BÀI 35 BENZEN TIẾT 2 GV: PHÍ THỊ HUYỀN TRÂN ...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 2Ngày soạn: 15/12/2020
Ngày dạy: 22/12/2020
Lớp: 11/
Tiết:
CHƯƠNG 7: HIĐROCACBON THƠM – NGUỒN HIDROCACBON THIÊN
NHIÊN – HỆ THỐNG HÓA VỀ HIDROCACBON BÀI 35: BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG MỘT SỐ HIDROCACBON THƠM KHÁC
(Tiết 2)
I CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Nêu được tính chất hóa học của benzen và ankylbenzen
+ Phản ứng thế: thế nguyên tử H của vòng benzen và thế nguyên tử H của mạch nhánh
+ Phản ứng cộng: H2, Cl2
+ Phản ứng oxi hóa; oxi hóa không hoàn toàn, oxi hóa hoàn toàn
- Trình bày được cấu tạo đặc biệt của vòng benzen: cấu trúc phẳng và phân tử có dạng hình lục giác đều, có hệ liên kết 𝜋 liên hợp là nguyên nhân dẫ đến benzen có thể hiên tính chất của hidrocacbon no và không no
- Viết được các phương trình hóa học, biểu diễn tính chất hóa hoch của benzen và một số chất trong dãy đồng đẳng, vận dụng quy tắc thế để dự đoán sản phẩm của phản ứng
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng quan sát thí nghiệm, giải thích hiện tượng từ đó rút ra kết luận
- Rèn luyện tính cẩn thận, niềm say mê, hứng thú, tự chủ, trung thực, yêu thích môn học trong học tập
3 Phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tư duy
- Năng lực hợp tác (trong hoạt động nhóm)
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Diễn đạt, trình bày ý kiến, nhận định của bản thân
II CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của GV
- Giáo án, bài giảng powerpoint
- SGK, phiếu học tập
2 Chuẩn bị của HS
- Sách giáo khoa
- Vở ghi bài
III PHƯƠNG PHÁP
1 Phương pháp
- Phương pháp dạy học hợp tác nhóm
- Phương pháp dạy học nêu vấn đề
Trang 3- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp dạy học trực quan
2 Kĩ thuật
- Kĩ thuật tia chớp
IV THIẾT KẾ CHI TIẾT TỪNG HOẠT ĐỘNG HỌC
A Hoạt động trải nghiệm, kết nối (10 phút)
a Mục tiêu hoạt động: Huy động các kiến thức được học của HS và tạo nhu cầu tiếp
tục tìm hiểu kiến thức mới của HS
b Phương thức tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV chia lớp làm 2 đội tổ chức trò chơi “
Mảnh ghép hoàn hảo ”
- GV sẽ mở tất cả các hình cho HS quan
sát 10 giây và ghi nhớ, sau đó các hình sẽ
được lật úp lại
- GV sẽ quay random chọn đội chơi trước,
mỗi đội lần lượt chọn 2 hình ảnh liên quan
nhau về công thức cấu tạo và danh pháp
Khi 2 hình ảnh trùng khớp nhau thì sẽ bị
biến mất và xuất hiện hình ảnh chủ đề
Mỗi cặp đúng sẽ được 10 điểm, đội đoán
được hình ảnh chủ đề sẽ được 30 điểm
Kết thúc trò chơi, đội nào nhiều điểm nhất
sẽ được cộng điểm vào điểm kiểm tra
thường xuyên
HS tích cực tham gia trò chơi
Hình ảnh chủ đề
c Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động:
- HS tham gia trò chơi tích cực
GV đánh giá thông qua quan sát HS trả lời câu hỏi HS đánh giá đồng đẳng thông qua nhận xét
Đặt vấn đề: Hình ảnh chủ đề là thuốc nổ TNT (2, 4, 6 – trinitrotoluene) Đây là thuốc
nổ được điều chế từ toluen, vậy để biết được nó được điều chế như thế nào thì chúng ta
Trang 4tìm hiểu bài hôm nay Bài 35: Benzen và đồng đẳng – Một số hiđrocacbon thơm khác (tiết 2)
Giới thiệu sơ lược về thuốc nổ TNT cho HS:
Thuốc nổ TNT là chất rắn màu vàng, là một loại chất thử trong hóa học nhưng
nó cũng là loại chất nổ nổi tiếng được dùng trong lĩnh vực quân sự TNT là thuốc nổ có nhiều ưu điểm như: độ ổn định cao, độ nhạy với tác dụng cơ học thấp, năng lượng nổ khá cao nên được sử dụng rất rộng rãi Nhưng TNT độc hại với con người và khi tiếp xúc với da có thể làm da bị kích thích làm cho da chuyển sang màu vàng Những người làm việc, tiếp xúc nhiều với TNT sẽ dễ bị bệnh thiếu máu và dễ bị bệnh về phổi TNT khi nổ sản sinh ra các chất ô nhiễm trong quá trình sản xuất, và chúng có thể gây nguy hiểm dù không cần phát nổ
B Hoạt động hình thành kiến thức
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HỂU TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA BENZEN VÀ
ĐỒNG ĐẲNG (30 phút)
a Mục tiêu hoạt động:
- HS hiểu được cấu tạo của benzen và đồng đẳng từ đó suy ra tính chất hóa học của chúng
- Nêu được tính chất hóa học cơ bản của benzen và đồng đẳng Viết được PTHH minh họa
b Phương thức tổ chức:
NỘI DUNG 1: Tìm hiểu tính chất hóa học chung của benzen và đồng đẳng
(5 phút) Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung bài học
- GV yêu cầu học
sinh phân tích đặc
điểm cấu tạo của
benzen và đồng đẳng,
từ đó dự đoán tính chất
hóa học chung của
chúng GV gọi 1 HS
phát biểu, HS khác
nhận xét bổ sung
- GV phân tích đặc
điểm cấu tạo của
benzen và đồng đẳng
+ Benzen có mạch
vòng và hệ liên kết 𝜋
liên hợp khép kín, vì
vậy nhân benzen khá
bền
- HS lắng nghe yêu cầu GV đưa ra
và xung phong phát biểu
- HS tập trung lắng nghe GV giảng
III Tính chất hóa học
- Các hiđrocacbon thơm có 2 trung tâm phản ứng:
+ Nhân benzen + Mạch nhánh
Trang 5+ Các hiđrocacbon
thơm có hai trung tâm
phản ứng là: nhân
benzen và mạch
nhánh
+ Khả năng phản
ứng của ankylbenzen
là phản ứng thế, phản
ứng cộng, phản ứng
oxi hóa
NỘI DUNG 2: Tìm hiểu phản ứng thế nguyên tử H của vòng benzen (5 phút)
- Hoạt động nhóm:
GV chia lớp làm 4
nhóm, các nhóm quan
sát video thí nghiệm,
dựa vào SGK và hoàn
thành phiếu học tập số
1 và 2
Video 1
Video 2
- GV mời 2 nhóm
bất kì trình bày câu trả
lời nội dung phiếu học
tập số 1 và 2 Sau đó
GV mời các nhóm còn
lại bổ sung, nhận xét
- GV chuẩn hóa, bổ
sung thêm kiến thức
trong phản ứng thế H
của toluen sẽ thu được
hỗn hợp sản phẩm thế
chủ yếu ở vị trí ortho
và para
- HS hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập của nhóm mình
- HS trình bày câu trả lời phiếu học phiếu học tập, các nhóm còn lại lắng nghe và nhận xét
1 Phản ứng thế a) Thế nguyên tử H của vòng benzen
Phản ứng với halogen
Brombenzen
Phản ứng với axit nitric
Nitrobenzen
Trang 6- Khi toluen phản ứng
với HNO3 đặc dư có
H2SO4 đặc thì sẽ thu
được sản phẩm là
2,4,6 – trinitro toluen
- Sau đó, GV yêu
cầu HS đưa ra quy tắc
thế
- HS phát biểu quy tắc thế
* Quy tắc thế: Các ankylbenzen dễ tham
gia phản ứng thế nguyên tử H của vòng benzen hơn benzen và sự thế ưu tiên ở vị trí ortho và para so với nhóm ankyl
NỘI DUNG 3: Tìm hiểu phản ứng thế nguyên tử H của mạch nhánh (5 phút)
Hoạt động chung cả
lớp:
- GV hướng dẫn cho
HS phản ứng này xảy
ra ở nhóm ankyl của
các ankylbenzen
tương tự ankan
- GV mời 1 HS lên
bảng viết phương trình
phản ứng của toluen,
HS khác nhận xét và
bổ sung
- GV mời HS nhận
xét
- GV nhận xét, bổ
sung, chuẩn hóa kiến
thức cho HS
- HS tập trung quan sát, nghe GV giảng
- HS xung phong lên bảng viết
PTHH
- HS nhận xét, bổ sung cho bạn
b) Thế nguyên tử H của mạch nhánh
Benzyl bromua
*Nhận xét: Trong phản ứng giữa
ankylbenzen với halogen, nếu có mặt của bột sắt thì xảy ra phản ứng thế H của vòng benzen và ngược lại nếu không có mặt của bột sắt thì sẽ xảy ra phản ứng thế nguyên tử
H của mạch nhánh
NỘI DUNG 4: Tìm hiểu phản ứng cộng của benzen và đồng đẳng (5 phút)
Hoạt động chung cả
lớp :
- GV hướng dẫn: phản
ứng cộng vào liên kết
- HS tập trung quan sát, nghe GV giảng
2 Phản ứng cộng a) Cộng hiđro
Trang 7đôi trong vòng benzen
tương tự phản ứng
cộng vào liên kết đôi
của anken
- GV yêu cầu HS suy
nghĩ và mời 1 HS lên
bảng viết phương trình
phản ứng
- GV mời HS nhận
xét
- GV nhận xét, bổ
sung, chuẩn hóa kiến
thức
Ngoài ra, GV giới
thiệu thêm: Sản phẩm
của phản ứng cộng Cl2
vào benzen là
hexacloran là chất bột
màu trắng, trước đây
dùng làm thuốc trừ sâu
(6.6.6) Tuy nhiên, do
độc tính cao và phân
huỷ chậm nên ngày
nay không được sử
dụng nữa
- HS xung phong lên bảng viết
PTHH
- HS nhận xét, bổ
sung cho bạn
- HS tập trung lắng nghe GV
giảng
b) Cộng clo
NỘI DUNG 5: Tìm hiểu phản ứng oxi hóa (10 phút)
a) Phản ứng oxi hóa
không hoàn toàn
- Hoạt động theo
nhóm: GV chiếu video
thí nghiệm của benzen
và toluen phản ứng
với kali pemanganat
cho HS quan sát và
hoàn thành phiếu học
tập số 3
Video
- HS tập trung xem video và hoàn thành phiếu học tập số 3
3 Phản ứng oxi hóa a) Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn
- Ở nhiệt độ cao, toluen làm mất màu dd KMnO4, tạo kết tủa MnO2
ankylbenzen
b) Phản ứng oxi hóa hoàn toàn CnH2n-6 + 3 3
2
n
O2 nCO2 + (n-3)H2O
Trang 8- GV mời 1 nhóm
trình bày phiếu học
tập số 3, yêu cầu HS
lên bảng viết phương
trình phản ứng
- GV mời các nhóm
khác bổ sung, nhận
xét
- GV chuẩn hóa, bổ
sung thêm kiến thức
cho HS để phân biệt
ankylbenzen thì sử
dụng dung dịch
KMnO4
b) Phản ứng oxi hóa
hoàn toàn
- Hoạt động chung cả
lớp: GV nêu: Phản
ứng này tương tự như
phản ứng đốt cháy của
các hiđrocacbon trước
mình đã học, vậy em
nào cho cô biết sản
phẩm là gì? Sau đó,
mời HS lên bảng viết
phương trình phản
ứng
- HS trình bày nội dung phiếu học tâp số 3
- HS nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn
- HS tập trung lắng nghe
- HS xung phong trả lời và lên bảng viết PTHH
Nhận xét: Benzen tương đối dễ tham gia
thế, khó tham gia phản ứng cộng và bền vững với tác nhân oxi hóa Đó cũng là tính chất đặc trưng của các hidrocacbon thơm nên được gọi là tính thơm
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Benzen tác dụng với brom
Benzen tác dụng với brom
(xúc tác bột Fe)
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Benzen tác dụng với dd HNO3
đặc (xt H2SO4 đặc)
Trang 9c Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Benzen tác dụng với
brom
Không hiện tượng Benzen tác dụng với
brom
(xúc tác bột Fe)
Màu của brom nhạt dần, có khí thoát ra
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Benzen tác dụng với dd
HNO3 đặc (xt H2SO4 đặc) Có lớp chất lỏng
màu vàng nhạt
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Tác dụng với dd
KMnO4 ở điều kiện
thường
Hiện tượng Không hiện tượng Không hiện tượng
PTHH
Tác dụng với dd
KMnO4 khi đun
nóng
Hiện tượng Không hiện tượng Dung dịch KMnO4 mất màu
PTHH
2KMnO4 + C6H5CH3
H2O + KOH + 2MnO2 +
C6H5COOK
GV đánh giá thông qua quan sát HS trả lời câu hỏi HS đánh giá đồng đẳng thông qua nhận xét
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Tác dụng với dd KMnO4 ở
điều kiện thường
Hiện tượng PTHH Tác dụng với dd KMnO4 khi
đun nóng
Hiện tượng PTHH
t o
Trang 10HOẠT ĐỘNG 2: GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ, TÌM TÒI, MỞ RỘNG (5 phút)
a Mục tiêu hoạt động: Rèn luyện kĩ năng viết phương trình hóa học, giải bài tập Phát
triển năng lực giải quyết vấn đề
b Phương thức tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS đọc trước phần còn lại
của bài 35 để tiết sau học
- GV yêu cầu HS tìm hiểu về ứng dụng
của benzen (nhóm 1,3) và stiren (nhóm
2,4) để tiết sau lên trình bày
- HS lắng nghe
c Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động:
GV đánh giá thông qua sự trình bày của học sinh
V RÚT KINH NGHIỆM
BÙI NGỌC PHƯƠNG CHÂU PHÍ THỊ HUYỀN TRÂN