ĐAU DO MẠCH MÁU FULL

e e 312 9 Đau do mạch máu U Hoffmann and F Tatò 9 9 313 9 1 Bệnh động mạch 314 Tắc động mạch 314 Triệu chứng 314 Đau cách hồi 314 Thiếu máu khi nghỉ và tổn thương da 315 Các giai đoạn của bệnh động mạ.

Thi u máu khi ngh và t n thương da 315

Các giai đo n c a b nh đ ng m ch ngo i vi 315

Trong chương này chúng tôi t p chung chu n đoán

D ch t PAD là b nh thư ng g p Lưu thông đ ng

m ch kém g p 2% nam gi i lao đ ng trong đ tu i

35 - 45 T l PAD tăng theo tu i và đ t g n 18%

Đ c đi m đau Đau xu t hi n ph thu c hoàn toàn vào

ho t đ ng vùng chi b nh hư ng, thư ng b p chân

Th i gian và m c đ đau tương quan

v i m c đ g ng s c (đi đư ng d c t i t hơn đi đư ng

b ng) và các tri u ch ng bi n m t sau vài giây t i vài phút sau ngh ngơi Kho ng cách đi b không đau

có th thay đ i theo th i đi m trong ngày M t vài

b nh nhân phát tri n tu n hoàn bàng h t t, gi m đau khi ti p t c đi t c đ không đ i ho c gi m nh (hi n

tư ng walking- through)

V trí đau Đau do thi u máu c c b khi g ng s c thư ng

x y ra do đ ng m ch b t c V trí ph bi n và d

nh n th y nh t là b p chân do h p đ ng m ch đùi và

đ ng m ch khoeo T c đ ng m ch ch và đ ng m ch

ch u gây đau cách h i hông, mông và đùi T c đ ng

m ch đ u chi, đ ng m ch gan chân gây đau cách h i bàn chân và thư ng kèm theo tê bì ngón chân khi

v n đ ng PAD đ ng m ch dư i đòn gây đau cách h i cánh tay, thư ng c ng tay Đau cách h i đi n hình

v i các đ c đi m nêu trên có tính đ c hi u cao cho PAD

V trí đau cách h i không đi n hình vùng mông, đùi, bàn chân thư ng đư c hi u sai là m t

v n đ ch nh hình, làm trì hoãn ch n đoán PAD

M t vài b nh nhân có đau cách h i vùng đùi và mông nhưng đơn gi n ch do m i cơ do g ng s c

Ch n đoán phân bi t Đau cách h i đ ng m ch

c n ch n đoán v i các nguyên nhân th n kinh Đau cách

h i trong h i ch ng đuôi ng a ho c do t y s ng, các tri u ch ng th n kinh xu t hi n sau kho ng cách đi b không đau, đ c bi t khi xu ng d c Bi u hi n đi n hình

là h i ch ng r gi g m y u hai chân, đau lưng dư i Trái v i đau cách h i đ ng m ch, đ ng th ng khônglàm gi m đau hoàn toàn Các tri u ch ng c i thi n

b ng cách gù c t s ng, m c dù chúng thư ng không gi i quy t đư c hoàn toàn (hình 9.1).Tuy nhiên, ư n lưng làm tăng h p ng s ng H p ng s ng, tăng chèn ép

có th do tăng tư i máu khi t p luy n Ch p c t l p (CT) và c ng hư ng t (MRI) c t s ng xác đ nh ch nđoán

Ch n đoán phân bi t v i đau cách h i tĩnh

m ch H i ch ng hi m này thư ng g p ngư i tr ,

ho t đ ng th ch t tích c c, b nh nhân sau huy t kh i tĩnh m ch sâu v i t c tĩnh m ch ch u dai d ng Ho t

đ ng th l c chuyên sâu gây suy tĩnh m ch chân m t

bù

Hình 9.1 Tư th gi m đau đi n hình Trái: chèn ép

đuôi ng a Gi a: đau cách h i đ ng m ch Ph i: đau

cách h i tĩnh m ch

9 Đau do m ch máu

Đau cách h i sau đi b > 200m

II b Đau cách h i sau đi b < 200 m

III Đau khi ngh ngơi

IV T n thương da, ho i t

Hình 9.2. Ho i t giai đo n đ u ngón chân cái bên trái b nh nhân n 32 tu i b huy t kh i viêm t c m ch (t c nhi u đ ng m ch đ u chi)

Phép ghi bi n đ i th tích trong khi đi b cho th y có

s tăng liên t c th tích chân làm kh i phát cơn đau Đau

tăng d n kèm căng t c chân bu c b nh nhân ph i

d ng l i và cách t t nh t đ gi m đau là đưa chân

lên cao

Đ c bi t ngư i già, đau cách h i đ ng m ch ph i

đư c ch n đoán phân bi t v i các nguyên nhân do

cơ xương ho c b nh th n kinh kèm theo Ti n s chính

xác, kĩ năng thăm khám lâm sàng, các xét nghi m đơn

gi n, không xâm l n (xem trang 317) luôn luôn cho

phép xác đ nh chính xác ngu n g c c a các tri u ch ng

Đau khi ngh ngơi, t n thương da

Đau khi ngh Không gi ng như đau cách h i, đau khi

ngh là tình tr ng tư i máu đ ng m ch gi m nghiêm

tr ng, không đáp ng đ nhu c u dinh dư ng cơ b n

khi đau Thư ng đau xu t hi n khi n m ng a và c i

thi n khi ng i (ông n i ng trên gh ) Đau khi ngh ch

y u ch nh hư ng đ n ph n chi xa (ngón chân và bàn

chân, hi m khi g p ngón tay) V trí đau đùi và b p

chân thư ng không ph i do thi u máu c c b mà có th

do chu t rút, căng cơ quá m c, b nh lý th n kinh, b nh

tĩnh m ch ho c b nh v xương Gi m v n d ng th đ ng

và ch đ ng g i ý nguyên nhân gây đau kh p Ti n s

(các l n đau cách h i trư c) và khám th c th luôn đưa

ra ch n đoán chính xác

Ho i t Khi không đư c đi u tr , thi u máu chi nghiêm

tr ng khi ngh s gây nên các t n thương ho i t

(hình 9.2) Ph thu c vào s có ho c không c a y u t

nhi m trùng, t n thương phân lo i thành ho i t khô và

ư t T n thương thi u máu c c b t phát thư ng x y

ra ph n đ u chi (ngón chân, gót chân), nơi tư i máu

gi m nghiêm tr ng

Giai đo n b nh đ ng m ch ngo i biên

B ng 9.1 Phân lo i PAD ph bi n (Phân lo i c a

Fontaine)

giai đo n I và II tư i máu chi còn bù, m t bù

giai đo n III và IV cho th y t n thương nghiêm tr ng

đe d a kh năng s ng c a chi (thi u máu chi nghiêm

tr ng) Bênh nhân có t n thương da không do thi u máu

(sau ch n thương, b nh lý tĩnh m ch ho c th n kinh)

chi kèm gi m tư i máu m t bù đư c x p vào giai đo n

II

Phân lo i PAD chi ti t c a Rutherford bao g m

các thông s huy t đ ng đư c đánh giá b ng các kĩ thu t

không xâm l n (xem b ng dư i)

Ti p c n ch n đoán

Khám lâm sàng:

➤ Trong nhi u trư ng h p, ch c n s m ch ngo i vi

đ đ xác đ nh PAD và v trí g n chính xác đ ng

m ch t c Tuy nhiên, quan tr ng ph i nh n m nh

r ng s th y m ch không lo i tr PAD Đ c bi t trong

h p t c đ ng m ch không hoàn toàn, v n có th s

th y m ch

➤H p đ ng m ch có th đư c phát hi n chính xác b ng nghe m ch Ti ng th i đ ng m ch h p thì tâm thu và (hi m) liên t c có th nghe th y b ng ng nghe (hình 9.3) Vùng nghe m ch thư ng g p vùng

c bên (đ ng m ch c nh), h trên và dư i đòn (đ ng m ch dư i đòn, đ ng m ch nách), vùng b ng

M t vài ti ng th i ch nghe đư c sau ho t đ ng g ng

s c (g p g i 5-10 l n) Ti ng th i tâm thu ng n sau

g ng s c b n là sinh lý Ho t đ ng th ch t g ng

ch c làm tăng âm lư ng, đ dài và t n s c a ti ng

th i do h p đ ng m ch C n ph i phân bi t các ti ng

th i này v i ti ng th i đ ng m ch b nh nhân tăng

biên đ huy t áp (h van đ ng m ch ch )

Nghe m ch là m t phương pháp đơn gi n nhưng

r t có giá tr , cho phép đánh giá giai đo n s m

t c đ ng m ch (nhi u trư ng h p trư c khi có

bi u hi n tri u ch ng)Các nghi m pháp.M c đ nghiêm tr ng c a thi u máu chi dư i có th đánh giá m t ph n qua nghi m pháp Ratschow

Hình 9.3 Bi u đ âm đ ng

m ch đ ng m ch h p

a Ti ng th i ng n lúc ngh ngơi

b Ti ng th i dài và to hơn sau ho t đ ng

Hình 9.4 Th nghi m tư th Ratschow b nh nhân

b PAD ch y u bên ph i

a Sau vài giây ng ng vân đ ng bàn chân, h chân

xu ng đ hai chân thõng xu ng, ph n ng tăng

và th nghi m đi b Nghi m pháp Allen đư c s d ng

trong h i ch ng thi u máu cánh tay và bàn tay

➤Th nghi m v trí Ratschow: B nh nhân n m

ng a, nâng chân vuông góc, v n đ ng bàn chân đ n

khi th y m i ho c đau cách h i giai đo n này,

chú ý th y bàn chân nh t nh t Sau đó ng i dây, h

chân xu ng, đ thõng chân, bình thư ng có ph n

ng tăng tư i máu và l p đ y các tĩnh m ch sau

5-10 giây Ph n ng tăng tư i máu xu t hi n sau 30

giây ám ch gi m tư i máu nghiêm tr ng Xu t hi n

sau 45 giây là m t d u hi u c a thi u máu c c b

nghiêm tr ng (hình 9.4)

앫 Th nghi m đi b : kho ng cách l n nh t b nh nhân

đi đư c mà không c m th y đau (patient’s pain

-free) đư c đánh giá qua đi b v i t c đ 2 bư c/

giây đư ng b ng ph ng

앫 Nghi m pháp Allen: đư c s đ ng đ đánh giá m c

đ nghiêm tr ng trong thi u máu cánh tay do t c

đ ng m ch Yêu c u b nh nhân nâng cánh tay, v n

đ ng đóng m bàn tay, trong khi đó ch n đ ng m ch

quay và đ ng m ch tr c tay Khi bàn tay nh t

hoàn toàn, h cánh tay xu ng, ng ng ch n các đ ng

m ch

Bình thư ng tái tư i máu bàn tay xu t hi n sau vài giây

Th i gian ch m tái tư i máu tương quan v i m c

đ nghiêm tr ng c a thi u máu chi Nghi m pháp còn có giá tr chu n đoán t c đ ng m ch bàn tay và ngón tay Ng ng ch n đ ng m ch quay ho c đ ng

m ch tr , quan sát tái tư i máu bàn tay, cho phép xác đ nh chính xác v trí t c đ ng m ch ngón và bi u

hi n c a các vòng n i gan tay

Đánh giá huy t đ ng và ch n đoán hình nh Có hơn 90% b nh nhân PAD có th đư c ch n đoán chính xác nh ti n s , s m ch và nghe m ch Các kĩ thu t

ki m tra đơn gi n như ghi th tích m ch b ng phép ghi

bi n đ i th tích t ng ph n và đo huy t áp tâm thu

c chân xác đ nh ch n đoán, và cho nh ng nh n đ nh khách quan v m c đ nghiêm tr ng c a thi u máu Ngoài ra, phép ghi bi n đ i th tích t ng ph n còn xác

đ nh g n đúng m c đ t c c a đ ng m ch Các hình nh

g i ý trong siêu âm Duplex và ch p m ch nên d a vào k t qu thăm khám lâm sàng và các xét nghi m không xâm l n đơn gi n

Kĩ thu t đánh giá huy t đ ng c n thi t b nh nhân PAD

Phép ghi bi n đ i th tích t ng ph n Đư c th c

hi n b ng băng đo huy t áp đùi, b p chân và bàn

chân Đo th tích m ch ngón chân và ngón

tay đư c đánh giá b ng phép đo bi n đ i th tích

đ u chi S thay đ i đ c trưng c a các đư ng cong

m ch g m gi m biên đ , m r ng và ch m đ t

đ nh g p trong t c đ ng m ch (hình 9.5) M c đ b t

thư ng th tích m ch tương quan chính xác v i

m c đ nghiêm tr ng c a thi u máu Hình nh

m ch ph ng kèm theo ch m ho c m t nh p ám

ch thi u máu chi nghiêm tr ng V trí bi u đ th

tích m ch b t thư ng ch ra v trí đ ng m ch b t c

Không gi ng như đo huy t áp c chân, k t qu c a phép

đo bi n đ i th tích t ng ph n không b nh hư ng

n u đ ng m ch b vôi hóa, là công c đ c bi t có giá

tr trong đánh giá PAD do đái tháo đư ng

Đo huy t áp c chân Đư c th c hi n d dàng b ng băng

đo huy t áp và máy siêu âm Doppler m t vài

b nh nhân c n đo huy t áp ngón chân ho c ngón

tay đòi h i băng đo huy t áp đ c bi t, thi t b ghi sóng

m ch ho c thi t b ghi bi n đ i th tích, máy Doppler

Đo huy t áp c chân lúc ngh , b nh nhân n m ng a,

bình thư ng cao hơn ho c b ng huy t áp cánh tay

Huy t áp c chân th p, có t c đ ng m ch Huy t áp

c chân th p hơn ho c b ng 50 mmHg ám ch thi u

máu chi nghiêm tr ng Đo huy t áp c sau ho t đ ng

là th nghi m có giá tr đ đánh giá khách quan m c

đ nghiêm tr ng PAD Nghi m pháp ch y b trong

đi u ki n tiêu chu n ngư i kh e m nh, huy t áp

c chân gi m nh sau t p luy n

b nh nhân PAD, t p luy n làm huy t áp c chân

gi m m nh và kéo dài M c đ và th i gian gi m này tương quan v i m c đ nghiêm tr ng c a thi u máu

Nghi m pháp ho t đ ng r t h u ích trong ch n đoán phân bi t đau cách h i đ ng m ch và các nguyên nhân gây đau không do m ch b nh nhân PAD v i các b nh kèm theo Gi m huy t áp c chân dư i 50

mm Hg sau t p luy n kh i phát cơn đau xác đ nh ch nđoán đau cách h i đ ng m ch

Siêu âm Duplex (siêu âm c t l p) là s k t h p gi a siêu âm 2D và phân tích sóng m ch Doppler

Là kĩ thu t không xâm l n cho phép xác đ nh chính xác v trí và hình thái đ c trưng c a đ ng

m ch t c, k t h p đ ng th i đánh giá các thông

s huy t h c liên quan (hình 9.6) Trong lĩnh l c

ch n đoán m ch, siêu âm Duplex đã tr thành kĩthu t ch n đoán hình nh không xâm l n hàng đ u

và thay th kĩ thu t ch p m ch can thi p nhi u cơ

s lâm sàng ph n l n b nh nhân PAD, l a ch n can thi p m ch qua da đư c th c hi n d a trên các

k t qu xét nghi m không xâm l n và siêu âm Duplex

Thi t b ch n đoán vi m ch như kính hi n vi mao m ch (có ho c không có thu c nhu m hu nh quang), laser - Doppler và đo áp l c oxy qua da (TcPo2)cung c p nh ng thông tin có giá tr tiên lư ng vi tu n hoàn da vùng xa đ ng m ch t c Ngoài ra, kính hi n

vi mao m ch là thi t b có giá tr cho ch n đoán phân

bi t h i ch ng Raynaud, ch ra nh ng thay đ i mao

m ch đi n hình trong b nh m ch máu ch t t o keo

9.8) v tu n hoàn m ch vùng ki m tra, là kĩ thu t

cơ b n trư c ph u th t và can thi p m ch qua da

b nh nhân đã đư c đi u tr không có d u hi u tái thông

m ch, ch p m ch không c n thi t Ch p m ch hình

thái có th cung c p thông tin quan tr ng v nguyên

nhân t c m ch (đ c đi m, ph n l i c a huy t kh i

đ ng m ch t c)

Ch p m ch c ng hư ng t (MRA) có ho c không tiêm thu c c n quang t là kĩ thu t không xâm l n ngày càng ph bi n d n thay th kĩ thu t ch p m ch thông thư ng Đ phân gi i hình nh MRA đư c c i thi n liên t c trong nhi u năm nh s phát tri n không

ng ng c a công ngh MR Các hình nh ch t lư ng đư c

k t h p công ngh cao c p nh t hi n nay, và MRA có

kh năng s thay th ch p m ch thông thư ng

h u h t các cơ s lâm sàng trong tương lai g n

Hình 9.5 Bi u đ ghi bi n đ i th tích khu ch đ i đi n

t đ u chi c hai ngón chân cái Trên: đư ng cong

m ch bình thư ng v i các sóng nh p đôi Dư i: đư ng

cong m ch ph ng và ch m đ t đ nh (t c đ ng m ch đùi

đo n xa)

Hình 9.6 Siêu âm Duplex xung màu trong h p đ ng

m ch khoeo Dòng máu có màu đ ph n trư c ch h p

và màu xanh ph n sau ch h p (c hai dòng ch y b đ o ngư c) Xung m ch Doppler là v trí t c (hai đư ng

k máu tr ng) Tín hi u Doppler (dư i) t c đ tâm thu

và tâm trương cao, quang ph m r ng

Hình 9.7 Tín hi u m ch Doppler cùng phân tích

t n s đ ng m ch chi dư i

a Sóng bình thư ng: d i sóng h p (c a s tâm thu s ch)

và dòng trào ngư c cu i thì tâm thu

b H p <50 %: Ph m r ng (m t c a s tâm thu), vân t c tâm thu đ nh tăng nh , dòng trào ngư c đư c b o t n

c H p >50 %: Ph m r ng nhi u, v n t c tâm thu và tâm trương tăng cao và m t dòng trào ngư c

b

B

B n nnggg 999.2 Nguyên nhân gây b nh đ ng m ch ngo i biên

Xơ c ng m ch

B nh sinh Nguyên nhân gây t c đ ng m ch là không

đ ng nh t (b ng 9.2) Nguyên nhân PAD hàng đ u là xơ

c ng m ch đ ng m ch t c thư ng x y ra 2 giai đo n

Giai đo n ti n tri n ch m, đư ng kính m ch thu h p do

tăng d n kích thư c m ng xơ v a, sau đó đ t ng t gây

t c m ch do huy t kh i

Xu t hi n các tri u ch ng lâm sàng đư ng kính đ ng

m ch ph i h p ít nh t 50%

T n thương t bào n i mô là y u t trung tâm kh i

phát xơ v a m ch Trong giai đo n s m xơ c ng

m ch, các y u t nguy cơ tim m ch như hút thu c lá, đái

tháo đư ng, tăng cholesterol máu, tăng huy t áp đ u

làm suy gi m ch c năng t bào n i mô Trong giai đo n

này có s tăng l ng đ ng lipid, di chuy n c a b ch c u

đơn nhân, tăng sinh t bào cơ trơn dư i l p n i mô

hoàn toàn và gây thi u máu c p Ph n ng viêm trong

xơ c ng đ ng m ch đư c ph n ánh b ng tăng nh

th p, tăng lipo-protein (a), và tăng homocystein B nh nhân tr b xơ c ng m ch nên đư c đánh giá s hi n

di n c a b nh tăng cholesterol gia đình và các nguyên nhân hi m g p gây xơ c ng đ ng m ch s m (u màng

gi s i chun, h i ch ng Werner)

Xơ c ng m ch thư ng là r i lo n toàn thân

Do đó, khi ch n đoán xơ c ng m ch nên cân

nh c tìm ki m các bi u hi n b nh các vùng m ch máu khác

Có m t lo t các nguyên nhân trong ch n đoán c n phân

- Thoái hóa tinh b t

- Tăng ti u c u (tiên phát ho c th phát)-Cryoglobulin huy t

- U màng gi s i chun, U t bào bi u mô

- B m sinh (h p đ ng m ch dư i đòn trong h p eo đ ng

m ch ch

Ch n đoán viêm t c đ ng m ch huy t kh i d a vào

ba tiêu chu n lâm sàng sau:

➤B nh kh i phát trư c 40 tu i

➤ T n thương ch n l c các đ ng m ch đ u chi (b p

chân, bàn tay, ngón chân)

➤Có bi u hi n viêm tĩnh m ch huy t kh i di chuy n

(xem hình 9.23, mô h c viêm toàn b tĩnh m ch m n

tính)

Trong trư ng h p bi u hi n không đ y đ (viêm

tĩnh m ch huy t kh i di chuy n ch chi m 40%), ho c các

bi u hi n không đi n hình (t n thương các đ ng m ch

l n), ch n đoán ch mang tính nghi ng Nguyên

nhân gây b nh Buerger còn chưa rõ ràng M t vài

nghiên c u cho r ng do cơ ch t mi n (gi m b th

C4), tăng kháng th kháng t bào n i mô và kháng s i

chun (elastin), nhưng marker viêm h th ng như CRP

và t c đ máu l ng ch tăng nh Tu i th trung bình

không gi m, do đó th c t t n thương đ ng m ch vành

và não là r t hi m Tuy nhiên, b nh có tiên lư ng không

t t trong b o t n chi, đ c bi t n u b nh nhân ti p t c

hút thu c

B nh m ch máu ch t t o keo

Viêm và huy t kh i t c các đ ng m ch nh là bi u

hi n đi n hình trong b nh m ch máu mô liên k t

T c m ch máu nh , ho i t đ u ngón chân và tay

là bi u hi n thư ng g p trong xơ c ng bì h th ng

và lupus ban đ h th ng Viêm đa đ ng m ch th

n t có th gây nhi u phình m ch, t c các đ ng m ch

nh và v a cơ H tr ch n đoán b ng phát hi n các

t kháng th (ANA, ENA, ANCA) B nh nhân b viêm

đa đ ng m ch th n t thư ng có huy t thanh dương tính

v i viêm gan B

Viêm đ ng m ch t bào kh ng l

Viêm toàn b các l p c a đ ng m ch c l n và c trung

bình thư ng liên quan đ n môt hay nhi u nhánh c a đ ng

m ch c nh, thư ng g p nh t là đ ng m ch thái dương

(viêm đ ng m ch thái dương) Đau đa cơ do th p là

m t bi u hi n thư ng g p trong b nh này thư ng kèm

theo t n thương m ch ho c không m t vài b nh

nhân viêm đ ng m ch t bào kh ng l nh hư ng t i

các đ ng m ch ngoài s Đ ng m ch ngo i biên thư ng

D u hi u lâm sàng Viêm đ ng m ch Takayasu là b nh

hi m g p, viêm m ch máu l n nh hư ng ch y u đ n quai đ ng m ch ch và các nhánh g n c a nó ph n

tr R i lo n này thư ng g p châu Á, trong khi xơ

c ng m ch chi m ưu th châu Âu T n thương đ ng

Ch n đoán T n thương đ ng m ch ch b ng và các nhánh c a nó gây b nh đ ng m ch th n và t c đ ng

m ch m c treo Phình m ch ch là m t bi n ch ng

mu n c a b nh này ESR tăng đáng k , đ c bi t kéo dài nhi u tháng kèm theo các tri u ch ng toàn thân T kháng th âm tính Ph n l n b nh nhân b nh

tr thành m n tính

Ch n đoán phân bi t Cân nh c chu n đoán v i h i

ch ng căn c p dư i đòn ( symdrome steal subclavian) v i

b nh nhân b h p ho c t c đ ng m ch dư i đòn T c đ u g n

đ ng đ ng m ch dư i đòn (d n đ n đ ng m ch đ t s ng ) làm

đ o ngư c dòng máu đ ng m ch đ t s ng, do đó máu s theo

tu n hoàn bàng h đ n cánh tay qua vòng đ ng m ch n n não Các b nh nhân này có các tri u ch ng tăng tư i máu não khi v n đ ng cánh tay (xem chương 31) T c đ u g n đ ng

m ch dư i đòn v i h i ch ng ăn c p dư i đòn thư ng là xơ

c ng m ch Viêm các đ ng m ch l n thư ng g p ph n xa

đ ng m ch dư i đòn ( xa đ ng m ch đ t s ng ) và đ ng m ch nách

tr xa tr , thư ng xu t hi n sau nhi u tháng t i vài năm

9 Đau do m ch máu

H i ch ng đ ng m ch khoeo m c b y

B t thư ng c u trúc cơ và s i trong h khoeo có th chèn

ép đ ng m ch khoeo D ng b t thư ng hay g p nh t là

đ u trong cơ b ng chân bám vào l i c u ngoài xương

đùi Đi b và ch y nh y t o các ch n thương l p đi l p

l i đ ng m ch khoeo T n thương thành m ch t o các

phình m ch, gây bi n ch ng huy t kh i và t c m ch

ngo i biên R i lo n này nh hư ng ch y u ngư i

tr , cá nhân năng ho t đ ng, thư ng xu t hi n kèm

theo h i ch ng thi u máu chi c p tính và bán c p

Phân bi t v i thuyên t c m ch trong vài trư ng h p

M c đ h p ph thu c vào kích thư c nang Thư ng gây

các tri u ch ng thi u máu không liên t c

đ ng m ch nh Thông thư ng, b nh nhân th y đau

dai d ng đ u chi, đáp ng ngay v i Aspirin li u đ u

B nh đ ng m ch không rõ nguyên nhân đôi khi đư c

ch n đoán b ng đ m s lư ng ti u c u

Vôi hóa m ch máu

Vôi hóa m ch đư c ch n đoán phân bi t v i xơ c ng

m ch là t n thương ch y u l p t bào n i mô

X-quang m ch không chu n b th y vôi hóa thành

m ch (hình 9.10) Vôi hóa m ch máu thư ng th y

b nh nhân đái tháo đư ng và suy th n m n

Hình 9.9 Ch p m ch cho th y h p n ng đ ng m ch

khoeo do m t nang ngo i lai (adventitial cyst)

Hình 9.10 Vôi hóa đ ng m ch khoeo ( ch p m ch

không chu n b )

Hình 9.11. T c đ ng m ch kheo, đư ng cong ranh

gi i v i c c máu đông ( ch p đ ng m ch)

Thông thư ng, lòng m ch không h p n u l p t bào

n i mô không b nh hư ng Trong vôi hóa m ch,

m ch máu tr nên c ng và ch ng l i áp l c c a băng đo

huy t áp, gây sai l m trong đánh giá huy t áp Tăng

huy t áp gi này đ c bi t liên quan khi đánh giá huy t áp

c chân (xem dư i) R t ít khi vôi hóa m ch làm sai huy t áp cánh tay Trong nhi u trư ng h p huy t áp

ch có th đánh giá b ng phương pháp can thi p, thi t

b đ t trong lòng m ch

Thuyên t c m ch

Đ nh nghĩa Thuyên t c m ch x y ra đ t ng t (hình

9.11) C c máu đông thư ng bám vào lòng m ch ch

chia nhánh, nơi đư ng kính lòng m ch h p (ch chia

đ ng m ch đùi, ch chia b p chân)

D u hi u lâm sàng.B nh nhân đau d d i ch b t n thương và luôn nh chính xác th i đi m tri u ch ng

xu t hi n Đau kèm theo ngay l p t c các tri u ch ng thi u máu c c b .Tùy thu c vào v trí c a c c máu đông có th ph n nh thi u máu chi c p tính (da nh t,

l nh, tê bì và m t ch c năng) ho c đ t ng t kh i phát đau cách h i

Ngu n g c c c máu đông Ngu n g c c c máu đông ph n

l n t tim

➤Rung nhĩ và nh i máu cơ tim là nguyên nhân ph

bi n gây thuyên t c m ch do hình thành huy t kh i

l n

➤ Thuyên t c m ch chi dư i s th y phình m ch b ng

ho c ngo i biên có th ngu n g c c a c c máu đông

➤ Hi m khi thuyên t c đ ng m ch ngh ch đ o, c c máu đông có ngu n ng c tĩnh m ch sâu (còn l

b u d c)

➤Thuyên t c m ch cholesterol, các đ ng m ch nh

đư c l p đ y b ng các tinh th cholesterol t các m ng

xơ v a đ ng m ch ch Liên quan đ n tu n hoàn th n gây suy th n c p Trên da th y đ m xanh đ c trưng (m ng xanh tím hình lư i) T n thương đ u chi

r t đau và ch m li n Xu t hi n b ch c u ưa acid

Phình đ ng m ch ngo i biên

Phình m ch hình túi và hình thoi

Các lo i phình m ch thư ngng liên quan đ n các đ ng

m ch ngo i biên sau (s p x p gi m d n theo m c đ

m ch khoeo) Dãn m ch xơ c ng thư ng d n

đ n phình dãn m ch m t đo n dài

9 Đau do m ch máu

Hình 9.12 Ch p đ ng m ch c n quang: Hai phình

m ch hai đ ng m ch ch u chung

Hình 9.13 Siêu âm m t c t d c phình đ ng m ch khoeo

v i c c máu đông Đư ng kính t i đa phình m ch là 2.3cm dài g n 6cm Mũi tên ch c c máu đông

D u hi u lâm sàng D u hi u lâm sàng quan tr ng là

s th y kh i n đau Thông thư ng, b nh nhân ch đ n

cơ s y t khi có bi n ch ng x y ra

Không gi ng như phình đ ng m ch ch , v phình

m ch r t hi m x y ra đ ng m ch ngo i vi

đe d a nghiêm tr ng đ n chi Chèn ép các tĩnh m ch

lân c n có th làm huy t tĩnh m ch c p và gây huy t

kh i tĩnh m ch sâu

Ti p c n ch n đoán Phình m ch d b b qua khi

ch p m ch do phình m ch b l p đ y b i các c c máu

đông Vôi hóa thành m ch thư ng g p phình m ch ch

b ng và thư ng không xu t hi n đ ng m ch ngo i

vi Siêu âm cho phép đánh giá đư ng kính phình m ch

cũng như phát hi n huy t kh i (hình 9.13) CT ho c

MRI cung c p nh ng hình nh chính xác gi i ph u lân

c n và và cơ s l p k ho ch ph u thu t đi u tr

B nh sinh Phình m ch túi và phình m ch hình thoi

ph n l n do xơ c ng m ch Các nguyên nhân khác b m

sinh (đ ng m ch não), ch n thương, n m (viêm n i tâm

m ch nhi m khu n) và sau h p đ ng m ch Phình tách

Không gi ng như phình m ch, gi phình m ch không

đư c bao b i thành m ch Các thành ph n máu ngoài

hi u b sung Các l thông này thư ng do m c ph i, ph n

l n sau ch n thương Bi n ch ng đi n hình c a shunt

đ ng tĩnh m ch l l n là suy tim do quá t i m n tính và suy tĩnh m ch t n thương chi do tăng áp l c tĩnh m ch ngo i biên

ti ng th i Các l rò có th phát hi n b ng siêu âm Doopler ho c b ng so sánh tư i máu đ i x ng t ng

ph n c hai chi (siêu âm duplex, phép đo bi n đ i th tích t c tĩnh m ch) MRI cung c p hình nh gi i ph u

đ ng m ch, tĩnh m ch và ph n liên quan t i đ ng tĩnh

m ch lo n s n trong t ch c mô Ch p m ch phát hi n chính xác các shunt đ ng tĩnh m ch

B nh m ch máu ch c năng

Các r i lo n này do xu hư ng tăng co th t m ch b nh

lý ho c (hi m) do dãn m ch b t thư ng (đ đau đ u chi)

Co th t đ ng m ch các cơ l n (Ng đ c Ergotin)

Đ ng m ch các cơ chính vùng cánh tay trên và đùi là

v trí đi n hình b co th t khi ng đ c Ergotin Co th t

n ng, gây h p m t đo n dài và đau cách h i ho c th m chí gây ho i t (hình 9.5a) Ti n s là r t quan tr ng đ

ch n đoán đúng B nh thư ng g p ngư i tr s d ng Ergotamin tartrate đ đi u tr đau n a đ u (đ c bi t là thu c đ t viên đ n) Alkaloid ergotamin không gây co

th t m ch ch khi dùng ngoài đư ng tiêu hóa

9 Đau do m ch máu

Hình 9.16 Đ t co th t m ch c p b nh

nhân n b h i ch ng Raynaud nguyên phát

Đ u ngón tay gi a c hai bên và ngón tr tay ph i nh t nh t rõ

HÌnh 9.17 Ch p m ch bàn tay b nh nhân nam 32 tu i, hình

nh t c nhi u đ ng m ch ngón tay và bàn tay Loét xu t hi n

purpurea) m t vài trư ng h p hi m hoi, m ch máu có

th tr l i bình thư ng n u không ti p xúc v i Ergotin

H i ch ng Raynaud

Đ nh nghĩa Co th t m ch hay h i ch ng Raynaud nguyên phát đ c trưng b i các đ t t n công c p, tái phát đ i x ng g m đ i màu xanh, tr ng ngón tay tr ngón cái), thư ng do l nh ho c ít g p hơn là do căng

th ng (hình 9.16) Cơ s gây b nh chưa đư c phát

hi n H i ch ng Raynaud th phát do t c đ ng m ch ngón và ho c b nh c u trúc m ch Ch nh ng d ng r i

lo n này m i có th d n đ n loét da thi u dư ng (ho i

và đau n a đ u, hi m khi g p cùng v i cơn đau th t

ng c Prinzmetal H i ch ng Raynaud n ng thêm b nh nhân có ngh nghi p ho c gi i trí ti p xúc v i l nh (l a ch n ngh nghi p là r t quan tr ng)

Không gi ng như h i ch ng Raynau nguyên phát,

h i ch ng Raynad th phát đ c trưng b i nghi m pháp Alllen b nh lý, bi u đ ghi bi n đ i th tích đ u chi

b t thư ng Ch p m ch th y hình nh đ ng m ch t c (hình 9.17) Các đ t co m ch c p có th xu t hi n trư c khi t c đ ng m ch vài năm b nh nhân b b nh

mô liên k t Trong các nguyên nhân khác , tri u ch ng thi u máu đ u chi c c b b t đ u đ t ng t và gi i h n ngón tay, bao g m c ngón cái

Nguyên nhân Trong h i ch ng Raynaud th phát các nguyên nhân c n xem xét: xơ c ng m ch, viêm t c

đ ng m ch huy t kh i, b nh m ch máu ch t t o keo, tăng ti u c u nguyên phát, ch n thương ngh nghi p (h i ch ng rung công nhân s d ng máy khoan nén khí,

h i ch ng hypothenar hammer do s d ng l p đi l p l i bàn tay như cái búa), c c máu đông trong h i ch ng chèn ép sư n đòn, ti p xúc v i PVC, hóa tr v i bleomcin, b nh cryoglobulin huy t, và b nh ngưng k t

t l nh

Hình 9.18 Loét b nh nhân n 60 tu i đái tháo

đư ng, bi n ch ng m ch máu và th n kinh, m t ph n là

loét tì đè

Xanh tím đ u ngón và đ tím da

Nh ng r i lo n ch c năng này ch y u g p ph n

tr do thay đ i quá trình co th t m ch vi tu n hoàn

Xanh tím đ u ngón có đ c đi m đ i màu da đ u ngón

xanh tím ph thu c ít nhi u vào l nh, dai d ng, th nh

tho ng xu t hi n mũi và tai Kính hi n vi mao m ch

th y giãn các mao m ch dư i móng nhưng không có

s thay đ i hình thái Đ tím da ch y u xu t hi n

c chân Ph n l n các trư ng h p các tri u ch ng

này bi n m t t nhiên sau đó

Đ đau đ u chi

R i lo n này thư ng bao g m các đ t đ da và đau rát

đ u chi c p Các đ t t n công này gây ra do hơ nóng da trên nhi t đ thích h p (t m nóng) Các hình th c t phát không rõ nguyên nhân nên đư c phân bi t v i

đ đau đ u chi th phát, thư ng k t h p v i h i ch ng tăng sinh t y (tăng ti u c u, h ng c u nguyên phát )

th r t khó có th phân bi t Loét đ u chi là d u hi u

t n thương vi m ch, trong khi loét bàn chân đi m tì

đè ám ch t n thương th n kinh ch y u (hình9.18) Các giai đo n b nh thư ng bi n ch ng ph c t p

do y u t nhi m trùng L rò và viêm t y xương ngón chân và gi a bàn chân là tri u ch ng thư ng g p Tăng tính th m mao m ch đư c ch ng minh nh ch t đánh

d u phóng x ho c hu nh quang, và gi i thích xu hư ng hình thành phù (hình 9.19) S l ng đ ng các protein

b t thư ng thành m ch gi m co bóp m ch Hình nh

mô h c th y màng đáy dày, tăng sinh t bào n i mô

và vi phình m ch, có th th y rõ khi soi đáy m t

B nh vi m ch mô liên k t

B nh vi m ch phát tri n đ c bi t trong xơ c ng bì h

th ng, k t h p v i b nh mô liên k t và viêm da cơ S

k t h p gi a b nh vi m ch và t c đ ng m ch nh gây ra thi u máu c c b đ u chi và hình nh lâm sàng c a h i

ch ng Raynaud th phát Kính hi n vi mao m ch cho

th y vi m ch kh ng l , tăng v n chuy n mao m ch khu ch tán Na - fluorescein và các vi phình m ch (hình 9.20) Cu i cùng t o ra các vùng vô m ch và loét

b Khu ch tán thoát m ch thu c nhuôm vào kho ng

k b nh nhân n b đái tháo đư ng nhi u năm

(m t kính ánh ophan)

Hình 9.2 Hình nh mao m ch dư i móng v i hu nh

quang h ng ngo i nhu m indocyanine green Đ nh mao

m ch bên ph i mang m t vi phình m ch thư ng g p trong xơ c ng bì h th ng và b nh mô liên k t

Hình 9.21 T máu ngón tay k ch phát.

M ng tĩnh m ch xanh tím hình lư i và

hình chùm hoa

M ng tĩnh m ch xanh tím hình lư i ch các đ m xanh

tím loang l hình bán khuyên xung quanh m t trung tâm

nh t màu do co th t m ch ch c năng Thu t ng m ng

xanh tím tĩnh m ch hình chùm hoa (livedo racemosa)

đư c s d ng khi các tri u ch ng gây ra b i b t

thư ng t ch c m ch máu nh Các d ng t n thương

này thư ng đi kèm v i các loét nh chi dư i và ít

thư ng xuyên chi trên M t vài b nh nhân có test

kháng th kháng phospholipid dương tính T n thương

th n kinh trung ương thư ng gây nh i máu não nh

(h i ch ng Sneddon)

T máu ngón tay k ch phát

T máu ngón tay (hay bàn tay) k ch phát là vô h i (nhưng

b nh nhân là d u hi u báo đ ng) , có th do m ng xơ

v a v m ch máu nh (có th là tĩnh m ch) Thư ng

g p ph n trung niên Kh i máu t có th phát tri n

t nhiên ho c sau kích thích cơ h c (mang túi, )

m t ngón tay hay c bàn tay và kèm theo đau nhói đ t

ng t (hình 9.21) Ph i m t m t ho c hai tu n đ gi i

quy t kh i máu t Tình tr ng này không liên quan đ n

các r i lo n ch y máu và tương đương v i các xu t

huy t niêm m ch t phát đư c bi t đ n nhi u hơn

H i ch ng chày trư c

H i ch ng chày trư c đư c ch n đoán khi t c c p đ ng

m ch chày trư c gây thi u máu ho i t vùng c ng

chân trư c ngoài (sưng, đ , đau) Li t th n kinh mác

và d u hi u bàn chân rơi là m t tri u ch ng đi n hình

Tu n hoàn m ch có th bình thư ng (m ch mu chân

và gan chân rõ) Ho t đ ng th ch t g ng s c (leo

núi)

328

Hình 9.2 Viêm giãn tĩnh m ch hi n l n Hình 9.23 Viêm tĩnh m ch huy t kh i di chuy n

b nh nhân nam 38 tu i b viêm t c m ch huy t kh i

m t kích thích đi n hình, thư ng g p nam gi i tr

phòng khám, chúng tôi b t g p b nh nhân b h i ch ng

này sau trư t băng c bu i chi u trên m t h đóng băng

Nguyên nhân là do d ch đư c l c qua mao m ch vào khoang chày trư c Các khoang đư c gi i h n ch t

b ng m c vi c này làm gia tăng liên t c áp mô, cho

đ n khi v các mao m ch

9.3 B nh tĩnh m ch

Viêm huy t kh i tĩnh m ch nông

Huy t kh i tĩnh m ch nông đư c ch n đoán phân bi t

v i huy t kh i tĩnh m ch sâu có liên quan trong tiên

lư ng cũng như đi u tr

Viêm giãn tĩnh m ch (hình 9.22) có đ c đi m sưng

đ và đau vùng tĩnh m ch giãn Thư ng sau ch n

thương nh Viêm giãn tĩnh m ch hi n có liên quan đ c

lo n này không có thâm nhi m viêm (m c dù có bi u

hi n viêm trên lâm sàng), viêm tĩnh m ch huy t kh i

di chuy n cho hình nh mô h c đ c trưng viêm tĩnh

m ch m n tính Trong giai đo n này, viêm tĩnh m ch thư ng g p trong viêm t c m ch huy t kh i và h i ch ng

c n u liên quan đ n ung thư bi u mô và (hi m) trong

b nh mô liên k t và h i ch ng Behcet Viêm tĩnh m ch huy t kh i di chuy n có th b t g p đơn đ c M t d ng

đ c bi t c a c a r i lo n này là b nh Mondor, thư ng liên quan đ n các tĩnh m ch nông vùng ng c bên và có

th lan đ n tĩnh m ch cánh tay

đ u dò siêu âm tĩnh m ch x p hoàn toàn.

b B nh nhân b huy t kh i tĩnh m ch sâu Tĩnh m ch không có dòng ch y và không x p khi ép b ng đ u

dò siêu âm

Huy t kh i tĩnh m ch sâu vùng ch u và chi

dư i

Tri u ch ng lâm sàng Hình nh lâm sàng c a

huy t kh i tĩnh m ch sâu (DVT) tr i dài gi a các thái

c c viêm tĩnh m ch xanh đau (phlegmasia coerulea

dolens) đ n hoàn toàn không có tri u ch ng Huy t

kh i l n làm t c hoàn toàn tĩnh m ch gây ho i t đ u chi

do áp l c mô cao hơn áp l c mao m ch Tri u ch ng đi n

hình DVT n m gi a các thái c c, d dàng nh n ra phù,

đ i màu da xanh tím, n t xu t huy t (ít khi gây xu t huy t

dư i da r ng), b p chân m t trương l c Tri u ch ng toàn

thân thư ng không n i b t, n u không có thuyên t c ph i

S t nh , ESR tăng tương đ i, có th tăng b ch c u

Ti p c n ch n đoán Ch n đoán s m có th g p khó khăn Trong các cu c kh o sát l n cho th y kho ng 50-60% trư ng h p đư c ch n đoán đúng ch d a vào thăm khám th c th S so sánh b p chân hai bên (phù

dư i da), ki m tra tư th đ ng (đ i màu xanh tím da bàn chân m t bên, ph ng tĩnh m ch lưng bàn chân), và n i các tĩnh m ch bàng h có th g i ý ch n đoán

Nghi ng ch n đoán lâm sàng luôn c n các xét nghi m

b sung đ ch n đoán xác đ nh ho c lo i tr ch n đoán DVT Hi n nay, huy t kh i đư c nhìn tr c ti p b ng siêu âm 2D ho c siêu âm Duplex (hình 9.24) cho đ chính xác kho ng 95%

B ng 9.3 Nguyên nhân gây huy t kh i tĩnh m ch sâu

Nguyên nhân Y u t nguy cơ

U di cănThu c tránh thai đư ng

u ngTăng đông máu

Hình 9.25 Huy t kh i tĩnh m ch sâu ch u đùi c p

b nh nhân n 20 tu i Thu c c n quang qua tĩnh m ch

hi n và tĩnh m ch th n đ sang bên đ i di n

Các kĩ thu t đơn gi n như siêu âm Doppler và phép

ghi bi n đ i th tích có ý nghĩa trong ch n đoán DVT

Phép ghi bi n đ i th tích là phương pháp gián ti p phát

hi n nh ng b t thư ng trong dòng ch y tĩnh m ch do

huy t kh i Xét nghi m D- dimer âm tính lo i tr DVT

v i đ tin c y cao Ch p m ch đư c s d ng trong các

trư ng h p không ch c ch n đ xác đ nh ch n đoán

(hình 9.25) Ch p m ch là yêu c u b t bu c trư c khi

đi u tr tích c c như ph u thu t l y huy t kh i hay tiêu

fibrin

Các lo i DVT chi dư i Huy t kh i tĩnh m ch b p chân là hay g p nh t và khó ch n đoán nh t cùng th i đi m v i các huy t kh i v trí khác, do quá trình di n bi n c a nó thư ng không bi u hi n tri u ch ng Liên quan tĩnh m ch đùi (s p

x p gi m d n m c đ ph bi n) không ch làm tăng nguy cơ

t c m ch ph i mà còn phát tri n thành suy tĩnh m ch m ntính nghiêm tr ng trong tương lai Huy t kh i tĩnh m ch và đa tĩnh m ch thư ng cho các tri u ch ng rõ ràng, tr trư ng

h p huy t kh i ch làm t c m t lòng m ch

Nguyên nhân B ng 9.3 tóm t t các y u t nguy cơ quan tr ng gây DVT Tĩnh m ch ch u chung trái b chèn ép nhi u hơn tĩnh m ch ch u ph i, có l đó là lý

do t i sao DVT ph bi n chân trái hơn chân ph i Xơ

h p m ch th c s thư ng g p vùng b chèn ép (h i

ch ng May - Thurner) DVT v n còn g p sau ph u thu t và

ch n thương, m c dù t l đã gi m nh d phòng thu c huy t kh i t c m ch Thay kh p háng là m t trong

nh ng nguyên nhân ph bi n nh t Tuy nhiên, quan

tr ng đ nh n m nh r ng b nh c nh nghiêm tr ng như suy tim, nh i máu cơ tim, đ t qu , u di căn là y u

t nguy cơ cao c a DVT Ch n đoán phân bi t v i máu tĩnh m ch nên lo i tr các nguyên nhân gây chèn

Huy t kh i tĩnh m ch cánh tay (Thrombose Par Effort)

Phù, đau, đ i màu da xanh xám vùng cánh tay sau g ng

s c (chơi tennis, bowling, lái xe lâu, ) bi u th huy t kh i tĩnh m ch cánh tay c p Tĩnh m ch bàng h thư ng nhìn th y vai trong giai đo n s m T c tĩnh

m ch dư i đòn ho c tĩnh m ch nách có th th y trên

ch p m ch (hình 9.26) Các tĩnh m ch này qua l gi a xương đòn và xương sư n m t và gi a gân cơ ng c

bé và m m qu (xương đòn) Huy t kh i tĩnh m ch cánh tay thư ng đư c gi i thích như m t bi n ch ng th n kinh và m ch máu trong h i ch ng l i thoát ng c (PagetSchrötter syndrome) Dòng ch y tĩnh m ch b c n tr

do chèn ép b i các kh i trong l ng ng c nên đư c lo i

Đ nh nghĩa và d ch t Giãn tĩnh m ch nguyên phát

có đ c đi m là giãn hình túi ho c hình thoi các tĩnh m ch

nông, tĩnh m ch xiên, đ c bi t ph bi n các nư c

công nghi p hóa Nghiên c u c a Basel đã ti t l t l

giãn tĩnh m ch có bi u hi n lâm sàng là 4% trong nhóm

tu i 30 và 23% nhân viên văn phòng trong đ tu i

60 Giãn tĩnh m ch đã tr thành v n đ th m m Các

y u t thúc đ y g m l i s ng tĩnh t i, đ ng lâu, cũng

như y u t di truy n và n i ti t t

Phân lo i Đi u tr t i ưu đòi h i ph i phân lo i chính

xác giãn tĩnh m ch Các thu t ng chung “ h i ch ng giãn

th m m đư c phân lo i thành giãn tĩnh m ch hình

lư i và giãn mao m ch

➤Suy van tĩnh m ch hi n l n, bao g m van cao

nh t vùng b n làm đ o ngư c dòng ch y khi

ho ho c tăng áp l c, có th s đư c khi b nh nhân

đ ng d y Có th nghe th y ti ng th i b ng ng

nghe n u lu ng trào ngư c l n D u hi u này giúp

ch n đoán phân bi t thoát v b n v i giãn tĩnh

m ch hi n l n Nghi m pháp Trendelenburg đư c

s d ng đ ch n đoán suy van tĩnh m ch hi n l n

Siêu âm Doppler là kĩ thu t đư c s d ng r ng rãi

phát hi n suy van c hai tĩnh m ch hi n

➤ Suy h tĩnh m ch xiên: s th y đư c, thư ng đau

ch lõm vùng giãn tĩnh m ch (fascial gaps) Da

xung quanh thư ng c ng (viêm dư i da) và có

th gi ng như viêm tĩnh m ch huy t kh i Ép

b p chân t o dòng ch y ra ngoài, có th ghi

nh n b ng máy siêu âm Doppler Siêu âm Duplex là

kĩ thu t t t nh t phát hi n suy tĩnh m ch xiên

Suy tĩnh m ch m n tính

Đ nh nghĩa Suy tĩnh m ch m n tính đ ch dòng trào ngư c tĩnh m ch m n tính, nh hư ng đ n kho ng 20-25% dân s lao đ ng

D u hi u lâm sàng D u hi u đ c trưng là đau và n ng chân, đ c bi t khi đ ng, phù nhi u ho c ít c chân và

b p chân Tri u ch ng c i thi n khi chân đư c nâng lên Thư ng g p chu t rút v đêm b p chân Ki m tra

kĩ, t t nh t tư th đ ng, phát hi n đ i màu xanh tím bàn chân rõ và ph ng tĩnh m ch M t d u hi n đi n hình g i là vành giãn tĩnh m ch c nh gan chân (corona phlebectatica paraplantaris), vòng t c tĩnh m ch tr i dài

t trong ra ngoài bàn chân Tăng s c t nâu, m t s c

t vùng vô m ch (s o thi u dư ng), chai c ng th m chí loét thư ng g p vùng m t cá trong (tĩnh m ch xuyên Cockett) là các hình nh lâm sàng đ y đ (hình9.27, 9.28)

B nh sinh Suy tĩnh m ch m n tính có th do m t hay nhi u các y u t sau :

➤ T c ngh n cơ h c dòng ch y tĩnh m ch (t c tĩnh

m ch, thông m t ph n, )

➤Suy van h tĩnh m ch sâu

➤ Suy van tĩnh m ch xiên

➤Suy van h tĩnh m ch nông

Hình 9 27. Suy tĩnh m ch mãn tính đi n hình v i

phù, tăng s c t , s o thi u dư ng (atrophie blanche), da

xanh xám, và vòng giãn tĩnh m ch c nh gan chân

Hình 9.28 V t loét tĩnh m ch l n v trí đi n hình

(b p và c chân trong)

Hình 9.2 Giãn tĩnh m ch th phát

b nh nhân nam tr sau huy t kh i tĩnh

m ch đùi ch u sâu bên trái

9 Đau do m ch máu