòng thành kinh trí ân cố Phó giáo sư Cao Xuân Hạo, người thầy mà chúng lôi chịu ảnh

hưởng nhiều nhất trong học thuật Nhiều thành quà nghiên cứu và giảng dạy của chúng tôi có được nhờ sự ảnh hưởng đó, tuy phần mà chúng tôi học

duoc kha it di so với tất cả những gì đáng phải học từ ông Đây là công trình đầu tiên trong 10 năm qua của chúng tôi không được ông đọc toàn bộ bản

thdo và góp ý trước khí in Có thể vì vậy mà nhiều kiến giải trong cuốn sách

sẽ kém sâu sắc hơn và thiếu sót sẽ nhiều hơn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các nhà nghiên cứu Vũ Lộc, Nguyễn Đức Dương, PGS.TS Hoàng Dũng, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp đã đọc bản

4 BÙI MẠNH HÙNG thảo và đóng góp nhiều ÿ kiến bổ ích, nhờ đó mà cuốn sách có được nội

dụng và hình thúc trình bày hoàn thiện hơn

Chúng tôi cũng xin cảm ơn các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh

viên đã học qua chuyên đề ngôn ngữ học đối chiếu của chúng lôi trong

những năm qua với lòng yêu thích và dành cho người dạy nhiều tình cảm quý

mến và sự cổ vũ Nếu có ai chưa thật hứng thủ thì chẳng qua vì chủng tôi

chưa làm cho môn học này đến với người học với đẩy đủ sự thú vị vốn có của nó mà thôi

Trong quá trình biên soạn và chuẩn bị xuất bản cuốn sách, chúng tôi nhận được nhiều sự khích lệ, giúp đồ và góp ý của các anh Bùi Tất Tươm và Trần Thanh Bình ở Nhà xuất bản Giáo dục Nhân đây, cho phép lôi gửi đến

các anh lời cảm ơn trân trọng

Tuy đã rất cố gắng nhưng chúng tôi không nghĩ rằng cuốn sách này

không có sai sói Vì vậy chúng lôi thành thật mong nhận được từ quý độc giả những góp ý chân tình

Tác giả

11

1.2

1.3

1.4

2.1

22

MỤC LỤC

Chương 1 Ngôn ngữ học đối chiếu : những nét tổng quát

Ngôn ngữ học đối chiếu là gì ?

Lược sử quá trình hình thành và phát triển của

ngôn ngữ học đối chiếu

Chương 2

Phạm vi ứng dựng của ngôn ngữ học đối chiếu

Những ứng dụng về phương diện lí thuyết

Ngồn ngữ học đối chiếu và ngôn ngữ học đại cương

Ngôn ngữ học đối chiếu và loại hình học

Ngôn ngữ học đối chiếu và việc miêu tả ngôn ngữ

Ngôn ngữ học đối chiếu và những lĩnh vực nghiên cứu

1í thuyết khác

Những ứng dụng về phương diện thực tiễn

Ngôn ngữ học đối chiếu và lĩnh vực dạy học ngoại ngữ

Ngòn ngữ học đối chiếu và những lĩnh vực ứng dụng khác

Ngôn ngữ học đối chiếu lí thuyết và ngôn ngữ học

đối chiếu ứng dụng

Chương 3

Cơ sở của việc nghiên cứu đối chiếu các ngôn ngữ

So sánh và các kiểu so sánh

Khái niệm ferlium comparationis

Các kiểu teriium comparationis trong nghiên cứu đối chiếu

các ngôn ngữ

trang

28

29

29

32

35

97

39

39

84

89

94

94

97

101

6 BÙI MẠNH HÙNG

Chương 4 Các nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu đối chiếu

các ngôn ngữ

1 Các nguyên tắc nghiên cứu đối chiếu các ngôn ngữ

2 Phương pháp nghiên cứu đối chiếu các ngôn ngữ

2.1 Khái quát

2.2 Phạm vi đối chiếu

2.3 Các bước phân tích đối chiếu

2.4 Những cách tiếp cận cơ bản trong nghiên cứu đối chiếu

các ngôn ngữ

2.5 Ngôn ngữ học khối liệu và những nét mới trong phương pháp

nghiên cứu đối chiếu

Chương 5

Các bình diện nghiên cứu đối chiếu

Nghiên cứu đối chiếu về ngữ âm

Nghiên cứu đối chiếu về từ vựng

Nghiên cứu đối chiếu về ngữ pháp

Nghiên cứu đối chiếu về ngữ dựng và các bình diện khác

Chương 6 Một số thử nghiệm phân tích đối chiếu

(trên cứ liệu tiếng Bulgaria và tiếng Việt)

1 Phân tích đối chiếu các phương tiện biểu thị vai người nói trong

tiếng Bulgaria và tiếng Việt

2 Hô ngữ (trên cử liệu tiếng Việt và tiếng Bulgaria)

Bảng thuật ngữ đối chiếu Việt - Anh

Tài liệu tham khảo

181,

134

147

147

150

151

160

169

179

179

194

204

217

236

236

242

256 272