Phân tích thị trường nấm

NHÓM 6 Dự án trồng nấm: Sản xuất và chế biến nấm rơm xuất khẩu ở Bắc Giang - Sản phẩm: Nấm rơm - Hình thức cung cấp:Nấm rơm muối, nấm rơm đóng hộp, nấm rơm khô - Đầu vào: tự trồng theo p

NHÓM 6

Dự án trồng nấm: Sản xuất và chế biến nấm rơm xuất khẩu ở Bắc Giang

- Sản phẩm: Nấm rơm

- Hình thức cung cấp:Nấm rơm muối, nấm rơm đóng hộp, nấm rơm khô

- Đầu vào: tự trồng theo phương pháp trồng nấm trong nhà kín và thu mua từ các nông dân

địa phương

- Thị trường mục tiêu: xuất khẩu sang các nước EU, Mỹ

- Địa điểm trồng nấm: Bắc Giang

1 Phân tích và đánh giá khái quát thị trường tổng thể

1.1 Phân tích tình hình cung cầu thị trường về sản phẩm nấm ở hiện tại

1.1.1 Nhu cầu nấm trên thị trường thế giới

Nấm ăn là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, hàm lượng protein chỉ đứng sau thịt,

cá, rất giàu chất khoáng, axit amin không thể thay thế, các vitamin A, B, C, D, và không chứa

các độc tố Nấm được coi là một loại “rau sach”, “thịt sạch”, mặc dù hàm lượng đạm cao nhưng

nấm cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể mà không gây ra hậu quả bất lợi như đạm động vật, đường

hay tinh bột của thực vật Đặc biệt trong những năm gần đây những nghiên cứu về công nghệ

nuôi trồng nấm ăn phát triển mạnh mẽ ở nhiều nước trên thế giới Bên cạnh những chủng loại

nấm quen thuộc đã được đưa vào sản xuất để phục vụ người tiêu dùng như một nguồn thực

phẩm, người ta còn nghiên cứu khá sâu về khả năng phòng, chống bệnh của nhiều loại nấm đã

được nghiên cứu Đặc biệt là tác dụng phòng, chống viruts, khối u, ung thư và các bệnh khác

như tim mạch, tiểu đường, huyết áp Vì lẽ đó, nhu cầu tiêu dùng nấm đang ngày càng tăng Các

nước trên thế giới tiêu thụ hơn 20 triệu tấn nấm một năm, tốc độ tăng 3,5%/năm Thị trường tiêu

thụ cao nhất là Mỹ, Nhật, Đài Loan và các nước châu Âu.a

Trong khi đó, thị trường nhập khẩu nấm trên thế giới đang khá rộng mở Năm 2010, các nước

trên thế giới nhập khẩu 1,26 triệu tấn nấm, trị giá 3,3 tỷ USD Trong giai đoạn 2006-2010, tốc

độ tăng trưởng của thị trường xuất nhập khẩu nấm thế giới là 10%/năm Đức hiện đang là thị

trường nhập khẩu nấm lớn nhất thế giới với giá trị nhập khẩu 300 triệu USD/năm, tiếp đó là Mỹ

200 triệu USD/năm, Pháp 140 triệu USD/năm, Nhật Bản 100 triệu USD/năm Mức tiêu thụ

nấm bình quân theo đầu người ở các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hiện từ 4-6 kg/năm, và dự

kiến sẽ tăng 3,5%/năm

1.1.2.Nguồn cung nấm của thị trường trong nước

Ngành sản xuất nấm ăn đã hình thành và phát triển trên thế giới từ hàng trăm năm nay Hiện

nay, người ta đã biết có khoảng 2.000 loài nấm ăn được, trong đó có 80 loại nấm ăn ngon và

được nghiên cứu nuôi trồng nhân tạo Ở Việt Nam, tổng sản lượng các loài nấm ăn và dược liệu

năm 2009 đạt trên 250.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 60 triệu USD chủ yếu là mộc nhĩ, nấm

rơm, nấm mỡ Ngược lại, chúng ta nhập khẩu khá nhiều loại nấm như: nấm đùi gà, nấm kim

châm, trân châu, ngọc châm, linh chi, nấm hương, đông trùng hạ thảo… từ Trung Quốc, Đài

Loan

Nước ta có tiềm năng lớn về sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu do có nguồn nguyên liệu trồng

nấm phong phú (ước tính mỗi năm nước ta có 40 triệu tấn phế phẩm nông nghiệp và chỉ cần sử

dụng 15% lượng phế thải đó sẽ có thể tạo ra 1000 Đôla Mỹ/năm), nguồn lao động nông thôn dồi

dào, điều kiện thời tiết thuận lợi cho phát triển nhiều chủng loại nấm và có thể trông nấm quanh

năm Chính phủ đã đưa nấm vào Danh mục sản phẩm Quốc gia

Nhu cầu tiêu dùng nấm của các nước trên thế giới cần hơn 20 triệu tấn nấm một năm, tốc độ

tăng 3,5% Thị trường tiêu thụ cao nhất là Mỹ, Nhật, Đài Loan và các nước Châu Âu

+ Theo Cục Trồng trọt, mỗi năm ngành nông nghiệp thải ra khoảng 40 triệu tấn phế thải như

rơm rạ, cùi bắp, mùn cưa Chỉ cần 15% phế thải dùng để trồng nấm thì Việt Nam có thể thu về

khoảng 1 tỷ đô la Mỹ một năm Mỗi năm chúng ta đã sản xuất được hơn 250.000 tấn nấm các

loại nhưng lại không đủ nấm để xuất khẩu dù thị trường có nhu cầu tiêu thụ lớn

+ Theo tài liệu nghiên cứu, nguồn nấm ngoài tự nhiên ở nước ta rất phong phú, ước tính số loài

nấm có trên lãnh thổ Việt Nam có thể lên tới 72.000 loài, gấp 6 lần số loài thực vật bậc cao

Hiện nay, nước ta hội đủ các điều kiện cần thiết để phát triển ngành công nghiệp sản xuất giống,

nuôi trồng và chế biến nấm.Vì vậy cần có những giải pháp để đẩy mạnh phát huy tiềm năng

nghề trồng nấm ở nước ta

Những năm gần đây, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ NN-PTNT đã giao cho Trung tâm Công

nghệ sinh học thực vật thuộc Viện Di truyền nông nghiệp Việt Nam nghiên cứu phát triển sản

xuất các loại nấm ăn và nấm dược liệu Theo đánh giá của Trung tâm, Việt Nam là quốc gia có

nhiều điều kiện để phát triển ngành sản xuất nấm

Thực tế là nước ta có nguồn nguyên liệu trồng nấm rất sẵn như: rơm rạ, mùn cưa, thân cây gỗ,

thân lõi ngô, bông phế loại của các nhà máy dệt, bã mía của các nhà máy đường… Ước tính cả

nước có trên 40 triệu tấn nguyên liệu và nếu chỉ cần sử dụng khoảng 10-15% lượng nguyên liệu

này để nuôi trồng nấm đã có thể tạo ra trên 1 triệu tấn nấm/năm và hàng trăm ngàn tấn phân hữu

cơ Thế nhưng ở Việt Nam, phần lớn rơm rạ sau khi thu hoạch lúa đều bị đốt bỏ ngoài đồng

ruộng hoặc ném xuống kênh, rạch, sông ngòi Vì thế, phát triển nghề sản xuất nấm ăn, nấm

dược liệu còn có ý nghĩa lớn trong việc giải quyết ô nhiễm môi trường

Qua quá trình nghiên cứu, nhiều viện, trường, trung tâm đã chọn, tạo được một số giống nấm ăn,

nấm dược liệu có khả năng thích ứng với môi trường Việt Nam, cho năng suất khá cao Đồng

thời các tiến bộ kỹ thuật về nuôi trồng, chăm sóc, bảo quản và chế biến nấm ngày càng được

hoàn thiện Trình độ và kinh nghiệm của người nông dân cũng không ngừng được nâng lên nên

năng suất trung bình của các loài nấm đang nuôi trồng ở nước ta đã cao gấp 1,5-3 lần so với 10

năm về trước Hơn nữa, vốn đầu tư để trồng nấm so với các ngành sản xuất khác không lớn, vì

đầu vào chủ yếu là rơm rạ và công lao động (chiếm khoảng 70-80% giá thành một đơn vị sản

phẩm) Nếu tính trung bình để giải quyết việc làm cho một lao động chuyên trồng nấm ở nông

thôn hiện nay có mức thu nhập từ 2,5-3 triệu đồng/tháng chỉ cần số vốn đầu tư ban đầu khoảng

30 triệu đồng và 100m2 diện tích nhà xưởng

Trong thời gian qua đã có nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh nấm có hiệu quả ở quy mô hộ gia

đình, trang trại, gia trại, hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp sản xuất, sơ chế, chế biến, kinh

doanh nấm Sản xuất nấm đang từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, quy mô lớn;

gắn kết đồng bộ các khâu sản xuất , sơ chế, bảo quản, tiêu thụ; nên có nhiều mô hình bền vững,

đạt hiệu quả cao; tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho nông dân; sử dụng các phụ phẩm, bảo vệ

môi trường, nâng cao giá trị gia tăng của sản xuất trồng trọt Tuy nhiên sản xuất nấm nước ta

còn kém so với các nước sản xuất trong khu vực và trên thế giới về công nghệ, năng suất, chất

lượng và sự đa dạng về sản phẩm Sản xuất chủ yếu còn nhỏ lẻ, thủ công; nghiên cứu khoa học

công nghệ về nấm còn hạn chế; giống nấm chưa đảm bảo về số lượng và chất lượng; chuỗi sản

xuất; sơ chế, chế biến, bảo quản và thị trường tiêu thụ còn hạn chế, năng suất chất lượng nấm

còn thấp, giá thành cao, khả năng cạnh tranh yếu so với một số nước trong khu vực

Trên thị trường quốc tế, sản phẩm nấm mỡ, nấm rơm muối, sấy khô, đóng hộp của VIệt Nam

chưa đủ cung ứng kịp thời cho thị trường quốc tế

1.2 Xác định loại thị trường và loại sản phẩm của dự án

Đến thời điểm này, đã có 36 loại rau của Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ với tổng kim ngạch đạt

1,1 triệu USD, trong đó, nấm rơm muối, nấm rơm đóng lon đạt kim ngạch cao nhất

Theo ông Michael Scuse, quyền Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Mỹ, Việt Nam là một trong 15

quốc gia xuất khẩu nông sản nhiều nhất vào thị trường Mỹ Không ít mặt hàng nông sản Việt

Nam như hạt điều, cà phê, thủy sản (tôm, cá tra), hồ tiêu, cao su, đồ gỗ chế biến và nhiều mặt

hàng trái cây khác được chấp thuận vào thị trường Mỹ sau khi Việt Nam đảm bảo các yêu cầu

về mặt an toàn vệ sinh thực phẩm

Ông Đào Trần Nhân đánh giá: "Có thể nói, cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm rau, quả

tươi của Việt Nam sang thị trường Mỹ là rất lớn Các doanh nghiệp xuất khẩu rau hoa quả Việt

Nam cần nhanh chóng vượt qua những điều kiện khắt khe về vệ sinh thực phẩm của thị trường

này

Từ những phân tích trên ta thấy được nhu cầu nấm trên thế giới là rất lớn, đặc biệt là ở Mỹ và

EU.Việc xuất khẩu nấm ra thị trường thế giới sẽ đem lại một khoản lợi nhuận lớn, ngoài ra còn

tạo thêm công ăn việc làm và thu nhập cho người nông dân Trong khi đó nước ta có nhiều

thuận lợi về khí hậu, nguồn nguyên liệu phế phẩm nông nghiệp phục vụ tốt cho việc trồng

năm.Ngoài ra, chính phủ cũng khuyến khích việc trồng nấm mang lại hiệu quả kinh tế cao Nấm

rơm là một loại nấm giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe, lại tương đối dễ trồng, tận dụng nguyên

liệu là rơm rạ giúp khắc phục tình trạng đốt rơm rạ sau mỗi mua gặt gây ô nhiễm môi trường

Nấm rơm vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa mang lại hiệu quả xã hội Vì vậy, để giải quyết bài

toán đầu ra cho sản phẩm nấm rơm, dự án của nhómchọn chế biến xuất khẩu nấm rơm ra thị

trường thế giới Xuất khẩu nấm rơm không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ cho đất nước, doanh thu

cho doanh nghiệp mà còn tận thu được nguồn phụ liệu trong sản xuất nông nghiệp, tạo thêm

công việc và nâng cao thu nhập cho người nông dân trong những lúc nông nhàn

- Loại thị trường: Thị trường quốc tế (Mỹ, EU)

- Loại sản phẩm: Nấm rơm đóng hộp, nấm rơm ướp muối

2 Phân tích, dự báo cung cầu nấm rơm trong tương lai

* Cầu nấm rơm

Xuất khẩu nấm tiếp tục đà tăng trưởng vững: trong 11 tháng năm 2009 có khá nhiều mặt hàng

giảm kim ngạch xuất khẩu như rau cải, cà, rau cần, đậu nhưng xuất khẩu nấm các loại vẫn duy

trì mức tăng trưởng ổn định (tăng 50% so với cùng 2008) Nhìn chung các sản phẩm nấm xuất

khẩu đều tăng, đặc biệt là nấm rơm muối đạt kim ngạch 8,4 triệu USD, tăng 86,7% so với cùng

thời điểm 2008 Nấm mèo đạt 63,5 nghìn USD, tăng 93,5% Tuy nhiên, cũng có một số mặt

hàng nấm giảm khá mạnh như nấm rơm đóng lon đạt 4,9 triệu USD giảm 7,4% Nấm hương và

mộc nhĩ khô giảm giảm lần lượt 18,1% và 57,3% so với cùng kỳ 2008.Thị trường xuất khẩu

nấm rơm muối nhìn chung ổn định, Italia vẫn là thị trường nhập khẩu nhập khẩu nhiều nấm rơm

muối nhất với kim ngạch đạt 4,3 triệu USD, tăng 111% Xuất khẩu nấm rơm muối sang thị

trường Mỹ cũng tăng rất mạnh, đạt 1,7 triệu USD, tăng 136% so với cùng kỳ 2008 Đáng chú ý,

Trung Quốc, Ba Lan, Hà Lan, Malaisia và Hàn Quốc là những thị trường mới nhập khẩu nấm

rơm muối của Việt Nam trong tháng 11 tháng qua, kim ngạch xuất khẩu nấm rơm muối sang 4

thị trường này đạt 126,4 nghìn USD Mặc dù kim ngạch xuất khẩu mặt hàng nấm rơm muối sang

những thị trường này chưa cao nhưng đây cũng là những thị trường tiềm năng mà các doanh

nghiệp xuất khẩu nấm cần khai thác

Đơn giá xuất khẩu nấm tăng mạnh: Giá trung bình xuất khẩu nấm rơm muối tăng khá mạnh, từ

mức 1299,2 USD/tấn trong tháng 1/09 lên 1790 USD/tấn trong tháng 11/09 Giá một số loại

nấm xuất khẩu sang Mỹ, Italia, Nhật Bản, Pháp, Thái Lan có xu hướng tăng lên Cụ thể, giá nấm

rơm muối xuất khẩu sang thị trường Italia tăng từ 1,4 USD/kg lên 1,95 USD/kg, tăng 39,35% so

với tháng 10/08 Tương tự giá nấm rơm muối xuất khẩu sang thị trường Mỹ tăng từ 18,5

USD/thùng lên 27USD/thùng, tăng 45,9% Tại Pháp, đơn giá xuất khẩu một tấn nấm rơm muối

là 1101,75 USD/tấn, tăng 18,8% Đáng chú ý, đơn giá xuất khẩu nấm rơm muối sang Trung

Quốc, Thái lan và Italia thường cao hơn so với đơn giá xuất khẩu sang thị trường Pháp Mỹ đã

vượt qua Italia để vươn lên vị trí thứ nhất về nhập khẩu nấm của VN, với giá trị nhập 4,2 triệu

USD trong 10 tháng đầu năm nay.Xuất khẩu nấm các loại sang Italia chỉ đạt 4 triệu USD, Nhật

Bản đạt 1 triệu USD

Giá xuất khẩu nấm của VN cũng đang có xu hướng tăng ở hầu hết các thị trường Mỹ, Italia,

Nhật Bản, Pháp, Thái Lan Cụ thể, giá nấm rơm muối xuất khẩu sang thị trường Italia tăng từ

1,4 USD/kg lên 1,95 USD/kg, tăng 39,35% so với cùng kỳ năm ngoái.Tương tự giá nấm rơm

muối xuất khẩu sang Mỹ tăng từ 18,5 USD/thùng lên 27 USD/thùng, tăng 45,9%; nấm rơm đóng

hộp sang Mỹ cũng tăng từ 21 USD/thùng lên 27 USD/thùng, sang Nhật tăng từ 26,2 USD/thùng

lên 29 USD/thùng

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng rau quả của cả

nước trong tháng 10/06 đạt 19,3 triệu USD, giảm 22,14 % so với tháng 9/06 và tăng 10,6% so

với tháng 10 năm 2005 Tuy nhiên, xuất khẩu các loại rau củ như nấm rơm tăng khá so với

tháng 9 năm 2006 Trong đó, nấm rơm vẫn là chủng loại rau củ được xuất khẩu nhiều nhất của

nước ta với kim ngạch xuất trong tháng 10 năm 2006 đạt 2,5 triệu USD, tăng 0,8% so với tháng

9/2006

 Nhu cầu thị trường thế giới đối với sản phẩm nấm rơm của Việt nam ngày càng gia tăng, thị

trường này càng được mở rộng

* Cung nấm rơm

Mỗi năm Việt Nam cung cấp 250 ngàn tấn nấm các loại cho các thị trường trong và ngoài nước

Tuy nhiên, sản lượng nấm này chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu xuất khẩu, trong khi

lượng phế phẩm nông nghiệp phục vụ trồng nấm ở Việt Nam rất dồi dào (ước tính mỗi năm Việt

Nam có nguồn phế thải nông nghiệp lên tới 40 triệu tấn và chỉ cần sử dụng 10-15% nguồn phế

thải này vào việc trồng nấm đã có thể thu về khoảng 1tỷ đôla Mỹ/năm- Theo báo cáo cục trồng

trọt)

ĐBSCL có điều kiện thiên nhiên ưu đãi, nguyên vật liệu, nguồn nhân lực dồi dào cho sản xuất

nấm.Nghề trồng nấm ở đây khá phổ biến và phát triển.Chủ yếu lượng nấm xuất khẩu là ở khu

vực ĐBSCL Hiện nay mỗi tỉnh phía Nam đều có từ vài chục đến vài trăm cơ sở trồng nấm mỡ,

nấm rơm, nấm mộc nhĩ,… nhưng để có lượng nguyên liệu ổn định khoảng vài tấn mỗi ngày để

phục vụ xuất khẩu là điều khó khăn Một số nhà nhập khẩu nước ngoài đã đặt hàng các doanh

nghiệp trong nước nhưng do thiếu nguông nguyên liệu dài hạn nên các doanh nghiệp chỉ cung

cấp được 30% đơn đặt hàng Về hiện trạng ngành xuất khẩu nấm trong thời gian qua Cục trồng

trọt cho biết, ngành xuất khẩu nấm của nước ta đang thiếu nguồn cung cấp nguyên liệu ổn định

với số lượng lớn Hiện các công ty trồng và xuất khẩu nấm lớn cũng chỉ có tối đa 0,8 héc ta, còn

lại đa số chỉ 0,4 héc ta, trong khi đó những hộ gia đình trồng nấm tại các tỉnh phía nam chỉ vài

chục mét vuông, miền bắc thì quy mô nhỏ.Bên cạnh đó, đến nay nước ta cũng chưa có nhà máy

chế biến nấm đạt tiêu chuẩn nên việc xuất khẩu nấm của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với các

nước Hàn Quốc, Trung Quốc

Nhận thấy được những vấn đề còn tồn tại đối với việc phát triển sản phẩm nấm của nước

ta và lợi ích mà nấm đem lại cho nền kinh tế thì tại Hội nghị “Thực trạng và giải pháp phát triển

sản xuất nấm” đã đưa ra mục tiêu chung trong thời gian tới là xây dựng ngành sản xuất nấm theo

hướng hàng hóa, tập trung quy mô công nghệ; từng bước ứng dụng công nghệ cao, có sự liên kết

chặt chẽ từ khâu nghiên cứu, sản xuất, bảo quản chế biến đến tiêu thụ, tạo thương hiệu nấm Việt

Nam trên trường quốc tế: góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người nông dân; tạo

ra nguồn hàng hóa có giá trị cao, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu Các cơ quan có liên

quan đã soạn thảo đề án phát triển nấm ăn và nấm dược liệu đến năm 2020 nhằm cụ thể hóa mục

tiêu trên Từ đây đã tiến hành quy hoạch phát triển ngành nấm ở nước ta, lồng ghép kế hoạch

đào tạo nghề trồng nấm cho nông dân vào chương trình mục tiên quốc gia đâò tạo nghề cho lao

động nông thôn, xây dựng hệ thống cung cấp giống nấm theo hướng chuyên nghiệp và đảm bảo

cung cấp đủ về số lượng , chủng loại và chất lượng cho sản xuất cả nước,…

 Qua đây ta dự đoán trong tương lai, ở nước ta, quy mô sản xuất nấm mở rộng, chất lượng

nấm tăng, tạo được nguồn cung cấp nấm lớn và ổn định cho thị trường nấm nói chung và thị

trường xuất khẩu nấm nói riêng

3 Nghiên cứu vấn đề tiếp thị sản phẩm của dự án