Tác nhân gây cơn khát trong đái tháo nhạt Quá trình chuyển hóa ADH Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân chính gây nên căn bệnh này là do rối loạn quá trình sinh hor-mone ADH.. Khi nồ
Trang 1Tác nhân gây cơn khát trong
đái tháo nhạt
Quá trình chuyển hóa ADH
Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân chính gây nên căn bệnh này là
do rối loạn quá trình sinh hor-mone ADH ADH có tác dụng chống lợi tiểu, được sản xuất từ vùng dưới đồi, dự trữ ở thùy sau tuyến yên rồi bài tiết vào
cơ thể.
Trang 2Khi nồng độ ADH trong máu giảm, khả năng chống lợi tiểu giảm hoặc mất, người bệnh sẽ tiểu tiện nhiều, uống nhiều và gặp các rối loạn toàn thân do một lượng nước tiểu lớn bị đào thải ra ngoài Đái tháo nhạt cũng có thể do vùng dưới đồi tuyến yên bị tổn thương
Các ca thứ phát thường do khối u, chiếm tới 30 - 50% các trường hợp bị bệnh Tất cả khối u di căn từ nơi khác đến đều có thể gây đái tháo nhạt ở những người bị dị dạng hoặc phát triển không bình thường vùng dưới đồi Lúc này bệnh nhân có kèm theo các triệu chứng chậm phát triển thần kinh và sinh dục, béo, viêm võng mạc sắc tố
Nhiễm khuẩn do viêm mãn tính hoặc di chứng của viêm màng não, viêm não, chấn thương vùng đáy sọ hay các phẫu thuật gần tuyến yên và vùng dưới đồi cũng có thể gây đái tháo nhạt Dị dạng hoặc phát triển không bình thường vùng dưới đồi thường gặp ở trẻ em, kèm theo các rối loạn khác như chậm phát triển tinh thần và sinh dục, béo, viêm võng mạc sắc tố và đa dính ngón
Đái tháo nhạt tiên phát là do di truyền, thường xuất hiện sớm, có thể có tính
di truyền liên quan đến giới tính Đái tháo nhạt chưa rõ nguyên nhân chiếm đến 30% các trường hợp
Bình thường, ống thận có chức năng tái hấp thu nước, làm nước tiểu bị cô đặc trước khi được bài xuất ra ngoài Khi thiếu ADH, sự tái hấp thu nước ở các ống thận không được bình thường, do đó thận không cô đặc được nước tiểu
Trang 3Cơ thể bài xuất một số lượng lớn
nước ra ngoài khiến bệnh nhân cảm thấy
khát, phải uống nhiều nước để bù lại lượng
nước đã mất Trẻ em thường kêu khóc đòi
uống nước, khi cho uống đủ nước thì nín
Lượng nước vào gần tương đương với lượng
tiểu ra
Ban đầu, ngoài triệu chứng tiểu nhiều,
uống nhiều thường không phát hiện được các
triệu chứng khác, ngoại trừ ở trẻ nhỏ có thể
thấy dấu hiệu mất nước mãn tính, rối loạn
tiêu hóa, nôn, tiêu chảy, táo bón
Ở thể nặng, da người bệnh khô, xanh
và ít ra mồ hôi, trẻ không thấy tăng cân, suy
dinh dưỡng, chán ăn, mất cảm giác đói, sốt
cao không rõ nguyên nhân, rối loạn tâm thần
Nếu không được cung cấp nước đầy đủ, bệnh nhân có thể mất nước, trụy tim mạch Tuy nhiên, các triệu chứng của đái tháo đường nhạt cũng thường bị nhầm lẫn với các triệu chứng uống nhiều, tiểu nhiều của đái tháo đường, suy thận mạn, uống nhiều do loạn thần kinh chức năng
Đái tháo nhạt không gây biến chứng nghiêm trọng nhưng một số trường hợp cũng không thể khỏi hẳn, việc chữa trị kéo dài, có thể phải dùng thuốc suốt đời Tùy nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ hướng dẫn cách chữa trị và kê đơn thuốc cho người bệnh
Vì vậy, để điều trị hiệu quả, khi thấy các triệu chứng đầu tiên của bệnh, hãy đến khoa nột tiết của các trung tâm y tế hoặc bệnh viện gần nhất để phát hiện và điều trị sớm căn bệnh này
Trang 4Đái tháo nhạt có thể gây rối
loạn tâm thần
Trong bệnh này, cơ thể bài tiết một lượng nước rất lớn với tỷ trọng nước tiểu thấp Đái tháo nhạt có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, thường gặp nhất là tuổi thiếu niên Trong trường hợp nặng, bệnh nhân sẽ bị sốt cao, rối loạn tâm thần
Đái tháo nhạt xuất hiện do sự giảm nồng độ chất ADH trong máu, dẫn đến giảm tái hấp thụ nước ở ống thận Nguyên nhân có thể là: rối loạn chức năng tiết của thùy tuyến yên; thiếu bẩm sinh ADH; cắt bỏ tuyến yên, cắt cuống tuyến yên, các khối u tại tuyến yên, u cặn tuyến yên, di căn của ung thư (thường thấy là ung thư vú), vỡ xương sọ, viêm não - màng não, lao màng não, giang mai hoặc do tổn thương mạch máu (hoại tử tuyến yên sau đẻ) Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân
Biểu hiện chủ yếu của bệnh là đái nhiều, uống nhiều, khát nhiều Bệnh nhân có thể tiểu 3-8 lít trong 24 giờ, có trường hợp tới 30-40 lít Nước tiểu trong,
tỷ trọng thấp, có khi như nước lã Vì đái nhiều, bệnh nhân khát suốt cả ngày và đêm, đang ngủ cũng phải dậy để uống, thường rất thích uống nước lạnh Cảm giác
Trang 5khát có thể rất kịch liệt, nếu cấm không cho bệnh nhân uống, họ có thể uống bất
cứ một loại nước gì, kể cả nước tiểu của mình Toàn trạng gầy, da khô và không bao giờ tiết mồ hôi, kèm theo ăn kém (vì uống nhiều, dạ dày căng, làm mất cảm giác đói)
Cần phân biệt với những bệnh khác cũng có triệu chứng uống nhiều, đái nhiều như: đái tháo đường, suy thận mạn, uống nhiều do loạn thần kinh chức năng
Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà phương pháp điều trị sẽ khác nhau Người đái nhạt nhiễm khuẩn phải dùng thuốc kháng sinh đặc hiệu Nếu bệnh nhân vừa có đái tháo nhạt vừa có đái tháo đường thì phải dùng thuốc đặc trị
Do đái tháo nhạt là hậu quả của nhiều bệnh và nguyên nhân gây bệnh cũng rất khác nhau nên việc chẩn đoán phải dựa vào các xét nghiệm cận lâm sàng Người bệnh phải được khám xác định nguyên nhân tại các cơ sở y tế chuyên sâu thì việc điều trị mới hiệu quả