Tài liệu ôn tập ngữ văn ôn thi vào 10, tài liệu trọng tâm, tài liệu quan trọng ôn thi vào 10, Tài liệu ôn tập ngữ văn ôn thi vào 10, tài liệu trọng tâm, tài liệu quan trọng ôn thi vào 10, tài liệu ôn tập ngữ văn 9, ghi chép đầy đủ văn bản Bếp Lửa , môn ngữ văn 9,
Trang 11 HCST
- hcst: 1963 khi tác giả đang là sinh viên học ngành luật ở nước ngoài
- Bài thơ “quê hương” - tế hanh là bài thơ có hoàn cảnh sáng tác giống bài thơ “bếp lửa”
2 Phân tích
A, Khổ 1
“ Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa”
- Cụm từ “một bếp lửa” lặp lại 2 lần Đó là điệp khúc mở đầu bài thơ và cũng như để
khẳng định một dấu ấn không phai mờ trong tâm trí nhà thơ
- “bếp lửa chờn vờn sương sớm” Là hình ảnh rất đỗi quen thuộc đối với mỗi gia đình Việt Nam và mỗi buổi sáng mai “chờn vờn” là từ láy tượng hình gợi h/a bếp lửa bập bùng cháy in vào bức vách hay chính là nỗi nhớ chập chờn trong tâm trí đứa cháu phương xa
- “Ấp iu là từ ghép đc tạo bởi 2 từ “ấp ủ” và “nâng niu Câu thơ gợi tả bàn tay khéo léo, kiên nhẫn của người nhóm bếp
- “ấp iu” kết hợp với từ “nồng đượm” cho thấy đc tấm lòng chi chút, những yêu thương mà
bà đã dành cho cháu
- Câu thơ rất tự nhiên, bếp lửa ấy đã đánh thức những hồi tưởng của cháu về người bà
- Trong lòng cháu trào dâng những cảm xúc rất mãnh liệt Từ thương ở đây nghĩa là yêu,
là xót xa, là thấu hiểu trước những khó khăn vất vả mà bà đã phải trải qua
- “Mấy nắng mưa” diễn tả sự trôi chảy của thời gian vừa là h/a ẩn dụ nêu lên những khó nhọc lam lũ của bà
➔ Hình ảnh bếp lửa làm dậy lên nguồn cảm xúc trong người cháu một cách hết sức tự nhiên
Khổ 2
“Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi,
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy,
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!”
- Tuổi thơ ấy của người cháu có bóng dáng rợn gáy của nạn đói năm 45 – là nạn đói lịch
sử ở Việt Nam với hơn 2tr người chết vì đói
- h/a ”Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy” đã phần nào cho thấy đc nỗi khốn khó của gd tác giả trong nỗi khốn khó chung của toàn xã hội
Trang 2- Cụm từ “đói mòn đói mỏi” cho thấy cái đói làm con người ta kiệt quệ sức lực, cái đói dai dẳng kéo dài Từ “đói” lặp lại 2 lần để tách tính từ “mòn mỏi”
- Cả hai h/a “đói mòn đói mỏi” & ”khô rạc ngựa gầy” là 2 h/a thơ giàu chất hiện thực tái hiện lại h/a xóm làng tiêu điều xơ xác, con người vật lộn mưu sinh Phải trải qua hoàn cảnh đó tác giả mới có những câu thơ miêu tả chân thực đến vậy
- Ấn tượng nhất vs người cháu là mùi khói bếp của bà Cháu đã quen với cái mùi khói bếp ấy
từ năm cháu lên 4 tuổi, khói bếp đã hun nhèm mắt cháu để đến bây giờ nghĩ lại vẫn thấy sống mũi còn cay Cảm giác cay nơi sống mũi ấy là do khói bếp hay chính là xúc động bởi nỗi nhớ bà cồn cào QK & HT đồng hiện trên những dòng thơ
Khổ 3
“Tám năm ròng, cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về,
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?”
- Suốt 8 năm sống cùng bà, cháu được bà bọc chở che, yêu thương; 8 năm vất vả nhưng đầy tình yêu thương, bao bọc
- Bố mẹ bận đi công tác kháng chiến chiến, cháu ở cùng bà sớm phải tự lập lo toan Bà vừa là cha, vừa là mẹ, vừa là thầy
- 2 câu thơ “Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe” & “Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học”
có sử dụng thủ pháp điệp từ ỏ 2 từ “cháu” & “bà” đến 4 lần, kết hợp nghệ thuật liệt kê
và những động từ: “ở bảo, chăm, dạy, học” thể hiện vai trò của bà và tình bà cháu quấn quýt, yêu thương và luôn chăm sóc, nuôi nấng, dạy bảo cháu nên người, cháu cũng luôn biết ơn, kính trọng và hiểu được những vất vả của bà
- Khi nhớ về kỉ niệm tuổi thơ, cháu ko thể quên đc tiếng chim tu hú Đó là âm thanh thân thuộc mỗi độ hè về của làng quê Cháu nhớ tiếng tu hú trên những cánh đồng xa, tiếng
tu hú trong những câu chuyện kể của bà, bà hay kể những câu chuyện ngày ở Huế để nhắc nhở cháu về truyền thống gia đình, về những mất mát, đau thương và cả những chiến công của dân tộc
- Tiếng chim tu hú là một nét sáng tạo trong thơ bằng việt Tác giả mượn tiếng chim tu hú
để trải lòng với biết bao nhiêu hoài niệm chờ mong
Trang 3- 2 câu thơ “Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà” &”Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?” Sử dụng nghệ thuật so nhân hóa kết hợp câu hỏi tu từ nhằm diễn tả nỗi lòng của t/g Trách tiếng chim tu hú nhx thực ra là tự trách chính mình Trc kia lúc cháu khó khắn đã có bà cưu mang bao bọc & dạy dỗ, h lớn lên lại đi xa bỏ lại bà sống trong hoàn cảnh khó nhọc Câu thờ vừa thấm thía vừa xót xa
Khổ 4
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!
- Thành ngữ “cháy tàn cháy rụi” là hình ảnh thể hiện chất hiện thực với hình ảnh làng quê hoang tàn trong khói lửa chiến tranh
- Từ “ lầm lụi” cho thấy đc người dân làng xóm trở về âm thầm , cam chịu những khó khăn
& trong hoàn cảnh ấy, 2 bà cháu nhận được sự cưu mang đùm bọc của xóm giềng
- Điều khiến cháu xúc động nhất là dù bà già nua bé nhỏ nhưng bà vẫn rất mạnh mẽ, kiên cường, vẫn gồng mình lên để ganh vác lo toan để các con yên tâm công tác
- Lời dặn của bà vi phạm phương châm về chất khi bà dặn cháu nói sai sự thật, thế nhưng lời dặn ấy đã cho thấy vẻ đẹp của bà
- Từ “đinh ninh” ở đây nghĩa là dặn đi dặn lại để cháu ko quên bà thật giàu TYT và đức
hi sinh
Qua đó thấy đc tyt con cháu của bà hòa quyện vs tyt đất nước
Khổ 5
“Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen,
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng ”
- Điệp từ “rồi” kết hợp với phó từ “lại” và điệp từ “một ngọn lửa” để cho thấy sự cần mẫn, tần tảo & bền bỉ của Bà vẫn ngày ngày nhóm bếp lửa để nuôi dưỡng tâm hồn cháu
- Nếu ở câu thơ 1, “bếp lửa” là hình ảnh thực quen thuộc đvs mỗi gia đình VN đặc biệt là
2 bà cháu thì sang đến câu thơ thứ 2 h/ả “một ngọn lửa” đó lại là h/ả ẩn dụ nói đến ngọn lửa trong lòng bà luôn ủ sẵn; ngọn lửa của tình yêu thương, ngọn lửa từ trong trái tim bà Ngọn lửa ấy đã cháy trong thời gian rất dài và nâng đỡ tâm hồn cho cháu
- Câu thơ “ngọn lửa chúa niềm tin dai dẳng” cho thấy niềm tin mãnh liệt, sức sống bến bỉ
& muôn đời bất diệt
Trang 4- h/ả “một ngọn lửa” còn cho thấy bà 0 chỉ bằng nhiên liệu bên ngoài mà bà còn nhen lửa bằng cả tấm lòng; bằng TYT ủ sẵn trong trái tym mình Suốt mấy chục năm qua bà vẫn luôn giữ cho ngọn lửa ấy luôn cháy để truyền lại cho cháu
qua đó cho thấy rằng bà ko chỉ là người nhóm lửa mà bà còn là người giữ lửa và truyền lửa
Khổ 6
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm,
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi,
Nhóm niềm xôi gạo mới, sẻ chung vui,
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
- Qua 3 câu đầu ta thấy đc bà mang vẻ đẹp muôn dời của người phụ nữ việt nam
- Từ láy “lận đận” kết hợp nghệ thuật đảo ngữ, đảo “lận đận” lên đầu nhằm gợi sự lam lũ, vất vả, tần tảo & nhấn mạnh cuộc đời đầy khó nhọc của bà
- “Mấy nắng mưa là h/a thực cũng là h/ả ẩn dụ
+) Thực: gợi sự trôi chảy của Tgian
+) ẨD: gợi sự vất vả, cuộc đời đầy khó nhọc lo toan của bà
- Bà vừa là người nhóm lửa vừa là người giữ lửa vừa là người truyền lửa
+) Bà nhóm lên ngọn lửa bằng TYT và giữ cho nó chấy suốt mấy chục năm qua
+) Bà còn truyền lửa cho thế hệ sau
- Điệp từ “nhóm” 4 lần vừa nhấn mạnh vừa khẳng định giá trị lớn lao trong công việc vủa
bà
+) Nhóm 1: nghĩa thực: cho nhiên liệu vào cho cháy lên ( nhóm lửa, giữ lửa)
+) Nhóm 2,3,4: nghĩa chuyển theo PT ẨD: khơi dậy, thắp lên (truyền lửa )
Bà khơi dậy, thắp lên TYQH, tình làng nghĩa xóm, những khát vọng, tâm tình tủi thơ & t/c cao đẹp để cháu bước vào đời
Câu cuối khổ 6 và khổ 7
”Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa!” ( câu cảm thán chứa nhiều cảm xúc của tác giả về bếp lửa quê hương )
- Bếp lửa là h/ả quen thuộc đvs mỗi gia đình người việt nam
Trang 5- Bếp lửa kì lạ bởi bếp lửa ko chỉ đc nhen bằng nhiên liệu bên ngoài mà còn đc thắp bởi ngọn lửa trong lòng bà – ngọn lửa chan chứa những yêu thương, sức sống bất diệt mà bà luôn ủ sẵn trong trái tym mình
- Bếp lửa thiêng liên bởi bếp lửa luôn hiện diện cùng bà và những kỉ nịm tủi thơ của cháu – đó là ty gia đình, quê hương, đnc
- Bếp lửa kì lạ và thiêng liêng còn bởi nó có sức tỏa sáng, nâng đỡ tâm hồn và sưởi ấm cho cháu suốt cả cuộc đời
Câu thơ cảm thán đã bộc lộ rất nhìu những cảm xúc của cháu về bà và quê hương
Khổ 7
“Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu,
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả,
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
- Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa? ”
- Đứa cháu phương xa gửi lời nhớ thương bà, đứa cháu nắm xưa đc bà cưu mang, bao bọc chở che giờ đã lớn lên trưởng thành; đã đc đi xa đến những chân trời mới
- Dấu chấm ở giữa 2 câu “Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu,” cho thấy dòng cảm xúc nghẹn lại & khép lại dòng hồi tưởng, mở ra cảm xúc của hiện tại
- Hình ảnh: “khói trăm tàu, lửa trăm nhà, nìm vui trắm ngả” là hình ảnh hoán dụ kết hợp NT liệt kê và điệp từ “trăm” mở ra thế giới rộng lớn với biết bao điều mới mẻ
- Mặc dù cháu đc đi đến những nơi có đầy đủ tiện nghi, hiện đại – một cuộc sống mới nhưng cháu vẫn kbh quên đc những ngỳ tháng sống chung vs bà và hình ảnh bếp lửa bởi vì nhớ đến bà và bếp lửa là nhớ đến hình bóng quê hương, là nhớ đến cội nguồn
là nơi để tuổi thơ cháu đc lớn lên và trưởng thành
- - Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa? ” là câu hỏi tu từ kết hợp dấu chấm lửng khắc họa cái nỗi nhớ khắc khoải thường trực đâu đó của cháu về bà nhớ về bà chính là nhớ về quê hương
Tác giả đã truyền đạt 1 triết lý qua khổ thơ trên tình yêu quê hương đất nước bắt đầu
từ những điều thật giản dị, yêu ông bà, cha mẹ, yêu gia đình, yêu những kỉ niệm tuổi thơ