Bằng những bài ca dao viết về quê hương, hãy trình bày những cảm nhận của riêng mình đối với tình yêu quê nhà ẩn chứa trong lòng mỗi con người Việt Nam.. 6 điểm Nhà văn người Đức Hen-ri
Trang 1ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI NGỮ VĂN 7 (Sử dụng để ra đề kiểm tra cuối mỗi chuyên đề )
Đề số 1 Loài cây mà em yêu.
Đề số 2 Bóng dáng của một người thân yêu.
Đề số 3 Cảm nghĩ của em về một bài ca dao mà em yêu thích.
Đề số 4 Cảm nhận của em về hai đoạn thơ được trích trong bài “Thư gửi mẹ” của Hen-rích Hai-nơ.
Đề số 5 “ Nếu truyện cổ tích chiếu rọi một ánh sáng hi vọng vào một cuộc sống khác, khác hẳn
cuộc đời hàng ngày tẻ nhạt, khô cằn thì ca dao dân ca tìm thi hứng ngay ở cái cuộc đời hàng ngày đó…”
Bằng những hiểu biết của em về ca dao, hãy làm sáng tỏ nhận định trên
Đề số 6 Một người Việt Nam đi du lịch nhiều nơi, khi trở về nhà, bạn bè, người thân đến hỏi nơi nào
đẹp nhất, anh ta trả lời:
“Không nơi nào đẹp bằng quê hương”.
Em hiểu như thế nào về ý kiến trên? Bằng những bài ca dao viết về quê hương, hãy trình bày những
cảm nhận của riêng mình đối với tình yêu quê nhà ẩn chứa trong lòng mỗi con người Việt Nam
Đề số 7 Bàn về vai trò và vị trí của nhà văn trong xã hội, có người cho rằng: “Nhà văn là kĩ sư tâm hồn”.
Em hãy giải thích ý kiến trên Bằng việc cảm nhận một số văn bản nghệ thuật chọn lọc trong chương
trình Ngữ văn 7, em hãy làm rõ thiên chức và sứ mệnh cao cả của nhà văn trong việc bồi đắp tâm hồn con người
Đề số 8 Nhà phê bình văn học Hoài Thanh có viết: “Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống” (Theo Ngữ văn 7, tập hai)
Hãy giải thích và chứng minh ý kiến trên.
Đề số 9 “Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết” (Theo Ngữ văn 7, tập hai)
Bằng một số dẫn chứng trong bài “Tinh thần yêu nứoc của nhân dân ta” (Hồ Chí Minh), hãy
chứng minh rằng cách viết của Bác Hồ rất giản dị
Đề số 10 Trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”, tác giả Phạm Duy Tốn đã khéo léo kết hợp phép tương phản và phép tăng cấp để bộc lộ tính cách nhân vật, vạch trần bản chất “lòng lang dạ thú” của
tên quan phủ trước sinh mạng của người dân
Em hãy giải thích và chứng minh ý kiến trên.
Đề số 11
Câu 1 Trình bày cảm nhận của em về văn bản sau ;
Con cò mà đi ăn đêmĐậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao Ông ơi ông vớt tôi nao
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trongĐừng xáo nước đục đau lòng cò con
Câu 2 Tinh yêu quê hương đất nước là mạch nguồn xuyên suốt trong văn học Việt Nam.
Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về những biểu hiện của tình yêu ấy trong văn thơ trữ tình hiện đạiViệt Nam
Đề số 12
Câu 1 (6 điểm)
Trong bài thơ “ Nhớ con sông quê hương” nhà thơ Tế Hanh có viết:
Trang 2“ Quê hương tôi có con sông xanh biếc.
Nước gưong trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống dòng sông lấp loáng.”
Em hãy phân tích cái hay, cái đẹp mà em cảm nhận được từ bốn câu thơ
Câu 2 (14 điểm)
Cảm nhận của em về bài thơ “Tiếng gà trưa” của nhà thơ Xuân Quỳnh.
Đề số 13
Câu 1 (4 điểm) Đọc đoạn văn sau :
“ Sài Gòn vẫn trẻ Tôi thì đương già Ba trăm năm so với năm ngàn tuổi của Đất Nước thì cái đô thị này còn xuân chán Sài Gòn cứ trẻ hoài như một cây tơ đương độ nõn nà, trên đà thay da đổi thịt, miễn là cư dân ngày nay và cả ngày mai biết cách tưới tiêu chăm bón, trân trọng, giữ gìn cái đô thị ngọc ngà
Tôi yêu Sài Gòn da diết …Tôi yêu trong nắng sớm, một thứ nắng ngọt ngào vào buổi chiều lộng gió nhớ thương, dưới những cây mưa nhiệt đới bất ngờ Tôi yêu thời tiết trái chứng với trời đang ui ui buồn bã bỗng trong vắt lại như thuỷ tinh, tôi yêu cả đêm khuya thưa thớt tiếng ồn Tôi yêu phố phườngnáo động, dập dìu náo động , dập dìu xe cộ vào những giờ cao điểm Yêu cả cái tĩnh lặng của buổi sớmtinh sương với làn không khí mát dịu, thanh sạch trên một số đường còn nhiều cây xanh che chở.”
( “Sài Gòn tôi yêu” - Lê Minh Hương)
a Tác giả giới thiệu Sài Gòn bằng cách nào ? Cái hay của cách giới thiệu ấy?
b Người viết đã bộc lộ tình yêu của mình với Sài Gòn như thế nào ? Cách bộc lộ có gì đặc biệt?
Câu 2 (6 điểm) Nhà văn người Đức Hen-rich Hai- nơ có viết đoạn thơ trong bài “Thư gửi mẹ” như
sau:
“Con thương sống ngẩng cao đầu , mẹ ạ Tính tình con hơi ngang bướng , kiêu kì Nếu có vị chúa nào nhìn con vào mắt Con chẳng bao giờ cúi mặt trước uy nghi Nhưng mẹ ơi, con xin thú thật
Trái tim con dù kiêu hãnh thế nào Đứng trước mẹ dịu dàng , chân thật Con thấy mình bé nhỏ làm sao ”
(Tế Hanh dịch)
a Nêu ý chính của từng khổ thơ? Hai ý chính ấy có quan hệ với nhau như thế nào?
b Hai khổ thơ trên nối liền nhau thành một văn bản Hãy phân tích sự liên kết chặt chẽ của văn bản ?
c Phát biểu cảm nghĩ về hai khổ thơ trên bằng một đoạn văn ngắn
Câu 3 (10 điểm) Có một đọan thơ rất hay, rất xúc động viết về Bác Hồ kính yêu như sau:
“ Đất nước đẹp vô cùng Nhưng Bác phải ra đi
Cho tôi làm sống dưới con tàu đưa tiễn BácKhi bờ bãi dần lui làng xóm khuất
Bốn phía nhìn không bóng một hàng tre …Đêm xa nước đầu tiên , ai nỡ ngủ
Sóng dưới chân tàu đâu phải sóng quê hươngTrời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nước rồi ,càng hiểu nước đau thương…”
(“Người đi tìm hình của nước” - Chế Lan Viên)
a Đoạn thơ đã viết về sự kiện nào trong cuộc đời hoạt động của Bác Hồ kính yêu? Lúc đó Bác có tên là
gì ?
b Phân tích hiệu quả của dấu chấm câu giữa câu thơ thứ nhất và từ “ nhưng”.
c Viết đoạn văn biểu cảm (12 -15 câu) về đọan thơ trên
Trang 3Đề số 14.
Câu 1 (2 điểm) Đọc đoạn thơ sau:
“ Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏTiếng gà ai nhảy ổ
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưaNghe bàn chân đỡ mỏiNghe gọi về tuổi thơ.”
(Tiếng gà trưa, Xuân Quỳnh)
1 Biện pháp tu từ nào được sử dụng để diễn tả tâm trạng người lính trẻ trên đường hành quân ra trận?
A Nhân hoá và so sánh B So sánh và điệp ngữ
C Điệp ngữ và ẩn dụ D Điệp ngữ và nhân hoá
2 Có sự chuyển đổi cảm giác như thế nào trong ba câu thơ có từ “nghe”?
A Thính giác ’ xúc giác. B Thính giác ’ khứu giác
C Thính giác ’ cảm giác D Thính giác ’ vị giác
3 Nhận xét về cấu tạo của câu “ Nghe gọi về tuổi thơ”?
A Là câu đơn bình thường B Là câu đặc biệt
4 Trong bài thơ, cụm từ “Tiếng gà trưa” được xuất hiện mấy lần?
A Hai B Bốn C Sáu. D Tám
Câu 2 (2 điểm)
“ Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật Bác Hồ sống đời sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi vì Người sống sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian khổ và ác liệt của quần chúng nhân dân Đời sống vật chất giản dị càng hoà hợp đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.”
(Đức tính giản dị của Bác Hồ, Phạm Văn Đồng )
Tác giả đã gửi đến chúng ta điều gì qua đoạn văn trên? Suy nghĩ của em về lời gửi ấy?
Câu 4 (6 điểm)
“Đọc một câu thơ nghĩa là ta gặp gỡ tâm hồn con người”
(Ana tôn Prance)
Trang 4Câu nói trên của nhà văn Pháp giúp em cảm nhận được những gì khi học hai bài thơ Cảnh khuya
và Rằm tháng giêng của Hồ Chí Minh.
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI HSG
MÔN: NGỮ VĂN
Câu 1 (2 điểm) Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.
Câu 2 (2 điểm) Mỗi ý trả lời đúng cho 1 điểm:
- Lời gửi của tác giả : Qua việc khẳng định sự hoà hợp giữa đời sống vật chất giản dị và đời sống tinh
thần phong phú trong con người Bác Hồ, tác giả còn muốn nói về ý nghĩa đích thực của đời sống con người: Không phải là sự thoả mãn càng nhiều về vật chất, mà là đời sống tinh thần, tư tưởng , tình cảm phong phú, thậm chí là vô tận Cuộc sống như thế, theo tác giả là cuộc sống thực sự văn minh mà Bác
Hồ đã nêu gương sáng trong thời đại ngày nay
- Suy nghĩ của em : HS cần nêu được suy nghĩ về ý nghĩa thực sự của đời sống con người, về mối
quan hệ giữa nhu cầu vật chất và đời sống tinh thần Nếu chạy theo hưởng thụ vật chất sẽ có thể dẫn đến sự nghèo nàn, què quặt về tinh thần, tình cảm
Câu 3 (6 điểm
1 Yêu cầu chung: Trên cơ sở hiểu đúng hai bài thơ trữ tình của Hồ Chí Minh để làm sáng tỏ yêu cầu
của đề bài, biết cách làm bài văn nghị luận văn học
2 Yêu cầu cụ thể: HS có thể trình bày, sắp xếp theo nhiều cách, cảm thụ đôi chỗ khác nhau nhưng cần
đạt được các ý sau:
- Tâm hồn yêu thiên nhiên, gắn bó chan hoà với thiên nhiên:
+ Viết nhiều về thiên nhiên (đặc biệt là trăng.)
+ Có nhiều rung động, sự say mê trước vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Bắc
+ Chan hoà, mật thiết với thiên nhiên, cảnh vật
- Tình yêu thiên nhiên luôn gắn liền với tình yêu nước sâu nặng
- Chất nghệ sĩ và tâm trạng người chiến sĩ luôn thống nhất trong con người của Bác
3 Tiêu chuẩn cho điểm:
- Điểm 6: Đáp ứng yêu cầu nêu trên, diễn đạt mạch lạc, trình bày khoa học Có những cảm
nhận và phát hiện mới mẻ, tinh tế
- Điểm 4: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên Có thể còn một vài sai sót nhỏ về diễn đạt, trình bày
- Điểm 2: Chưa thật hiểu đề, bài làm còn mắc nhiều lỗi diễn đạt
Trang 5Đề số 15.
Từ một bài ca dao than thân đã học trong chương trình Ngữ văn 7 tập 1, hãy phát biểu cảm nghĩ của
em về thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa
Đề số 16
Nêu cảm nghĩ sâu sắc nhất của em về một truyện ngắn đã học trong chương trình Ngữ văn 7
Đề số 17
Câu 1 (3 điểm)
Trình bầy cảm nhận của em về doạn văn sau:
“ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân, người
ta càng trìu mến, không có gì lạ hết Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.”
(Mùa xuân của tôi - Vũ Bằng - Ngữ văn 7, tập 1)
(Một nhành xuân - Tố Hữu )
Câu 3 (6 điểm )
Từ thực tiễn và qua những tác phẩm văn học (thơ, văn xuôi ) mà em đã được đọc, được học nói về
người Mẹ Em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 200 từ) với tiêu đề: Mẹ - ngọn lửa hồng soi sáng cuộc đời con!
- Mùa xuân của tôi là phần đầu bài tuỳ bút Tháng giêng mơ về trăng non rét ngọt trong kiệt tác văn
chương Thương nhớ mười hai của nhà văn Vũ Bằng (0,5 điểm)
- Đoạn văn mở đầu bằng câu khẳng định: “ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân.”
(0,5 điểm)
- Bằng nghệ thuật liệt kê, nhân hoá, điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc câu tác giả khẳng định: Tình cảm
yêu mến mùa xuân là tình cảm rất tự nhiên của con người, là quy luật tất yếu
(0,5 điểm)
- Ai cũng chuộng mùa xuân và mê luyến mùa xuân nên càng trìu mến tháng giêng, tháng đầu của mùa xuân Tình cảm ấy rất chân tình không có gì lạ hết Cách so sánh, đối chiếu của Vũ Bằng rất phong tình gợi cảm: Ai bảo được non đừng thương nước,… thì mới hết được người mê luyến mùa xuân Một cách
Trang 6viết duyên dáng, mượt mà, làm cho lời văn mềm mại, tha thiết theo dòng cảm xúc, đọc lên ta cứ ngỡ là
thơ Cảm xúc cứ trào ra qua các điệp ngữ đừng, đường thương, ai bảo được…ai cấm được…ai cấm được…ai cấm được…Chữ thương được nhắc lại tới 4 lần, liên kết với chữ yêu, chữ nhớ đầy ấn tượng
và rung động (1,5 điểm)
Câu 2 (3 điểm)
* Yêu cầu về hình thức: Là một đoạn văn tương đối hoàn chỉnh (0,5 điểm)
* Yêu cầu về nội dung:
- Chỉ ra được các biện pháp điệp ngữ : sống, đời, yêu, tôi (0,5 điểm)
- Giá trị nghệ thuật:
+ Các từ ngữ: sống, đời, yêu, tôi được điệp lại hai lần nhằm diễn tả mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa
tác giả với cuộc sống (0,5 điểm)
+ Đó là sự gắn kết giữa nhà thơ với Đảng, đất nước và nhân dân bằng một tình yêu lớn
* Yêu cầu về kỹ năng trình bầy:
- Đảm bảo một bài văn có bố cục rõ ràng, sắp xếp ý hợp lý, hành văn trôi chảy, mạch lạc, văn viết giầu cảm xúc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, ít sai lỗi chính tả, dùng từ, diễn đạt (1 điểm)
* Yêu cầu về nội dung:
- Khẳng định vị trí tuyệt vời của người mẹ và hạnh phúc khi được sống trong vòng tay yêu thương
của mẹ (1 điểm)
- Nêu được công lao sinh thành, dưỡng dục của mẹ từ khi em lọt lòng đến những năm tháng em được
cắp sách đến trường( lấy dẫn chứng từ thực tế và thông qua các bài văn, thơ đã đọc, đã học như : Ca dao về tình cảm gia đình, Mẹ tôi, Thư gửi mẹ, Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ, Trách nhiệm của bố
mẹ, Thế giới rộng vô cùng…(Chương trình Ngữ văn 7) và các bài văn, thơ khác để chứng minh cho có
sức thuyết phục (1,5 điểm)
- Ghi nhớ công ơn của mẹ bằng hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống hàng ngày như: học tập tốt, rèn luyện nhân cách, biết vâng lời, làm theo lời hay, ý đẹp, ở nhà là con ngoan, ở trường là trò giỏi
để không phụ lòng cha mẹ, anh chị và thầy cô, bạn bè (1,5 điểm)
- Mở rộng và nâng cao vấn đề: Mẹ - không chỉ là ngọn lửa hồng soi sáng cuộc đời con trong hiện tại mà còn soi sáng cuộc đời con cả ở tương lai phía trước (1 điểm)
* Lưu ý chung:
- Khuyến khích những bài có ý tưởng sáng tạo, những phát hiện độc đáo mà hợp lý, có tính thuyết phục, bài viết có cá tính, giọng điệu, cảm xúc riêng.
Câu 4 (8 điểm)
1 Yêu cầu về kỹ năng trình bầy: Đảm bảo một bài văn chứng minh có bố cục rõ ràng, sắp xếp ý
hợp lý, có sức thuyết phục cao, hành văn trôi chảy, mạch lạc, văn viết khúc chiết, cô đọng, chữ viết rõràng, cẩn thận, ít sai lỗi chính tả, dùng từ, diễn đạt
( 1 điểm)
2 Yêu cầu về kiến thức:
- Làm sáng tỏ nhận định: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có thông qua các ý sauu:
+ Văn chương làm cho ta biết vui, buồn, hờn, dận vì những chuyện không đâu, những người không
quen biết ( Lấy dẫn chứng trong đời sống và trong văn học để chứng minh.)
( 1 điểm)
+ Văn chương làm cho đời sống thêm phong phú ( Lấy dẫn chứng trong đời sống và trong văn học
để chứng minh.) ( 1 điểm)
- Làm sáng tỏ nhận định: Văn chương luyện cho ta tình cảm ta sẵn có như: Giáo dục đạo đức, tình
cảm, nhắc nhở hành động…trong mỗi con người ( 1 điểm)
Trang 7+ Tình yêu ông bà, cha, mẹ… là những tình cảm sẵn có, văn chương nhắc nhở ta tình cảm đối với ông
bà, cha, mẹ… ( Lấy dẫn chứng) ( 1 điểm)
+ Văn chương giáo dục lòng biết ơn đối với con người ( Lấy dẫn chứng) ( 1 đ )
+ Văn chương giúp chúng ta thêm yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên đất nước… giúp ta biết phân biệt
phải-trái, xấu- tốt…( Lấy dẫn chứng) ( 1 điểm)
- Khẳng định và nâng cao vấn đề thông qua nhận định của đề bài ( 1 điểm)
Thời gian: 120 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2 điểm) Phần kết văn bản Ca Huế trên sông Hương (Ngữ văn 7 - tập hai), tác giả Hà Ánh
Minh viết:
Nghe tiếng gà gáy bên làng Thọ Cương, cùng tiếng chuông chùa Thiên Mụ gọi năm canh, mà trong khoang thuyền vẫn đầy ắp lời ca tiếng nhạc.
Không gian như lắng đọng Thời gian như ngừng lại…
Em cảm nhận như thế nào về vẻ đẹp kì diệu của ca Huế trên sông Hương qua đoạn văn trên ?
Câu 2 (6 điểm)
Trình bày cảm nhận của em về những dòng thơ sau đây:
Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao.
Mẹ ơi trong lời mẹ hát
Có cả cuộc đời hiện ra Lời ru chắp con đôi cánh Lớn rồi con sẽ bay xa
(Trích Trong lời mẹ hát - Trương Nam Hương)
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 8Câu 3 (12 điểm)
Bài thơ Tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình
bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước
Em hãy làm sáng tỏ nội dung trên đây bằng một bài văn nghị luận
HƯỚNG DẪN CHẤM
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh,tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của học sinh
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án
và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng và giàu chất văn
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Điểm toàn bài tính đến 0,25 điểm (không làm tròn)
II Đáp án và thang điểm
Câu 1 (2 điểm)
Trình bày cảm nhận về vẻ đẹp kì diệu của ca Huế trên sông Hương qua đoạn văn (…)
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêu được 4 ý cơ bản như sau (mỗi ý0,5 điểm):
- Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hóa - âm nhạc thanh lịch, tao nhã
- Ca Huế khiến người nghe quên cả không gian, thời gian, chỉ còn cảm thấy tình người
- Ca Huế làm giàu tâm hồn con người, hướng con người đến những vẻ đẹp của tình người xứ Huế:trầm tư, sâu lắng, đôn hậu…
- Ca Huế mãi mãi quyến rũ, làm say đắm lòng người bởi vẻ đẹp bí ẩn của nó
Câu 2 (6 điểm)
Thơ Trương Nam Hương thường lung linh những hình ảnh về mẹ, về quê hương và tuổi thơ Nhưnhà thơ từng tâm sự: Tôi nhớ về mẹ, về quê hương, về những miền đất, về những năm tháng gian nannghèo khó, đã cưu mang nuôi dưỡng mình Đẹp, buồn và trong trẻo biết bao …
Học sinh có thể trình bày cảm nhận theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêu được những ý cơbản như sau:
- Đoạn thơ bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của tác giả về người mẹ Hình ảnh mái tóc mẹ bạc trắng vì thời
gian làm cho ta xúc động đến nôn nao Ý đối lập trong hai câu thơ “ Lưng mẹ cứ còng dần xuống / Cho con ngày một thêm cao” Như muốn bộc lộ suy nghĩ về lòng biết ơn của tác giả đối với mẹ
(2 điểm)
- Mẹ đem đến cho con cả “cuộc đời” trong lời hát, mẹ chắp cho con “đôi cánh” để lớn lên con sẽ bay
xa Những cảm xúc, suy nghĩ của tác giả về người mẹ thật đẹp đẽ biết bao ! HS cần cảm nhận về ýnghĩa tiếng hát của mẹ đối với con, nhờ tiếng hát của mẹ mà con hiểu cuộc đời, đặc biệt là hiểu được
sự vất vả và tình yêu thương mà mẹ dành cho con (2 điểm)
- Chính lời ru của mẹ đã chắp cho con đôi cánh, đã cho con ước mơ, niềm tin và nghị lực để con baycao, bay xa Mẹ chính là động lực, là cuộc sống của con HS có thể nêu một số câu thơ khác viết về mẹ
để mở rộng, nâng cao và làm rõ cảm nhận của mình khuyến khích những bài viết giàu cảm xúc
(2 điểm)
Câu 3 (12 điểm)
Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ
và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước
Trang 9Hãy làm sáng tỏ nội dung trên đây bằng một bài văn nghị luận.
* Yêu cầu chung:
- Văn nghị luận chứng minh (làm sáng tỏ một nhận định qua bài văn nghị luận văn học)
- Yêu cầu HS biết vận dụng kiến thức đã học về tập làm văn và văn học để làm bài, trong đó có kếthợp với phát biểu cảm xúc, suy nghĩ và mở rộng bằng một số bài văn, bài thơ khác để làm phong phúthêm cho bài làm
- Khuyến khích những bài làm có sự sáng tạo, có cảm xúc, giàu chất văn…
2 Yêu cầu cụ thể:
a Mở bài: (2 điểm)
- Giới thiệu khái quát về nhà thơ Xuân Quỳnh: là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam.Thơ Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm gần gũi, bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sốngthường ngày, biểu lộ những rung cảm và khát vọng của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và
- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác bài thơ: bài thơ được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiếnchống Mĩ, bài thơ thể hiện vẻ đẹp trong sáng về những kỉ niệm tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm ấy
đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước (1 điểm)
b Thân bài: (8 điểm)
- Làm sáng tỏ về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu được thể hiện qua bài thơ Tìnhcảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước
+ Ý thứ nhất: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu: Trên
đường hành quân, người chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, tiếng gà đã gợi về những kỉ niệm tuổi thơthật êm đềm, đẹp đẽ: (4 điểm)
(+) Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng đẹp như trong tranh hiện ra trong nỗinhớ:
" Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ …" (1 điểm)
(+) Một kỉ niệm về tuổi thơ dại: tò mò xem trộm gà đẻ bị bà mắng:
" Tay bà khum soi trứng
dành từng quả chắt chiu " (1 điểm)
- Niềm vui và mong ước nhỏ bé của tuổi thơ: được bộ quần áo mới từ tiền bán gà - ước mơ ấy đi cảvào giấc ngủ tuổi thơ… (1 điểm)
+ Ý thứ hai: Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương
Trang 10(+) Qua những kỉ niệm đẹp được gợi lại, bài thơ đã biểu lộ tâm hồn trong sáng, hồn nhiên của người
cháu với hình ảnh người bà đầy lòng yêu thương, chắt chiu dành dụm chăm lo cho cháu
(1 điểm)
- Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương, đất nước củamỗi chúng ta Tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu Tổ quốc bắt nguồn từ những tình cảm gia đìnhthật gần gũi, thân thương và cũng thật sâu sắc Những tình cảm thiêng liêng, gần gũi ấy như tiếp thêmsức mạnh cho người chiến sĩ, như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi người để chiến thắng…
(1 điểm)
* HS có thể mở rộng và nâng cao bằng việc giới thiệu một số bài thơ khác có cùng chủ đề viết về bà,
về mẹ …
c Kết bài: (2 điểm)
- Khẳng định lại nội dung bài thơ: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ
và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước
- Học sinh có thể tự liên hệ bản thân, nêu cảm nghĩ về tình cảm gia đình - nguồn sức mạnh cho mỗingười chúng ta trong cuộc sống hôm nay, có thể mở rộng và nâng cao qua một số tác phẩm văn họckhác nói về tình cảm gia đình
3 Vận dụng cho điểm:
* 11 - 12 điểm: Vận dụng tốt văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đáp ứng
hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ sâu sắc về bài thơ, bài viết
có sáng tạo, diễn đạt tốt
* 9 - 10 điểm: Vận dụng tương đối tốt văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu rõ yêu cầu của đề
bài, đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp, có cảm xúc và suy nghĩ tương đốisâu sắc về bài thơ, bài viết có một số ý sáng tạo, diễn đạt tương đối tốt
* 7 - 8 điểm: Biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu yêu cầu của đề bài, cảm xúc và
suy nghĩ về bài thơ chưa sâu sắc nhưng đã làm sáng tỏ được các ý chính, còn mắc lỗi về diễn đạt, chínhtả
* 5 - 6 điểm: Vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài chưa tốt, chưa hiểu rõ yêu cầu của đề bài,
có chỗ còn diễn xuôi ý bài thơ, cảm xúc và suy nghĩ về bài thơ chưa sâu sắc, còn mắc lỗi về diễn đạt,chính tả, trình bày
* 3 - 4 điểm: Chưa biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài, chưa hiểu rõ yêu cầu của đềbài, có chỗ còn diễn xuôi ý bài thơ, bài làm có chỗ còn lan man, cảm xúc và suy nghĩ về bài thơ chưasâu sắc, còn mắc lỗi về diễn đạt, chính tả, trình bày
* 1 - 2 điểm: Chưa biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài Chưa hiểu yêu cầu của đề bài,nhiều chỗ diễn xuôi ý bài thơ hoặc kể lể lan man lại ý thơ, bài làm lủng củng, còn mắc nhiều lỗi vềchính tả và diễn đạt
* 0 điểm: bỏ giấy trắng
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
Năm học:2012 Môn: Ngữ văn 7 Câu 1 (4 điểm) Chỉ ra và phân tích giá trị nghệ thuật của phép tu từ được sử dụng trong khổ thơ sau:
Trang 11“Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ”
(Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh, SGK Ngữ Văn 7, tập I)
Câu 2 (6 điểm) Viết đoạn văn khoảng 15 câu nói lên cảm nghĩ của em về bài ca dao sau:
Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mặt mù khói tỏa ngàn sương, Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Câu 3 (10 điểm) Em hiểu như thế nào lời khuyên của nhân dân ta thể hiện trong câu ca dao:
Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
Môn : Ngữ Văn 7 - Năm học: 2011 – 2012 Câu 1 (4 điểm)
Yêu cầu:
* Hình thức: Viết thành đoạn văn
* Nội dung: Học sinh chỉ ra được các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong khổ thơ:
Cả khổ thơ là những rung cảm ban đầu của người lính trên đường hành quân khi nghe tiếng gà trưa
- Dòng thứ tư “Cục cục tác cục ta” với việc lặp âm và những dấu chấm lửng đã mô phỏng sát đúngtiếng gà làm cho chuyện kể như được lồng vào một bức tranh nổi có tiếng gà vang vọng trong khônggian
- Lối dùng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, lấy thính giác (nghe) thay cho cảm giác (thấy) và điệp ngữ
“nghe” lặp lại ba lần ở đầu dòng thơ có tác dụng đem lại ấn tượng như tiếng gà ngưng lại, làm xaođộng không gian và xao động lòng người
- Trật tự đảo của kết cấu so sánh: Nghe xao động nắng trưa (nổi bật nghĩa bóng) với Nghe nắng trưaxao động (nổi bật nghĩa đen) xen vào những trật tự đảo của câu trước và câu sau, làm cho âm điệu câuthơ thay đổi, tránh được sự nhàm chán và diễn tả được sự bồi hồi, xao xuyến của tâm hồn
- Điểm 2: Làm được 2 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, còn mắc một vài sai sót nhỏ về chính tả
- Điểm 1: Làm được 1 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, còn mắc một vài sai sót nhỏ về chính tả,dùng từ
- Điểm 0,5: Học sinh viết chung chung về nội dung của khổ thơ, không hiểu rõ đề
- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức
Câu 2 (6 điểm) Viết đoạn văn khoảng 15 câu nói lên cảm nghĩ của em về bài ca dao sau:
Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuôngTrấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương,…
Yêu cầu:
Trang 12* Hình thức: Viết thành đoạn văn khoảng 15 câu.
* Nội dung: nói lên cảm nghĩ của em về bài ca dao
Cảnh sáng sớm mùa thu nơi kinh thành Thăng Long thưở trước Mỗi câu ca dao là một cảnh đẹp được
vẽ bằng hai nét chấm phá, tả ít mà gợi nhiều Cái hồn của cảnh vật mang vẻ đẹp màu sắc cổ điển
- Câu thứ nhất tả gió và trúc: chữ “đưa” gợi làn gió thu thổi nhè nhẹ làm đung đưa những cành trúc rậmrạp, lá sum sê đang “la đà”
- Câu thứ hai nói về tiếng chuông đền Trấn Vũ và tiếng gà tàn canh báo sáng tỏ làng Thọ Xương vọng tới Lấy xa để nói gần, lấy động để tả tĩnh, nhà thơ dân gian đã thể hiện được cuộc sống êm đ?m, yên vui, thanh bình nơi Kinh thành xưa
- Câu thơ thứ ba bức tranh xương khói mùa thu: đảo ngữ “Mịt mù khói tỏa” trên ngàn sương bao la
mênh mông đã làm cho cảnh vật trở nên mịt mờ huyền ảo và tĩnh lặng
- Câu thơ thứ tư: trời sắp sáng, tiếng chày giã dó từ làng Yên Thái làm giấy vang lên dồn dập Nhịp
sống lao động sôi nổi nổi lên một sức sống mạnh mẽ chốn cố đô ngày xưa Hình ảnh “mặt gương Tây Hồ” là hình ảnh trung tâm, một tứ thơ đẹp tỏa sáng toàn bài ca dao.
- Tác giả (khuyết danh) phải là một con người tài hoa và có tâm hồn trong sáng tuyệt đẹp
- Điểm 4: Làm được 3 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, còn mắc một vài sai sót nhỏ về ch?nh tả
- Điểm 3: Làm được 2 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, còn mắc một vài sai sót nhỏ về ch?nh tả
- Điểm 2: Làm được 1 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, còn mắc một vài sai sót nhỏ về chính tả,dùng từ
- Điểm 1: Học sinh viết chung chung về nội dung câu ca dao, không hiểu rõ đề
- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức
Câu 3 (10 điểm)
* Yêu cầu: Viết bài văn có bố cục: Mở bài, thân bài, kết bài rõ ràng Biết liên kết, chuyển ý, chuyển
đoạn chặt chẽ, lôgich, biết giải thích các từ: bầu, bí, thương, khác giống, một giàn, biết lấy dẫn chứng
để lập luận
- Kiểu bài nghị luận giải thích
- Nội dung: giải thích lời khuyên về tình thương yêu, đoàn kết
=> Các ý chính cần có:
- Giải thích ý nghĩa hình ảnh bầu và bí
+ Bầu và bí cùng có điều kiện sống như nhau
+ Bầu và bí có những đặc điểm gần gũi, tương tự nhau
- Vì sao bầu và bí phải thương nhau?
+ Bầu và bí gần gũi, nương tựa vào nhau
+ Bầu gặp rủi ro thì bí cũng không tránh khỏi thiệt hại
- Qua hình ảnh bầu và bí, nhân dân ta muốn khuyên bảo điều gì?
+ Bầu thương bí, người thương người
+ Bầu bí chung một giàn, người chung làng xóm, quê hương, đất nước
+ Người thương yêu, đoàn kết, cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn
Trang 13- Điểm 5-6 : Làm được 1/2 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, biểu cảm, bố cục chặt chẽ, còn mắc một vàisai sót nhỏ về chính tả.
- Điểm 3-4 : Làm được 1/2 ý , diễn đạt rõ ràng, lưu loát, bố cục còn lộn xộn, còn mắc một vài sai sótnhỏ về chính tả, dùng từ
- Điểm 1-2 : Học sinh viết chung chung về nội dung câu ca dao, không hiểu rõ đề
- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức
ĐỀ KIỂM TRA HỌC SINH GIỎI
MÔN: NGỮ VĂN 7 Câu 1 (3 điểm) Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
…“ Chim hót líu lo Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất Gió đưa mùi hương ngọt lan xa, phảng phất khắp rừng Mấy con kì nhông nằm phơi lưng trên gốc cây mục, sắc da luôn luôn biến đổi
từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ, từ đỏ hóa xanh…” (Đoàn Giỏi)
a Xác định thành phần trạng ngữ có trong đoạn văn trên? Nêu tác dụng của nó?
b Tìm câu chủ động có trong đoạn văn và chuyển đổi thành câu bị động?
Câu 2 (2 điểm) Cho đoạn thơ sau:
Đất nước đẹp vô cùng Nhưng Bác phải ra đi
Cho tôi làm sóng dưới con tàu đưa tiễn Bác
Khi bờ bãi dần lui làng xóm khuất
Bốn phía nhìn không bóng một hàng tre
Đêm xa nước đầu tiên ai nỡ ngủ
Sóng dưới thân tàu đâu phải sóng quê hương
Trời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nước rồi, càng hiểu nước đau thương…
(Chế Lan Viên - Người đi tìm hình của nước)
a Theo em đoạn thơ trên đã viết về sự kiện nào trong cuộc đời hoạt động của Bác Hồ kính yêu? Lúc đóBác có tên là gì?
b Trong đoạn thơ có 3 từ đồng nghĩa Hãy chỉ ra 3 từ đó? Có thể dùng 1 từ được không? Vì sao tác giảlại sử dụng như vậy?
c Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên?
b Tìm câu chủ động trong đoạn văn trên chuyển đổi thành câu bị động là
Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất
-> Hoa tràm được nắng bốc hương thơm ngây ngất (1 điểm)
Gió đưa mùi hương ngọt lan xa, phảng phất khắp rừng.
-> Mùi hương ngọt được gió đã lan xa, phảng phất khắp rừng (1 điểm)
Câu 2 (2 điểm)
Cho đoạn thơ sau:
a Đoạn thơ trên đã viết về sự kiện Bác xuống tàu của Pháp tại bến Nhà Rồng đi tìm đường cứu nước
Lúc đó Bác có tên là: anh Ba (0,5 điểm)
b Trong đoạn thơ có 3 từ đồng nghĩa: quê hương, xứ sở, nước (0,5 điểm)
Không thể dùng 1 trong số 3 từ đó được
Vì: Nước: Chỉ sắc thái tình cảm giản dị, bình thường
Quê hương: gần gũi, thân mật
Xứ sở: đối với một mảnh đất mình đã cách xa
Trang 14c Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên (1 điểm) Câu 3 (5 điểm)
* Mở bài: (0.75 điểm) Dẫn nhập vào đề
- Trích luận đề
- Giới hạn vấn đề cần chứng minh
* Thân bài: (3 điểm)
a Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, giàu hình ảnh:
(1,5 điểm)
- Dẫn chứng câu tục ngữ: Tấc đất, tấc vàng Nhất thì, nhì thục
- Phân tích chỉ ra: số tiếng, gieo vần, ngắt nhịp, hình ảnh của các câu tục ngữ
b Tục ngữ là những câu nói dân gian thể hiện những kinh nghiệm về thiên nhiên và lao động sản xuất” (1,5 điểm)
- Về thiên nhiên :
+ Đêm tháng năm cha nằm đã sáng
Ngày tháng mời cha cười đã tối
+ Mau sao thì nắng, vắng sao thì ma
+ Ráng mỡ gà có nhà thì giữ
+Tháng bẩy kiến bò chỉ lo lại lụt
- Về lao động, sản xuất:
+ Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền
+ Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống
+ Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen
Viết một đoạn văn so sánh cụm từ “Ta với ta” trong bài “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến
với cụm từ “Ta với ta” trong bài “Qua đèo ngang” của Bà huyện Thanh Quan
Câu 2 (5 điểm)
Trình bày cảm nhận về những cái hay của đọan văn sau:
“ Ấy đấy, cái mùa xuân thần thánh của tôi nó làm cho người ta muốn phát điên lên như thế đấy Ngồi yên không chịu được Nhựa sống ở trong người căng lên như máu căng lên trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối, nằm im mãi không chịu được, phải trồi ra thành những cái lá nhỏ ti ti giơ tay vẫy những cặp uyên ương đứng cạnh”.
(Trích “Mùa xuân của tôi”- Vũ Bằng) Câu 3 (12 điểm)
Phát biểu cảm nghĩ của em về hình tượng người phụ nữ trong xã hội xưa thông qua các văn bản:
“Những câu hát than thân” (Ca dao); “Sau phút chia ly” (Đoàn Thị Điểm); “Bánh trôi nước” (Hồ XuânHương)