Câu 2 12,0 điểm: Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng phát biểu: Có ý kiến cho rằng: Cái đẹp của nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống nhưng quan trọng và trực tiếp hơn cả là cái đẹp trong chính ngư
Trang 1TRƯỜNG THCS THANH HÀ LỚP 9 LẦN 1 NĂM HỌC 2022 - 2023
Môn: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 135 phút
Câu 1 (8,0 điểm):
Cách nhìn
Có hai xưởng sản xuất giày cùng phái người đến khảo sát thị trường ở châu Phi Nhân viên của công ti thứ nhất sau khi đến nơi nhanh chóng báo về:
“Người dân ở đây không có thói quen mang giày Ngày mai, tôi sẽ đáp máy bay
về nước.”
Trong khi đó, nhân viên của công ti thứ hai lại báo về một nội dung hoàn toàn khác: “Nơi đây đầy triển vọng vì chưa có ai mang giày cả Chúng ta
sẽ khai thác thị trường này.”
(Trích “Đạo lí sống đẹp” - NXB Thời đại)
Bài học gợi ra từ câu chuyện trên?
Câu 2 (12,0 điểm): Nhà văn Nguyễn Minh Châu từng phát biểu:
Có ý kiến cho rằng: Cái đẹp của nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống nhưng quan
trọng và trực tiếp hơn cả là cái đẹp trong chính người nghệ sĩ.
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua tác phẩm Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận (Ngữ văn 9 - Tập 1, trang 139, NXB GDVN), hãy làm sáng tỏ ý kiến
đó
HẾT
Trang 2TRƯỜNG THCS THANH HÀ GIỎI LỚP 9 LẦN 1 NĂM HỌC 2022 - 2023
Môn: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 135 phút
(Hướng dẫn gồm 05 trang)
A Yêu cầu chung:
- Đây là đề văn đòi hỏi sự phát hiện, thẩm thấu của học sinh qua việc học Ngữ văn và thực tế đời sống Do đó giám khảo cần nắm bắt được kiến thức, kĩ năng trình bày trong bài làm của học sinh trên tinh thần trân trọng sự phát hiện, thẩm thấu đó Chủ động, linh hoạt, cân nhắc từng trường hợp cụ thể Nên mạnh dạn cho điểm đối với những bài viết sâu sắc, có cảm xúc, sáng tạo, lập luận có
cơ sở, hợp lí (có thể ngoài yêu cầu của hướng dẫn chấm)
- Những bài chỉ phân tích một cách chung chung, không xác định rõ vấn
đề nghị luận, không đưa được dẫn chứng, giám khảo chỉ cho không quá 1/2 số điểm tối đa
B Yêu cầu cụ thể:
Câu 1 (8,0 điểm):
1 Yêu cầu về kĩ năng:
Học sinh biết cách viết một văn bản nghị luận (đúng kết cấu, đặc điểm của văn nghị luận xã hội) Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; có khả năng phản biện vấn đề, lập luận tích cực, thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, pháp luật nhà nước; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức:
Chấp nhận nhiều cách giải quyết đề bài nếu hợp lí và thuyết phục Học sinh có những quan điểm riêng đúng đắn, nghiêm túc về một vấn đề đặt ra trong
đề bài Có thể tham khảo ý sau:
1 Khái quát ý nghĩa câu chuyện, rút ra ý nghĩa vấn đề nghị luận (2,0 điểm)
- Giải thích nhan đề “Cách nhìn”: cách nhìn là sự quan sát, đánh
giá, quan niệm của mỗi người về hiện tượng, sự vật, con người,
cuộc sống…
0,5
- Khái quát ý nghĩa của câu chuyện: câu chuyện đề cập đến hai cách
nhìn
+ Nhân viên công ti thứ nhất: là cách nhìn xuất phát từ sự quan sát
vội vã, lướt qua hiện tượng và vội vàng đưa ra kết luận theo cách an
phận, bằng lòng chấp nhận thực tế Cách nhìn này tiêu biểu cho sự
đánh giá nông cạn, hời hợt
+ Cách nhìn của nhân viên công ti thứ hai: là cách nhìn từ sự quan
sát kĩ lưỡng, cẩn thận và đưa ra kết luận một cách tích cực, tao ra
một cơ hội đầu tư, một hướng phát triển Cách nhìn này biểu tượng
cho sự đánh giá sâu sắc, thấu đáo
1,0
- Bài học từ câu chuyện trên: trong cuộc sống có khi cùng một vấn
đề nhưng đem đến nhiều cách đánh giá khác nhau Có những cách
đánh giá chỉ dừng lại ở sự quan sát bên ngoài hiện tượng nhưng
0,5
Trang 3Ý Nội dung Điểm
cũng có những cách đánh giá độc đáo, bất ngờ đem đến niềm tin,
thúc đẩy hành động hướng tới thành công
2 Phân tích, chứng minh về ý nghĩa gợi ra từ câu chuyện (5,0 điểm)
- Cuộc sống muôn hình vạn trạng, cùng một sự việc xảy ra, cùng
một vấn đề nhưng mỗi người lại có cách đánh giá khác nhau, cách
giải quyết vấn đề khác nhau
- Trong cuộc sống có những cách đánh giá, nhìn nhận vấn đề đánh
mất cơ hội, sự tự tin, lạc quan của con người Cách nhìn này kìm
hãm sự nỗ lực hành động vươn lên của con người Nhưng trong
cuộc sống cũng có những cách đánh giá, nhìn nhận vấn đề tạo cơ
hội, niềm tin, lạc quan của con người Đó là cách nhìn tạo động lực
giúp con người nỗ lực hành động để tạo ra những thành quả có ý
nghĩa cho bản thân và xã hội
- Để có được cách nhìn đúng đắn, tích cực con người cần có sự tinh
nhạy, sắc bén, sâu sắc khi quan sát và suy xét thấu đáo vấn đề trước
khi đưa ra kết luận Quan trọng hơn là phải có niềm tin đối với đối
tượng được nhìn nhận, đánh giá
0,75 1,5
0,75
- HS nêu và phân tích được các dẫn chứng về những con người biết
nhìn nhận đánh giá thấu đáo, đem đến niềm tin cho chính mình và
cho mọi người
1,0
* Đánh giá, mở rộng
- Phê phán những người có cái nhìn hời hợt, có cách đánh giá chủ
quan theo cảm tính Phê phán cái nhìn bi quan, thiếu tự tin,… 1,0
3 Bài học rút ra từ câu chuyện(1,0 điểm)
- Khi nhìn nhận vấn đề không được vội vàng, hấp tấp chỉ nhìn hời
hợt bên ngoài hiện tượng mà phải suy nghĩ kĩ lưỡng trước khi đưa
ra kết luận; phải có trách nhiệm trước sự đánh giá của bản thân
- Cần có cách nhìn lạc quan để phát hiện mặt tốt, mặt tích cực của
sự vật, hiện tượng, con người… Từ đó luôn biết vượt qua những
khó khăn, thử thách để tạo cơ hội hướng tới mục đích cao cả
1,0
Câu 2 (12,0 điểm)
- Học sinh viết được bài văn nghị luận về một vấn đề văn học có bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dùng từ chính xác, viết câu linh hoạt; thể hiện những suy nghĩ, đánh giá của bản thân về vấn đề nghị luận
- Đặc biệt chú trọng đến mối liên quan, sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa những vấn đề cơ bản về lí luận văn học và thực tiễn sáng tác
- Học sinh có thể đưa ra những ý kiến, trình bày theo những cách
khác nhau, nhưng phải có lí lẽ, căn cứ xác đáng.
1 Giải thích (1,5 điểm)
Trang 4Ý Nội dung Điểm
- Cái đẹp: Là một phạm trù mĩ học dùng để chỉ những giá trị tích cực
có khả năng bồi dưỡng tâm hồn, nâng cao nhận thức, trí tuệ, hoàn
thiện nhân cách con người
- Cái đẹp của nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống: nguồn gốc của cái
đẹp trong nghệ thuật được gợi cảm hứng từ chính cuộc đời
- Quan trọng và trực tiếp là cái đẹp trong chính người nghệ sĩ: Nhấn
mạnh vai trò của cái đẹp trong bản thân người sáng tạo, những giá trị
thuộc về tư tưởng, tâm hồn, nhận thức, thái độ và tài năng nghệ thuật
1,0
=> Ý kiến khẳng định mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống, nhấn
mạnh vai trò có tính quyết định của người nghệ sĩ trong sáng tạo cái
đẹp ở tác phẩm nghệ thuật
0,5
2 Bàn luận (3,0 điểm)
- Bàn về cái đẹp của nghệ thuật bắt nguồn từ đời sống:
+ Văn học là nghệ thuật ngôn từ lấy đời sống, con người làm đối
tượng phản ánh.Hiện thực cuộc đời là chất liệu để người nghệ sĩ sáng
tạo nên cái đẹp trong tác phẩm Bởi vậy cái đẹp trong nghệ thuật bao
giờ cũng bắt rễ từ đời thực, mang bóng dáng của cuộc đời
+ Nhà văn phản ánh hiện thực đời sống theo quy luật của cái đẹp,
nhằm thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ của con người
1,0
- Bàn về cái đẹp của nghệ thuật bắt nguồn từ chính người nghệ sĩ:
+ Văn học phản ánh hiện thực đời sống một cách sáng tạo Hiện thực
đi qua lăng kính tâm hồn người nghệ sĩ đã được khúc xạ bởi tư
tưởng, cảm xúc, rung động mãnh liệt Nhà văn, phẩm chất quan trọng
hàng đầu là tâm hồn, rung cảm thẩm mĩ để biến cuộc sống - những
nguyên liệu thô thành cái đẹp của tác phẩm chạm tới trái tim con
người
+ Cái đẹp trong tác phẩm luôn mang dấu ấn chủ quan của nhà văn ở
cách cảm, cách nghĩ, sự quan sát tinh tế, tài năng sử dụng ngôn từ,
xây dựng hình tượng,… tạo nên sức hấp dẫn và giá trị cho tác phẩm
1,0
- Dẫn dắt vào tác phẩm Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận: Bài thơ
bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống và tình yêu thiên nhiên, yêu lao
động của nhà thơ
0,5
3 Chứng minh (6,0 điểm)
Trang 5Ý Nội dung Điểm
a) Cái đẹp của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá bắt nguồn từ đời
sống.
- Đoàn thuyền đánh cá phản ánh hiện thực đời sống sôi nổi của con
người lao động trong cuộc sống mới ở miền Bắc thời kì xây dựng chủ
nghĩa xã hội
- Chất liệu đời sống trong Đoàn thuyền đánh cá còn được bắt nguồn
từ vẻ đẹp của thiên nhiên biển khơi và con người lao động Huy Cận
đã gợi tả cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về trong niềm vui, lạc quan,
tin tưởng Hình ảnh con người được sánh ngang với thiên nhiên, vũ
trụ Bài thơ khép lại, song câu hát của những người dân chài, khí thế
lao động phấn khởi, hăng say, cống hiến hết mình cho đất nước vẫn
còn đọng mãi trong tâm hồn người đọc
1,0
b) Cái đẹp của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” quan trọng và trực
Trang 6Ý Nội dung Điểm
- Ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên vũ trụ, biển cả:
+ Tráng lệ, kì vĩ lúc hoàng hôn: Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đem sập cửa.
+ Sự giàu có, trù phú của tài nguyên biển cả: cá bạc, cá thu, dệt biển
muôn luồng sáng.
+ Cảnh biển khoáng đạt, mênh mông về đêm: gió với buồm trăng,
mây cao, biển bằng.
+ Vẻ đẹp lung linh của nhịp sống biển khơi: cá nhụ, cá chim, cá song
lấp lánh; Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe, đêm thở, sao lùa,…
+ Thiên nhiên ân tình, bao dung như lòng mẹ: Biển cho ta cá như
lòng mẹ.
+ Bình minh rạng rỡ trên biển khơi: Mặt trời đội biển nhô màu mới.
- Ca ngợi vẻ đẹp của con người lao động:
+ Hứng khởi, mê say trong hành trình chinh phục biển cả: Câu hát
căng buồm cùng gió khơi.
+ Tâm hồn phóng khoáng, yêu đời của người dân chài: Hát rằng: cá
bạc biển động lặng; Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi.
+ Hình ảnh con người lớn lao, làm chủ biển khơi: Thuyền ta lái gió,
lướt giữa mây cao, dò bụng biển, dàn đan thế trận.
+ Tiếng hát con người lao động chứa chan niềm tin yêu cuộc sống:
Ta hát bài ca gọi cá vào.
+ Những người dân yêu biển, yêu quê hương lao động hăng say dù
đêm sắp tàn: Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng, lưới xếp buồm lên đón
nắng hồng.
+ Khúc ca khải hoàn của đoàn thuyền đánh cá lúc bình minh: Đoàn
thuyền chạy đua cùng mặt trời.
- Con người hòa hợp với thiên nhiên:
+ Thiên nhiên nâng đỡ, làm nền cho con người hiện lên khỏe khoắn,
lớn lao kì vĩ, hùng tráng, mang tầm vóc vũ trụ: Lướt giữa mây cao
với biển bằng, Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
+ Thiên nhiên phối hợp cùng con người lao động, nhịp điệu vận hành
nhịp nhàng cùng với trình tự công việc lao động của con người:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng, Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
+ Biển cả hào phóng ban tặng bao loài cá và con người với tấm lòng
biết ơn, coi thiên nhiên như người mẹ vĩ đại nuôi dưỡng mình: Biển
cho ta cá như lòng mẹ
- Thể thơ bảy chữ cùng với mạch kết cấu bài thơ đầu cuối tương ứng
đã thể hiện những cảnh tượng hoành tráng của buổi lao động trên
biển cả cùng hành trình ra khơi đánh cá và trở về
- Hình ảnh vừa thực vừa ảo, rộng lớn, tráng lệ, lung linh như những
bức tranh sơn mài, đem lại khoái cảm thẩm mĩ cho người đọc
- Sử dụng nhiều biện pháp tu từ độc đáo, đặc sắc như phóng đại,
khoa trương, nhân hóa, ẩn dụ, so sánh,…
Trang 7Ý Nội dung Điểm
- Bút pháp kết hợp giữa hiện thực với lãng mạn, giữa cổ điển và hiện
đại tạo nên hình ảnh vũ trụ kì vĩ, tầm vóc con người làm chủ thiên
nhiên, làm chủ cuộc đời
- Âm hưởng vừa khỏe khoắn, sôi nổi vừa phơi phới, bay bổng
4 Đánh giá (1,5 điểm)
- Ý kiến ngắn gọn và xác đáng khẳng định được mối quan hệ giữa
nghệ thuật và đời sống, nhưng quan trọng và trực tiếp là tâm - tài của
người nghệ sĩ; đồng thời khẳng định được sự sáng tạo nghệ thuật của
Huy Cận qua bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.
- Ý kiến cũng là bài học định hướng sâu sắc cho cả người nghệ sĩ và
người tiếp nhận tác phẩm văn học:
+ Đối với người nghệ sĩ: cần thấu hiểu được rằng cái đẹp hiện thực
đời sống chỉ trở thành cái đẹp nghệ thuật khi nhà văn có tâm hồn
nghệ sĩ, tinh tế, nhạy bén và có tài năng độc đáo, có cá tính sáng tạo
+ Đối với người tiếp nhận: Sống với tác phẩm bằng tâm hồn đồng
điệu, tri âm để nhận thấy cái đẹp trong chính người nghệ sĩ Hãy
thưởng thức cái đẹp của nghệ thuật để thỏa mãn những xúc cảm thẩm
mĩ và làm tâm hồn mình thêm trong sạch và phong phú hơn
0,5
1,0
Hết
