LỜI MỞ ĐẦU Thực hiện nghĩa vụ liên đới là một trong những quan hệ pháp luật được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 Đây cũng là một vấn đề khó trong thực tiễn đời sống xã hội Việc thực hiện nghĩa vụ l.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Thực hiện nghĩa vụ liên đới là một trong những quan hệ pháp luật được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 Đây cũng là một vấn đề khó trong thực tiễn đời sống xã hội Việc thực hiện nghĩa vụ liên đới hiện nay còn tồn tại nhiều quan điểm không thống nhất cả trong lý luận, cả trong thực tiễn xét xử Nhằm tìm hiểu rõ hơn thực hiện nghĩa vụ liên đới, em xin chọn đề số 1 trong bộ đề của tổ
bộ môn để làm bài tập lớn cuối kỳ Trong quá trình làm bài, không thể tránh khỏi những sai sót, mong thầy, cô giáo góp ý để em rút kinh nghiệm trong những bài tập sau
Đề số 1 như sau:
“Xây dựng một tình huống về thực hiện nghĩa vụ liên đới, qua đó phân tích:
a Căn cứ phát sinh nghĩa vụ liên đới;
b Hậu quả của việc thực hiện nghĩa vụ liên đới;
c Chỉ ra mối quan hệ giữa nghĩa vụ liên đới với nghĩa vụ hoàn lại”
Trang 2NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận:
Điều 288, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Thực hiện nghĩa vụ liên đới:
“1 Nghĩa vụ liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
2 Trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình.
3 Trường hợp bên có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, nhưng sau đó lại miễn cho người
đó thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa vụ.
4 Trường hợp bên có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình thì những người còn lại vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ của họ”
Điều 289, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về Thực hiện nghĩa vụ đối với nhiều người có quyền liên đới:
“1 Nghĩa vụ đối với nhiều người có quyền liên đới là nghĩa vụ mà theo
đó mỗi người trong số những người có quyền đều có thể yêu cầu bên có nghĩa
vụ thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.
2 Bên có nghĩa vụ có thể thực hiện nghĩa vụ của mình đối với bất cứ ai trong số những người có quyền liên đới.
3 Trường hợp một trong số những người có quyền liên đới miễn cho bên
có nghĩa vụ không phải thực hiện phần nghĩa vụ đối với mình thì bên có nghĩa
vụ vẫn phải thực hiện phần nghĩa vụ còn lại đối với những người có quyền liên đới khác.”
Khi nghĩa vụ dân sự được xác định là nghĩa vụ liên đới và có nhiều người
có nghĩa vụ thì những người đó được gọi là người có nghĩa vụ liên đới Vì vậy,
Trang 3người có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số họ phải thực hiện toàn bộ nghĩa
vụ Nếu một trong số những người có nghĩa vụ thực hiện phần nghĩa vụ của họ
mà những người khác chưa thực hiện thì quan hệ nghĩa vụ giữa người đã thực hiện với người có quyền vẫn chưa được coi là chấm dứt Nghĩa là người có nghĩa vụ không những phải thực hiện phần của mình mà còn phải thực hiện thay cho người có nghĩa vụ khác khi người đó không có khả năng thực hiện nghĩa vụ
Nếu một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì quan hệ nghĩa vụ dân sự liên đới giữa những người có nghĩa vụ với người có quyền được chấm dứt Đồng thời sẽ phát sinh một nghĩa vụ hoàn lại, trong đó người đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu người chưa thực hiện nghĩa vụ phải thanh toán phần nghĩa vụ mà người này đã thực hiện thay họ
Nếu người có quyền dân sự đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ dân sự thực hiện toàn bộ nội dung của nghĩa vụ mà sau đó lại miễn việc thực hiện cho người đó thì nghĩa vụ dân sự chấm dứt toàn bộ Mặt khác, nếu người có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ dân sự cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới với riêng phần của họ thì những người khác vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ còn lại
Khi quan hệ nghĩa vụ dân sự được xác định là nghĩa vụ liên đới mà có nhiều người có quyền thì họ được gọi là người có quyền liên đới Vì vậy, một trong số những người đó đều có thể yêu cầu bên có nghĩa vụ dân sự phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ mà không cần có sự ủy quyền của những người có quyền liên đới khác Nghĩa là người có quyền không những có quyền yêu cầu bên có nghĩa vụ đối với phần quyền của mình mà còn có quyền yêu cầu bên đó phải thực hiện trước phần nghĩa vụ với mình trước những người có quyền khác
Người có nghĩa vụ có thể thực hiện nghĩa vụ cho từng người có quyền nhưng cũng có thể thực hiện toàn bộ nghĩa vụ cho một trong số những người có quyền liên đới Khi nghĩa vụ được thực hiện xong, dù rằng việc thực hiện đó chỉ cho một người có quyền thì nghĩa vụ dân sự liên đới vẫn chấm dứt toàn bộ Đồng thời phát sinh một nghĩa vụ hoàn lại, trong đó người có quyền nào đã tiếp
Trang 4nhận sự thực hiện nghĩa vụ phải thanh toán cho những người có quyền khác phần quyền mà mình đã nhận thay họ
Nếu một trong số những người có quyền liên đới miễn cho người có nghĩa
vụ việc thực hiện nghĩa vụ đối với phần quyền của mình thì người có nghĩa vụ chỉ phải thực hiện phần nghĩa vụ còn lại đối với những người có quyền liên đới khác
Nếu một trong số những người có quyền liên đới miễn cho riêng một người trong số những người có nghĩa vụ đối với riêng phần quyền của mình thì riêng người có nghĩa vụ được miễn không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình đối với phần quyền của người đã miễn
Căn cứ phát sinh nghĩa vụ liên đới: Theo thỏa thuận giữa các bên có nghĩa
vụ với bên có quyền; theo quy định của pháp luật
2 Xây dựng tình huống:
Ba người A, B và C cùng nhau đứng ra thành lập công ty hợp danh X kinh doanh quần áo với tỉ lệ vốn ngang nhau Sau 2 năm hoạt động, do bán hàng ế ẩm nên công ty X đã phá sản, nợ ngân hàng 10 tỷ đồng, trong khi đó tài sản công ty hiện tại chỉ còn 4 tỷ đồng Ngân hàng yêu cầu A, B và C phải trả nốt số nợ 6 tỷ đồng cho công ty
a Căn cứ phát sinh nghĩa vụ liên đới
Trong tình huống trên, căn cứ phát sinh nghĩa vụ liên đới giữa A, B và C
là theo quy định của pháp luật
A, B, C cùng nhau đứng ra thành lập công ty hợp danh, vì vậy A, B, C là thành viên hợp danh của công ty X Điểm đ, Khoản 2, Điều 176, Luật Doanh nghiệp 2014 quy định về quyền và nghĩa vụ của thành viên hợp danh:
“Liên đới chịu trách nhiệm thanh toán hết số nợ còn lại của công ty nếu tài sản của công ty không đủ để trang trải số nợ của công ty”
Như vậy, Luật Doanh nghiệp đã quy định các thành viên hợp danh trong công ty hợp danh phải chịu nghĩa vụ liên đới về khoản nợ của công ty hợp danh
A, B, C là thành viên hợp danh của công ty hợp danh X nên phải chịu nghĩa vụ liên đới về khoản nợ công ty X
Trang 5Công ty X nợ ngân hàng 10 tỷ đồng mà tài sản còn lại của công ty là 4 tỷ đồng nên A, B, C phải chịu nghĩa vụ liên đới về khoản nợ 6 tỷ còn lại của công
ty hợp danh X
b Hậu quả của việc thực hiện nghĩa vụ liên đới:
Hậu quả của việc thực hiện nghĩa vụ liên đới ở trường hợp này là cả A, B
và B đều có nghĩa vụ phải trả khoản nợ của công ty X Trong trường hợp có người không đủ khả năng trả nợ thì những người có nghĩa vụ khác phải thay người đó thực hiện nghĩa vụ
Theo Điểm e, Khoản 2, Điều 176 Luật Doanh nghiệp 2014 quy định thành
viên hợp danh của công ty hợp danh phải “ chịu lỗ tương ứng với phần vốn đã góp vào công ty hoặc theo thỏa thuận quy định tại Điều lệ công ty trong trường hợp công ty kinh doanh bị lỗ” Do A, B, C đã góp khoảng vốn bằng nhau nên
mỗi người phải chịu nghĩa vụ như nhau đối với khoản nợ của công ty là 2 tỷ đồng
_ Trường hợp bên có nghĩa vụ liên đới có người không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ:
Trường hợp trong số những người có nghĩa vụ liên đới có người không đủ khả năng trả nợ cho công ty thì những người có nghĩa vụ còn lại phải trả thay cho người ấy Sau đó, những người đã trả nợ thay có quyền yêu cầu người có nghĩa vụ liên đới ấy thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình Giả
sử A và B mỗi người đã trả cho ngân hàng 2 tỷ nhưng C chỉ có thể trả cho ngân hàng 1 tỷ thì ngân hàng có quyền yêu cầu A, B thực hiện phần nghĩa vụ thay cho
C, sau đó A, B có quyền yêu cầu C trả cho mình số tiền đã trả thay cho C
_ Trường hợp bên có quyền chỉ yêu cầu một người trong số những người
có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ:
Trường hợp bên có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa
vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì người đó sẽ phải thực hiện toàn bộ
Trang 6nghĩa vụ ( theo quy định tại Khoản 2, Điều 288, Bộ luật Dân sự năm 2015) Khi
đó quan hệ nghĩa vụ dân sự giữa bên có quyền và bên có nghĩa vụ liên đới kết thúc Đồng thời người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ có quyền yêu cầu những chủ thể đã được mình thực hiện nghĩa vụ hoàn trả phần nghĩa vụ mình đã thực hiện thay
Giả sử ngân hàng chỉ yêu cầu A phải thực hiện nghĩa vụ thì A phải trả cho ngân hàng 6 tỷ đồng Sau đó A có quyền yêu cầu B và C mỗi người trả cho mình
2 tỷ đồng – khoản tiền A đã trả thay phần của họ
_ Trường hợp bên có quyền chỉ yêu cầu một người trong số những người
có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ nhưng sau đó lại miễn cho người đó
Nếu bên có quyền chỉ yêu cầu một người trong số những người có nghĩa
vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, sau đó bên có quyền lại miễn cho người
đó thực hiện nghĩa vụ thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa
vụ ấy (theo quy định tại Khoản 3, Điều 288, Bộ luật Dân sự năm 2015)
Giả sử ngân hàng chỉ yêu cầu A trả toàn bộ 6 tỷ cho công ty X, sau đó ngân hàng lại miễn cho A không phải thực hiện nghĩa vụ nữa thì cả A, B và C đều không phải trả số tiền nợ của công ty X nữa Quan hệ dân sự giữa ngân hàng với A, B, C cũng chấm dứt
_ Trường hợp bên có quyền miễn cho một trong số những người có nghĩa
vụ liên đới thực hiện nghĩa vụ
Nếu bên có quyền đã miễn cho một người trong số những người có nghĩa
vụ liên đới thực hiện nghĩa vụ thì những người có nghĩa vụ liên đới còn lại vẫn phải thực hiện phần nghĩa vụ của họ ( theo quy định tại Khoản 4, Điều 288, Bộ luật Dân sự năm 2015)
Giả sử ngân hàng miễn cho B thực hiện nghĩa vụ thì B sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho công ty X, còn A và C vẫn phải thực hiện nghĩa vụ liên đới của mình, A và C mỗi người phải trả cho ngân hàng 2 tỷ
Trang 7c Chỉ ra mối quan hệ giữa nghĩa vụ liên đới với nghĩa vụ hoàn lại
Nghĩa vụ hoàn lại là một loại nghĩa vụ có thể phát sinh trong khi thực hiện nghĩa vụ liên đới Nghĩa vụ hoàn lại trong nghĩa vụ liên đới chỉ phát sinh khi một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện thay phần nghĩa vụ của người có nghĩa vụ liên đới khác Người có nghĩa vụ liên đới thực hiện thay phần nghĩa vụ của người có nghĩa vụ liên đới khác có thể là do bên có quyền chỉ định người đó thực hiện toàn bộ nghĩa vụ hay trong số những người có nghĩa vụ liên đới có người không đủ khả năng thực hiện phần nghĩa vụ của mình
Sau khi người có nghĩa vụ liên đới thực hiện thay người có nghĩa vụ liên đới khác thực hiện nghĩa vụ thì người ấy có quyền yêu cầu người mình đã thực hiện thay nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ hoàn lại Người được người khác thực hiện thay nghĩa vụ phải hoàn lại đúng phần nghĩa vụ mình đáng ra phải thực hiện cho người đã thực hiện nghĩa vụ thay cho mình
Giả sử sau khi công ty X phá sản, A không đủ khả năng thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của mình nên B trả thay A 1,5 tỷ đồng, C trả thay A 500 triệu đồng Khi ấy, nghĩa vụ dân sự giữa A, B, C với ngân hàng đã chấm dứt và phát sinh nghĩa vụ hoàn lại giữa A với B và C A có nghĩa vụ hoàn lại cho B 1,5 tỷ đồng và hoàn lại cho C 500 triệu đồng
KẾT LUẬN
Việc xác định nghĩa vụ dân sự liên đới có ý nghĩa lớn trong các quan hệ pháp luật dân sự Điều này khiến cho từng người bên có nghĩa vụ liên đới có trách nhiệm hơn đối với nghĩa vụ chung đồng thời đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho bên có quyền, tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho các bên chủ thể khi tham gia một quan hệ pháp luật dân sự