Tháng 5-1941, Người triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ VIII khóa I của Đảng ở Khuổi Nậm, Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, quyết định sự chuyển hướng chỉ đạo chiến
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
Môn Lịch Sử Đảng
Đề bài: " Anh/chị hay phân tích: Tại sao Hội nghị Trung ương lần thứ 8 tháng 5 năm 1941, Đảng lại chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt
Minh?"
Họ tên sinh viên: Hồ Thị Tú Uyên
Mã sinh viên: 19041070
STT: 59
Lớp: Lịch Sử Đảng HIS1001 1
Giáo viên hướng dẫn: Phạm Minh Thế
Hà Nội, ngày 27 tháng 2 năm 2022
Trang 2
Đầu năm 1941, lịch sử đã có những thay đổi mạnh mẽ của tình hình trong nước và những
biến động to lớn trên thế giới Ở trong nước các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, Đô
Lương tuy thất bại nhưng đã gây tiếng vang lớn báo hiệu một khí thế mới cho phong trào
cách mạng Việt Nam Trên thế giới, chiến tranh thế giới thứ 2 bùng nổ không chỉ lôi
cuốn nhiều nước đế quốc tham chiến mà còn làm xuất hiện tình thế cách mạng và vấn đề
giành chính quyền ở các nước thuộc địa Tháng 6/1940, phát xít Đức tấn công nước Pháp,
chính phủ Pháp nhanh chóng đầu hàng Nhân cơ hội này, phát xít Nhật nhảy vào xâm
lược Đông Dương
Nhận thấy sự chuyển biến của tình hình thế giới và trong nước có lợi cho cách mạng
Việt Nam, ngày 28-1-1941 Nguyễn Ái Quốc về nước (sau hơn 30 năm bôn ba hoạt động
ở nước ngoài) Tháng 5-1941, Người triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ VIII (khóa I)
của Đảng ở Khuổi Nậm, Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, quyết
định sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng-khẳng định giải phóng dân tộc là
nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam Đây là một hội nghị lịch sử: Hội nghị quyết
định chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc cao hơn hết, là nhiệm vụ
trước tiên, tạm gác nhiệm vụ cách mạng ruộng đất lại (chỉ thực hiện giảm tô, giảm tức,
chia lại ruộng công, tiến tới thực hiện người cày có ruộng)
Trên cơ sở phân tích đánh giá tình hình lúc đó, Hội nghị đã đưa ra nhận định hết sức
quan trọng và đúng đắn về mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp: “Trong lúc này quyền
lợi của bộ phận, của giai cấp, phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc
Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc
lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi
kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại
được”
Về nhiệm vụ cách mạng Đông Dương: HN khẳng định dứt khoát chủ trương “phải thay
đổi chiến lược” và giải thích: “Cuộc cách mạng ở Đông Dương hiện tại không phải là một
cuộc cách mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai vấn đề: phản đế và
điền địa nữa, mà là một cuộc cách mạng chỉ phải giải quyết một vấn đề cần kíp “dân tộc
giải phóng”
Về khẩu hiệu: Trung ương Đảng khẳng định: “Chưa chủ trương làm cách mạng tư sản
dân quyền mà chủ trương làm cách mạng giải phóng dân tộc” Do đó, tiếp tục tạm gác
khẩu hiệu “đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày”, thay bằng các khẩu hiệu “tịch
Trang 3thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo, chia lại ruộng đất công
cho công bằng, giảm tô, giảm tức” Hội nghị chỉ rõ: “Trong lúc này quyền lợi của bộ
phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc Trong lúc
này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, nếu không đòi được độc lập tự
do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp
ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được
Người phân tích: "Việc Pháp mất nước là một cơ hội rất thuận lợi cho cách mạng Việt
Nam Ta phải tìm mọi cách về nước ngay để tranh thủ thời cơ Chậm trễ lúc này là có tội
với cách mạng
Về vấn đề chính quyền, Hội nghị đã xác định, sau khi đánh đuổi đế quốc Pháp - Nhật,
“sẽ thành lập một chính phủ nhân dân của Việt Nam dân chủ cộng hòa, lấy lá cờ đỏ sao
vàng năm cánh làm lá cờ toàn quốc”
Về vấn đề mặt trận dân tộc thống nhất, theo sáng kiến của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc,
HN đã quyết định thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi mang tên Việt Nam độc
lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh), nhằm liên hiệp hết thảy các giới đồng bào yêu nước
không phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gái trai, không phân biệt tôn giáo và xu hướng chính
trị, đặng cùng nhau mưu cuộc dân tộc giải phóng và sinh tồn Các tổ chức quần chúng
trong mặt trận Việt Minh đều mang tên “cứu quốc” (Văn hóa cứu quốc, nhi đồng cứu
quốc, phụ lão cứu quốc…) Trong việc xây dựng các đoàn thể cứu quốc, “điều cốt yếu
không phải những hội viên phải hiểu chủ nghĩa cộng sản, mà điều cốt yếu hơn hết là họ
có tinh thần cứu quốc và muốn tranh đấu cứu quốc”
Về mối quan hệ giữa cách mạng ở Đông Dương, HN quyết định giải quyết vấn đề dân
tộc trong khuôn khổ từng nước ở Đông Dương, thi hành chính sách “dân tộc tự quyết”
Sau khi đánh đuổi Pháp-Nhật, các dân tộc trên cõi Đông Dương sẽ “tổ chức thành liên
bang cộng hòa dân chủ hay đứng riêng thành lập một quốc gia tùy ý” “Sự tự do độc lập
của các dân tộc sẽ được thừa nhận và coi trọng” [4] Từ quan điểm đó, HN quyết định
thành lập ở mỗi nước Đông Dương một mặt trận riêng (Việt Nam độc lập đồng minh, Ai
Lao độc lập đồng minh, Cao Miên độc lập đồng minh), thực hiện đoàn kết từng dân tộc,
đồng thời đoàn kết ba dân tộc chống kẻ thù chung
Về tổ chức: Theo đề nghị của Người, Hội nghị đã bầu Ban Chấp hành Trung ương mới
và cử đồng chí Trường Chinh làm Tổng Bí thư của Đảng Đồng thời phác họa về một nhà
nước tương lai sau khi cách mạng thành công sẽ thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng
hòa theo tinh thần tân dân chủ, một hình thức nhà nước “của chung cả toàn thể dân tộc”
Trang 4HN chỉ rõ, “không nên nói công nông liên hiệp và lập chính quyền Xô viết mà phải nói
toàn thể nhân dân liên hiệp và thành lập chính phủ dân chủ cộng hòa”
Về phương pháp cách mạng: HN xác định chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ
trung tâm của Đảng và nhân dân; “phải luôn luôn chuẩn bị một lực lượng sẵn sàng, nhằm
vào cơ hội thuận tiện hơn cả mà đánh lại quân thù” Trong những hoàn cảnh nhất định thì
“với lực lượng sẵn có, ta có thể lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng địa
phương cũng có thể giành sự thắng lợi mà mở đường cho một cuộc tổng khởi nghĩa to
lớn”
Sau Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương Đảng nhanh chóng triển khai việc
tổ chức thực hiện Nghị quyết, xây dựng tổ chức Việt Minh, phát động phong trào cách
mạng, chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền
Trong Hội nghị, Người cho rằng cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa
không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng vô sản chính quốc Nhân dân các dân tộc
thuộc địa và phụ thuộc có thể chủ động đứng lên “đem sức ta mà giải phóng cho ta”,
giành thắng lợi trước cách mạng vô sản chính quốc
Từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941, tại Khuổi Nậm, Pác Bó, Cao Bằng, Nguyễn Ái Quốc
chủ trì Hội nghị lần thứ tám Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương
Hội nghị đã xác định: Tính chất của cách mạng Đông Dương trong lúc này không phải
là cách mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai nhiệm vụ: phản đế và
điền địa mà là cuộc cách mạng chỉ giải quyết một vấn đề cần kíp lúc đó là giải phóng dân
tộc Tính chất của cuộc cách mạng Đông Dương hiện tại là cách mạng giải phóng dân tộc,
“nhiệm vụ giải phóng dân tộc, độc lập cho đất nước là một nhiệm vụ trước tiên của Đảng
ta và của cách mạng Đông Dương” Lúc này Đảng ta “chưa chủ trương làm cách mạng tư
sản dân quyền mà chủ trương làm cách mạng giải phóng dân tộc Không phải giai cấp
vô sản Đông Dương bỏ mất nhiệm vụ điền địa đi đâu, cũng không phải đi lùi lại một
bước, mà chỉ bước một bước ngắn hơn để có sức mà bước một bước dài hơn”[1] Đồng
thời, Hội nghị chỉ ra mâu thuẫn dân tộc đang phát triển gay gắt dưới hai tầng áp bức
Nhật, Pháp và phân tích: “Đế quốc Pháp - Nhật chẳng những áp bức các giai cấp thợ
thuyền, dân cày, mà chúng nó áp bức bóc lột cả các dân tộc không chừa một hạng nào
Dẫu là anh tư bản, anh địa chủ, một anh thợ hay một anh dân cày đều cảm thấy cái ách
nặng nề của đế quốc là không thể nào sống được Quyền lợi tất cả các giai cấp bị cướp
giật, vận mạng dân tộc nguy vong không lúc nào bằng”[2] Từ đó, xác định rõ kẻ thù của
Trang 5cách mạng: “Pháp - Nhật ngày nay không phải chỉ là kẻ thù của công nông mà là kẻ thù
của cả dân tộc Đông Dương”
Về thái độ chính trị của các giai cấp, Hội nghị nhận xét: giai cấp vô sản và dân cày
nghèo “đã hăng hái chống đế quốc quyết liệt hơn” Giai cấp tiểu tư sản “đều hăng hái
tham gia hoặc cảm tình với cách mạng” Giai cấp địa chủ, phú nông và một phần tư bản
bản xứ, chỉ trừ một số ít làm tay sai cho đế quốc, còn “phần đông có cảm tình với cách
mạng hoặc giữ thái độ trung lập” Đảng ta khẳng định: “Nhiệm vụ giải phóng dân tộc,
giành độc lập cho đất nước là một nhiệm vụ trước tiên của Đảng ta và của cách mạng
Đông Dương hợp với nguyện vọng chung của tất cả nhân dân Đông Dương” “Trong lúc
này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia,
của dân tộc” Vì vậy, Đảng ta chủ trương “thay đổi chiến lược” và giải thích rõ về nội
dung sự thay đổi đó: “Cuộc cách mạng Đông Dương hiện tại không phải là cuộc cách
mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai vấn đề: phản đế và điền địa
nữa, mà là một cuộc cách mạng chỉ phải giải quyết một vấn đề cần kíp “dân tộc giải
phóng” “Trong giai đoạn hiện tại ai cũng biết rằng: nếu không đánh đuổi được Pháp -
Nhật thì vận mạng của dân tộc phải chịu kiếp trâu ngựa muôn đời mà vấn đề ruộng đất
cũng không làm sao giải quyết được Vậy thì trong lúc này muốn giải quyết nhiệm vụ giải
phóng không thể đưa thêm một nhiệm vụ thứ hai chưa cần thiết với toàn thể nhân dân,
giải quyết trước mà có hại cho nhiệm vụ thứ nhất” Vấn đề ruộng đất mà Hội nghị Trung
ương 8 bàn đến là chia lại công điền và chia ruộng đất “tịch thu của Việt gian phản
quốc”, tức là ruộng đất đang nằm trong tay kẻ thù của dân tộc, chứ không phải của địa
chủ nói chung, nhằm đánh lại kẻ thù của dân tộc cả về chính trị và kinh tế Vì thế, “trong
khi tuyên truyền, không được dùng những khẩu hiệu quá thời Không nên nói đánh đổ
Nam triều phong kiến và tịch thu ruộng đất của địa chủ mà nói diệt trừ bọn Việt gian
phản quốc”
Về phương thức tiến hành, tư tưởng khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa đã
thể hiện rõ trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 8 Với kinh nghiệm Xô viết
Nghệ Tĩnh và các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam kỳ, Hội nghị cho rằng khi thời cơ đến,
thì “với lực lượng sẵn có, ta có thể lãnh đạo một cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng
địa phương, cũng có thể thắng lợi, mà mở đường cho một cuộc tổng khởi nghĩa to lớn” để
giành thắng lợi trong cả nước
Đường lối chiến lược của Đảng ta tại Hội nghị Trung ương 8 chính là sự trở về và hoàn
chỉnh tư tưởng cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản đã được
Trang 6Hồ Chí Minh nêu ra trong Cương lĩnh đầu tiên năm 1930, không chỉ giương cao ngọn cờ
giải phóng dân tộc lên hàng đầu mà còn đề ra nhiều chủ trương, chính sách cụ thể nhằm
động viên mọi tầng lớp nhân dân tiến lên, giành độc lập, tự do cho dân tộc Tư tưởng
chiến lược giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh đến đây đã được hoàn chỉnh Qua đó,
cũng thể hiện sự đổi mới về tư duy chính trị, nhận thức thực tiễn, kiên quyết giương cao
ngọn cờ giải phóng dân tộc lên hàng đầu - nhân tố quyết định thắng lợi của cuộc Cách
mạng Tháng Tám năm 1945
Hội nghị cũng khẳng định:“Trong lúc này, quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt
dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc Trong lúc này, nếu không giải quyết
được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi lại được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc,
thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của
bộ phận, của giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”
Để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, phải vận dụng phương pháp hiệu triệu hết
sức thống thiết, làm sao đánh thức được tinh thần dân tộc cho nhân dân, nên Mặt trận
không thể gọi như trước mà phải dùng tên khác phù hợp hơn với nhiệm vụ cách mạng
giai đoạn hiện tại Bởi vậy, theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết
định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh
nhằm tập hợp và đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các dân tộc, tôn giáo, các giới…vào thực
hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng
Hội nghị nêu rõ: Khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm và quyết định lấy cờ đỏ sao vàng năm
cánh làm cờ của Mặt trận Việt Minh và sẽ là cờ của Tổ quốc khi giành được chính quyền
Ngày 19-5-1941, Việt Minh ra đời 5 tháng sau, Tuyên ngôn, Chương trình, Điều lệ
Việt Minh được công bố chính thức Chương trình cứu nước của Việt Minh được đông
đảo các tầng lớp nhân dân ủng hộ Dưới sự lãnh đạo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và của
Đảng, ta đã đẩy mạnh công cuộc chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền, trong đó
xây dựng lực lượng chính trị là một trong những nhiệm vụ cấp bách trong lúc này Cao
Bằng là nơi thí điểm cuộc vận động xây dựng các Hội cứu quốc trong Mặt trận Việt
Minh Đến năm 1942, khắp các châu ở Cao Bằng đều có Hội cứu quốc, trong đó, có 3
châu “hoàn toàn” Tiếp đó, Uỷ ban Việt Minh tỉnh Cao Bằng và Uỷ ban Việt Minh lâm
thời liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng được thành lập
Mặt trận Việt Minh ra đời thay cho Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương
và đặt ra nhiệm vụ giúp đỡ các dân tộc Lào và Campuchia thành lập mặt trận dân tộc của
nước mình Mặt trận Việt Minh lấy lá cờ đỏ có ngôi sao vàng năm cánh làm huy hiệu,
khẩu hiệu chính là: phản Pháp-kháng Nhật-liên hoa-độc lập
Trang 7Tháng 10/1941, Việt Minh công bố Tuyên ngôn, Chương trình và Điều lệ, thể hiện chủ
trương cứu nước của Đảng: “Làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập” Chương trình
của Việt Minh được tóm tắt thành “Mười chính sách của Việt Minh” và phổ biến trong
nhân dân Đây là lần đầu tiên một Mặt trận Dân tộc Thống nhất trình bày công khai
đường lối, chính sách, phương pháp tiến hành và tổ chức lực lượng đấu tranh để thực hiện
mục đích cứu nước của mình
Việc quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh là một chủ trương hết sức sáng suốt của
Trung ương Đảng và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc có ý nghĩa quan trọng thúc đẩy sự phát
triển phong trào cách mạng giải phóng dân tộc mà đỉnh cao là thắng lợi của Cách mạng
tháng Tám năm 1945
Tài liệu tham khảo:
Tạp chí Cộng sản (2017, June 13) Góp phần tìm hiểu rõ hơn về hành trình lịch sử tìm
đường cứu nước mang tầm thời đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Lịch sử biên niên Đảng cộng sản Việt Nam- Tập 1, nxb chính trị quốc gia
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/book/lich-su-dang/lich-su-bien-nien-dang-cong-san-viet-nam-tap-1-18
Lịch sử biên niên Đảng cộng sản Việt Nam- Tập 1, nxb chính trị quốc gia
https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/book/lich-su-dang/lich-su-bien-nien-dang-cong-san-viet-nam-tap-1-18
Mặt Trận Việt Minh - Biểu Tượng Của Khối đại đoàn Kết Toàn Dân Tộc
https://dangcongsan.vn/xay-dung-dang/mat-tran-viet-minh-bieu-tuong-cua-khoi-dai-doan-ket-toan-dan-toc-580849.html