pháp luật đại cương (4)

PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH CHƯƠNG 1 Những vấn đề cơ bản về nhà nước và pháp luật CHƯƠNG 2 Bộ máy Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam CHƯƠNG 3 Quy phạm pháp l.

PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

CHƯƠNG 1: Những vấn đề cơ bản về nhà nước và pháp luật

CHƯƠNG 2: Bộ máy Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

CHƯƠNG 3: Quy phạm pháp luật và quan hệ pháp luật

CHƯƠNG 4: Thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm

pháp lý

CHƯƠNG 5: Hệ thống pháp luật, ý thức pháp luật, pháp chế xã hội chủ

nghĩa

CHƯƠNG 6: Pháp luật phòng chống tham nhũng

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ

NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC

BÀI 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT

BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC

I Nguồn gốc, khái niệm và đặc điểm và bản chất của nhà nước

II Kiểu và hình thức nhà nước

III Chức năng nhà nước và bộ máy nhà nước

1 Nguồn gốc ra đời của nhà nước

Nhà nước ra đời cách đây hàng nghìn năm Trong khoa học pháp lý có nhiều quan điểm khác nhau giải thích về nguồn gốc của Nhà nước Chúng ta có

thể phân chia thành 2 nhóm cơ bản:

www.free-powerpoint-templates-design.com

QUAN ĐIỂM PHI

MACXIT VỀ NHÀ

NƯỚC

QUAN ĐIỂM MACXIT VỀ NHÀ NƯỚC

a Quan điểm phi Macxit về nguồn gốc nhà nước

www.free-powerpoint-templates-design.com

Thuyết gia trưởng

Thuyết thần quyền

Thuyết khế ước xã hội

Thuyết bạo lực Thuyết tâm lý

a Quan đểm phi Macxit về nguồn gốc nhà nước:

• Thuyết thần quyền:

Vạn vật trên thế gian đều do thượng đế tạo ra Để duy trì trật tự của xã hội, thượng đế đã sáng tạo ra NN và trao cho NN quyền lực siêu nhiên, vô hạn Vì vậy, quyền lực của NN là vĩnh cửu và người dân phải phục tùng NN một cách tất yếu, vô điều kiện

a Quan đểm phi Macxit về nguồn gốc nhà nước:

• Thuyết gia trưởng:

NN xuất hiện chính là kết quả của sự phát triển của gia đình và quyền gia trưởng NN là hình thức tổ chức tự nhiên của xã hội loài người Thực chất NN chính là mô hình của một gia tộc mở rộng Vì vậy NN có trong mọi

xã hội và quyền lực của NN về bản chất cũng giống như quyền lực gia đình

a Quan đểm phi Macxit về nguồn gốc nhà nước:

• Thuyết khế ước xã hội:

NN là sản phẩm của một khế ước (hợp đồng) được ký kết giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên, không

có NN Vì vậy NN phản ánh lợi ích của toàn XH, mỗi thành viên trong XH đều được quyền yêu cầu NN phục vụ họ và bảo vệ lợi ích của họ Quyền lực của NN thuộc về nhân dân Nếu NN không thực hiện được vai trò của nó, các quyền tự nhiên của con người bị vi phạm thì khế ước này sẽ mất hiệu lực và nhân dân có quyền lật đổ NN để ký kết khế ước mới.

b Quan đểm Macxit về nguồn gốc nhà nước:

NN chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đã phát triển đến một giai đoạn nhất định Đó là khi chế độ CSNT tan rã,

xã hội phân chia thành các giai cấp mâu thuẫn với nhau

về lợi ích NN luôn vận động, phát triển và sẽ tiêu vong khi điều kiện khách quan cho sự tồn tại của nó không còn

→ NN là một hiện tượng XH có tính lịch sử

* Các giai đoạn trong quá trình hình thành NN:

• Chế độ cộng sản nguyên thuỷ và tổ chức thị tộc – bộ

lạc:

➢Cơ sở kinh tế: sở hữu chung về TLSX và SPLĐ

➢Cơ sở xã hội: XD trên cơ sở đời sống thị tộc

➢Quyền lực xã hội: quyền lực chưa tách khỏi XH

➢Tổ chức quản lý: Hội đồng thị tộc bao gồm những người lớn tuổi, không phân biệt nam nữ là tổ chức quyền lực cao nhất.

* Các giai đoạn trong quá trình hình thành NN (tt):

• Sự tan rã của tổ chức thị tộc – bộ lạc và sự xuất hiện của

nhà nước:

➢Sự chuyển biến kinh tế – xã hội: con người phát triển về thể lực và trí lực, công cụ SX bằng đồng và sắt xuất hiện thay thế

đồ đá XH có sự phân công lao động (chăn nuôi tách khỏi trồng trọt; thủ CN tách khỏi NN; thương nghiệp xuất hiện).

oVề KT: chế độ tư hữu xuất hiện thay thế cho chế độ sở hữu chung về TLSX và SPLĐ

oVề XH: mối quan hệ huyết thống trong xã hội yếu đị, xã hội phân hoá giàu nghèo thành các giai cấp có lợi ích đối kháng nhau.

* Các giai đoạn trong quá trình hình thành NN (tt):

• Sự tan rã của tổ chức thị tộc – bộ lạc và sự xuất hiện

của nhà nước (tt):

➢Sự tan rã của tổ chức thị tộc – bộ lạc: chế độ thị tộc tỏ ra bất lực trong việc quản lý XH.

quyết các yêu cầu chung của cộng đồng, quản lý XH phát triển trong một trật tự nhất định → NN ra đời.

2 Khái niệm và các đặc điểm của nhà nước

• Định nghĩa:

Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật

tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị hoặc giai cấp cầm quyền và đại diện cho lợi ích chung của toàn xã hội

2 Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của nhà nước (tt )

www.free-powerpoint-templates-design.com

NN quy định và thực hiện thu các loại thuế dưới hình thức bắt buộc

NN ban hành pháp luật và quản lý xã

hội bằng pháp luật

NN thiết lập quyền lực công cộng đặc biệt

NN phân chia dân cư theo lãnh thổ thành các

đơn vị hành chính không phụ thuộc vào chính

kiến, giới tính, huyết thống, tôn giáo…

NN có chủ quyền quốc gia

Các dấu hiệu đặc trưng cơ bản của nhà nước

2 Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của nhà nước (tt )

www.free-powerpoint-templates-design.com

NN quy định và thực hiện thu các loại thuế dưới hình thức bắt buộc

NN ban hành pháp luật và quản lý xã

hội bằng pháp luật

NN thiết lập quyền lực công cộng đặc biệt

NN phân chia dân cư theo lãnh thổ thành các

đơn vị hành chính không phụ thuộc vào chính

kiến, giới tính, huyết thống, tôn giáo…

NN có chủ quyền quốc gia

Các dấu hiệu đặc trưng cơ bản của nhà nước

3 Bản chất của nhà nước

• Lê-nin: “ NN là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn

giai cấp không thể điều hoà được” Nghĩ là NN chỉ sinh ra và

tồn tại trong xã hội có giai cấp và thể hiện bản chất giai cấp sâu sắc.

3 Bản chất của nhà nước (tt)

• Tính giai cấp:

TLSX chủ yếu và quyền thu thuế.

lực vật chất như quân đội, cảnh sát, nhà tù…để bảo vệ quyền thống trị của mình.

mình thành hệ tư tưởng chính thống, tạo sự phục tùng của các giai cấp khác.

3 Bản chất của nhà nước (tt)

• Tính xã hội:

➢Bên cạnh việc bảo vệ lơi ích của giai cấp thống trị, NN còn thực hiện công việc quản lý XH, là người đại diện chính thức cho toàn xã hội và quan tâm đến lợi ích chung của XH.

➢NN phải quản lý các hoạt động SX, phòng chống thiên tại, dịch bệnh, bảo vệ trật tự công cộng, môi trường, cung cấp dịch vụ công…