Slide bài giảng triết học mác lênin bài ý thức

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức SỰ PHẢN ÁNH BỘ NÃO THẾ GIỚI ng ười và hoạt động của bộ óc đó cùng với mối quan hệ giữa con người với thế giới khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thứ

2 Ý THỨC

Nội dung chính của bài học

Trong bài này, cần chú { đến những nội dung chính sau:

Ý THỨC

&

Bản chất và kết cấu của ý thức Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

SỰ PHẢN ÁNH

BỘ NÃO

THẾ GIỚI

ng ười và hoạt động của bộ

óc đó cùng với mối quan hệ giữa con người với thế giới khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Bộ não

Ý thức là thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ não con

ng ười

Bộ óc là cơ quan vật chất của ý thức

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

• Bộ não người là

kết quả của sự

tiến hóa lâu dài

của giới sinh vật

và biết viết của con người

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

NỘI DUNG CỦA Ý THỨC ĐẾN TỪ ĐÂU?

SỰ PHẢN ÁNH

hai vật này với nhau

tạo ra sự phản ánh Phản ánh là thuộc tính chung của vật chất

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Cùng với sự tiến hóa của thế giới vật chất, thuộc tính phản ánh

của nó cũng phát triển từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp

GTN hữu sinh

PHẢN ÁNH VẬT LÝ VÀ PHẢN ÁNH HÓA HỌC

Là hình thức phản ánh đơn giản nhất

Có tính chất thụ động

Ch ưa có sự định hướng, lựa chọn

biến đổi cơ, lý, hóa như: sự thay đổi vị trí, quá trình biến dạng và phá huỷ…

PHẢN ÁNH SINH HỌC

phản ánh sinh học được thể hiện qua:

Trình độ phản ánh sinh học khác nhau:

ở giới thực vật, là

sự kích thích;

ở động vật có hệ thần kinh, là sự

phản xạ;

ở động vật cấp cao

có bộ óc, là tâm lý

PHẢN ÁNH TÂM LÝ

PHẢN ÁNH TÂM LÝ

G ắn liền với quá trình hình thành các phản

xạ có điều kiện

sự xuất hiện con người và hình thành bộ óc của con người có năng lực phản ánh hiện thực khách quan là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Tiểu kết

* Không có bộ não người và

sự tác động của thế giới khách quan vào bộ não người thì không thể có ý thức

* Sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ não người là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

* Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong đầu óc của con người

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

VAI

TRÒ

NGỮ ĐỘNG

* Nguồn gốc xã hội của { thức

* Vai trò của lao động

Lao động sản xuất còn là cơ sở của sự hình thành

th ức

CN biết chế tạo ra các công cụ và

sử dụng chúng để tạo

ra của cải vật chất

Hành động có mục đích, tạo

ra của cải thõa mãn nhu cầu của con

ng ười

Lao động giúp

b ộ não người được phát tri ển và ngày càng hoàn thi ện

Vai trò của ngôn ngữ

Lao động và ngôn ngữ là hai sức kích thích chủ yếu biến

bộ não con vật thành bộ não con người, phản ánh tâm lý

Ngôn ngữ ra đời

và phát triển cùng với lao động

Ngôn ngữ là

ph ương tiện giao tiếp của con ng ười

a Nguồn gốc xã hội của ý thức

Nội dung của ý thức do thế giới khách quan quy định,

nh ưng nó là hình ảnh chủ quan, là hình ảnh tinh thần

Tính sáng tạo: Trên cơ sở cái đã có, ý thức có thể sáng tạo tri thức mới về sự vật, tiên đoán, dự báo…

Tính sáng tạo không phải là ý thức sinh ra vật chất, Sự sáng tạo này theo quy luật và trong khuôn khổ sự phản ánh

a Bản chất và kết cấu của ý thức

Nó gắn với hoạt động thực

tiễn của con người

Chịu chi phối bởi các

quy luật sinh học và các

quy luật xã hội

Con ng ười là một thực thể xã hội, vì thế, ý thức mang bản chất xã hội

- Ý thức mang bản chất xã hội

Tri thức là nhân tố cơ bản cốt lõi nhất

Ý chí

Khả năng huy động sức mạnh của bản thân để

Sự cảm động của CN trong quan hệ của mình với thực tại xung quanh và với chính con ng ười

Tri thức

Tình cảm

Tham gia và mọi hoạt động của CN và giữ vị trí quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động của con người

Là sự hiểu biết của con ng ười về thế giới

Quá trình hình thành và phát triển ý thức cũng

là quá trình con ng ười tìm kiếm và tích lũy tri thức về thế giới

Vô thức Tiềm thức

Tự ý thức

* Trạng thái tâm lý ở chiều sâu, điều chỉnh sự suy nghĩ, hành vi, thái độ ứng

xử của con người

Tự ý thức

Tất cả các yếu tố của { thức có mối

quan hệ biện chứng lẫn nhau

Không nên c ường điệu hay tuyệt đối hóa quá mức một bộ phận bất

kz của { thức

* Bản năng, ham muốn, giấc mơ, trực giác…

* Giải tỏa sự ức chế và tạo

sự cân bằng trong hoạt động thần kinh

* Giảm tải cho đầu óc trong việc xử lý các dữ liệu

mà vẫn đảm bảo tính chính xác và chặt chẽ

* Tự ý thức còn là sự tự ý

thức của xã hội, của giai

cấp, tầng lớp

3 Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức (tự học)

a Vai trò của vật chất đối với { thức

1 Vật chất

sinh ra ý

thức

•Ý thức chỉ là kết quả phát triển lâu dài của thế giới vật chất, là thuộc tính của bộ não

Vai trò này thể hiện ở tính quyết định của vật chất

* Vật chất có

tr ước, ý thức có sau

•Vật chất tồn tại vĩnh viễn trong không gian và thời gian

* Vật chất tồn tại khách quan, độc lập với ý thức và sinh ra

ý thức

a Vai trò của vật chất đối với { thức

Sự sáng tạo xuất phát từ các tiền đề vật chất và tuân thủ quy luật KQ

2

a Vai trò của vật chất đối với { thức

Điều kiện vật chất quyết định sự biến đổi, phát triển của ý thức

* Sự thay đổi của ý thức phản ánh sự thay đổi của vật chất

* Điều kiện vật chất thay đổi, đời sống tinh thần của con người thay đổi theo

“thiên nhiên thứ hai” để phục vụ cho cuộc sống của con người

Vai trò của { thức đối với vật chất

Tác động tiêu cực

Nếu không phản ánh đúng hiện thực khách quan

ễ

Ý nghĩa phương pháp luận

Xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan

Xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan

Phát huy tính chủ động, sáng tạo của

cá nhân trong quá trình nhận thức

TS Mai K Đa Khoa Triết học

Tr ường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Quốc gia Hà Nội

E-mail: maikda@ussh.edu.vn