BẾP LỬA – BẰNG VIỆT Nhận định Những gì ta học được ở tuổi thơ thì còn mãi ( Xéc van téc) Nếu luôn mang theo tuổi thơ bên mình, bạn sẽ chẳng bao giờ già đi Mỗi người dù đi xa cũng đều có một nơi để trở.
Trang 1BẾP LỬA – BẰNG VIỆT
Nhận định
- Những gì ta học được ở tuổi thơ thì còn mãi ( Xéc-van-téc)
- Nếu luôn mang theo tuổi thơ bên mình, bạn sẽ chẳng bao giờ già đi
- Mỗi người dù đi xa cũng đều có một nơi để trở về chính là gia đình Và có một khoảng thời gian trong đời để muốn trở lại, đó chính là tuổi thơ
- Mọi thứ đều bị thời gian xoá nhoà, duy chỉ tình người là chẳng thế
- Tuổi thơ là giấc ngủ sâu của tuổi trẻ
- Tuổi thơ đáng giá như con chim sẻ nhỏ bé bị thương ôm chặt vào lồng ngực anh thanh niên
1 Mở bài
Có những thi nhân lang thang trên triền đê ký ức Trong số ấy có một thi sĩ vì quá đỗi nhớ người yên, trong cơn điên loạn bất giác kêu lên :
“Anh đã đi qua bão lốc từng cơn
Cây rụng lấ trong chiều thanh thản nhất
Anh qua cả màu không gian ngây ngất
Một tiếng thầm trong tháng mới lao xao
Em đã đến rồi đi như một giấc chiêm bao !”
-Trích : Lại nghĩ về Pauxtopki – Bằng Việt -
Và cũng chính thi nhân ấy trong hành trình mở lối tới xứ sở cái đẹp của thơ ca, ta bắt gặp anh dừng chân bên vệ đường nhặt nhạnh những mẩu lá khô, nhen nhóm lên mảnh hồi ức về tuổi
ấu thuở hoa mới đơm nụ “Bếp lửa” – trạm dừng chân ký ức cua Bằng Việt Bếp lửa giản dị
mà thiêng liêng, chân quê mà thân thương Bếp lửa ấy vẫn cháy hoài cháy mãi qua năm tháng bởi lẽ ngọn lửa rạo rực tình bà cháu thiêng liêng đến khó tả, thiêng liêng đến nằm ngoài quy luật băng hoại của thời gian
2 Tác giả, tác phẩm
Bằng Việt là một trong những gương mặt trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ."Vào những năm đầu của thập kỷ 60, Bằng Việt xuất hiện giữa làng thơ Việt Nam như một ánh đèn nê-ông kỳ ảo, tỏa sáng trí tuệ, sự mát mẻ của tuổi xuân và cái dịu dàng của hồn thơ anh"(Phạm Hải) Ông xếp chữ nên thơ như nỗi trải lòng mềm mại, chính vì vậy mà giáo sư Lê Đình Kỵ nhận thấy trong anh "cái tâm hồn nhiều suy nghĩ và rung động tinh tế", còn Hồng Thọ cảm được "sự suy nghĩ có tình có nghĩa được bộc lộ nhất quán trong thơ anh" Cũng như bao người con đem theo trái tim tràn đầy thương nhớ khi
xa nhà, Bằng Việt đem theo tình yêu bà và quê hương da diết tới miền đất Liên Xô xa xôi Bài thơ Bếp Lửa ra đời trong nỗi yêu nhớ dâng trào vào năm 1963, khi tác giả đang
là sinh viên ngành Luật năm 2 Bếp lửa được đưa vào tập "Hương Cây - Bếp Lửa" - tập thơ đầu tay của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ Bài thơ như con thác chảy từ quá khứ tới hiện tại theo một vòng tuần hoàn mạch cảm xúc Đó là những năm tháng nhọc nhằn, đói khổ nhưng lại rất đầm ấm khi bên bà, đó cũng là quá trình trưởng thành của cháu dọc theo năm tháng, là nơi những rung động tinh tế chớm nảy nở trong hơi ấm nồng nàn của bếp lửa, trong vòng tay bao bọc và thương yêu vô vàn của bà trước "biết mấy nắng mưa"
3 Phân tích
Luận điểm 1 : Hình ảnh bếp lửa đã khơi nguồn cảm xúc cho nhà thơ
Trang 2Dẫn : Quê hương, gia đình, ông bà, có lẽ tất thảy những điều ấy đều là những kỉ niệm bình
dị, thân thuộc trong tâm trí của người con xa quê Nếu như đối với nhà thơ Tế Hanh, quê hương là làng chài ven biển “nước bao vây cách biển nửa ngày sông”; với Đỗ Trung Quân thì
“Quê hương là chùm khế ngọt”, “là con diều biếc”… Thì riêng với Bằng Việt, quê hương của ông gợi về bằng một hình ảnh rất quen thuộc, bình dị, mộc mạc – BẾP LỬA Một bếp lửa thơm hương nồng đượm được nhen lên từ trong sáng sớm đã lay gợi một tuổi thơ đầm ấm bên bà :
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
- Câu thơ mở đầu được cất lên bởi ba chữ thân thương “Một bếp lửa” được điệp lại hai lần
để nhấn mạnh ý nghĩ, cảm xúc dồn nén trong hình ảnh bếp lửa Một hình ảnh bình dị, quen thuộc của làng quê Việt Nam
- Cũng từ ấy, bếp lửa gắn với hai chữ “ chơn vờn”, “ấp iu”một ngôn ngữ giàu tính hội hoa giúp ta hình dung ra trạng thái cháy bập bùng của ngọn lửa trong làn sương sớm bay nhè nhẹ quyện vào làn khói bếp Nó như làn khói chờn vờn, hiện hữu mãi trong tâm trí người cháu, một không gian lung linh, một hoài niệm đẹp như trong truyện cổ tích Nhưng nó không “ ấp iu” sao được khi nó được nâng niu bởi bàn tay nhè nhẹ , khéo léo của người
bà để ngọn lửa ấy cháy hoài, cháy mãi
- Chính ngọn lửa trong hồi ức đầm ấm cùng ngọn lửa nơi lòng bà bình yên đã sưởi ấm tâm hồn người cháu, để cháu thấu hiểu, cảm thương trước những “nắng mưa”, gian lao đời
bà Từ “ thương” được biểu đạt trực tiếp tình cảm trân thành, sâu sắc từ tận trái tim của người cháu Cũng chính tình “thương” trân thành ấy đã bao lâu xuất hiện trong thơ ca :
“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.” – Đồng Chí, Chính Hữu Họ cùng vì cảm thông
những gian lao, khổ khăn của nhau mà đúc kết nên “thương”- một thứ tình cảm trĩu nặng, đong đầy tấm lòng
Chốt :Ba câu thơ tuy bình dị, nhưng cô đọng là ở từ ngữ biểu cảm trực tiếp đã gợi ra
hình ảnh bếp lửa chờn vờn, ấp iu đã khơi nguồn cảm xúc trong trẻo cho Bằng Việt
Luận điểm 2: Những kỉ niệm đẹp về bà và bếp lửa trong tuổi thơ (khổ 2 -> khổ 5)
Khổ 2 : Kỷ niệm khi lên 4 tuổi
KQ: Rồi theo dòng hồi tưởng ấy, những hồi ức tuổi thơ đầm ấm bên bà lại tràn về trong dòng cảm xúc Tưởng chừng như những ký ức đã hằn in vào trái tim non nớt của người cháu, để người cháu mãi nhớ về kỷ niệm năm lên 4 tuổi :
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
- Thời gian trôi đi quá nhanh, con người dẫu chạy nhanh như nào cũng chẳng thể theo kịp
nó Giờ cháu đã lớn khôn nhưng nỗi nhớ quê hương da diết vẫn vẹn nguyên ở đó Nỗi nhớ gọi kỷ niệm, còn kỷ niệm gọi cảm xúc Có lẽ, sức sống của kỷ niệm tuổi thơ quá đỗi quan trọng với một đời người
- Từ thuở còn thơ, cháu đã “quen” với làn khói cay nồng, quen với bàn tay nhóm bếp của bà Để rồi làn khói cay đặc, xanh nồng ấy ‘hun nhèm” đôi mắt thơ ngây của cháu Phải chăng, nỗi nhớ về bếp lửa, về bà đã khơi dậy ngọn khói năm nào làm cay sống mũi hiện tại
Trang 3- Dư vị một thời, cháu nhớ cả cái “đói mòn đói mỏi” Tuổi thơ cháu có bóng đen ghê rợn của nạn đói Ất dậu 1945 Thành ngữ “đói mòn đói mỏi” đã đặc tả cái đói dai dẳng, triền miên, đã làm kiệt quệ đi cả 1 con người Nạn đói ấy đã cướp đi sinh mạng của hơn 2tr con người Việt Nam, “Cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ”, người sống thì “dật dờ như bóng ma” đã ám ảnh hằn sâu trong tâm trí người cháu cũng như biết bao người trải qua Giong thơ nơi đây như càng nghẹn ngào, thổn thức hơn
- Đau đớn hơn là hình ảnh người cha “khô rạc ngựa gầy” diễn tả thật chân thực những con người khốn khó, phải vật lộn mưa sinh để trang trải cho gia đình
Chốt :Từ đó, quá khứ và hiện tại đã đồng hiện ra Bằng Việt đã nhớ về mùi khói và
cái thời gian lao, đói nghèo của quê hương bằng cảm xúc dưng dưng, tha thiết mà trân thành, gợi ra cái đói lam lũ của chính tác giả: “Gia đình tôi có gì tôi đã đưa hết vào thơ rồi.”
Khổ 3 : Chuỗi kỷ niệm về 8 năm ròng.
KQ : Rồi nơi đất khách quê người ấy, thước phim về tuổi thơ hồi còn gian khổ hiện ra càng chân thực hơn Giong thơ như bồi hồi, tha thiết hơn khi tác giả kể về 8 năm ròng rã của tuổi thơ đứa trẻ phải xa cha mẹ, ngày ngày chỉ quây quần bên bà và bếp lửa :
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
………
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa ?
- Âm thanh của tiếng chim tu hú quen thuộc, âm thanh của đồng nội đồng quê đã khơi gợi biết bao cung bậc cảm xúc + DC thơ
- Vốn dĩ, tu hú là loài chim phải đẻ nhờ trên tổ của chim khác, nó không thể tự nuôi con của mình nên tiếng kêu của nó thảm thiết, khắc khoải đầy nhớ thương da diết Tiếng chim ấy bơ vơ,lạc lõng,coi cút, khao khát được chở che giữa cảnh đồng quê heo hút Tiếng khắc khoải ấy như điệp khúc dội vào tuổi thơ Bằng Việt đầy ám ảnh Bởi ông
“chẳng nhớ được gì ngoài tiếng hú còi tàu và tiếng chim tu hú khắc khoải Rồi lại cũng tiếng chim tu hú ấy vẫn kêu suốt những màu vải chín dọc những triền sông và bờ đê của
cả vừng quê.” Thương con chim tu hú bất hạnh bao nhiêu thì cháu càng biết ơn những ngày hạnh phúc được bà đùm bọc, chi chút bấy nhiêu Với cháu, còn hạnh phúc nào tuyệt vời hơn thế? Niềm hạnh phúc nhỏ bé ngọt ngào ấy đã đủ sưởi ấm trái tim bao người.Cũng từ ấy, tiếng lòng kính yêu bà sâu sắc được toát lên từ trái tim trân thành của người cháu Tiếng tu hú ấy đã khơi dậy nỗi nhớ quê hương, nỗi nhớ bà với những kỷ niệm tuổi thơ từ tận đáy lòng Thật vậy, thơ chính là tiếng lòng cả người nghệ sĩ !
- Nhưng hình ảnh người bà gắn với những công việc thường ngày lại càng toả sáng rực rỡ hơn Và thật tự nhiên, người bà phúc hậu, tảo tần ấy càng hiện rõ trong nỗi nhớ thương +
DC thơ Thiếu thốn tình cảm cha mẹ từ thuở nhỏ, người bà ấy thay cha mẹ chăm sóc cháu, là người luôn giữ tổ ấm, cưu mang đùm bọc chở che cháu “ Trong cả hai cuộc kháng chiến chồng Pháp và chống Mỹ, có lẽ vai trò của người bà, người mẹ, người chị… như thể không có gì tha thế nổi Và có thể nói không ngoa rằng chính những con người hiền hoà, nhân hậu, khiêm nhường ấy đã cùng nhau gánh cả cuộc kháng chiến trên đôi vai gầy guộc, bé nhở của mình.”- Bằng Việt tâm sự.Nhịp thơ 4/4 đều đặn hơn Mỗi lời thơ đều là hình ảnh sóng đôi giữa bà và cháu gợi khung cnahr quấn quýt có bà, có cháu giữa sự vắng vẻ của làng quê ngày giặc giã Bà luôn là chỗ dựa cho cháu, còn cháu là niềm vui của bà Bên cạnh bếp lửa bập bùng, bà kể cháu nghe những chuyện về Huế, kể
về người dân nơi ấy đã kiên cường chiến đấu tới nhường nào, đã hy sinh oanh liệt ra sao…
- Người cháu ấy cũng thương bà – cái tình thương trong sáng thuở tuổi thơ mà ấm nồng tình người đã gợi lên tấm lòng và tình cảm biết ơn người bà sâu nặng của chính tác giả
“Tôi tự hào dù chỉ làm được 1 chút gì an ủi những năm dài đằng đẵng vất va, dài dặc ấy
Trang 4của bà, như tiếng chim tu hú công hưởng với nỗi cô đơn lo toan của bà, gắng làm cho bà được nhẹ nhõm hơn.”
Chốt : Chỉ với những ngôn từ dung dị, phép điệp ngữ âm thanh tiếng chim tu hú đã
trở đi trở lại trong đoạn thơ gợi sự vấn vít, quấn quýt của bà cháu, tạo nên bức tranh lung linh, thấm đãm tình người Phải chăng đó chính là sự sâu lắng, hào hoa trong ngòi bút của Bằng Việt ?
Khổ 4 : Kỷ niệm về năm giặc đốt làng
KQ : Theo dòng hồi tưởng, kỷ niệm về những năm tháng chiến tranh gian khổ lại ùa về Nhưng cũng từ sự gian khó vô bờ ấy, cháu được nương tựa bên bà
Ta không khỏi nghẹn ngào trước những vần thơ :
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
……
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên !”
- Giong thơ tự sự giản dị đã gợi nhắc về kỷ niệm năm giặc tràn tới đốt làng “cháy tàn cháy rụi.”, tất thảy đều đã cháy hết thành tro bụi, biển lửa Mái ấm của bà và cháu cùng biết bao người đã bị ngọn lửa hung tàn thiêu rụi :
Quê hương ta từ ngày kinh khủng nhất
Giac kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn
Ruộng ta khô
Nhà ta cháy
(Bên kia sông lúa – Hoàng Cầm)
- Dẫu vậy nhưng nó ngời sáng tình làng nghĩa xóm thắm thiết Từ láy “lầm lụi” gợi dáng
đi về lặng lẽ, âm thầm, đau thương của những con người cùng chung cảnh ngộ nương tựa vào nhau mà sống, nhưng luôn chứa đựng sự kiên cường, mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh
- Cháu vẫn nhớ mãi lời bà dặn thân mật, chân tình “dặn đinh ninh” Bà vẫn vững lòng, tin tưởng động viên, che chở cho cháu vượt qua để con nơi xa yên tâm công tác, phục vụ cách mạng Bà không chỉ tần tảo, yêu thương cháu mà còn thật giàu niềm tin, đức hy sinh, ầm thầm đóng góp cho cuộc kháng chiến Đó chính là nét đẹp cao cả, truyền thống
mà hiện đại của người phụ nữ Việt Nam dẫu trải qua bao bom đạn vẫn đắm thắm, vui tươi
Khổ 5 : Bếp lửa đã chuyển hoá thành ngọn lửa sâu nặng.
Rồi sớm rồi chiều lại nhóm bếp bà nhen Một bếp lửa lòng bà luôn ủ sẵn Một bếp lửa chứa niềm tin dai dẳng
- Câu thơ mở đầu xuất hiện như một lời kể, gợi ra cái không gian và thói quen nhóm bếp của bà để thắp lên ngọn lửa hồng rực sáng Hình ảnh ấy đã in sâu vào trong miền ký ức của nhà thơ
- Độc đáo hơn là ở nghệ thuật ẩn dụ kết hợp các động từ biểu cảm “nhen,ủ,chứa” đã khẳng định ý nghĩa biểu tượng của ngọn lửa Đó là ngọn lửa của tấm lòng, của tình yêu thương, của ý chí và đức tin trong sáng, mãnh liệt Người bà đã nhen lên một ngọn lửa tinh thần trong tâm hồn người cháu, thổi bùng lên những yêu thương không chỉ về bà mà còn về quê hương, đất nước, con người Người bà tảo tần sớm chiều ấy không chỉ nhóm lên ngọn lửa, mà bà còn đốt lửa, truyền ngọn lửa cho thế hệ mai sau vững bước trên mọi nẻo đường Và có lẽ, tình bà cháu ấy như một dòng sông cổ tích đẹp, êm đềm Phải chăng sức cuốn hút của bài thơ được bắt nguồn từ ngọn lửa ấy?
Khổ 6 : Suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời tần tảo của bà và ý nghĩa thiêng liêng của bếp lửa
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Trang 5Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa !
KQ : Tiêp nối hồi ức quê hương bình dị thân thuộc, hình ảnh bếp lửa đã lắng xuống để nhường chỗ cho những suy ngẫm, trăn trở về cuộc đời tần tảo của bà Thơ Bằng Việt phải chăng là thế, không chỉ dạt dào cảm xúc mà còn lắng đọng những triết lý, suy tư
- Giong thơ trầm lắng hơn kết hợp với từ láy “lận đận” được đảo lên đầu câu cùng cách nói ẩn dụ “nắng mưa”, ca từ ấy trong trẻo cất lên, cháu thấu hiệu được nỗi vất vả, cực nhọc của bà từ thuở ấu thơ cho tới tận khi đã đứng bóng cuộc đời, bà vẫn ân cần chăm lo cho cháu
- Điệp từ “nhóm” được điệp lại 4 lần thật giàu liên tưởng thú vị Bà không chỉ nhóm bếp lửa bằng đôi bàn tay khéo léo, in cả những vết chai sạn của cuộc đời, bằng thứ củi rơm bình thường kia, ngọn lửa bà với niềm tin, với tình yêu thương nhen nhóm cho bếp lửa cháy sáng Bà nhóm bếp lửa hôm mỗi sớm chiều để nấu cơm, đun nước luộc khoai Nhóm “khoai sắn ngọt bùi” để khơi dậy tình yêu thương ruột thịt gần gũi, bình dị Nhóm
“nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” để nhóm lên trong cháu tình yêu thương xóm làng, sẻ chia trong những tháng năm đói khổ “ Tối lửa tắt đèn có nhau.” Hay như Bằng Việt tâm
sự thì: “Mỗi buổi dậy đi học, tôi hay nhớ đến khung cảnh một bếp lửa thân quen, nhớ lại hình ảnh bà nội lụi cụi dậy sớm nấu nồi xôi, luộc củ khoai, củ sắn cho cả nhà.”Và cũng chính người bà ấy nhóm dậy cả những “tâm tình tuổi nhỏ”, thắp sáng ước mơ để đôi cánh cháu bay cao bay xa đến những chân trời rộng mở Hình ảnh thơ thật đẹp, chứa chở biết bao tâm tình, tình yêu thương vô bến bờ của bà Bếp lửa đã sưởi ấm lòng, dệt lên trong lòng cháu bao tâm tình, là hành trang tinh thần quý giá, nâng bước người cháu trên đường đời, để bước chân ấy thêm dẻo dai, vượt qua mọi chông gai, nắng mưa để cháu thành công Qủa thực, tuổi thơ cùng bếp lửa và đấm ấm bên bà thật đáng giá như con chim nhỏ bị thương ôm chặt vào lồng ngực anh thanh niên Đáng giá bởi tuổi thơ ấy có
bà hy sinh vì cháu, còn cháu sống hết mình vì bà :
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ Quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
- Từ những suy ngẫm sâu xa về cuộc đời bà, cháu thấm thía một chân lý toả sáng, một ý
nghĩa kỳ diệu, thiêng liêng của Bếp lửa “Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa !” Thán từ
“ôi” được đặt đầu câu biểu cảm trực tiếp, nghẹn ngào, chẳng thể thốt lên lên lời khi người cháu phát hiện ra bao ý nghĩa của bếp lửa “Kỳ lạ” bởi ngọn lửa không bao giờ tắt, luôn bền bỉ sáng mãi, đượm nồng trong mọi hoàn cảnh Không “thiêng liêng” sao được khi nó không chỉ nuôi lớn tuổi thơ cháu mà còn nuôi dưỡng cả tâm hồn, khơi dậy tình cảm đẹp đẽ nơi lòng cháu Nó là bếp lửa của tình bà nồng ấm, đôn hậu là phần không thể thiếu trong cuộc đời của cháu Phát hiện vẻ đẹp diệu kỳ của bếp lửa cũng chính là phát hiện ra vẻ đẹp của người bà Bà không những là người nhóm lửa, giữ lửa, truyền lửa mà còn đại diện cho lớp người đi trước – thắp lên ngọn lửa của sự sống, lòng yêu đời, niềm tin cho thế hệ mai sau Chẳng phải vô tình mà bếp lửa cứ ám ảnh da diết trong lòng cháu, bởi nó còn là cội nguồn của quê hương, đất nước, gia đình Thơ Bằng Việt chính là thế, dạt dào cảm xúc nhưng cũng thấm đẫm những triết lý sâu xa : Những gì thân thiết nhất trong tuổi thơ đều có sức toả sáng, nâng đỡ ta trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời Tuổi thơ quý giá đến thế, nó sẽ mãi trường tồn bởi “Kỷ niệm chẳng là gì khi lòng người vội xoá Nhưng nó là tất cả nếu lòng ta khắc ghi.”
Trang 6Luận điểm 3 : Nỗi nhớ thương về bà trong hiện tại (khổ 7)
KQ :Cuộc đời như một triền đê dài vô tận, và cuộc đời của cháu cũng như thế, cháu đi tới phương xa nơi có cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc nhưng cháu vẫn khôn nguôi nhớ về
bà, một lời thổn thức mỗi sớm mai thức dậy :
Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở :
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa ?
- Sâu thẳm trong trái tim người cháu vẫn vẹn nguyên một tâm niệm “nhưng chẳng lúc nào quên nhắc nhở”, tác giả vẫn luôn tự nhắc nhở mình không được quên đi quá khứ, quên đi cái tuổi thơ gian khổ, quên đi người bà tần tảo sớm chiều thân thương, tình nghĩa
- Khép lại bài thơ là câu hỏi tu từ đầy yêu thương, trăn trở, đó cũng là hình tượng trung tâm trong bài thơ được khắc hoạ đậm nét : Bà bên lửa lụi cụi sớm chiều, đẫ tạo nên sức
dư vâng lớn, đọng lại biết bao nỗi nhớ quê hương da diết Với cháu, bà là cả một khoảng trời thân thương chỉ chạm nhẹ là khơi dậy biết bao cảm xúc, tâm tình
=> Chốt : Cũng từ ấy, Bằng Việt muốn trao gửi đến người đọc một lẽ sống cao đẹp là phải sống ân nghĩa, thuỷ chung, không quên quá khứ, không quên quê hương, cội nguồn
Và Bếp Lửa là lời đề nghị cho lẽ sống ấy !
4 Khái quát
- Nghệ thuật :
+ Kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểm cảm và miêu tả, bình luận, tự sự
+ Giong thơ tâm tình, sâu lắng mà triết lý, suy tư
+ Thể thơ 8 chữ phù hợp với dòng hồi tưởng, suy ngẫm
+ Mạch cảm xúc đi từ dòng hồi tưởng đến hiện tại và suy ngẫm về lẽ sống
+ Sáng tạo hình ảnh bếp lửa vừa mới lạ vừa là hình ảnh thực mang ý nghĩa biểu tượng cho cảm xúc
+ Thành công về các biện pháp tu từ : nhân, ẩn, hoán…
- Nội dung :
+ gợi lại kỷ niệm xúc động về tình bà cháu, và cũng chính tình yêu thương ấy là tình yêu, lòng biết ơn quê hương, đất nước đã khơi nguồn cho những tình cảm cao đẹp của con người, đúc kết thành một chân lý nhân sinh sâu sắc : “Lòng yêu nhà, yêu miền quê trở nên lòng yêu
Tổ Quốc.”
+ Và qua đó khẳng định sức sống lâu bền của tuổi thơ : Nếu ta luôn mang theo tuổi thơ bên mình, ta sẽ chẳng bao giờ già đi
+ Đồng thời bên trân trọng tình cảm, những người thân trong gia đình để không nuối tiếc khi phải xa họ :
Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại
Dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi
Khi tôi biết thương bà thì đã muộn
Bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi !
(Đò lèn – Nguyễn Duy)
- LH