LỜI NÓI ĐẦU Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và Việt Nam, muốn có được thành công thì phải có một chính Đảng đứng ra lãnh đạo và cần có những phương hướng, chiến lược đú
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
TIỂU LUẬN GIỮA KỲ MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG
Họ và tên: Nguyễn Thị Thanh Thanh Giảng viên: Phạm Minh Thế
MSSV: 19041786 Lớp: HIS1001-01 Khóa: QH2019
Hà Nội, ngày 27/02/2022
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và Việt Nam, muốn có được thành công thì phải có một chính Đảng đứng ra lãnh đạo và cần có những phương hướng, chiến lược đúng đắn Là đội ngũ tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi ra đời đến nay đã có những chủ trương, đường lối đưa cách mạng dân tộc dân chủ ở Việt Nam gặt hái được nhiều thắng lợi to lớn Trong giai đoạn 1939 - 1945, cuộc chiến tranh thế giới bùng nổ đã ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình kinh tế, chính trị,
xã hội Việt Nam nhất là phong trào cách mạng giải phóng dân tộc Tuy nhiên dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, bằng tài năng, sự nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình trong và ngoài nước của người đứng đầu là Nguyễn Ái Quốc, Đảng ta đã kịp thời có những sự chỉ đạo chiến lược để cách mạng Việt Nam vượt qua khó khăn và đi đến thắng lợi Điều đó được chứng minh qua các kỳ Đại hội của Đảng từ năm 1939 - 1941, trong đó không thể không kể đến Hội nghị lần thứ 8 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản đã hoàn chỉnh chủ trương và chuyển hướng chỉ đạo chiến lược đối với cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ Sự thay đổi chiến lược kịp thời, sáng tạo của Hội nghị Trung ương lần thứ 8 đã đáp ứng được khát khao độc lập, tự do của nhân dân, phù hợp với bối cảnh cụ thể của cách mạng Việt Nam và quan trọng hơn cả là mở ra con đường cho Cách mạng tháng Tám thành công rực rỡ
NỘI DUNG CHÍNH
Năm 1939 chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, phát xít Đức lần lượt chiếm các nước Tây
Âu và đến cuối năm 1940, Đức chuẩn bị mọi lực lượng để tấn công Liên Xô Ở Châu Á, phát xít Nhật đánh chiếm Trung Quốc và một số nước khác Chủ nghĩa phát xít đe dọa lớn đến sự tồn vong của loài người Trong tình hình đó, Quốc tế cộng sản đã họp để tìm cách ứng phó với chủ nghĩa phát xít, đứng lên kêu gọi cùng nhau chống lại chủ nghĩa phát xít Bên cạnh đó phong trào giải phóng dân tộc cũng dần có những chuyển biến mới, nếu có
sự chuẩn bị tốt và nắm bắt đúng thời cơ thì sẽ giành được chính quyền.Trước sự chuyển
biến đó, Nguyễn Ái Quốc đã tìm cách về nước để trực tiếp lãnh đạo cách mạng, tận dụng thời cơ giành lại chính quyền cho dân tộc Tháng 9 năm 1938, Bác rời Liên Xô về Trung Quốc để liên hệ với các tổ chức Đảng của nước ta đang hoạt động ở nước ngoài và cũng
là để liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc nhờ giúp đỡ
Liên Xô tham gia chống phát xít Đức đã làm thay đổi tính chất của chiến tranh thế giới và góp phần quan trọng vào việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít Song song với sự chuyển biến của tình hình thế giới, tình hình trong nước cũng có những thay đổi nhanh chóng Năm
1940, phát xít Nhật nhân cơ hội đó đã xâm lược Đông Dương khiến cho thực dân Pháp phải đầu hàng Nhật cùng Pháp ra sức bóc lột nhân dân ta, khiến cho nhân dân ta căm phẫn cực độ khi phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”, mâu thuẫn dân tộc được đẩy lên cao đến đỉnh điểm Nhân dân Việt Nam nổi dậy đấu tranh chống cả Nhật lẫn Pháp Liên tiếp các cuộc khởi nghĩa đã nổ ra: khởi nghĩa Bắc Sơn (9/1940), khởi nghĩa Nam Kỳ
Trang 3(11/1940), binh biến ở Đô Lương (1/1941) Cách mạng Đông Dương đang phát triển theo chiều hướng tốt
Sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước ở nước ngoài, đầu năm 1941, Nguyễn Ái Quốc
đã bí mật quay trở về nước Ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc về Cao Bằng rồi nhanh chóng xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức quần chúng tại đây Trước sự chuyển biến của tình hình cách mạng trong nước, Nguyễn Ái Quốc nhận thấy rằng phải chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng để đáp ứng được nhu cầu đấu tranh của nhân dân ta lúc bấy giờ Sau một thời gian chuẩn bị, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương do Người trực tiếp chủ trì và triệu tập tại Pác Bó (Hà Quảng - Cao Bằng), từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941
Hội nghị đã phân tích nguồn gốc, đặc điểm, tính chất của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ
2, nhận định chiến tranh thế giới lan rộng, phát xít Đức ráo riết chuẩn bị đánh Liên Xô, trong khi phát xít Nhật sắp gây ra cuộc chiến tranh ở Thái Bình Dương Chiến tranh sẽ làm cho các nước đế quốc phải suy yếu, phong trào cách mạng thế giới sẽ phát triển nhanh chóng, Liên Xô nhất định sẽ chiến thắng và cách mạng nhiều nước nhân cơ hội đó
mà giành thắng lợi.`Chủ nghĩa đế quốc chắc chắn suy yếu và phong trào cách mạng thế giới sẽ phát triển mạnh mẽ Hội nghị cho rằng: “Nếu cuộc chiến tranh đế quốc lần trước
đã đẻ ra Liên Xô, một nước xã hội chủ nghĩa, thì cuộc đế quốc chiến tranh lần này sẽ đẻ
ra nhiều nước xã hội chủ nghĩa, do đó mà cách mạng nhiều nước thành công”
Hội nghị cũng nhận định khi phân tích bối cảnh Đông Dương: từ khi Nhật xâm chiếm, Pháp đầu hàng quân Nhật khiến cho mọi hoạt động kinh tế ở Đông Dương đều bị chiến tranh hoá, tất cả bộ máy cai trị đều bị phát xít hoá Chính sách đó của Pháp - Nhật càng đẩy mâu thuẫn giữa các dân tộc Đông Dương với chủ nghĩa đế quốc xâm lược lên cao trào "Các dân tộc Đông Dương hiện nay bị dưới hai tầng áp bức bóc lột của giặc Pháp - Nhật Ách áp bức ấy quá nặng nề, các dân tộc Đông Dương không thể nào chịu được Đế quốc Pháp - Nhật chẳng những áp bức các giai cấp thợ thuyền, dân cày, mà chúng nó áp bức bóc lột cả các dân tộc không chừa một hạng nào Dẫu là anh tư bản, anh địa chủ, một anh thợ hay một anh dân cày đều cảm thấy cái ách nặng nề của đế quốc là không thể nào sống được Quyền lợi tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc nguy vong không lúc nào bằng" Hội nghị khẳng định: “Cuộc cách mạng Đông Dương hiện tại không phải
là cuộc cách mệnh tư sản dân quyền, cuộc cách mệnh phải giải quyết hai vấn đề phản đế
và điền địa nữa, mà là cuộc cách mạng chỉ giải quyết một vấn đề cần kíp dân tộc giải phóng”, “Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi lại được độc lập, tự do cho toàn dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, của giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được” Vì vậy nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ cần thiết và quan trọng nhất của cách mạng Đông Dương Nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu của cách mạng Việt Nam lúc này là phải giành lại được độc lập dân tộc và tự do, hạnh phúc cho nhân dân
Trang 4Có thể thấy nghị quyết của Hội nghị lần thứ 8 là cột mốc đánh dấu bước tiến mới trong tư duy cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng, phát triển, hoàn chỉnh những chủ trương được
đề ra ở hai hội nghị trước đó là Hội nghị Trung ương 6 (tháng 11/1939) và Hội nghị Trung ương 7 (tháng 11/1940) Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) đã phát triển sáng tạo lý luận về cách mạng vô sản ở một nước thuộc địa, tiến hành công cuộc giải phóng dân tộc, có tác dụng to lớn và quyết định trong việc vận động toàn dân tộc đứng lên chuẩn bị tiến tới cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền Xác định được đúng mâu thuẫn cơ bản chủ yếu và chỉ rõ kẻ thù chủ yếu là đế quốc Pháp - Nhật, vì vậy mà Hội nghị đã xác định rõ tính chất của cuộc cách mạng là cách mạng giải phóng dân tộc, lực lượng tiến hành cuộc cách mạng này là toàn dân tộc bao gồm mọi tầng lớp, mọi tổ chức chính trị, mọi giai cấp, mọi tôn giáo, dân tộc, mọi lứa tuổi
Giải phóng dân tộc được coi là nhiệm vụ hàng đầu bởi lẽ nếu chưa giành lại được quyền độc lập tự do thì vẫn chưa có đủ điều kiện để giải quyết các vấn đề khác còn tồn đọng trong xã hội lúc bấy giờ, nhân dân chưa thoát khỏi được ách nô lệ, quyền lợi của giai cấp cũng không đòi lại được Hơn nữa cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc chính là cách để Đảng ta thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia vào lực lượng cách mạng, phát huy tinh thần yêu nước, đấu tranh giành lại quyền lợi cho mình
Đường lối chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc của Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) chính là sự khẳng định của việc kế thừa, tiếp thu và phát triển sáng tạo tư tưởng cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đưa ra trong các tác phẩm “Đường Cách mệnh” (1927) và Cương lĩnh Cách mạng đầu tiên của Đảng và được Hội nghị thành lập Đảng 3/2/1930 thông qua
Đường lối chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc của Hội nghị Trung ương 8 là sự khẳng định bước tiến bộ và trưởng thành vượt bậc của Đảng ta trong lãnh đạo chính trị, trong đổi mới tư duy về xây dựng đường lối cứu nước Đường lối chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc của Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) cũng là ngọn đèn soi sáng, là ngọn cờ dẫn đường chỉ lối cho toàn dân ta giành thắng lợi vĩ đại, lịch sử trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, thành lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà Trong Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 bên cạnh việc đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, theo sáng kiến và đề nghị của Nguyễn Ái Quốc, Trung ương đã quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh (ngày 19-5-1941)
Hồ Chí Minh viết: cách mạng “là việc chung cả dân chúng chứ không phải việc việc của một hai người”, vì vậy phải đoàn kết toàn dân, “sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường quyền” Trong cách mạng giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh chủ trương cần vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân Việt Nam đang mất nước, đang bị làm nô lệ trong một Mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi nhằm huy động sức mạnh của toàn dân tộc, đấu tranh giành độc lập, tự do
Trang 5Mặt trận Việt Minh được xây dựng và hoạt động trong nội bộ nhân dân nước ta nhằm phát huy cao độ tinh thần dân tộc, yêu nước vì mục tiêu đấu tranh giành độc lập Mùa xuân năm 1941, Nguyễn Ái Quốc trở về nước chủ trương xây dựng Mặt trận riêng để khơi dậy mạnh mẽ tinh thần dân tộc của mỗi nước riêng ở Đông Dương Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5-1941) nêu rõ: “chiến thuật hiện tại của Đảng ta là phải vận dụng một phương pháp hiệu triệu hết sức thống thiết, làm sao đánh thức được tinh thần dân tộc xưa nay trong nhân dân (hơn hết là dân tộc Việt Nam) Cho nên cái mặt trận hiệu triệu của Đảng ta hiện nay không thể gọi như trước là Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương, mà phải đổi ra cái tên khác cho có tinh thần dân tộc hơn, cho có một mãnh lực dễ hiệu triệu hơn và nhất là có thể thực hiện được trong tình thế hiện tại; vậy mặt trận hiệu triệu của Đảng ta hiện nay ở Việt Nam là Việt Nam độc lập đồng minh, hay nói tắt là Việt Minh”
Mặt trận Việt Minh có cờ hiệu tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết dân tộc và có hệ thống tổ chức được xây dựng từ trung ương đến cơ sở “Việt Nam độc lập đồng minh sẽ lấy ngọn
cờ đỏ có ngôi sao vàng năm cánh làm huy hiệu” Sau này, khi cách mạng thành công, lá
cờ của Mặt trận trở thành quốc kỳ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và vẫn là quốc
kỳ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay Lá cờ đó tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết các giai cấp, lực lượng trong xã hội và ý chí quyết tâm hy sinh vì độc lập, thống nhất quốc gia dân tộc Mặt trận Việt Minh không chỉ hiệu triệu nhân dân mà còn tỏ
rõ sức mạnh bằng hệ thống tổ chức chặt chẽ để tập hợp, đoàn kết, rèn luyện mọi người yêu nước hành động cách mạng một cách có tổ chức Thành lập các đoàn thể cứu quốc là thành viên của Mặt trận, như công nhân cứu quốc, nông dân cứu quốc, thanh niên cứu quốc, phụ nữ cứu quốc, văn hóa cứu quốc Việt Minh lấy làng, đường phố, nhà máy làm
cơ sở tổ chức Trong một làng có hai tổ chức cứu quốc trở lên Việt Minh cũng chủ trương: “Sự liên hiệp các đoàn thể cứu quốc trong Việt Minh là sự thống nhất lực lượng
để tranh đấu thực hiện vấn đề độc lập cho đất nước, cho nên trong đó phải tránh sự tranh giành quần chúng giữa các đoàn thể đối với nhau mà chỉ có sự phê bình chỉ trích một cách huynh đệ để đi đúng đường lối chính trị và tránh những hành động sai lầm”
Mặt trận Việt Minh ra đời với Chương trình Việt Minh có những chủ trương và chính sách cụ thể, cơ bản vì nền độc lập dân tộc Chủ trương của Việt Nam độc lập đồng minh – Chủ trương liên hiệp hết thảy các tầng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái,
xu hướng chính trị nào, giai cấp nào, đoàn kết chiến đấu để đánh đuổi Pháp – Nhật giành quyền độc lập cho xứ sở Khi cách mạng thành công “sẽ thành lập một chính phủ nhân dân của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lấy lá cờ đỏ ngôi sao vàng năm cánh làm lá cờ toàn quốc” Chương trình Việt Minh cũng là nhiệm vụ mà Chính phủ nhân dân tương lai sẽ thực hiện về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, ngoại giao và đối với các tầng lớp nhân dân Chương trình Việt Minh khẳng định: “Cách mạng Việt Nam sẽ thắng lợi, một nước Việt Nam dân chủ cộng hòa chân chính dân chủ sẽ xuất hiện Cách mạng dân tộc giải phóng thành công, chúng ta sẽ thi hành bản chương trình vĩ đại trên đây” Bản Chương
Trang 6trình Việt Minh thể hiện rõ tính chất chân chính, thành thực và dân chủ mà Đảng Cộng sản, những người yêu nước mong muốn trong sự nghiệp đấu tranh vì nền độc lập vững bền và phát triển đất nước, mưu cầu hạnh phúc cho nhân dân, quyền lợi dân tộc, vì quyền
và lợi ích của nhân dân, quyền con người là tư tưởng nổi bật và nhất quán của Hồ Chí Minh và của Đảng do Người sáng lập Việt Minh là cơ sở cho sự đoàn kết toàn dân tộc Lãnh tụ Hồ Chí Minh kêu gọi: “Dưới lá cờ Việt Minh, đồng bào hãy dũng cảm tiến lên”,
“Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” Với sức mạnh
và ý chí tự lực, tự cường của dân tộc, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã thắng lợi vẻ vang,
mở ra kỷ nguyên mới của lịch sử dân tộc, kỷ nguyên độc lập, tự do, từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội
KẾT LUẬN
Có thể nói, sự về nước kịp thời và sự chỉ đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc chính là yếu
tố quan trọng giúp cho Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng năm 1941 hoàn chỉnh việc chuyển hướng chiến lược trong thời kỳ mới Hội nghị đã phân tích chính xác mâu thuẫn chủ yếu của xã hội và đưa ra được những sách lược cụ thể, phù hợp với bối cảnh nước ta là giải quyết mục tiêu chiến lược số 1 của cách mạng là giải phóng dân tộc Trên
cơ sở đó mà có thêm những chủ trương sáng tạo và kịp thời như thành lập mặt trận Việt Minh, xúc tiến khởi nghĩa vũ trang, từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 đã góp phần bổ sung và phát triển lý luận về cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở nước ta.Qua đó chúng ta lại càng thấy rõ tầm vóc và sự ảnh hưởng to lớn của Nguyễn Ái Quốc Hồ Chí Minh Tính khoa học đúng đắn, tính cách mạng sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người đã giúp cho Đảng ta kịp thời chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đưa cách mạng Việt Nam phát triển phù hợp với quỹ đạo vận động của thời đại, có khả năng thâu tóm được những cơ hội quý báu để tạo ra bước ngoặt quyết định giành thắng lợi của cách mạng Đó chính là bài học kinh nghiệm để Đảng ta tiếp tục quán triệt và vận dụng chính là phát huy năng lực lãnh đạo, kịp thời điều chỉnh, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược một cách linh hoạt, sáng tạo khi tình hình thay đổi
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lê Đức Anh (2010), Hội nghị Trung ương Ðảng lần thứ 8 với việc tổ chức lực lượng vũ trang cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa tháng 8 năm 1945, truy cập ngày 24/02/2022 tại
https://nhandan.vn/tin-tuc-su-kien/hoi-nghi-trung-uong-ang-lan-thu-8-voi-viec-to-chuc-luc-luong-vu-trang-cach-mang-tien-toi-tong-khoi-nghia-thang-8-nam-1945-438334/
2 Lường Thị Lan (2011), Nguyễn Ái Quốc với sự hoàn chỉnh chuyển hướng chiến lược cách mạng tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII (tháng 5/1941), truy cập ngày 24/02/2022 tại http://ditichhochiminhphuchutich.gov.vn/nguyen-ai-quoc-voi-su-hoan-chinh- chuyen-huong-chien-luoc-cach-mang-tai-hoi-nghi-trung-uong-dang-lan-thu-viii-thang-5-1941 154