Cac giai doan phat trien cua tre.PDF

Cac giai doan phat trien cua tre.PDF

MU ÅC LU ÅC

CẤC GIAI ÀOẨN PHẤT TRIÏÍN TÊM LYÁ CUÃA TRỄ 4

Têm lyá trễ trûúác vâ sau khi sinh 5

Nuå cûúâi hôa nhêåp xậ hưåi 8

Con bẩn vâ phong cấch riïng cuãa bế 9

Tịm hiïíu têm lyá trễ em 10

Têm lyá lûáa tuưíi êëu nhi (1 - 3 tuưíi) 12

Têm lyá lûáa tuưíi nhi àưìng (3 - 7 tuưíi) 14

Têm lyá lûáa tuưíi thiïëu nhi (7 - 11 tuưíi) 16

Têm lyá trễ khi cha mể ly hưn 22

Thuá nuưi 24

Chûáng suy nhûúåc 26

CẤC GIAI ÀOẨN PHẤT TRIÏÍN SINH LYÁ CUÃA TRỄ 28

Nhûäng dêëu hiïåu cẫnh bấo trễ chêåm phất triïín 29

Trùỉc nghiïåm: Bẩn biïët gị vïì sûå phất triïín cuãa trễ? 33

Àấp ấn trùỉc nghiïåm kiïën thûác vïì sûå phất triïín cuãa bế 37

Con tưi bõ luân û? 42

Laâm sao biïët chùæc rùçng con töi phaát triïín bònh thûúâng? 43

Giai àoaån tûå chùm soác baãn thên 45

Sau àoá treã phaát triïín thïë naâo? 47

Ngön ngûä trong nùm àêìu tiïn 49

Khaã nùng tûå chùm soác úã tuöíi têåp ài 50

Giuáp àúä beá trong tûâng giai àoaån phaát triïín 54

Sûå phaát triïín cuãa treã 12 thaáng tuöíi 59

Con töi coá phaát triïín bònh thûúâng khöng? 62

Phaát triïín têm thêìn vêån àöång chung 64

SÛÅ PHAÁT TRIÏÍN CUÃA TREÃ 67

Phaãn xaå kyâ diïåu cuãa treã sú sinh 68

Sûå phaát triïín cuãa treã tûâ 25 àïën 30 thaáng tuöíi 70

Sûå phaát triïín cuãa treã tûâ 13 àïën 18 thaáng tuöíi 72

Sûå phaát triïín cuãa treã tûâ 31 àïën 36 thaáng tuöíi 74

Sûå phaát triïín cuãa treã tûâ 19 àïën 24 thaáng tuöíi 76

Giai àoaån 00 - 12 thaáng: giuáp vêån àöång baân tay 79

Laâm sao àïí treã mau lúán 82

Sûå phaát triïín cuãa treã têåp ài (Treã 13 thaáng tuöíi) 86

Sûå phaát triïín cuãa treã 14 thaáng tuöíi 88

Sûå phaát triïín cuãa treã 15 thaáng tuöíi 90

Sûå phaát triïín cuãa treã 16 thaáng tuöíi 92

BIÏÍU ÀÖÌ TÙNG TRÛÚÃNG 94

CAÁC GIAI ÀOAÅN PHAÁT TRIÏÍN NÙNG KHIÏËU CUAÃ TREÃã 95

Giuáp treã coá khiïëu giaãm cùng thùèng 96

Con töi bõ chïị nhaơo vò quaâ thöng minh 98

Hònh nhû con baơn coâ nùng khiïịu? 100

5 - 8 tuöíi bõ choơc gheơo vò thöng minh quaâ 103

Giuâp treê coâ khiïịu hoơc töịt úê trûúđng 105

Lađm thïị nađo ăïí giuâp treê coâ nùng khiïịu tiïịn böơ thïm ngoađi giúđ hoơc úê trûúđng? 107

Lađm gò khi con coâ nùng khiïịu? 109

Lađm thïị nađo ăïí giuâp treê hođa mònh vađo trûúđng hoơc? 111

Möơt ặâa treê coâ khiïịu nghôa lađ gò? 112

Con baơn coâ khiïịu khöng? 113

Nhađ trûúđng xûê lyâ trûúđng húơp treê em coâ khiïịu nhû thïị nađo? 115

Lađm gò ăïí giuâp treê coâ khiïịu? 116

Díịu hiïơu coâ khiïịu cuêa treê 5 - 8 tuöíi 117

Kiïím tra nùng khiïịu cuêa treê 119

Con baơn ăïịn tuöíi ăi hoơc chûa? 121

CAÁC GIA I ÀO AÅN PH AÁT TR IÏÍN TÊM LYÁ TREÃ

EM

Tím lyâ treê trûúâc vađ sau khi sinh

Trong thúđi kyđ mang thai, bađ meơ traânh lo íu, thíịt voơng Nhû thïị, beâ ra ăúđi múâi khoeê maơnh, khöng bõ röịi loaơn tím lyâ Trûúâc khi ra ăúđi, beâ vađ meơ lađ möơt khöịi thöịng nhíịt Beâ cuđng ùn, cuđng nguê, cuđng coâ nhûông caêm xuâc thay ăöíi giöịng meơ Nïịu trong thúđi kyđ mang thai, ngûúđi meơ thûúđng buöìn baô, lo íu, ặâa beâ sinh ra coâ thïí gùơp nhûông víịn ăïì tím lyâ nhû quaâ hiïịu ăöơng, thuơ ăöơng hoùơc nùơng hún coâ thïí díîn ăïịn tûơ kyê ríịt cao

Trong buơng meơ Beâ coâ khaê nùng gò?

- Khaê nùng nghe: Tûđ 6 thaâng, trong buơng meơ, beâ ăaô coâ thïí nghe ặúơc tiïịng noâi, nhõp tim cuêa meơ cuôngnhû ím thanh bïn ngoađi

Nhûông thûơc ngiïơm cuêa caâc nhađ tím lyâ Phaâp cho thíịy, ngay tûđ khi múâi ra ăúđi, ặâa beâ ăaô cûê ăöơng ăaâp ûâng vúâi tiïịng goơi cuêa meơ Vúâi gioơng ngûúđi khaâc, beâ nùìm ýn

Taơi Nhíơt Baên coâ cuöơc thûê nghiïơm vúâi nhûông treê söịng gíìn sín bay Sau khi ra ăúđi, beâ víîn nguê ýn khi coâ tiïịng öìn cuêa maây bay trong khi nhûông treê khaâc giíơt mònh thûâc díơy

Ăöịi vúâi treê sinh non, hiïơn nay, ngûúđi ta thûúđng aâp duơng phûúng phaâp kang-gu-ru, íịp beâ trûúâc ngûơc Caâch nađy töịt hún löìng íịp, giaêm tyê lïơ tûê vong do nhiïîm truđng

Vïì mùơt tím lyâ, beâ ặúơc tiïịp xuâc trûơc tiïịp vúâi da thõt meơ, nghe nhûông ím thanh quen thuöơc tûđ luâc trong buơng meơ nhû: nhõp tim, ím sùưc, gioơng noâi cuêa meơ

- Khaê nùng nhòn: Thõ giaâc lađ cú quan xuíịt hiïơn ríịt súâm Khi kñch thñch aânh saâng, beâ nhùưm mùưt laơi

- Võ giaâc: Khi meơ ùn thûâc ùn ngoơt nhiïìu, khaê nùng nuöịt cuêa beâ tùng lïn Vúâi chíịt mùơn thò ngûúơc laơi

- Xuâc giaâc: Beâ coâ khaê nùng xaâc nhíơn ăau ăúân khi bõ kñch thñch

Sau khi ra ăúđi - Gia ằnh coâ vai trođ gò?

Sau khi ra ăúđi, nhûông giaâc quan nađy cađng phaât triïín Cuđng vúâi hïơ thíìn kinh, beâ coâ thïm cú quan khûâu giaâc Vò thïị, khi gùơp muđi khöng thñch, beâ quay mùơt ăi

Caâch cho con buâ: Töịt nhíịt, nïn cho beâ buâ sûôa meơ Khi cho buâ, ngûúđi meơ phaêi thoaâi maâi vïì tím lyâ, chó nghô vïì con Tû thïị phaêi thoaêi maâi, khöng eâp beâ buâ Nïịu beâ oơc, ngûng cho buâ ngay, öm beâ vađo lođng vöî vïì, vuöịt ve

Trao ăöíi bùìng mùưt: Trong khi chùm soâc, nhòn thùỉng vađo mùưt beâ Trao ăöíi qua gioơng noâi: Thûúđng xuýn noâi chuýơn vúâi beâ, gioơng chíơm, ím ăiïơu dõu dađng Beâ seô duđng tiïịng khoâc cuêa mònh ăïí traê lúđi meơ Meơ cöị gùưng hiïíu ặúơc nhûông ýu cíìu cuêa beâ

Tuy nhiïn, ngûúđi meơ cíìn lûu yâ: beâ khoâc do nhiïìu nguýn nhín (do ăoâi buơng, giíơn húđn, íịm ûâ, giaê vúđ, bïơnh )

Thúđi gian gíìn guôi sau sinh: Luâc úê trong buơng meơ, beâ ặúơc meơ lađm höơ tíịt caê: tûđ ùn, uöịng, uê íịm, giûô an toađn

Khi ra ăúđi, beâ bõ taâch khoêi meơ Vïì mùơt sinh hoơc, ăíy lađ cuâ söịc tím lyâ ăíìu tiïn cuêa beâ Vò thïị, thúđi gian gíìn guôi cuêa meơ vúâi beâ sú sinh ríịt quan troơng, ñt nhíịt lađ 4-6 thaâng ăíìu ăúđi Nïịu meơ quaâ bíơn, nïn thu xïịp vùưng mùơt trong thúđi gian beâ nguê hoùơc cöị gùưng úê bïn con sau giúđ lađm viïơc

Vai trođ cuêa böị vađ gia ằnh: Sûơ coâ mùơt thûúđng xuýn, ăöơng viïn,

an uêi cuêa böị seô giuâp cho meơ ýn tím, öín ắnh vïì tím lyâ

Trong giai ăoaơn sú sinh, ngûúđi böị coâ aênh hûúêng giaân tiïịp ăïịn beâ thöng qua ngûúđi meơ

Chuâng ta ăïìu biïịt rùìng, beâ lađ möơt caâ nhín ăöơc líơp Ăïí giuâp beâ phaât triïín tím lyâ töịt, böị meơ phaêi ặúơc trang bõ nhûông kiïịn thûâc cú

baên vïì tím lyâ, traânh nhûông phiïìn nhiïîu khoâng ăaâng coâ ăöịi vúâi ặâa con thín ýu cuêa mònh

Maâch baơn: Kiïím tra tím lyâ beâ taơi:

- Khoa Tím lyâ Treê em, Bïơnh viïơn Nhi ăöìng II, 14 Lyâ Tûơ Troơng, Q1, TPHCM

- Viïơn Nhi, Laâng Thûúơng, Hađ Nöơi

(Chi phñ tuđy loaơi trõ liïơu)

Nuå cûúâi hôa nhêåp xậ hưåi

Nuå cûúâi àêìu tiïn cuãa bế mang lẩi niïìm hẩnh phuác vư búâ cho nhûäng ngûúâi buưíi àêìu lâm cha mể Sau nhûäng tuêìn bế khốc, nguã, vâ phất triïín khấ nhanh, bưỵng nhiïn em bế nhịn bẩn vâ mĩm cûúâi vúái ấnh mùỉt trong sấng Àưëi vúái bế, àêy chđnh lâ khúãi àiïím cuãa sûå hôa nhêåp xậ hưåi Àưëi vúái mưåt sưë cha mể, àậ kiïåt sûác vị nhûäng àïm thûác trùỉng vâ têët bêåt suưët ngây chùm sốc bế thị nuå cûúâi àêìu tiïn cuãa bế lâm cho hổ cẫm àưång vư cuâng vâ àố lâ luác tịnh yïu thûúng dânh cho bế trân ngêåp trong lông

Khi nâo bế cûúâi?

Nuå cûúâi hoâ nhêåp thûúâng xuêët hiïån khoẫng giûäa tuêìn thûá tû vâ tuêìn thûá sấu Trûúác khoẫng thúâi gian nây, àưi luác bẩn cố cẫm giấc lâ bế cûúâi nhûng àố chĩ lâ nhûäng nuå cûúâi khưng cố chuã yá do bế no sûäa hay ài tiïíu Nuå cûúâi thûåc sûå cuãa bế lâ khi chuáng cûúâi to hún vâ lêu hún nuå cûúâi thoấng qua cuãa bế luác múái sinh, mưåt àùåc àiïím àïí nhêån

ra lâ ấnh mùỉt cuãa trễ lanh lúåi vâ nhịn thùèng vâo bẩn khi nố cûúâi Àêìu tiïn trễ sệ cûúâi vúái bêët kyâ ngûúâi quen hay ngûúâi lẩ – mĩm cûúâi vúái cẫ cấi mùåt nẩ nhùn nhố Sau mưåt vâi thấng, bế chĩ cûúâi vúái nhûäng ngûúâi mâ chuáng biïët vâ khưng cố phẫn ûáng vúái nhûäng khuưn mùåt mâ chuáng cẫm thêëy khưng quen

Àïí trễ cûúâi nhiïìu hún

Cấch dïỵ nhêët àïí khuyïën khđch cho bế cûúâi lâ hậy nhịn bế êu yïëm vâ cûúâi vúái bế Khuưn mùåt êëm ấp vâ thên thûúng cuãa bẩn sệ lâm cho bế an lông vâ vui vễ mĩm cûúâi

Con baơn vađ phong caâch riïng cuêa beâ

Lađ cha meơ, chuâng ta nïn quan saât vađ lùưng nghe phong caâch riïng cuêa con mònh Khöng nïn so saânh tñnh caâch con mònh vúâi nhûông beâ khaâc

Muơc ăñch chñnh cuêa viïơc thöng hiïíu caâc suy nghô cuông nhû caâc phaên ûâng cuêa beâ khi beâ diïîn ăaơt yâ mònh lađ giuâp ngûúđi lúân nhíơn biïịt caâ tñnh cuêa em beâ ăoâ Thíơt tuýơt vúđi khi hiïíu ặúơc con mònh nhíơn thûâc möi trûúđng xung quanh nhû thïị nađo vađ caâch beâ phaên ûâng laơi caâc taâc nhín kñch thñch xung quanh beâ ra sao Ăíy lađ bûúâc ăíìu quan troơng giuâp baơn hiïíu ặúơc caâ tñnh cuêa beâ Sûơ thöng hiïíu nađy múê ra möơt caânh cûêa cho baơn thíịy roô tñnh caâch cuêa con mònh sau nađy

Möîi beâ ăođi hoêi möîi caâch döî dađnh khaâc nhau vađ cuông phaên ûâng khaâc nhau khi ăoâi hoùơc caêm thíịy khoâ chõu Möîi beâ phaên ûâng laơi sûơ thay ăöíi nhiïơt ăöơ möơt caâch khaâc nhau, vađ caâch tûđng beâ ăöịi xûê vađ tûúng taâc vúâi ngûúđi sùn soâc mònh cuông khaâc nhau Baơn khöng nïn so saânh tñnh caâch cuêa con mònh vúâi nhûông ặâa treê khaâc Töịt hún, chuâng

ta nïn quan saât, lùưng nghe phong caâch riïng biïơt cuêa con mònh Coâ thïí theo doôi caâ tñnh nađy ngay tûđ nhûông tuíìn lïî ăíìu tiïn sau khi beâ chađo ăúđi Beâ nhu mò, tríìm tônh hay söi nöíi hoaơt baât? Trûúâc sûơ kiïơn múâi, vñ duơ nhû líìn ăíìu tiïn ặúơc tùưm, beâ coâ nhuât nhaât khöng? Hoùơc beâ coâ thñch thuâ trûúâc sûơ kiïơn múâi meê ăoâ? Cađng lûu yâ nhûông díịu hiïơu nađy cuêa beâ, baơn seô biïịt roô caâc ûâng xûê thñch húơp vúâi caâ tñnh riïng cuêa beâ Cađng chùm chuâ lùưng nghe, baơn seô cađng ăoaân trûúâc ặúơc nhiïìu caâch ûâng xûê cuêa beâ trong nhûông thaâng ngađy sùưp túâi vađ trong tûúng lai sau nađy

Muöịn biïịt thïm chi tiïịt, haôy lađm trùưc nghiïơm cho con baơn

Tòm hiïíu tím lyâ treê em

Tím lyâ hoơc lađ möơt khoa hoơc tòm hiïíu vïì yâ thûâc con ngûúđi ăïí biïịt mònh biïịt ngûúđi, biïịt ûâng xûê cho húơp tònh húơp lyâ, biïịt söịng möơt caâch hađi hođa vađ sung maôn, ăïí trûúêng thađnh töịt ăeơp, tûúng ûâng vúâi tûđng lûâa tuöíi, vađ traânh ặúơc nhûông thíịt baơi trïn ặúđng ăúđi

Ăoâ lađ möơt khoa hoơc vïì con ngûúđi vúâi nhûông suy tû vađ hađnh ăöơng, caêm nhíơn vađ tûúng taâc, bïn trong vađ bïn ngoađi, chiïìu síu vađ chiïìu röơng Tíịt caê ăïìu ặúơc quan saât, mö taê vađ giaêi thñch, ăöịi chiïịu vúâi thûơc tïị kinh nghiïơm chung cuêa xaô höơi, cuêa nhín loaơi

Tûđ líu, trïn thïị giúâi, khoa Tím lyâ hoơc ăaô phaât triïín, cuêng cöị vađ ăem laơi nhiïìu kïịt quaê to lúân cho híìu nhû tíịt caê caâc ngađnh khoa hoơc xaô höơi vađ tûơ nhiïn cuêa nhín loaơi Tím lyâ hoơc ặúơc ắnh nghôa nhiïìu caâch ăïí chuâng ta coâ thïí thíịu ăaâo ặúơc hïịt moơi khña caơnh nhû trïn Nhû thïị, tím lyâ chñnh lađ cuöơc söịng con ngûúđi vúâi muön hònh muön daơng, ăíìy bñ nhiïơm, ríịt khoâ khaâm phaâ vađ khöng bao giúđ coâ thïí hiïíu cho troơn veơn, búêi ăöịi tûúơng cuêa noâ lađ con ngûúđi, luön chuýín biïịn, lúân lïn vađ triïín núê vïì thín xaâc líîn tinh thíìn

Tòm hiïíu tím lyâ treê em:

Trong chûđng mûơc cuêa víịn ăïì giaâo duơc thanh thiïịu niïn vađ thiïịu nhi, caâc nhađ sû phaơm vađ giaâo duơc cuông seô khöng thïí nađo boê qua, khöng tòm hiïíu khoa Tím lyâ hoơc ăùơc biïơt ăöịi vúâi tûđng lûâa tuöíi caâc em

Chuâng ta seô líìn lûúơt nghiïn cûâu dûơa vađo nhûông thađnh quaê quyâ giaâ, tñch luôy tûđ bao thúđi, cuêa bao ngûúđi cuông nhû chñnh caâc neât ăùơc thuđ truýìn thöịng cuêa dín töơc Viïơt Nam chuâng ta nûôa

Ngoađi ra, möîi ngûúđi chuâng ta cuông nïn ăöịi chiïịu laơi vúâi chñnh kinh nghiïơm thúđi thú íịu vađ niïn thiïịu cuêa mònh, nhûông gò mònh ăaô

bõ gaânh chõu thiïơt thođi, cuông nhû nhûông gò mònh ăaô may mùưn ặúơc ăoân nhíơn

Xin haôy luön nhúâ: baên thín möîi ngûúđi chuâng ta ăïìu tûđng lađ möơt ặâa treê nhoê Víơy, xin ặđng biïịn caâc treê nhoê höm nay thađnh “nhûông öng cuơ non”, caâc “bađ thaânh nhoê”, nghôa lađ bùưt caâc em phaêi ríơp khuön vïì tím lyâ vađ luín lyâ theo kiïíu ngûúđi lúân, möơt ăiïìu mađ ngađy xûa chñnh chuâng ta ăaô bûơc böơi khoâ chõu vađ ím thíìm ăïì khaâng möîi khi bõ aâp ăùơt!

Baơn coâ thïí líìn lûúơt tòm hiïíu tím lyâ caâc em úê tûđng ăöơ tuöíi thïí lyâ

Tím lyâ lûâa tuöíi íịu nhi (1 - 3 tuöíi)

Trong thûơc tïị, úê ăöơ tuöíi nađy, caâc em víîn cođn hoađn toađn thuöơc vađo vođng tay chùm soâc vađ giaâo duơc cuêa böị meơ vađ anh chõ trong gia ằnh caâc em Thïị nhûng, nïịu con baơn ăaô qua tuöíi nađy mađ ăïịn bíy giúđ baơn múâi quan tím thò víîn cíìn nghiïn cûâu thíịu ăaâo giai ăoaơn nađy ăïí coâ thïí hiïíu ặúơc caâc diïîn biïịn tím lyâ núi chaâu beâ Núi möîi möơt con ngûúđi luön coâ sûơ phaât triïín liïn tuơc tûđ ăöơ tuöíi nađy sang ăöơ tuöíi khaâc, caâi trûúâc lađm tiïìn ăïì cho caâi sau kïị thûđa

Vúâi lûâa tuöíi íịu nhi: Caâc nhađ chuýn mön goơi giai ăoaơn tím lyâ nađy lađ Premieđre Enfance, búêi tûđ ăíy, ặâa beâ bùưt ăíìu “thöi nöi”, líîm chíîm tíơp ăi nhûông bûúâc ăíìu ăúđi, ặa tay súđ nùưm bíịt cûâ víơt gò nùìm trong tíìm tay, doôi mùưt khaâm phaâ nhûông khung caênh tûúng ăöịi xa hún vađ hoađn toađn múâi laơ, phaơm vi tûúng quan tiïịp xuâc vúâi ngûúđi khaâc cuông röơng hún chûâ khöng chó dûđng laơi núi vođng tay ngûúđi meơ Do víơy, cíìn chuíín bõ cho beâ möơt khöng gian vađ möi trûúđng an toađn, khoaâng ăaông, khöng ö nhiïîm vïì tiïịng ăöơng vađ khñ thúê, coâ nhiïìu ăöì víơt trođn trônh, dïî thûúng, nhiïìu mađu sùưc hađi hođa mađ híịp díîn

Ngoađi ra, bíìu khñ tûúng quan chung quanh phaêi nhíịt thiïịt lađ sûơ tròu mïịn, ýu thûúng, haơnh phuâc Giíịc nguê cuêa caâc em coâ thïí ặúơc níng niu bùìng ím nhaơc, nhíịt lađ nhûông ăiïơu ru húđi dín gian Viïơt Nam vađ nhaơc cöí ăiïín ïm dõu cuêa Tíy phûúng

Toâm laơi, ăíy lađ thúđi kyđ cuêa nhûông giaâc ăöơng (sensori motrice) múê ra cho caâc em nhûông tiïịp xuâc víơt chíịt vađ nhûông tûúng quan nhín

võ, chuê ýịu dûơa vađo nguô giaâc (nhòn, nghe, ngûêi, nïịm, súđ) vûúơt tröơi hún hùỉn giai ăoaơn beâ cođn nùìm trong nöi hoùơc ặúơc böìng ùĩm trïn tay cuêa ngûúđi lúân

Cuông cíìn phaêi nhòn nhíơn rùìng: ăiïìu gò ăaô lađ khúêi ăíìu thò tíịt ýịu seô lađ nïìn taêng hïịt sûâc quan troơng cho tûúng lai Ngay trûúâc lûâa tuöíi íịu nhi nađy, caâc nhađ chuýn mön ăang múê ra möơt giai ăoaơn ngûúơc vïì thúđi kyđ ặâa beâ cođn nùìm trong buơng meơ ăïí khúêi sûơ viïơc giaâo duơc möơt caâch giaân tiïịp bùìng khoa Thai Giaâo

Tím lyâ lûâa tuöíi nhi ăöìng (3 - 7 tuöíi)

Bûúâc vađo giai ăoaơn nađy, caâc nhađ chuýn mön goơi lađ giai ăoaơn Deuxieđme Enfance, búêi caâc em coâ thïí ăaô ặúơc gûêi vađo nhađ treê, vûúđn treê vađ sau ăoâ bùưt ăíìu vađo caâc lúâp míîu giaâo: míìm, chöìi, laâ

Taơi caâc nûúâc tiïn tiïịn, phong trađo Hûúâng Ăaơo múâi ăíy ăaô thïm ngađnh Nhi, ăùơt trûúâc caâc ngađnh ÍỊu, Thiïịu, Kha, Traâng vöịn ăaô coâ tûđ líu Riïng úê Viïơt Nam, viïơc thûê nghiïơm ngađnh Nhi cuông ăaô ặúơc khúêi sûơ

Viïơc súâm ặa caâc em ăïịn trûúđng, cho sinh hoaơt tíơp thïí , gaơt ra ngoađi lyâ do khöng ăaâng khuýịn khñch lađ böị meơ caâc em chó muöịn ăuđn cho xaô höơi phaêi lo thay ăïí mònh cođn raênh tay lađm ùn vađ giaêi trñ, thò phûúng caâch nađy coâ nhûông giaâ trõ tñch cûơc Ăíy lađ dõp ăïí caâc em ặúơc múê röơng tiïịp xuâc nhiïìu hún nûôa vúâi thïị giúâi chung quanh muön mađu muön veê, ăöìng thúđi caâc em ặúơc caâc cö baêo míîu, caâc thíìy cö giaâo míîu giaâo coâ lûúng tím tíơp tađnh cho caâc em möơt söị nhûông ặâc tñnh, nhûông thoâi quen, tíơp quaân töịt

Thïị nhûng, ngoađi thúđi gian ăi nhađ treê hoùơc míîu giaâo, thò khöng gian, thúđi gian vađ bíìu khñ söịng chñnh ýịu cuêa caâc em víîn lađ gia ằnh Ăíy lađ thúđi kyđ caâc em phaêi traêi qua möơt cún khuêng hoaêng tím lyâ tûúng ăöịi nheơ nhađng ăïí tûơ cuêng cöị caâi Töi (le Moi) cuêa mònh

- Caâc em bùưt ăíìu yâ thûâc ặúơc rùìng mònh coâ thïí cûúông chöịng laơi tíịt caê nhûông gò xem ra ngûúđi lúân muöịn aâp ăùơt lïn tûơ do cuêa mònh Sau möơt ăöi líìn thađnh cöng, caâc em seô tòm caâch tíơn duơng khaê nùng nađy, sao cho coâ lúơi nhíịt cho baên thín, khöng cíìn quan tím rùìng ăiïìu ăoâ coâ lúơi hay coâ haơi cho mònh vađ cho ngûúđi khaâc

- Trñ khön cuêa caâc em chuýín díìn tûđ chöî tiïìn quan niïơm (preâcon-ceptuelle) cođn khaâ mú höì, sang thïị trûơc giaâc (intituive) möơt caâch cuơ thïí

- Cuông trong giai ăoaơn nađy, caâc em thûúđng tûơ tòm hiïíu hoùơc ăùơt

ra cho ngûúđi lúân nhûông cíu hoêi “taơi sao” coâ chuê yâ vuơ lúơi (utilitaire) vađ coâ chuê ăñch (finaliste) rùìng ăiïìu ăoâ, caâi ăoâ “ăïí lađm gò víơy”

- Do víơy, ngûúđi lúân cíìn kiïn nhíîn ăïí traê lúđi caâc cíu hoêi loaơi nađy, ăöìng thúđi hûúâng caâc em ăïịn nhûông khaâi niïơm búât võ kyê vuơ lúơi cho baên thín Cuông ặđng nïn trònh bađy víịn ăïì quaâ síu xa phûâc taơp khiïịn caâc em ăím ra luâng tuâng, naên chñ hoùơc bõ ngöơ nhíơn tai haơi vïì líu vïì dađi

Ăöịi vúâi lûâa tuöíi nađy, nhûông chuýịn ăi daơo cöng viïn, nghó maât giûôa thiïn nhiïn bao la trong lađnh lađ nhûông dõp giuâp caâc em múê röơng tím tònh vađ oâc tođ mođ ăïịn nhûông khaâi niïơm töịt lađnh, ăeơp ăeô, dïî thûúng Ím nhaơc cöí ăiïín hoùơc hođa tíịu cuông giuâp möơt phíìn quan troơng ăïí giuâp caâc em hònh thađnh sûơ nhín aâi dõu dađng

Vïì mùơt sinh hoaơt, caâc em bùưt chûúâc ngûúđi lúân ríịt nhanh, cöơng thïm trñ tûúêng tûúơng ăang hònh thađnh khaâ phong phuâ ăïí tûơ bađy ra caâc trođ chúi nhû: xíy nhađ, níịu bïịp, doơn hađng, ru buâp bï, vađ coâ thïí cûâ thïị mađ chúi möơt mònh ríịt líu, ngađy nađy qua ngađy kia khöng biïịt chaân

Vïì mùơt tön giaâo, caâc cíu truýơn cöí tñch giûô möơt vai trođ quan troơng Caâc tñnh caâch nhín aâi, thíơt thađ, hiïịu thaêo núi caâc nhín víơt traơc tuöíi caâc em seô ăùơc biïơt ặúơc ghi síu trong tiïìm thûâc, díìn díìn múê

ra cho tñnh caâch tön giaâo hûúâng thûúơng nïịu ngûúđi lúân biïịt giuâp ăúô caâc em

Tím lyâ lûâa tuöíi thiïịu nhi (7 - 11 tuöíi)

Thiïịu nhi lađ giai ăoaơn mađ caâc nhađ chuýn mön goơi lađ Troisieđme Enfance, lûâa tuöíi bùưt ăíìu theo hoơc Tiïíu hoơc, hoùơc cođn goơi lađ Phöí thöng cú súê cíịp 1 Ăíy cuông lađ lûâa tuöíi mađ nhûông ai thíơt sûơ muöịn díịn thín trúê thađnh ngûúđi cöơng taâc míơt thiïịt vúâi gia ằnh caâc em ăïí chùm lo viïơc giaâo duơc cho caâc em, nhíịt lađ cha meơ vađ caâc thíìy cö giaâo, ríịt cíìn quan tím tòm hiïíu

Do víơy, chuâng ta seô xem xeât víịn ăïì chi tiïịt vađ síu xa hún vúâi tûđng ăùơc ăiïím cuêa lûâa tuöíi nađy:

1 Caâc em mang ăíơm mùơc caêm Edipe:

Tûơ bíím sinh, caâc em ăaô mang mùơc caêm Edipe ( le complexe d’Edipe ) Thíìn thoaơi Hy-laơp kïí rùìng: Edipe, do cuöơc ăúđi oan nghiïơt ặa ăííy, ăaô ngöơ saât cha mònh lađ Laios ăïí lïn ngöi vua vađ cûúâi luön meơ lađ Jocaste lađm hoađng híơu Caâc nhađ Tím lyâ hoơc mûúơn ăiïín tñch nađy ăïí diïîn taê hiïơn tûúơng tím lyâ bíím sinh phöí biïịn núi lûâa tuöíi thiïịu nhi

Caâc em luön tòm sûơ gíìn guôi, ýu thûúng, chiïìu chuöơng cuêa ngûúđi lúân khaâc phaâi: beâ gaâi gíìn böị mađ xa meơ, cođn beâ trai laơi gíìn meơ

xa böị Ăíy khöng phaêi lađ möơt töơi löîi ghï gúâm ăaâng lïn aân vađ nghiïm phaơt nhû caâch nghô thiïín cíơn cuêa möơt söị ngûúđi chuê trûúng ăaơo ặâc quaâ khùưt khe cöí huê

Cíìn phaêi biïịt kheâo hûúâng díîn ăïí giuâp caâc em tûđ tûđ nhíơn ra sûơ cíìn thiïịt phaêi coâ ăuê caâc tñnh caâch giaâo duơc qua caê böị líîn meơ, anh vađ chõ trong gia ằnh, caê thíìy líîn cö úê trûúđng, úê lúâp Sau nađy, khi bûúâc vađo tuöíi díơy thò, caâc em seô díìn díìn chuýín hoâa sang thïị quín bònh vïì phaâi tñnh

Nïịu ngûúđi lúân quaâ khùưc nghiïơt hoùơc lúi loêng thiïịu quan tím, coâ thïí seô gíy ra núi caâc em nhûông íịn tûúơng lïơch laơc, di haơi suöịt ăúđi caâc

em vïì mùơt nhín caâch tím lyâ vađ ûâng xûê Ngûúơc laơi, cíìn bùưc möơt nhõp cíìu hïịt sûâc tïị nhõ ăïí gùơp gúô chñnh tím höìn beâ boêng non núât cuêa caâc

em, biïịt múê chuýơn hoêi han caâc em bùìng ngön ngûô vađ cung caâch cuêa chñnh caâc em Khi ăoâ, caâc em múâi dïî böơc löơ möơt caâch höìn nhiïn nhûông tím sûơ, nhûông "bñ míơt" coâ khi ríịt ngö nghï cuêa caâc em, mađ khöng hïì e deđ, giíịu giïịm, súơ ngûúđi lúân la ríìy, kïịt töơi hoùơc chïị giïîu

ÚÊ ăiïím nađy, caâc em cíìn coâ ngûúđi ýu thûúng, chùm soâc, ín cíìn tíơn tuơy vađ tinh tïị nhaơy caêm, nùưm bùưt cho ặúơc moơi biïíu hiïơn tñch cûơc líîn tiïu cûơc núi caâc em

2 Caâc em tin tûúêng ngûúđi lúân tuýơt ăöịi:

Caâc em ăaô díìn díìn khöng cođn muöịn loanh quanh luíín quíín úê xoâ nhađ goâc bïịp, nhûng bùưt ăíìu thñch lađm quen nhiïìu baơn nhoê vađ nhiïìu ngûúđi lúân khaâc Vò víơy, nïịu caâc em nhíơn ra núi caâc ngûúđi lúân nhû cö chuâ, thíìy cö giaâo, anh chõ möơt sûơ baêo boơc chúê che, nhíịt lađ sûơ quan tím, caêm thöng thíơt sûơ, caâc em seô díìn díìn quíịn quñt, tin cíơy ăïịn mûâc tuýơt ăöịi

Haôy traânh ặđng bao giúđ ăuđa chúi vúâi caâc em bùìng caâch xñ gaơt ăïí caâc em mùưc lûđa cho vui Cuông ặđng bao giúđ taơo cho caâc em caêm tûúêng

bõ ngûúđi lúân aâp ăùơt, ùn hiïịp, líịn lûúât, sai baêo vùơt vađ khöịng chïị caâc

em bùìng luíơt lïơ mađ chñnh ngûúđi lúân chûa chùưc ăaô tuín thuê ăađng hoađng

Do víơy, thöng qua nhûông hoaơt ăöơng vïì giaâo duơc, lađm viïơc, sinh hoaơt vui chúi, ngûúđi lúân cíìn biïịt taơo ra cú höơi ăïí gíìn guôi caâc em, xoâa boê moơi ngùn caâch vïì tuöíi taâc vađ tím lyâ, hođa mònh trúê nïn ăún sú nhû treê nhoê, biïịt caâch gúơi yâ töí chûâc cuđng chúi, cuđng lađm vúâi caâc em, tûđ ăoâ múâi coâ dõp ăïí giuâp ăúô, daơy döî caâc em möơt caâch ăíìy ăuê vađ kõp thúđi Bïn caơnh ăoâ, cuông cíìn kñch thñch cho caâc em luön haâo hûâc chõu lađm quen thïm vúâi nhiïìu baơn trai baơn gaâi múâi ăöìng trang lûâa úê trûúđng lúâp vađ khu xoâm

ÚÊ ăiïím nađy, ngûúđi söịng vúâi caâc em phaêi lađ möơt quaên trođ ăa nùng, biïịt biïịn baâo, löi cuöịn, trang bõ nhiïìu kyô nùng thađnh thaơo, thu

huât ặúơc ăaâm ăöng caâc em, ăöìng thúđi laơi coâ vöịn liïịng kinh nghiïơm vïì tím lyâ ăïí coâ thïí tiïịp cíơn mađ lùưng nghe vađ ăöịi thoaơi vúâi tûđng em

3 Caâc em öm íịm nhiïìu giíịc mú:

Caâc em ríịt giađu trñ tûúêng tûúơng, nhiïìu khi quaâ tin vađo nhûông ăiïìu huýìn hoùơc, nhûông truýơn cöí tñch thíìn tiïn, nhûông truýơn thíìn thoaơi dín gian ặúơc kïí trong caâc lúâp hoơc hoùơc trûúâc khi ăi nguê buöíi töịi Tûđ ăoâ caâc em tûơ thïu dïơt nhûông mú möơng ríịt dïî thûúng ăïịn bíịt ngúđ

Sau nađy, lúân hún möơt chuât, tñnh thíìn thoaơi chuýín díìn sang khña caơnh thíìn tûúơng hoâa möơt caâch ăún giaên Khi caâc em ặúơc tiïịp xuâc thín tònh vúâi möơt ngûúđi lúân nađo ăoâ coâ nhín caâch cao thûúơng, caâc

em seô nhanh choâng hònh thađnh caâc ûúâc mú seô coâ ặúơc nhín caâch íịy (vñ duơ: "Lúân lïn em seô lađm cö giaâo nhû cö "; "Mai möịt con seô ăi tu nhû cha "; "Em seô lađ möơt Ronaldo cuêa Viïơt Nam " )

Do ăoâ, nïịu ngûúđi lúân biïịt kheâo nûúng theo trñ tûúêng tûúơng vađ nhûông mú möơng höìn nhiïn trong saâng cuêa caâc em, coâ thïí hûúâng díîn caâc em díìn díìn gaơn loơc ăi nhûông neât viïîn vöng huýìn hoùơc ăïí chuýín nhûông giaâ trõ töịt ăeơp hiïơn thûơc núi nhín caâch caâc em

Bûúâc ăíìu thíịu hiïíu ặúơc nhûông nhu cíìu khaât voơng ngíy thú cuêa caâc em röìi, víîn chûa ăuê, búêi tñnh khñ caâc em luön bõ ăöơt biïịn, thay ăöíi hoùơc bõ töín thûúng Do víơy, ngoađi viïơc hođa mònh cuđng chúi, cuđng trođ chuýơn vúâi caâc em, ngûúđi lúân cođn cíìn kheâo leâo taơo sûâc thu huât líu dađi bïìn bó, bùìng caâch löìng caâc hoaơt ăöơng tíơp thïí vađo caâc trođ chúi (hoơc vađ lađm mađ lađ chúi, chúi mađ laơi lađ hoơc vađ lađm möơt caâch hûôu ñch )

Ăöìng thúđi, cuông ặđng qún tiïịp xuâc riïng tûđng em, giuâp caâc em tíơp nöî lûơc nho nhoê ăïí vûún lïn trong tûđng khaât voơng, tûđng ûúâc mú höìn nhiïn cuêa chñnh mònh, möîi ngađy möơt chuât theo phûúng phaâp giaâo duơc tiïơm tiïịn

ÚÊ ăiïím nađy, ngûúđi söịng vúâi caâc em phaêi lađ möơt ngûúđi baơn treê trung, tím huýịt, ăaâng tin cíơy trong moơi mùơt sinh hoaơt vui nhöơn cuông nhû tím linh síu lùưng cuêa caâc em TRÚÊ VÏÌ

4 Caâc em ríịt ăa caêm, dïî xuâc ăöơng:

Tím höìn caâc em cođn hïịt sûâc trong saâng höìn nhiïn nhû trang giíịy cođn múâi tinh Ngay caê trûúđng húơp möơt söị em phaêi chõu nhûông di chûâng do sûơ ăöí vúô trong gia ằnh, thò chùưc chùưn tím höìn caâc em víîn luön luön ăa caêm, ríịt dïî bõ xuâc ăöơng

Do ăoâ, bíịt cûâ hađnh ăöơng thö baơo nađo ăöịi vúâi chñnh baên thín caâc

em, ăöịi vúâi caâc em khaâc, ăöịi vúâi suâc víơt vađ ăöịi vúâi thiïn nhiïn ăïìu gíy töín thûúng núi caâc em, ăïí laơi trong tím trñ caâc em vïịt seơo khöng bao giúđ phai nhaơt Cíìn traânh cho caâc em phaêi ăöịi mùơt vúâi nhûông nghõch caênh vađ bíịt haơnh, nhûông thûơc tïị quaâ phuô phađng, nhûông hònh aênh daô man baơo lûơc trïn saâch baâo, truýìn hònh, nhûông biïịn cöị quaâ gay cíịn ngoađi ặúđng phöị, trong gia ằnh, núi trûúđng hoơc

Riïng vúâi caâc cíu truýơn kïí, cíìn nhúâ rùìng: möơt nöơi dung quaâ bi luơy thûúng tím coâ thïí gúơi ra núi caâc em lođng trùưc íín nhín aâi, nhûng cuông coâ thïí ím thíìm hònh thađnh trong tiïìm thûâc vađ vö thûâc cuêa caâc

em tñnh hiïịu chiïịn, hiïịu saât, thñch traê ăuôa, nhíîn tím, hoùơc ngûúơc laơi, sûơ muêi lođng uêy mõ, mau nûúâc mùưt vò quaâ sûâc ăa síìu ăa caêm Mùơt khaâc, bïn caơnh sûơ ăa caêm, caâc em víîn cođn thiïn nhiïìu vïì giaâc quan, thñch súđ tíơn tay nhòn tíơn mùưt, nïn caâc em ríịt vui thñch khi ặúơc thûúêng cuơ thïí bùìng víơt chíịt hún lađ khen ngúơi tuýn dûúng suöng suöng víơy thöi Caâc em ríịt haônh diïơn thíịm thña khi ặúơc ngûúđi lúân kheâo leâo goâp yâ khñch lïơ hún lađ phï bònh chï traâch hay nöíi caâu lïn quaât thaâo om sođm

Chuâng ta thíịy, nhađ trûúđng ăaô tûđng aâp duơng nhûông caâch khen thûúêng khaâ cuơ thïí nhû caâc böng hoa ăiïím 10 cho tûđng mön hoơc, saâch truýơn lađm phíìn thûúêng cuöịi nùm Baên thín chuâng ta khi cođn beâ, hùỉn ai cuông ăaô tûđng ao ûúâc hoùơc haônh diïơn khi thíịy tïn mònh ặúơc ghi trïn Baêng Danh Dûơ treo taơi möơt núi trang troơng vađ dïî thíịy úê trûúđng Cođn Söí Hoơc Baơ hoùơc Söí Liïn Laơc thò khöng ai muöịn cha meơ mònh laơi phaêi ăoơc thíịy nhûông giođng chûô thíìy cö chuê nhiïơm phï xíịu vađ ýịu keâm Do víơy, ăíy lađ nhûông caâch khen thûúêng coâ veê víơt chíịt nhûng laơi hađm yâ vïì chiïìu síu tinh thíìn nhiïìu lùưm

ÚÊ lûâa tuöíi nađy, ngûúđi söịng vúâi caâc em phaêi lađ möơt "bïì trïn" hiïíu theo nghôa röơng nhíịt, nghiïm minh mađ quaêng ăaơi, cöng bònh mađ bao dung, víîn luön ăođi hoêi cao mađ laơi biïịt khñch lïơ níng ăúô

5 Caâc em ríịt hiïịu ăöơng:

Nùng lûơc úê ăöơ tuöíi ăang tùng trûúêng núi caâc em luön döìi dađo Bïn caơnh ăoâ, caâc em cuông ăang traêi qua möơt cún khuêng hoaêng vïì trñ túơ, cođn goơi lađ khuêng hoaêng vïì yâ thûâc cûê ăöơng ( ideâe motrice )

Vïì mùơt sinh hoaơt thïí lyâ, caâc em, kïí caê caâc beâ gaâi, cíìn phaêi luön tay luön chín, chaơy nhaêy, leo tređo, nö ăuđa vađ hođ heât thoêa thñch, hoùơc

im lùơng ngöìi taây maây, hò huơc nghõch phaâ möơt trođ nađo ăoâ, hay lađm möơt viïơc gò ăoâ vûđa sûâc mònh Riïng bïn nam, caâc em ríịt thñch caâc trođ chúi ăöịi khaâng, mang tñnh giao chiïịn vađ ăua tranh giûôa hai phe (vñ duơ: keâo co, cûúâp cúđ, ăaânh tríơn giaê ) Caâc em sùĩn sađng chúi hùng say hïịt mònh, búêi ăöịi vúâi caâc em, chuýơn thùưng thua ríịt lađ quan troơng, noâ nhùìm muơc ăñch tûơ khùỉng ắnh caâ tñnh cho duđ caâc em chûa ăuê lyâ luíơn cao xa gò lùưm vïì baên thín Vúâi caâc em nûô, víịn ăïì cuông tûúng tûơ nhû khi caâc em ăùơc biïơt thñch caâc trođ chúi tuy nheơ nhađng hún con trai, nhûng cuông lađ chuýơn luín phiïn thi ăua giađnh phíìn thùưng cho mònh (vñ duơ: nhaêy cođ cođ, ăaânh chuýìn, nhaêy leđo, chúi ö ùn quan ) Trong thûơc tïị, ngûúđi lúân ăang bíơn viïơc, ríịt gheât sûơ öìn ađo naâo ăöơng, laơi cho rùìng caâc em ăang chúi nhûông trođ quaâ hiïịu ăöơng, coâ haơi vïì sûâc voâc líîn tím lyâ, nïn thûúđng la ríìy ngùn cíịm caâc em Ngûúđi lúân khöng ngúđ ăaô ăííy caâc em súâm rúi vađo tònh traơng döìn neân, coâ thïí taơo

ra nhûông tònh caêm röịi loaơn, ríịt coâ haơi vïì líu vïì dađi

Vïì sinh hoaơt hoơc tíơp, caâc em cuông ríịt dïî hađo hûâng ăïí cho cuöịn theo caâc yâ tûúêng, caâc kiïịn thûâc lyâ thuâ múâi laơ, ăïí khöng ngûđng ăùơt ra caâc cíu hoêi tođ mođ thùưc mùưc Möơt khi núi caâc em lyâ trñ bùưt ăíìu hoaơt ăöơng ím thíìm, caâc yâ tûúêng nhû thïị díìn díìn saâng toê ra, cho duđ caâc

em chûa thïí lyâ luíơn suy diïîn theo daơng ăùơt víịn ăïì "vò víơy", "cho nïn", "do ăoâ" nhû ngûúđi lúân Nhûng mùơt khaâc, caâc em ăaô khöng cođn thoêa maôn vúâi daơng cíu hoêi "taơi sao?" mađ ăaô chuýín díìn sang cíu hoêi khoâ hún nhiïìu: "lađm thïị nađo ?" tûâc lađ coâ khuynh hûúâng khaâch quan hún, síu xa hún

Duđ víơy, caâc em chûa thïí tíơp trung tû tûúêng líu ăïí kõp phín tñch víịn ăïì vađ quan saât möơt caâch kiïn nhíîn, caâc em cuông chûa thïí tûơ mònh biïịt caâch hoơc hoêi sao cho ăuâng mûâc nïịu khöng ặúơc ngûúđi lúân hûúâng díîn dûúâi daơng "hoơc mađ chúi" ăíìy híịp díîn

ÚÊ ăiïím nađy, ngûúđi söịng vúâi caâc em phaêi lađ möơt thíìy giaâo, möơt

cö giaâo vûđa coâ kiïịn thûâc quaêng baâc, laơi vûđa coâ tím höìn síu sùưc ăïí truýìn ăaơt tri thûâc, gúơi múê saâng kiïịn vađ nhíịt lađ vun ăùưp cho caâc em nhûông tím tònh nhín aâi võ tha, vui tûúi vađ dïî thûúng, ăuâng vúâi ăöơ tuöíi caâc em

6 Caâc em coâ thïí trung tñn ăïịn cuđng:

Khi gùơp möơt hoađn caênh ăùơc biïơt hoùơc trong möơt trûúđng húơp bíịt ngúđ, nïịu caâc em ặúơc ngûúđi lúân tin cíơy trao phoâ möơt traâch nhiïơm quan troơng nađo ăoâ, vúâi lúđi giaêi thñch kyô lûúông vađ cùn dùơn chi tiïịt, caâc

em seô hïịt sûâc yâ thûâc vïì cöng viïơc, caêm thíịy vinh dûơ vađ haônh diïơn ăïí cöị gùưng chu toađn hún caê mong ăúơi cuêa ngûúđi lúân ÍỊn tûúơng síu sùưc nađy seô theo caâc em suöịt cuöơc ăúđi, hònh thađnh möơt nhín caâch khoâ gò coâ thïí lađm biïịn daơng

Hiïíu ặúơc ăiïìu nađy, chuâng ta khöng líịy lađm ngaơc nhiïn khi thíịy caâc phong trađo giaâo duơc ặâng ăùưn trïn thïị giúâi ăïìu coâ nhûông nghi thûâc tíơp tuơc ríịt long troơng nhû ăöơi muô, trao cúđ, tuýn hûâa thiïịu nhi, thùưt khùn quađng, gùưn sao

Taơi trûúđng hoơc, coâ núi, nïịu biïịt huíịn luýơn tinh thíìn vađ kyô thuíơt túâi núi túâi chöịn, ngûúđi lúân coâ thïí tin tûúêng giao phoâ cho caâc em

úê caâc lúâp tiïíu hoơc ăaêm nhíơn chuíín bõ ím thanh, xïịp ăöơi hònh danh dûơ, keâo cúđ, bùưt nhõp vađ ăöìng ca bađi quöịc ca v.v mađ khöng súơ gùơp sûơ cöị truơc trùơc, búêi caâc em yâ thûâc khaâ chûông chaơc vïì tñnh caâch quan troơng vađ trang nghiïm cuêa cöng viïơc cuđng vúâi niïìm haônh diïơn ặúơc ăaơi diïơn cho toađn trûúđng

Nhû víơy, úê ăiïím nađy, ngûúđi söịng vúâi caâc em phaêi lađ möơt Ngûúđi Laônh Ăaơo (leader) ăuâng nghôa, biïịt caâch huíịn luýơn, chó díîn cho caâc

em thađnh thaơo, thaâo vaât trong caâc viïơc nhoê, vûđa tíìm hiïíu, vûđa sûâc lađm cuêa caâc em mađ laơi coâ tíìm quan troơng khöng thua gò viïơc cuêa ngûúđi lúân, sau ăoâ, biïịt maơnh daơn tin tûúêng trao phoâ cöng viïơc ăoâ ăïí caâc em tûơ chúi, tûơ lađm, tûơ giaêi quýịt trong khaê nùng cuêa caâc em

Tím lyâ treê khi cha meơ ly hön

Cha meơ bíịt hoađ luön luön aênh hûúêng ăïịn sûơ phaât triïín cuêa ặâa treê vïì mùơt tím lyâ Sûơ bíịt hoađ cuêa cha meơ keâo theo nhiïìu hû haơi núi baên thín ặâa treê Nhûông caênh caôi vaô nhau, nhûông cíu chò chiïịt, nhûông cíu chûêi hay nhûông líìn ăaânh nhau trûúâc mùơt treê luâc nađo cuông coâ haơi chûâ khöng ặúơc möơt lúơi löơc nađo

Sûơ buđng nöí bíịt hoađ trong gia ằnh lađ möơt ăïì tađi cuêa sûơ lo íu ăöịi vúâi ặâa treê: khöng biïịt ngûúđi ta cođn lo cho mònh nûôa khöng? Ai seô lađ ngûúđi ăaêm traâch viïơc nađy? Ăûâa treê tûơ caêm thíịy bõ ăííy ặa trong möơt khöng khñ bíịt an núi mađ ngûúđi ta coi chuâng nhû lađ möơt víơt bung xung ăïí tranh dađnh tònh caêm vađ quýìn lúơi tađi chñnh ăïí coâ ặúơc möơt söị quýìn haơn thùm viïịng hay trúơ cíịp ăïí nuöi chuâng Cha meơ hiïìm khñch nhau trong quan ăiïím giaâo duơc con mònh, ngûúđi nađy phï bònh quan ăiïím ngûúđi kia, röìi phuê lïn treê nhûông phûúng phaâp giaâo duơc riïng cuêa mònh; hay traâi laơi möơt ngûúđi ăoâng vai lađm ngûúđi töịt trong sûơ nhûúơng böơ ăïí cho ặâa treê coâ caêm giaâc rùìng noâ ăaô bõ ngûúđi ăoâ boê rúi noâ

Sûơ thñch nghi vúâi möơt hoađn caênh múâi lađ möơt ăiïìu mađ ặâa treê phaêi ặúơc thuýịt phuơc Tònh anh em phaêi bõ chia xeê, choơn lûơa möơt trong hai ngûúđi cha hoùơc meơ, thûúđng lađ ngûúđi khöng rúđi xa gia ằnh Nhûng ăöi khi chñnh ngûúđi vùưng mùơt lađ ngûúđi ặúơc ngûúđi ta lyâ tûúêng hoaâ nhiïìu nhíịt

Trong tíịt caê caâc trûúđng húơp, cha meơ phaêi giaêi thñch roô rađng cho treê biïịt hoađn caênh sùưp ăïịn vúâi gia ằnh, khöng nïn im lùơng theo ăiïìu mònh tûơ nhuê “röìi ặâa treê seô nhíơn ra” Hoơ cíìn phaêi noâi chuýơn, tríịn

an, giaêi thñch cho treê lađ seô chùỉng boê rúi chuâng, tûúng lai cuêa chuâng luön ặúơc ăaêm baêo vađ ắnh roô chuâng seô söịng vúâi ai Sau cuđng chuâng phaêi ặúơc baêo ăaêm rùìng chuâng khöng coâ möơt chuât traâch nhiïơm nađo

trong viïơc ly hön cuêa cha meơ Nhûông gò tûơ nhiïn ăöịi vúâi cha meơ lađ khöng tûơ nhiïn ăöịi vúâi ặâa treê, cuông nhû nhiïìu sûơ bíịt ăöìng cuêa cha meơ coâ khúêi ăiïím lađ nhûông víịn ăïì giaâo duơc

Nhûông cuöơc nghiïn cûâu vïì caâc víịn ăïì coâ liïn quan ăïịn treê em trong gia ằnh xaêy ra tònh traơng ly hön ăaô ăuúơc ghi nhíơn rùìng caâc khoâ khùn vïì tím lyâ cuêa chuâng tûơ noâ dõu ăi trong thúđi haơn möơt vađi nùm sau viïơc ly hön Ăíy lađ möơt tònh caêm khöng ặúơc an toađn hay bõ boê rúi, möơt möịi lo súơ hay möơt mùơc caêm töơi löîi Ăûâa treê tûơ kïịt töơi mònh coâ phíìn nađo traâch nhiïơm vïì sûơ chia ly cuêa cha meơ Sûơ buöìn baô, sûơ suy nhûúơc, sûơ caâch ly, sûơ míịt nguê, nhûông cún aâc möơng vađ nhûông nöîi súơ haôi aâm aênh ban ăïm, súơ boâng töịi ăïìu coâ khaê nùng chïị ngûơ ăúđi söịng tinh thíìn ặâa treê Kïịt quaê hoơc tíơp cuông coâ phíìn suât giaêm Caâc xaâo tröơn cuêa tñnh tònh cuông ặúơc ghi nhíơn nhû sûơ míịt quín bònh, sûơ xung ăöơt, nhûông cún giíơn Ăöi khi ặâa treê chuýín sûơ thö baơo trong gia ằnh sang nhûông quan hïơ xaô höơi, mađ möơt söị cuöơc nghiïn cûâu ăaô thiïịt líơp möịi quan hïơ giûôa sûơ bíịt hoađ cuêa cha meơ vađ thaâi ăöơ khöng thñch nghi vúâi xaô höơi cuêa nhûông ặâa con

Trong nhûông trûúđng húơp khaâc, chuâng choơn thaâi ăöơ cuêa möơt ngûúđi lúân trûúêng thađnh súâm: chuâng ăaêm nhíơn nhûng khöng biïịt chúi vúâi nhûông ngûúđi cuđng thúđi vúâi chuâng Caêm giaâc trûúêng thađnh súâm so vúâi tuöíi thú íịu coâ thïí lađ lyâ do xung ăöơt úê tuöíi võ thađnh niïn vò ặâa treê vûúơt quaâ giai ăoaơn vađ ăaô ăaơt ặúơc möơt sûơ tûơ chuê lúân, trûđ phûúng diïơn tađi chñnh

Thuâ nuöi

Nuöi thuâ víơt trong nhađ coâ möơt vai trođ quan troơng trong sûơ phaât triïín cuêa treê, thuâ nuöi lađ möơt phíìn cuêa möi trûúđng vađ coâ möơt chûâc nùng gíy sûơ chuâ yâ núi treê, cho ăïịn luâc ặâa treê ặúơc 7 tuöíi Treê con ríịt mï nhûông con thuâ nhoê nhû öịc sïn, con ruöìi hay con caânh cam mađ chuâng tröng thíịy vađ seô cöị gùưng bùưt cho bùìng ặúơc Sau ăoâ treê bõ chinh phuơc búêi nhûông con thuâ lúân hún vađ seô ríịt vui mûđng khi ặúơc cha meơ cho ăi chúi súê thuâ, hay ặúơc nghe nhûông cíu chuýơn vïì caâc loađi thuâ hoang daô trong thiïn nhiïn, núi rûđng ríơm hay chöịn biïín caê mïnh möng

Thuâ nuöi trong nhađ cuông coâ möơt tíìm quan troơng nhíịt ắnh cho nhûông ặâa treê, nhûng coâ thïí thuâ nuöi phaêi chõu ặơng nhûông caâch cû cûê thö baơo ăöơc ăoaân hoùơc coâ diïîm phuâc ặúơc nhûông ặâa treê cû xûê möơt caâch dõu hiïìn vađ thín aâi Thuâ nuöi cuông nhû thuâ nhöìi böng lađ möơt nguöìn vui vö tíơn trong nhûông trođ chúi cuêa ặâa treê Treê íu ýịm neâp mònh göịi ăíìu lïn con gíịu böng nguê möơt caâch ngon lađnh, sûúêi íịm hay tím sûơ vúâi noâ cuông lađ coi noâ nhû möơt ngûúđi thín Nhûng traâi laơi, treê cuông trûđng phaơt hay ăöịi xûê thö baơo vúâi noâ khi treê tûơ cho mònh quýìn haơn cuêa ngûúđi cha hay ngûúđi meơ Ăûâa treê nhû truât hïịt nhûông cùng thùỉng cuêa mònh, nhû truât hïịt cún giíơn cho nhûông xuâc phaơm phaêi chõu ặơng Ăöịi vúâi möơt söị taâc giaê, trong nhûông hònh veô cuêa mònh ặâa treê trònh bađy chuê ýịu nhûông con thuâ, ăiïìu nađy lađ möơt sûơ böơc löơ viïơc tòm kiïịm möơt tònh caêm mađ ặâa treê ăoâ bõ thiïịu thöịn

Thuâ víơt hûúâng treê ăïịn nhûông thûơc tïị cuêa cuöơc söịng Qua caâc con víơt mađ treê coâ ặúơc nhûông thöng tin trong nhiïìu laônh vûơc khaâc nhau, coâ liïn quan ăïịn tònh duơc (sûơ truýìn giöịng cuêa caâc con choâ ngoađi ặúđng), sûơ sinh saên (öí međo múâi ăeê), bïơnh tíơt (bõ gheê, bõ öịm luđ ăuđ), caâi chïịt (con chuöơt bõ con međo giïịt vađ ùn thõt, con chim non rúi

xuöịng ặúđng vađ bõ xe caân chïịt) Cho ăïịn 6 tuöíi, ặâa treê víîn tin rùìng caâc con thuâ ăïìu coâ möơt linh höìn ngûơ trõ vađ noâ gaân cho con víơt daâng díịp möơt con ngûúđi Ăûâa treê cûê hađnh nghi thûâc chön cíịt möơt con thuâ nuöi bõ chïịt Boơn treê nhíơn thíịy rùìng núi nhûông con thuâ coâ möơt söị thaâi ăöơ coâ thïí so saânh ặúơc vúâi con ngûúđi (con gađ con chaơy le te theo meơ noâ, con međo ngöìi rûêa mùơt, nhûông con choâ nhoê ăuđa giúôn vúâi nhau ), möơt söị chûâc nùng ríịt phöí biïịn (ùn, uöịng, nguê, tiïu tiïíu ) vađ möơt söị thaâi ăöơ ríịt ăaâng traâch (con choâ dûô dùìn, con ngûơa ăaâ nguy hiïím)

Con víơt cho ặâa treê coâ caêm giaâc cuêa nhûông nöîi ûúâc mong: möơt beâ gaâi mong muöịn coâ ặâa em seô thñch cho con međo buâ bònh sûôa, cuông nhû treê ăaô lađm nhû thïị vúâi con buâp bï

Con víơt hiïơn diïơn thûúđng xuýn trong giíịc mú, ăöì chúi hay trong quýín saâch cuêa treê, cho pheâp treê truât lïn nhûông thûâ nađy caâc tònh caêm, sûơ lo íu hay nhûông nhíơn ắnh: Jerry ríịt thöng minh, mùơc duđ luön bõ međo Tom to lúân sùn ăuöíi nhûng noâ laơi khöng ngûđng khiïu khñch con međo, Milou lađ möơt chuâ cuân thaâm hiïím ăíìy tođ mođ khöng ngûđng bõ chađng phoâng viïn Tintin caênh giúâi; con soâi cuêa cö beâ Quađng khùn ăoê ríịt leâm lónh nhûng khöng keâm phíìn ăaâng gheât, ba chuâ heo con ăöịi ăíìu vúâi con choâ soâi lađm roô neât sûơ ăoađn kïịt giûôa caâc anh em chöịng laơi sûơ nguy hiïím ăoâ lađ nhíơn ắnh cuêa caâc hoơc thuýịt tím lyâ vïì caâc möịi quan hïơ cuêa con ngûúđi – thuâ víơt theo bònh diïơn tím lyâ

Coâ taâc giaê ăaô diïîn taê möơt tònh traơng suy nhûúơc cuêa treê vađ goơi lađ

“suy nhûúơc nûúng tûơa” Ăûâa treê coâ nhu cíìu ăïí phaât triïín núi nûúng tûơa vađo ngûúđi meơ hay ngûúđi trûơc tiïịp nuöi dûúông mònh thay thïị cho meơ Sûơ suy nhûúơc nađy coâ thïí gíy thûúng töín cho nhûông ặâa treê phaêi söịng xa meơ trong luâc múâi ặúơc 6 – 8 thaâng tuöíi Gûúng mùơt cuêa chuâng khöng biïíu löơ caêm xuâc nađo, chuâng nùìm nguê trong tû thïị nùìm síịp, ăíơp ăíìu vađo song giûúđng hay bûât toâc mònh Ngûúđi ta ghi nhíơn coâ möơt sûơ ằnh trïơ vïì sûơ tùng trûúêng chiïìu cao hay troơng lûúơng cuêa chuâng

Treê coâ thïí trúê nïn buöìn baô tûđ vađi tuíìn trûúâc, khoâc rûng rûâc, mïơt moêi, kheâp kñn, biïịng ùn, khöng coâ khaê nùng tòm ặúơc giíịc nguê hoùơc laơi nguê triïìn miïn, lo íu, than thúê vïì nhûông cún ăau ăíìu hay ăau buơng Chùỉng coâ gò lađm cho chuâng vui thñch, chuâng cuông chùỉng theđm vui ăuđa nûôa Nùng lûơc cuêa chuâng coâ thïí díìn díìn giaêm: möơt söị ặâa beâ khöng cođn biïịt tûơ lađm vïơ sinh, doơn bađn ùn, chuíín bõ cùơp saâch cuêa mònh, coâ khi chuâng tûđ chöịi ăi hoơc; nhûông ặâa khaâc cođn coâ nhûông biïíu hiïơn ăùơc thuđ (khöng an tím, lo lùưng, giíơn dûô, thö baơo - hoùơc ngûúơc laơi) Chuâng coâ thïí coâ nhûông sinh hoaơt tûơ kñch thñch duơc tñnh

cuêa mònh líơp ăi líơp laơi nhiïìu líìn qua viïơc mađy mođ cú quan sinh thûơc Chuâng coâ thïí coâ nhûông biïíu hiïơn cuêa nhûông cún tiïu chaêy, hùưc lađo, chađm hay hen suýîn lađ nhûông xaâo tröơn lađm cho tinh thíìn bõ kñch ăöơng nùơng nïì thïm Kïịt quaê hoơc tíơp cuêa chuâng tíịt nhiïn lađ tuơt híơu vađ chuâng thûúđng than phiïìn lađ khöng thïí lađm gò ặúơc

Sûơ suy nhûúơc coâ thïí liïn quan vúâi möơt sûơ thíịt voơng (thíịt baơi trong hoơc víịn hay thíịt voơng trong tònh caêm), möơt víịn ăïì sûâc khoeê, möơt sûơ thay ăöíi möi trûúđng söịng, thay ăöíi ngûúđi chùm soâc, thay ăöíi trûúđng lúâp, sûơ ly hön cuêa cha meơ, sûơ xa caâch, sûơ suy nhûúơc cuêa ngûúđi cha hay ngûúđi meơ Ăöi khi khöng coâ möơt lyâ do thíơt sûơ nađo ặúơc nhíơn thíịy Ăûâa treê bõ suy nhûúơc, cuông giöịng nhû ngûúđi lúân boê mùơc, buöng xuöi vađ hûông húđ vúâi tíịt caê nhûông sûơ giuâp ăúô lađm cho tònh traơng cuêa chuâng cađng thïm tríìm troơng Viïơc trõ liïơu cuêa chûâng suy nhûúơc ríịt cíịp baâch Cöng viïơc ăiïìu trõ tùng gíịp ăöi vúâi liïơu phaâp tím lyâ buđ trûđ vúâi caâch ăiïìu trõ bùìng dûúơc phíím

CAÁC GIAI ÀOAÅN PHAÁT TRIÏÍN SINH LYÁ CUÃA

TREÃ

Nhûông díịu hiïơu caênh baâo treê chíơm phaât triïín

Treê em thûúđng phaât triïín nhiïìu mûâc ăöơ khaâc nhau, nhûng híìu hïịt ăïìu phaât triïín theo möơt biïíu ăöì thúđi gian chung nhíịt Nïịu trong vođng vađi tuíìn möơt líìn treê mađ khöng gùơp ặúơc caâi möịc nađo, thò nïn tham víịn caâc baâc sô ăïí hiïíu roô hún vïì víịn ăïì ăoâ Coâ thïí khöng coâ víịn ăïì gò – ngoaơi trûđ möơt vađi trûúđng húơp caâ biïơt nhû treê khöng thïí leo lïn cíìu thang ặúơc nhûng laơi coâ thïí lađm töịt ặúơc nhûông viïơc khaâc, thò thûúđng khöng cíìn phaêi lo lùưng gò caê Tuy nhiïn, nïịu con baơn chíơm phaât triïín, thò baơn phaêi phaât hiïơn súâm ăïí bùưt ăíìu ăiïìu trõ Noâi chung, haôy tin tûúêng vađo baên nùng cuêa mònh Nïịu coâ ăiïìu

gò ăoâ chûa nùưm roô vïì víơn ăöơng cuêa con mònh thò phaêi tham víịn yâ kiïịn baâc sô Baơn lađ ngûúđi hiïíu con mònh roô nhíịt Dûúâi ăíy lađ caâc díịu hiïơu caênh baâo coâ thïí xaêy ra cuêa víịn ăïì nađy, baơn coâ thïí sûê duơng danh saâch nađy ăïí tiïơn theo doôi sûơ phaât triïín cuêa con mònh

Tuöíi Nhûông díịu hiïơu caênh baâo Kiïím

tra

- 13 thaâng tuöíi, khöng ngöìichöìm höím ăïí chúi ặúơc

- 13 thaâng tuöíi, khöng biïịt leo lïn vađ xuöịng ghïị nhoê ặúơc

- 13 thaâng tuöíi, khöng biïịt böịc thûâc ùn ặa vađo miïơng

- 15 thaâng tuöíi, khöng cíìmặúơc buât chò duđ chó ăïí ngúơch

Tûđ 12ăïịn 18thaâng tuöíi

ngoaơc

- 15 thaâng tuöíi, khöng tûơặâng lïn ặúơc khi ăang nùìmchúi trïn nïìn nhađ

- 15 thaâng tuöíi, khöng leo lïnghïị ăïí vúâi líịy ăöì víơt trïn caoặúơc

- 18 thaâng tuöíi, khöng bûúâc ăi ặúơc

- 18 thaâng tuöíi, khöng thïí cúêivúâ ra ặúơc

- 18 thaâng tuöíi, khöng cíìmặúơc buât chò vađ bùưt chûúâc veôhònh

- 18 thaâng tuöíi, khöng ăaâ nöíimöơt quaê banh

- 18 thaâng tuöíi, khöng ăi xuöịng líìu ặúơc khi coâ ngûúđinùưm tay dùưt xuöịng

- Sau nhiïìu thaâng tíơp ăi víînkhöng bûúâc ăi möơt caâch tûơnhiïn vađ vûông vađn ặúơc

- Chó bûúâc ăi ặúơc bùìng ăíìungoân chín

Tuöíi Nhûông díịu hiïơu caênh baâo Kiïím

tra

Tûđ 19ăïịn 24thaâng tuöíi

thađnh cíìu thang ăïí ăi lïn ăi xuöịng cíìu thang ặúơc

- 21 thaâng tuöíi, khöng ăaâặúơc quaê banh duđ ăaô coâ ngûúđihûúâng díîn vađ ăaâ thûê cho coi

- 24 thaâng tuöíi, khöng cíịmặúơc buât chò ăïí veô nhûôngặúđng thùỉng ặâng

- 24 thaâng tuöíi, khöng tûơặâng ặúơc trïn 1 chín

- 24 thaâng tuöíi, khöng ăííyặúơc nhûông ăöì chúi coâ baânh

Tûđ 25ăïịn 30thaâng tuöíi

möơt chín ặúơc

Tuöíi Nhûông díịu hiïơu caênh baâo Kiïím tra

Tûđ 31

ăïịn 36

thaâng

tuöíi

- 36 thaâng tuöíi, khöng tûơ bûúâcxuöịng líìu möơt mònh ặúơc

b ng 2 chín

- 36 thaâng tuöíi, khöng sûêduơng ặúơc keâo, hay cöị duđngkeâo ăïí cùưt caâi gò

- 36 thaâng tuöíi, khöng ặângmöơt chín ặúơc 2 giíy

- 36 thaâng tuöíi, khöng giú caotay ăïí neâm quaê banh ặúơc

- 36 thaâng tuöíi, khöng biïịtrûêa vađ lau khö tay ặúơc

Trùưc nghiïơm: Baơn biïịt gò vïì sûơ phaât triïín cuêa treê?

Moơi em beâ múâi sinh ăïìu khöng coâ khaê nùng chöịng choơi vúâi bíịt cûâ ăiïìu gò Ăùơt ăíu nùìm ăíịy Nhûng noâ víîn lúân lïn khöng ngûđng! Lađm xong bađi trùưc nghiïơm sau ăíy, baơn seô nhíơn ra con baơn ăaô, ăang vađ seô ăaơt ặúơc nhûông tiïịn böơ gò so vúâi khaê nùng tiïìm íín cuêa chaâu

1 Tíịt caê treê em ăïìu phaât triïín nhû nhau, quaâ trònh nađy ríịt suöng seê vađ seô tiïịp tuơc trong tûúng lai

A Ăuâng

B Sai

2 Ăiïìu quan troơng nhíịt baơn coâ thïí lađm ăïí thuâc ăííy sûơ phaât triïín trñ oâc cuêa treê lađ gò?

A Cho beâ ăi nhađ treê hoùơc míîu giaâo

B Cho chaâu nghe, súđ, ngûêi ăïí coâ kinh nghiïơm vïì moơi giaâc quan cuêa chaâu

C Cho chaâu xem nhiïìu saâch, bùng video vađ ẵa CD

D Cung cíịp cho chaâu nhiïìu vitamin möîi ngađy

3 Sûơ phaât triïín thïí chíịt thûúđng xaêy ra úê böơ phíơn nađo dûúâi ăíy?

A Khöng coâ tríơt tûơ ăùơc biïơt

B Tûđ ăíìu ăïịn ngoân chín

C Tûđ ngoân chín lïn ăíìu

D Ăíìu, chín, tay, thín

4 Khi con baơn thíịt voơng vò khöng thïí lađm ặúơc ăiïìu gò, nhû cíìm möơt moân ăöì chúi hay tûơ ùn möơt mònh, töịt nhíịt baơn nïn:

A Can thiïơp vađo vađ giuâp chaâu ăïí chaâu khöng chaân naên

B Ngaê lûng trïn ghïị vađ ăïí cho chaâu tûơ tòm caâch xoay súê líịy, cho duđ chaâu khoâc ăi nûôa

5 Giaâc quan nađo ặúơc phaât triïín hoađn chónh úê treê trûúâc tiïn?

A Võ giaâc

B Thõ giaâc

C Thñnh giaâc

6 Treê em di chuýín lung tung vađ cûơa quíơy nhiïìu búêi vò:

A Chuâng khöng thoaêi maâi

B Chuâng muöịn ăi ặúơc

C Cú bùưp cuêa chuâng cûâ co giíơt maơnh vađ cong laơi mađ khöng phaêi

do chuâng ăiïìu khiïín

D Chuâng ăang thùm dođ moơi thûâ xung quanh

7 Líu líu cho beâ úê tríìn truöìng möơt laât ríịt töịt vò

A Ngùn caên chûâng hùm keô do taê loât

B Cho beâ thûê caêm giaâc ặúơc toađn böơ thín thïí noâ

C Cho beâ cûê ăöơng tûơ do toađn böơ cú thïí

D Tíịt caê caâc yâ trïn ăïìu ăuâng

8 Khi nađo treê bùưt ăíìu hoơc noâi?

A Ngay tûđ trong buơng meơ

B Khi múâi sinh ra

C Khoaêng 3 thaâng tuöíi

D Khoaêng 6 thaâng tuöíi

9 Möơt ặâa beâ 2 tuöíi biïịt trung bònh bao nhiïu tûđ?

12 Khi nađo treê cíìn mang giađy?

A Khi vuđa múâi sinh ra

B Luâc ặúơc 6 thaâng tuöíi

C Khi bùưt ăíìu ăi chíơp chûông

D Khi bùưt ăíìu ăi vûông

E Khi beâ bùưt ăíìu ăi ra ngoađi

13 Khi nađo treê chúi vúâi caâc treê em khaâc möơt caâch hođa ăöìng líìn ăíìu tiïn trong ăúđi?

A Luâc múâi sinh

E Khöng coá cêu naâo àuáng

15 Thöng thûúâng ai laâ ngûúâi àêìu tiïn chuá yá àïën vêën àïì phaát triïín cuãa treã?

A Böë meå cuãa beá

B Baác sô cuãa beá

C Ngûúâi chùm soác beá haâng ngaây

Ăaâp aân trùưc nghiïơm kiïịn thûâc vïì sûơ phaât triïín cuêa beâ

Kiïịn thûâc cuêa baơn vïì sûơ phaât triïín cuêa con mònh ra sao? Nïịu baơn ăaô tûơ traê lúđi 15 cíu hoêi trùưc nghiïơm thò haôy ăöịi chiïịu vúâi baên ăaâp aân sau ăíy:

1 Tíịt caê treê em ăïìu phaât triïín nhû nhau, quaâ trònh nađy ríịt suön seê vađ seô tiïịp tuơc trong tûúng lai

Traê lúđi: B Sai

Chùỉng coâ ặâa treê nađo phaât triïín giöịng ặâa nađo caê Con baơn coâ thïí phaât triïín nhanh hay chíơm hún caâc treê cuđng tuöíi, vûúơt tröơi úê khíu nađy nhûng tuơt laơi sau úê khíu khaâc Caâc baâc sô cho giúâi haơn lađ 9 thaâng cho nhûông möịc phaât triïín quan troơng cuêa beâ Vñ duơ: möơt söị treê biïịt ăi khi ặúơc 10 thaâng tuöíi, trong khi caâc beâ khaâc phaêi ăúơi ăïịn 19 thaâng tuöíi Trong bíịt cûâ trûúđng húơp nađo, baơn cuông ăïìu khöng cíìn lo lùưng Möơt söị beâ cođn boê qua möơt söị giai ăoaơn (khöng líơt, khöng bođ chùỉng haơn ) Coâ trûúđng húơp cođn thuơt luđi taơm thúđi trûúâc khi tiïịp tuơc phaât triïín: Möơt ặâa treê nguê ặúơc suöịt ăïm coâ thïí bùưt ăíìu laơi thûâc díơy nûêa ăïm khi chaâu biïịt noâi Cíìn phaêi hoơc hoêi nhiïìu hún vïì quaâ trònh phaât triïín mađ con baơn ăang traêi qua

2 Nïn lađm gò ăïí thuâc ăííy sûơ phaât triïín trñ naôo cuêa treê?

Traê lúđi: B: Cho chaâu nghe, súđ, ngûêi ăïí coâ kinh nghiïơm vïì moơi giaâc quan cuêa chaâu

Caâc nhađ nghiïn cûâu baêo rùìng cho treê nhiïìu kinh nghiïơm liïn quan ăïịn moơi giaâc quan cuêa chaâu nhû súđ, moâ, nïịm, ngûêi, nghe vađ nhòn lađ ăiïìu töịt nhíịt baơn nïn lađm ăïí thuâc ăííy sûơ phaât triïín trñ naôo cuêa treê

Cuơ thïí: nïn trođ chuýơn vúâi con baơn, ăoơc saâch cho chaâu nghe, cuđng chúi vúâi chaâu, ăïí chaâu súđ vađ ăöì víơt múâi, ặa chaâu ăïịn möơt núi

an toađn mađ úê ăoâ chaâu coâ thïí tûơ do tòm hiïíu moơi thûâ Baơn ặđng qún toê ra thûúng ýu chaâu bùìng caâch öm íịp, íu ýịm vađ ăaâp laơi nhûông cûê chó cuêa beâ AÊnh hûúêng vađ sûơ quan tím cuêa baơn seô giuâp beâ caêm thíịy

an toađn vađ ýn tím, vò thïị beâ seô tiïịp tuơc con ặúđng phaât triïín ăöơc líơp

3 Sûơ phaât triïín thïí chíịt thûúđng xaêy ra úê böơ phíơn nađo trûúâc?

Traê lúđi: B Tûđ ăíìu ăïịn ngoân chín

Noâi chung, ban ăíìu treê em ăiïìu khiïín ặúơc ăíìu vađ cöí (khoaêng 2 thaâng tuöíi), sau ăoâ lađ caânh tay vađ bađn tay (biïịt cíìm nùưm bùưt ăíìu khoaêng 3 thaâng) röìi ăïịn phíìn thín (ăa söị caâc beâ ngöìi vûông khi ặúơc

8 thaâng tuöíi) vađ cuöịi cuđng lađ ăiïìu khiïín ặúơc cùỉng chín vađ bađn chín (híìu hïịt treê ăi ặúơc úê 14 ăïịn 15 thaâng tuöíi)

4 Khi con baơn thíịt voơng vò khöng thïí lađm ặúơc ăiïìu gò, nhû cíìn möơt moân ăöì chúi hay tûơ ùn möơt mònh, töịt nhíịt baơn nïn

Traê lúđi: B Ăïí chaâu tûơ tòm caâch xoay súê líịy

Moơi bûúâc phaât triïín ăođi hoêi phaêi cöị gùưng Baơn cûâ ăïí cho beâ cíìm möơt nùưm ăíìy khoai tíy hay baânh kem vađ boê hïịt vađo miïơng, tíịt nhiïn mùơt beâ seô teđm lem Nhûng cûâ ăïí beâ tûơ xoay súê líịy Ăíy lađ möơt bûúâc quan troơng ăïí beâ coâ tñnh tûơ líơp Nïịu beâ quaâ thíịt voơng, baơn coâ thïí ăöơng viïn bùìng caâch lađm míîu cho beâ (nhû líịy muöîng muâc baânh kem röìi múâi ặa lïn miïơng) Haôy ăïí beâ cöị gùưng cho ăïịn khi lađm ặúơc Ăiïìu töịt nhíịt baơn cíìn lađm khi beâ caêm thíịy thíịt voơng lađ tuýn dûúng nhûông cöị gùưng cuêa beâ ăïí noâ tiïịp tuơc cho ăïịn khi lađm ặúơc hay khöng cođn hûâng nûôa vađ chuýín sang lađm thûâ khaâc

5 Giaâc quan nađo ặúơc phaât triïín hoađn chónh úê treê trûúâc tiïn?

Traê lúđi: C Thñnh giaâc

Treê sú sinh bùưt ăíìu ređn luýơn giaâc quan nađy tûđ trong buơng meơ, ăùơc biïơt lađ vađo 3 thaâng cuöịi thúđi kyđ mang thai, caâc nghiïn cûâu cho thíịy khi ăoâ treê coâ thïí nghe nhõp tim ăíơp cuêa meơ vađ ăoân nhíơn caâc ím thanh tûđ bïn ngoađi nhû gioơng noâi vađ tiïịng nhaơc Khaê nùng nghe seô

hoân thiïån vâo cuưëi thấng àêìu tiïn trong cuưåc àúâi, mùåc duâ chuáng sệ mêët mưåt thúâi gian lêu hún àïí thêåt sûå hiïíu lâ mịnh àang nghe gị Bẩn nïn tịm hiïíu nhiïìu hún vïì khẫ nùng nghe vâ nhịn cuãa trễ

6 Trễ em di chyïín lung tung vâ vuâng vêỵy rêët nhiïìu búãi vị

Trẫ lúâi: D Chuáng àang thùm dô mổi thûá xung quanh

Cấc em bế thûúâng di chuyïín lung tung búãi vị chuáng àang tịm hiïíu thïë giúái xung quanh vâ àùåc biïåt lâ núi chuáng àang nùçm Mổi cấi àấ, nùỉm, àêåp, vâ vêỵy sệ cho chuáng nhiïìu thưng tin vïì mưi trûúâng xung quanh vâ thên thïí chuáng Nhûäng gị chuáng cẫm thêëy sệ gûãi tđn hiïåu trúã lẩi nậo cuãa trễ àïí giẫi thđch cho chuáng hiïíu vâ duâng cấc kiïën thûác nây bưí sung cho sûå phất triïín sau nây

7 Cho bế úã trêìn truưìng trong mưåt lất lâ rêët quan trổng búãi vị:

Trẫ lúâi: D Têët cẫ àïìu àuáng

Thúâi gian bế úã trêìn truưìng lâ thúâi gian bế thđch thuá nhêët Sau khi tùỉm hay thay tậ, cho bế chúi trïn mưåt cấi mïìn hay khùn tùỉm thêåt mïìm sệ tẩo àiïìu kiïån cho bế duưỵi ngûúâi ra mâ khưng bõ hẩn chïë cûã àưång búãi quêìn ấo Àố cuäng lâ mưåt phûúng phấp tưët thuác àêíy cẫm xuác cuãa bế Cẫm giấc vïì nhûäng súåi dïåt lan trïn lûng vâ chên bế, sûå vuưët

ve êëm ấp cuãa bân tay bẩn khi bẩn ưm bế Vâ bêët kyâ bấc sơ nâo cuäng sệ khuyïn bẩn rùçng mưåt đt phuát mưỵi ngây khưng mùåc tậ cho bế lâ mưåt cấch tưët àïí ngùn chùån bïånh phất ban do tậ lốt gêy ra (nống vâ êím bïn trong tậ dêỵn àïën viïåc da bõ tưín thûúng) Phêìn mưng bế thoấng mất sệ giuáp da bế mau khư vâ thoẫi mấi

8 Khi nâo trễ bùỉt àêìu hổc nối?

Trẫ lúâi: A Ngay tûâ trong buång mể

Kïët quẫ nhûäng cuưåc nghiïn cûáu gêìn àêy cho thêëy bế àậ bùỉt àêìu hổc mêỵu cêu, vêìn vâ êm tûâ rêët lêu trûúác khi trễ cố thïí phất êm mưåt tûâ nâo àố Khi côn nùçm trong tûã cung, trễ àậ cố thïí nghe thêëy nhûäng

gị bẩn nối vâ àậ cố thïí tiïëp thu theo cấch gieo nhõp gieo vêìn cuãa bẩn Thúâi gian àêìu sau khi sinh, trễ vêỵn tiïëp tuåc hổc bùçng cấch lùỉng nghe ngûúâi khấc nối chuyïån vúái mịnh vâ trễ cuäng àậ tûå mịnh bêåp bể phất

êm

9 Möơt ặâa beâ 2 tuöíi biïịt trung bònh bao nhiïu tûđ?

Traê lúđi: B 150 tûđ

Caâc nghiïn cûâu vïì ngön ngûô cuêa treê cho thíịy híìu hïịt caâc treê

em lïn 2 biïịt ặúơc khoaêng 150 tûđ khi chuâng ặúơc 2 tuöíi vađ coâ thïí kïịt húơp caâc tûđ ăoâ thađnh cíu ngùưn Caâc chuýn gia tin rùìng trong thúđi gian nađy, treê em hoơc khoaêng 10 tûđ hoùơc hún möîi ngađy Vađ khi ặúơc 6 tuöíi, híìu hïịt treê ăaô coâ khoaêng 13.000 tûđ Caâc em beâ ặúơc böị meơ dađnh nhiïìu thúđi giúđ trođ chuýơn vúâi chuâng seô coâ lûúơng tûđ vûơng nhiïìu hún nhûông em beâ khöng ặúơc khuýịn khñch noâi nhiïìu

10 ÚÊ tuöíi nađo baơn nïn cho treê ùn thûâc ùn ăùơc?

Traê lúđi: C: 6 thaâng

Trong khi caâc bíơc cha meơ thûúđng nghô bùưt ăíìu cho treê ùn thûâc

ùn ăùơc khi chuâng ặúơc 4 thaâng tuöíi lađ ặúơc thò caâc chuýn gia cuêa trung tím Dinh dûúông treê em khuýn rùìng nïn ăúơi ăïịn khi beâ ặúơc 6 thaâng tuöíi Taơi sao víơy? Sûôa meơ lađ thûâ beâ dïî tiïu hoâa nhíịt, cung cíịp ăuê nùng lûúơng vađ chíịt dinh dûúông cíìn thiïịt cho beâ

11 ÚÊ tuöíi nađo híìu hïịt treê em bùưt ăíìu tíơp ăi?

Traê lúđi: C 14 ăïịn 15 thaâng

Híìu hïịt caâc em beâ tíơp ăi khi ặúơc 14 ăïịn 15 thaâng tuöíi, nhûng phaơm vi thöng thûúđng khaâ röơng Möơt söị treê cíịt bûúâc chín ăíìu tiïn khi ặúơc 9 thaâng tuöíi, trong khi caâc beâ khaâc phaêi ăïịn 17, 18 thaâng tuöíi Caâc baâc sô ăïìu khuýn baơn khöng nïn lo lùưng nïịu ăïịn 18 thaâng tuöíi treê múâi ăi ặúơc

12 Khi nađo treê cíìn mang giađy?

Traê lúđi: E Khi treê bùưt ăíìu ăi ngoađi trúđi

Caâc chuýn gia noâi rùìng baơn ặđng nïn bùưt treê mang giađy cho ăïịn khi beâ ăi daơo quanh quanh ngoađi trúđi hay khi phaêi ăi trïn nhûông bïì mùơt göì ghïì khaâc Ăi chín ăíịt thûúđng xuýn giuâp treê giûô thùng bùìng nhanh hún