Đái tháo nhạt ppt

ĐỊNH NGHĨA Đái tháo nhạtĐTN là tình trạng bệnh lý do mất khả năng tái hấp thu nước ở ống thận, hậu quả của sự thiếu ADH tương đối hoặc tuyệt đối dẫn đến tiểu nhiều, nước tiểu có tỉ trọng

ĐÁI THÁO NHẠT

Ths.Bs.Trần Thị Trúc Linh

Mục tiêu

1/ Nắm vững sinh lý của ADH

2/ Liệt kê các yếu tố điều hòa sự tiết ADH

3/ Trình bày chi tiết triệu chứng lâm sàng của bệnh ĐTN

4/ Trình bày mục đích, phương pháp và kết quả của nghiệm pháp nhịn khát

ĐỊNH NGHĨA

Đái tháo nhạt(ĐTN) là tình trạng bệnh lý do mất khả năng tái hấp thu nước ở ống thận, hậu quả của sự thiếu ADH tương đối hoặc tuyệt đối dẫn đến tiểu nhiều, nước tiểu có

tỉ trọng thấp và uống nhiều, bệnh có thể xảy ra do kém phóng thích ADH(ĐTN trung ương hoặc thần kinh) hoặc

do thận đáp ứng kém với ADH (ĐTN thận )

SINH LÝ

Thùy sau tuyến yên tiết ADH

- Ở người ADH còn gọi là AVP(arginine-vasopressine) tác dụng chủ yếu trên sự điều hòa nước do sụ tái hấp thu ở thận

• Nồng độ máu ở 280 mOsm/kg, ADH đo được < 2 pmol/L, ADH sẽ tăng lên 10-12 pmol/L khi nồng độ thẩm thấu đạt 310 mOsm/Kg T1/2 ngắn 10-20 phút phân hủy ở thận và gan

NHẮC LẠI VỀ SINH LÝ

- Thận lọc 120ml nước/phút(172l/24 giờ) trong đó 85% nước được tái hấp thu ở ống lượn gần cùng với Na + , 25l được tái hấp thu ở ống lượn xa Lượng nước tiểu trung Bình là 1.5l như thế 23.5l được hấp thu do vai trò của ADH.

Thiếu ADH tuyệt đối chắc chắn sẽ gây mất nước cấp nếu không uống đủ.Thực tế tiểu nhiều do thiếu ADH không vượt quá 8-12 lít(1/2 của lượng 23.5l lệ thuộc

ADH theo lý thuyết)

SINH LÝ

Ở trạng thái cân bằng, độ thanh lọc bằng 0

- Khi nồng độ huyết tương cao, độ thanh lọc âm, nước tiểu đậm đặc

- Khi huyết tương loãng, dộ thanh lọc dương, nước tiểu loãng

Tác dụng của ADH

• ADH tác đông qua 2 thu thể V1 và V2

- V1 làm co cơ trơn mạch máu, tổng hợp Prostaglandin và phân hủy glycogen ở gan, gây nên sự huy động calci

- V2 tác dụng vasopresine trên thận,hoạt hóa protein

Điều hòa sự tiết ADH

• Áp lực thẩm thấu và thể tích huyết tương là 2 yếu

PHÂN LOẠI ĐÁI THÁO NHẠT

- Đái tháo nhạt trung ương(ĐTN thần kinh)

Các thương tổn vùng dưới đồi tuyến yên gây suy tuyến

yên như u, chấn thương, phẩu thuật, gia đình, vô căn, di

truyền.

- Đái tháo nhạt do thận:

Bệnh xuất hiện do thận không đáp ứng với tác dụng sinh

lý của ADH.Các bệnh thận mãn tính nhất là tổn thương

Vùng tủy, lithium carbonate, rối loạn điện giải, mang thai.

- Thói uống nhiều

Biểu hiện lâm sàng

Lâm sàng điển hình ở bn tỉnh là tiểu nhiều và

uống nhiều Tăng độ thẩm thấu không xảy ra khi cơ chếkhát còn nguyên vẹn

Tiểu nhiều: là triệu chứng chính vì đây cũng là dấu

chứng nặng và liên tục, lượng nước tiểu có thể từ 5-10l/ngày hoặc có thể ít hơn nhưng đặc biệt loãng như nước

lã, ít cô đặc

NT không có đường, không có protein

Tỉ trọng NT vào lúc sáng sớm lúc đói không vượt

Tóm lại trong tuyệt đại đa số các trường hợp

ĐTN toàn trạng bệnh nhân vẫn tốt Sự tươngphản giữa các dấu toàn thân và thực thể bình

thường với dấu cơ năng rầm rộ rất gợi ý một

bệnh cảnh ĐTN

Cận lâm sàng

1/Các xét nghiệm thường quy

- Công thức máu

- Điện giải đồ máu

- Điện giải đồ niệu/24 giờ

Các test động học

Mục đích: đánh giá sự hạn chế nước có kíchthích tiết ADH không, mặc khác đánh giá sốlượng hormone được tiết ra làm giảm ĐTN

- Nghiệm pháp nhịn khát

- Test nicotine

- Test truyền dịch muối ưu trương

NGHIỆM PHÁP NHỊN KHÁT

• MỤC ĐÍCH: xem ADH có khả năng bài tiết hay không

• Khi nhịn uống từ 6-8 giờ dẫn tới sự tăng thải AVP niệu sinh

lý và giảm nước tiểu, tăng độ thẩm thấu nước

tiểu(800mOsm/kg H2O), độ thanh thải nước tự do(-) Lấy

nước tiểu mỗi giờ, lấy máu đo độ thẩm thấu huyết tương ở 3 thời điểm lúc bắt đầu, lúc giữa, lúc kết thúc.

• Tiến hành tại bệnh viện theo dõi cân nặng,t0 ,HA,đề phòng kiệt nước.

• Có thể tiêm 5-10 đơn vị Demopressin vào cuối test nếu ĐTN

do thận độ thẩm thấu nước tiểu không tăng.

NGHIỆM PHÁP NHỊN KHÁT

-Lượng nước tiểu giảm <

không cô đặc máu

- Lượng nước tiểu giảm > 5ml/phút

-Nồng độ nước tiểu < 200 mOsm/kg nước

-Tỷ trọng nước tiểu 1.001- 1.005 không quá 1.010

-Khát nước dữ dội, có mất nước và cô đặc máu

CHẨN ĐOÁN

• Chẩn đoán phân biệt ĐTN với thói uống nhiều.

• Ngoài ra cần phải phân biệt ĐTN trung ương hay ĐTN do thận và tìm nguyên nhân của ĐTN

ĐIỀU TRỊ

• Thuốc điều trị : gồm các thuốc có cấu trúc giống ADH dạng chích, xịt mũi và uống

• Tuân thủ một số nguyên tắc trong điều trị:

• + Giáo dục, theo dõi bệnh nhân.

• + Thời gian của liệu trình

• + Tích cực tìm nguyên nhân.

• + Chú ý ĐTN ở người mang thai

HỘI CHỨNG TIẾT ADH KHÔNG THÍCH HỢP (SIADH)

• Ung thư phế quản tế bào nhỏ

• Các tổn thương thần kinh

• Do thuốc: colchicin, oxytocin, carbamazepin,

thuốc gây mê, cyclophosphamid,

vincristin,Chlopropamid

• Các bệnh lý ở phổi và trung thất.

Sinh bệnh học

• Thay đổi áp lực bơm tại thận làm thải natri trong nước tiểu cao

• Pha loãng Protein trong huyết tương.

• Giải phóng các yếu tố lợi tiểu đặc biệt peptid lợi tiểu từ tâm nhỉ (ANP)

Chẩn đoán

• Tiêu chuẩn quan trọng:

- Thẩm thấu huyết tương giảm < 275 mOsm/kg nước

- Thẩm thấu nước tiểu không tương xứng > 100

mOsm/kg nước

- Thải Na nước tiểu cao.

- Khối lượng dich ngoại bào và huyết tương bình

thường

- Không phù.

- Không suy tuyến giáp hoặc tuyến thượng thận.

- Không điều trị bằng thuốc lợi tiểu.

Tiêu chuẩn phụ

• AVP huyết tương và/hoặc nước tiểu bình thường hay tăng

• Test nạp nước không bình thường.

• Lâm sàng được cải thiện khi hạn chế lượng nước đưa vào cơ thể