HÓA SINH CƠ doc

- Phụ thuộc vào 2 loại SH trong phân tử myosin:.. Loại nhóm SH ức chế: khi bị khoá lại thì hoạt tính ATPase của myosin tăng lên.. Loại nhóm SH hoạt hoá cần thiết cho thuỷ phân ATP: k

HÓA SINH CƠ

HỌC VIỆN QUÂN Y

BỘ MÔN HÓA SINH

ĐẠI CƯƠNG

1. SIÊU CẤU TRÚC CƠ VÂN.

2. THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CƠ VÂN.

3. CƠ CHẾ CO CƠ

4. NĂNG LƯỢNG CO CƠ

NỘI DUNG

ĐẠI CƯƠNG

 CƠ THỂ NGƯỜI CÚ KHOẢNG 650 CƠ

 CÓ 3 LOẠI: CƠ VÂN, CƠ TRƠN & CƠ TIM

 CƠ CHIẾM 40 - 42% TRỌNG LƯỢNG CƠ

Cấu tạo hệ thống cơ vân xương

Cấu tạo tế bào cơ vân xương

1 SIÊU CẤU TRÚC CƠ VÂN.

Hình ảnh siêu cấu trúc cơ vân xương

* Cấu tạo của đơn vị cơ ( sarcomer)

+ Một tơ cơ có khoảng vài trăm đơn vị cơ (sarcomer)

+ Độ dài sarcomer trung bình từ 2500-3000 nm

- Đĩa A (đĩa dị hướng): ở giữa sarcomer, l~ 1500-1600 nm

Gồm: Xơ dầy(myosin) + xơ mảnh (actin)

Vùng H: ở trung tâm đĩa A, có khúc xạ kép yếu hơn Vạch M: cắt đôi vùng H

Vùng H, vạch M chỉ có thể thấy được nhờ kính hiển vi điện tử

- Đĩa I (đĩa đẳng hướng): ở 2 bên đĩa A, l ~ 1000 nm

Vạch Z: chia đĩa I thành 2 nửa đều nhau

Gồm các xơ mảnh (actin)

+ Xơ mảnh bắt đầu từ vạch Z, đi qua đĩa I  đĩa A, dừng lại ở vùng H (đĩa A).

+ Xơ dầy bắt đầu từ vạch M, đi qua đĩa A, dừng lại ở đĩa I

+ 6 xơ mảnh bao quanh 1 xơ dầy , 3 xơ dầy sắp xếp quanh 1 xơ mảnh

2 THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CƠ VÂN.

Các chất % m cơ tươi Các chất % m cơ tươi

0,4 - 1,00,06 - 0,2

Creatin và Creatin.P

A.a tự doAcid Lactic

Na +

K +

Ca ++

0,2 - 0,550,1 - 0,70,01 - 0,020,080,32 0,07

collagen elastin neurokeratin

Protein M Phøc hÖ troponin Tropomyosin

Protid t¬ c¬

Myosin Actin Protein C Protein M Phøc hÖ

troponin Tropomyosin

* Cấu trúc

- KLPT ~ 500.000 Da

- Chiều dài ~ 150 - 160 nm

- Gồm một đầu hình cầu và một phần đuôi rất dài

- 2 chuỗi nặng (xoắn α )  tạo khối cầu và đuôi

- 4 chuỗi nhẹ

* Phân cắt myosin

- Phụ thuộc vào 2 loại SH trong phân tử myosin:

Loại nhóm SH ức chế: khi bị khoá lại thì hoạt tính

ATPase của myosin tăng lên

Loại nhóm SH hoạt hoá (cần thiết cho thuỷ phân

ATP): khi bị khoá lại thì hoạt tính ATPase hoàn toàn mất

- Hoạt tính ATPase của myosin khư trú ở SF1 (mỗi mảnh SF1 có 2 trung tâm chứa 2 loại nhóm SH trên):

Trung tâm ATPase Trung tâm kết hợp với actin

- Để gắn ATP vào phần đầu của myosin cần có:

Các chuỗi nhẹ ở phần đầu của phân tử myosin

1 chuỗi polypeptid là octapeptid( 8 aminoacid, ở phần cuối cùng của phần đầu myosin)

+ Cơ chế gắn và tách ATP với myosin:

M + ATP M.ATP ( 1 )M.ATP + H2O M*.ADP.Pi + H ( 2 )M*.ADP.Pi M.ADP.Pi + W ( 3 )M.ADP.Pi M + ADP + Pi (4 )

+

(1) - Gắn ATP vào myosin

(2) - Hình thành cấu hình NL cao của myosin(M*.ADP.Pi) (3) - Bẻ gãy phức hợp cao năng giải phóng năng lượng

(4) - M.ADP.Pi mất NL phân ly thành myosin tự do ban đầu

+ Khả năng kết hợp với actin

- Myosin gắn với actin ở 2 trung tâm đặc hiệu  actomyosin

- Hoạt tính ATPase của actomyosin được cả Mg++ và Ca++

hoạt hoá (Khác với ATPase của myosin là Ca++ hoạt hoá và ion

Mg++ ức chế)

* Cấu trúc

- Actin hình cầu ( G-actin) có KLPT = 46.000  actin sợi ( F- actin)

n ( G-actin - ATP) ( G-actin - ADP) n + nPi

actin sợi

- 2 chuỗi G-actin xoắn lại với nhau thành một xoắn kép F- actin

Pi

ADP ATP

Myosin + Actin Actomyosin

* Tính chất:

- Có tính chất ATPase rất mạnh

- Liên quan chặt chẽ với hiện trượng co duỗi cơ.

- Mỗi phân tử myosin có thể kết hợp với nhiều F-actin bằng các

“cầu ngang”

- Có độ nhớt thấp hơn myosin

PROTEIN PHỤ CỦA TƠ CƠ

Protein KLPT

(Da) Đặc điểm Vai trò

Protein C 140.000 - Khá dài (~35 nm)

- Liên kết chặt chẽ với phần đuôi myosin

Bó các phân tử myosin vào với nhau

- Đảm bảo việc liên kết với Tm

- Tạo liên kết với ion Ca ++

- Ngăn cản tác động tương hỗ giữa actin

2.2 CÁC CHẤT KHÁC

* Các chất chứa nitơ quan trọng:

ATP, ADP, AMP, GTP, UTP, creatinphosphat, creatin…

- ATP

Có nhiều nhất ở tổ chức cơ

Là nguồn năng lượng trực tiếp cho co cơ

Nồng độ ATP của cơ lúc nghỉ khoảng 5.10-6 mol/g

Adenosin – Ribose – O – P – O ~ P – O ~ P

1 2

1 ATP + H2O  ADP + Pi

2 ATP + H2O  AMP + PPi

ATP

-Creatin - Creatinphosphat - Creatinin:

Khi cơ hoạt động:

Creatin - P + ADP ATP + creatinin + H 2 O

* Các chất không chứa nitơ của cơ

- Glucid:

Chủ yếu là glycogen (0,3 - 2%)

Hoạt động mạnh  thoái biến yếm khí chủ yếu  acid lactic

- Các muối vô cơ:

K+ và Na+ có nồng độ lớn nhất, có vai trò trong hoạt động cơ

Ion K+ có ở trong sợi tơ cơ, Na+ chủ yếu có ở gian bào

- Lipid:

Gồm lipid trung tính, phospholipid và các lipid khác

Nồng độ lipid (Phosphlipid): 0,5 - 1% m cơ tươi có liên quan tới chức năng cơ

3 CƠ CHẾ CO CƠ

- Sự tương tác giữa actin và myosin  co cơ

- Sự tương tác bị ức chế bởi troponin khi không có Ca++

* Khi cơ nghỉ

 ở cơ tương nồng độ Mg2+ cao, Ca2+ thấp  các đầu myosin gắn chặt 2 phân tử ATP  troponin che khuất trung tâm gắn myosin của G-actin hoặc giữ nó ở dạng cấu hình không phản ứng do tác dụng của TnI của troponin  ức chế khả năng gắn của G-actin

* Khi có XĐTK

 Ca2+ giải phóng từ lưới cơ tương gắn trực tiếp vào trung tâm gắn ion Ca2+ của troponin  thay đổi cấu hình của phân tử troponin  trung tâm gắn myosin trên G-actin được lộ  kết hợp ngay vào đầu myosin đã được hoạt hoá ( ở dạng năng lượng cao)  hình thành

cầu ngang giữa đầu myosin và một G-actin  đầu myosin bị mất

năng lượng  cấu hình NL cao chuyển sang dạng có cấu hình NL thấp  thay đổi góc giữa đầu myosin và trục của nó từ 900 thành

450  đầu myosin đã kéo sợi mảnh (actin) di chuyển dọc theo sợi myosin giống như tác dụng của mái chèo thuyền

+ Cơ chế gắn và tách ATP với myosin:

M + ATP M.ATP ( 1 )M.ATP + H2O M*.ADP.Pi + H ( 2 )M*.ADP.Pi M.ADP.Pi + W ( 3 )M.ADP.Pi M + ADP + Pi (4 )

+

(1) - Gắn ATP vào myosin

(2) - Hình thành cấu hình NL cao của myosin(M*.ADP.Pi) (3) - Bẻ gãy phức hợp cao năng giải phóng năng lượng

(4) - M.ADP.Pi mất NL phân ly thành myosin tự do ban đầu

ACTOMYOSIN

4 NĂNG LƯỢNG CO CƠ

4.1 THÍ NGHIỆM

- CHO CƠ CO CƯỜNG ĐỘ NHẸ TRONG ĐIỀU KIỆN ÁI KHÍ

- CHO CƠ CO CƯỜNG ĐỘ CAO TRONG ĐIỀU KIỆN ÁI KHÍ

- CHO CƠ CO TRONG ĐIỀU KIỆN YẾM KHÍ

- CHO CƠ CO TRONG ĐIỀU KIỆN YẾM KHÍ + ỨC CHẾ PHÂN GIẢI GLYCOGEN

4.2 Kết luận

- Glycogen là nguồn NL chủ yếu cung cấp cho co cơ

- Năng lượng thoái hoá glycogen không được sử dụng trực tiếp

cho co cơ mà nó được sử dụng gián tiếp

- Năng lượng cung cấp trực tiếp cho co cơ là ATP

- Có nhiều con đường để đảm bảo cung cấp đủ ATP cho co cơ

β -oxy hoá acid béo

- Lúc cơ nghỉ

P-Fructokinase

AMP ADP ATP

+ + ATP C«ng c¬ häc ATP + AMP

+ Creatin Phosphocreatin

Các nguồn cung cấp năng lượng co cơ

Lúc cơ hoạt động

Vòng Cori

ADP ATP

b- màng trong ty thể

MỘT SỐ BỆNH Lí LIấN QUAN

1 Ly giải cơ võn (Rhabdomyolysis)

2 Bệnh loạn dưỡng cơ

3 Căng cơ và bong gõn

4 Uốn ván

5 Nhược cơ

6 Chuột rút

Xin chân thành cảm ơn!