TL SOẠN GIÁO ÁN Ngữ Văn từ 7-12

Tiết 1 Văn bản CỔNG TRƯỜNG MỞ RA (Lý Lan) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Cảm nhận và hiểu được những tình cảm sâu sắc của cha mẹ đối với con cái từ tâm trạng của một người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con ; ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người, nhất là đối với tuổi thiếu niên và nhi đồng Nắm được lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản 2 Năng lực Năng lực trình bày suy nghĩ, nêu và giải quyết vấn đề Năng lực hợp tác, trao đổi, thảo luận về S.

Tiết 1

Văn bản CỔNG TRƯỜNG MỞ RA (Lý Lan)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm sâu sắc của cha mẹ đối với con cái từ tâm trạng của một người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con ; ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người, nhất là đối với tuổi thiếu niên và nhi đồng

- Nắm được lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản

2 Năng lực

- Năng lực trình bày suy nghĩ, nêu và giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác, trao đổi, thảo luận về SẢN PHẨM DỰ KIẾN

- Phát triển năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình học bài

- Năng lực biết làm và làm thành thạo công việc, năng lực sáng tạo và khẳng định bản thân

- Năng lực phân tích ngôn ngữ ,giao tiếp

- Năng lực làm bài tâp ,lắng nghe ,ghi tích cực

- Năng lực làm việc độc lập , trình bày ý kiến cá nhân

- Năng lực giải quyết tình huống, năng lực phát hiện, thể hiện chính kiến, giao tiếp, năng lực biết làm thành thạo công việc được giao, năng lực thích ứng với hoàn cảnh

1 Đối với giáo viên: Bài soạn, SGK, SGV, CKTKN, máy chiếu, bảng phụ, tài liệu tham khảo

2 Đối với học sinh: SGK, VBT, soạn bài theo câu hỏi SGK, chuẩn bị theo phiếu học tập đã hướng

dẫn ở nhà

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho hs tìm hiểu bài

b) Nội dung: Các em có xem phim Harry potter không? Ai xem cho cô biết nhân vật chính là ai? Nhân vật chính

có tài năng gì? Em có thích không? Em thích ở điểm nào? Ai cho cô biết dịch giả nổi tiếng đã mang Harry potter đến với VN đến với thế hệ trẻ chúng ta tên gì?

c) Sản phẩm: Đó chính là Lí Lan chính là người phụ nữ đa tài Bà vừa là nhà giáo, vừa là nhà văn nổi tiếng Bà

cũng viết nhiều tác phẩm rất hay trong đó có văn bản “Cổng trường mở ra” mà chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu

d) Tổ chức thực hiện:

Trong quãng đời đi học, hầu như ai cũng đã trải qua ngày khai trường đầu tiên Nhưng, ít ai để ý xem trong đêm trước ngày khai trường ấy mẹ mình đã làm gì và nghĩ những gì Tùy bút “Cổng trường mở ra” đã ghi lại những cảm xúc ấy Hôm nay học bài văn này, chúng ta sẽ hiểu được trong đêm trước ngày khai trường để vào lớp 1 của

con, những người mẹ đã làm gì và nghĩ những gì nhé?

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH SẢN PHẨM DỰ KIẾN

Hoạt động 1: Giới thiệu chung

a) Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu thông tin về tác giả và tác phẩm

b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ

c) Sản phẩm: Nắm rõ thông tin về tác giả và tác phẩm

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV đặt câu hỏi : Tác giả của văn bản này là ai?

+ Em biết gì về xuất xứ của văn bản: Cổng trường mở ra"?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

I Giới thiệu chung

1 Tác giả: Lý Lan

+ Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

Tác giả:

- Nhà văn Lý Lan sinh ngày 16 tháng 7 năm 1957(59 tuổi) tại Thủ

Dầu Một, tỉnh Bình Dương Quê mẹ ở xứ vườn trái cây Lái Thiêu,

quê cha ở huyện Triều Dương, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc

- Lý Lan học Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, và cao

học (M.A.) Anh văn ở Đại học Wake Forest (Mỹ)

- Bà là giáo viên tiếng Anh, nhà ăn, nhà thơ, và là một dịch giả nổi

tiếng với truyện Harry Potter bản tiếng Việt

- Lý Lan lập gia đình với Mart Stewart, một người Mỹ và hiện định

cư ở cả hai nơi, Hoa Kỳ và Việt Nam

- Bà có rất nhiều tác phẩm viết cho lứa tuổi học trò như: Tập truyện

thiếu nhi “Ngôi Nhà Trong Cỏ” (NXB Kim Đồng, Hà Nội, 1984)

được giải thưởng văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam; “Bí

mật giữa tôi và thằn lằn đen” (NXB Văn Nghệ - 2008)

- Tùy bút “Cổng trường mở ra” của nhà văn Lý Lan được in trên

báo “Yêu trẻ” - TP.HCM số 166 ngày 1/9/2000 Khi bắt đầu

chương trình cải cách, lập tức, “Cổng trường mở ra” được chọn làm

bài giảng đầu tiên trong sách Ngữ văn lớp 7 (khoảng 2002, 2003)

Khi đó, nhà văn Lý Lan đang du học nước ngoài

- Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án

- Sinh ngày 16 tháng 7 năm 1957(59 tuổi) tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

2 Tác phẩm

- Trích từ báo Yêu trẻ số 166 TPHCM ngày 1/9/2000

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản

a) Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

NV1 :

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

GV hd đọc: giọng dịu dàng, chậm rãi, đôi khi thì thầm, thể hiện

được tình cảm tha thiết, tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến của

người mẹ trong đêm không ngủ được

- GV đọc 1 đoạn, HS đọc nối tiếp đến hết

?Tìm và giải nghĩa một số từ biểu hiện tâm trạng của mẹ và con

trong văn bản

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Đọc văn bản và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS nhận xét GV sửa chữa

- Chú thích: háo hức, bận tâm, nhạy cảm

- Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc- chú thích

NV2:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi : Từ văn bản đã đọc, hãy tóm tắt đại ý của bài văn

bằng 1 câu ngắn gọn?

?Xác định bố cục VB? Nêu nội dung từng phần?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp

+ Giáo viên: hướng dẫn đọc, hỗ trợ nếu HS cần

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

- Văn bản viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ

trước ngày khai trường đầu tiên của con

2 Thể loại, bố cục

*Thể loại: văn bản nhật dụng

?Nội dung của văn bản đề cập đến vấn đề gì? Thuộc kiểu văn bản

nào đã học ở kì II-lớp 6? Hãy nhắc lại đặc trưng của văn bản ấy?

- Đề cập đến vai trò của giáo dục, quan hệ giữa gia đình, nhà trường

và trẻ em

- Đó là văn bản nhật dụng (đề cập đến những vấn đề vừa quen thuộc

vừa gần gũi hàng ngày, vừa có ý nghĩa lâu dài, trọng đại mà tất cả

chúng ta cùng quan tâm hướng tới)

- P1: từ đầu -> đi ngủ sớm: những tình cảm dịu ngọt người mẹ dành

cho con

- P2: còn lại: tâm trạng của người mẹ trong đêm trước con vào lớp

1

-Bước 4: Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

*Bố cục: 2 phần

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS phân tích

a) Mục tiêu: HS phân tích văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

NV1

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu : Chia lớp thành 3 nhóm để thảo luận

Nhóm 1: Tìm hiểu Tình cảm của mẹ dành cho con được thể hiện

qua những hành động nào?

Nhóm 2: Tìm hiểu về tâm trạng của con trước ngày khai trường

Nhóm 3: Tìm hiểu về tâm trạng người mẹ trong đêm trước ngày

khai trường của con?

Bàn bạc, thảo luận, làm việc nhóm

?Vào hôm trước ngày khai trường đầu tiên của con, người mẹ đã

làm những công việc gì?

Trong đêm trước ngày khai trường đầu tiên của con, người mẹ trằn

trọc không ngủ được, tại sao?

? Tìm những chi tiết biểu hiện tâm trạng rất khác nhau của người

mẹ và đứa con trong đêm trước ngày khai trường?

?Người mẹ đã trằn trọc suy nghĩ về những điều gì?

?Từ suy nghĩ ấy người mẹ đã hồi tưởng về điều gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

Bàn bạc, thảo luận, làm việc nhóm

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

Nhóm 1:

- Trìu mến quan sát những việc làm của cậu bé lớp 1

(giúp mẹ thu dọn đồ chơi từ chiều, háo hức về việc ngày mai thức

dậy cho kịp giờ )

+ Vỗ về để con ngủ, đắp mền cho con, buông mùng, ém góc cẩn

- Không tập trung vào việc gì

- Vỗ về để con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con ngày đầu tiên đến trường

 Con: háo hức, vô tư,

hồn nhiên, thanh thản,

nhẹ nhàng

 còn mẹ: thao thức, trằn trọc, bâng khuâng, xao xuyến

Nhóm 3:

- Cái ấn tượng khắc sâu mãi mãi trong lòng 1 con người về cái ngày

" hôm nay tôi đi học " ấy, mẹ muốn nhẹ nhàng cẩn thận và tự nhiên

ghi vào lòng con

- Mẹ nghe nói ở Nhật

- Cứ nhắm mắt lại là dường như vang lên tiếng

- Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng

->Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân

về ngày đầu tiên đi học

-Bước 4: Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV cung cấp thêm thông tin về tác giả Lý Lan: Nhà văn Lý Lan

tâm sự: “Đó là một bài văn tôi viết khoảng mười năm trước, lúc

cháu tôi sắp vào lớp một Tôi chứng kiến tất cả sự chuẩn bị và cảm

thông nỗi lòng của em tôi Chị em tôi mồ cô mẹ khi còn quá nhỏ,

các em tôi không hề có niềm hạnh phúc được mẹ cầm tay dẫn đến

trường Hình ảnh đó là nỗi khao khát mà khi làm mẹ em tôi mới

thực hiện được Mãi mãi hình ảnh mẹ đưa con đến trường là biểu

tượng đẹp nhất trong xã hội loài người.”

NV2 :

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi : Ngày khai trường ở Nhật bản diễn ra ntn? Em

nhận thấy ở nước ta ngày khai trường có diễn ra như vậy không?

3.2 Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ được

- Trằn trọc, thao thức, bâng khuâng, xao xuyến

Hãy miêu tả 1 vài chi tiết mà em cho là ấn tượng nhất trong ngày

khai trường mà em đã tham gia?

? Câu văn nào trong bài nói về tầm quan trọng của nhà trường đối

với thế hệ trẻ?

?Em cũng hiểu thêm gì về vai trò của nhà trường đối với cuộc đời

mỗi người?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời

HS trả lời theo dòng suy nghĩ GV định hướng

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

- HS phát biểu ý kiến theo SGK /7

- Tự do so sánh ngày khai trường ở nước ta

GV: dù ở đâu, nước nào, cả xã hội, cộng đồng đều quan tâm đến

giáo dục, đều đầu tư cho giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng

đầu

- Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo duc sẽ ảnh hưởng đến cả

một thế hệ mai sau và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch

cả hàng dặm sau này

-Bước 4: Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV bình: Câu văn khẳng định vai trò quan trọng, to lớn hàng đầu

của giáo dục, giáo dục không được phép sai lầm vì giáo dục đào tạo

con người - những người quy định tương lai của đất nước Thành

ngữ "Sai 1 li, đi 1 dặm" được vận dụng khéo léo để thấy rõ sự tai

hại, hậu quả nghiêm trọng của sai lầm trong gd: 1 li - 1 dặm

- Suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thật sự

có ý nghĩa

- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học

NV3

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ

Qua những chi tiết trên, em cảm nhận được gì về người mẹ?

?Có phải người mẹ đang trực tiếp nói với con không?Theo em người

mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác dụng gì?

?Nhận xét gì về PTBĐ được sử dụng trong đoạn văn?

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

- Người mẹ không trực tiếp nói với con mà thực ra là đang tâm sự

với chính mình như những dòng nhật ký

->Như những dòng nhật ký nhỏ nhẹ, tâm tình, sâu lắng, tác giả đã

miêu tả và làm nổi bật tâm trạng người mẹ Người viết đi vào thế

giới tâm hồn của người mẹ để miêu tả 1 cách tinh tế những bâng

khuâng, xao xuyến; những nôn nao, hồi hộp của người mẹ trong

đêm trước ngày khai trường của con; những điều mà nhiều khi

không thể nói trực tiếp được

-Bước 4: Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV bình : bằng cách viết nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất trữ tình sâu

sắc, tác giả Lí Lan đã diễn tả những cảm xúc sâu sắc, mãnh liệt của

người mẹ; vẻ đẹp cao quý của tình mẫu tử của người mẹ đối với con

- Đó cũng là tình cảm của tất cả các bà mẹ Việt Nam

?Kết thúc văn bản, người mẹ nói: "Bước qua cổng trường ", em

hiểu "điều kỳ diệu" được nói đến ở đây là gì?

- Điều hay lẽ phải, đạo lý làm người

- Tri thức, hiểu biết về mọi lĩnh vực trong cuộc sống đầy lý thú, hẫp

dẫn, kỳ diệu mà con chưa từng biết

->Nhà trường có vai trò vô cùng to lớn đối với cuộc sống của mỗi con người

->Tình mẹ yêu con sâu đậm

- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ nói với con, tác giả

đã miêu tả tâm trạng nhân vật tinh tế, phù hợp

=>Chất trữ tình biểu cảm sâu

lắng

- Thời gian kỳ diệu của tình thầy trò, tình bạn,

- Thời gian của ước mơ hi vọng, niềm tin, ý chí, nghị lực và có thể

cả những thất bại, đắng cay giúp ta thành người

?Câu nói của người mẹ thể hiện tình cảm, thái độ ntn của người mẹ đối với nhà trường?

- Tự hào, tin tưởng, khẳng định vai trò của giáo dục

- Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò của giáo dục đối với thế hệ tương lai

GV bình:

- Từ mái ấm gđ, tuổi thơ được chắp cánh đến mái trường thân yêu, các em có thầy cô, lớp học, bạn bè được chăm sóc, dạy dỗ Từng ngày chúng ta lớn lên, ngày càng vững vàng trong cuộc sống, trưởng thành về nhân cách, trí tuệ rồi lại đươc chắp cánh bay cao, bay xa trong cuộc đời Tất cả những điều đó đều được vun trồng từ thời gian kì diệu, nhà trường.Điều đó lí giải tại sao ngay từ xa xưa ông cha ta đã đề cao vai trò của gd, của thầy cô: " Không thầy

Hay bà mẹ Mạnh Tử đã liên tục chuyển nhà để tìm cho con môi trường sống thích hợp: đó chính là gần trường học - môi trường giáo dục tốt

- Có lẽ chính bởi được viết lên bằng yêu thương và khát khao yêu thương được mẹ cầm tay đến trường mà “Cổng trường mở ra” chất chứa biết bao xúc cảm Những câu văn chân thành xúc động như để tâm sự với đứa con bé bỏng, lại như đang nói với chính mình Nhưng cao hơn nữa, nhà văn muốn khẳng định giá trị của giáo giục đối với một con người và với cả xã hội như bà nói: “Một con người được sinh ra, nuôi dưỡng, thương yêu, và được học hành, là nền tảng của văn minh con người Cổng trường mở ra trên nền tảng đó, bảo đảm quyền căn bản của mọi đứa trẻ, khẳng định trách nhiệm

của mọi người lớn

Hoạt động 4: Hướng dẫn tổng kết

a) Mục tiêu: Học sinh biết cách tổng kết văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi Khái quát những nét nghệ thuật đặc sắc được sử

dụng trong văn bản?

?Nêu những từ ngữ quan trọng trong ghi nhớ?

Nội dung chủ yếu của văn bản?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp

+ Giáo viên: hướng dẫn đọc, hỗ trợ nếu HS cần

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá

- Hình thức tự bạch

- Ngôn ngữ biểu cảm

-Bước 4: Kết luận, nhận định:

Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

4.3 Ghi nhớ: SGK/ 9

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: Hs hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới

để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập

b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS trả lời các câu hỏi

c) Sản phẩm: Trả lời các câu hỏi của GV

d) Tổ chức thực hiện:

- GV đặt câu hỏi : GV y/c HS bài tập 1 (SGK/ 9)

- G tổ chức cho H phát biểu suy nghĩ của mình

- GV chốt: mỗi người có 1 dấu ấn sâu đậm riêng nhưng ngày khai

trường đầu tiên thường để lại dấu ấn sâu đậm nhất

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi cặp đôi, thống nhất lựa chọn

- GV lắng nghe

Bước 3 Báo cáo thảo luận

- Báo cáo kết quả chuẩn bị ở nhà

- Bài HS đã gửi qua trường học kết nối

- Chọn khoảng 3 bài tiêu biểu chiếu lên màn hình

- HS khác nhận xét về hình thức và nội dung viết đoạn văn

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong

cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học

b) Nội dung: GV tổ chức cho HS làm các bài tập

c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu :

Nhóm 1, 2, 3 đóng tiểu phẩm 5 phút về cảnh ngày đầu tiên đi học

Nhóm 4, 5, 6 sưu tầm 3 bài hát về thầy cô, mái trường, biểu diễn tập thể thi giữa các nhóm

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS trao đổi cặp đôi, thống nhất lựa chọn

- GV lắng nghe

Bước 3 Báo cáo thảo luận

- GV gọi các cặp đôi trình bày

- Viết 1 đoạn văn ghi lại cảm xúc của bản thân về ngày khai trường đầu tiên

- Sưu tầm và đọc một số văn bản về ngày khai trường

*Hướng dẫn chuẩn bị bài mới:

- Chuẩn bị: Mẹ tôi

+ Tìm hiểu kĩ về tác giả, tác phẩm

+ Đọc kĩ văn bản, đọc diễn cảm, đọc sáng tạo

+ Chia bố cục, trả lời câu hỏi SGK

+ Viết đoạn văn biểu cảm về mẹ

+ Câu chuyện cảm động về mẹ sưu tầm

Tiết: 1, 2

Văn bản:

TÔI ĐI HỌC (Tiết 1)

- Thanh Tịnh –

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”

- Hiểu được nghệ thuật miêu tả tâm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Năng lực

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân

- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học

3 Phẩm chất:

- HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập tốt để trở thành người chủ tương lai của đất nước

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên:

+ Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, máy chiếu)

+ Tranh ảnh, clip về ngày tựu trường, ảnh chân dung nhà văn Thanh Tịnh

2 Chuẩn bị của học sinh:

+ Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan

+ Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK

+ Tìm những tư liệu, bài hát nói về ngày đầu tiên đi học

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

NGỮ VĂN 8

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu

cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập

b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: GV giới thiệu cho HS tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ

c) Sản phẩm: Nắm rõ thông tin về tác giả và tác phẩm

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

* Cho HS quan sát chân dung tác giả

? Hãy giới thiệu những nét tiêu biểu về tác giả?

? Kể tên những tác phẩm chính của Thanh

Tịnh?

? Hãy giới thiệu khái quát về truyện ngắn "Tôi

đi học"?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời

1 Tác giả

- Thanh Tịnh (1911-1988)

- Tên khai sinh là Trần Văn Ninh sau đổi thành Trần Thanh Tịnh

- Là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ

- Sáng tác của ông toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

2 Tác phẩm

- Truyện ngắn đậm chất hồi kí in trong tập

“Quê mẹ” -1941

+ Giáo viên: hướng dẫn đọc, đọc mẫu

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản

a) Mục tiêu: HS tìm hiểu văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

NV1:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

? Theo em, truyện cần đọc với giọng đọc như

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS thực hiện các yêu cầu của GV

Bước 3: Báo cáo, thảo luận

HS khác nhận xét, cho điểm

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc - chú thích

- Đây là một văn bản tự sự giàu chất trữ

tình-> Đọc với giọng nhẹ nhàng, sâu lắng, ngọt

ngào

- Giọng tự truyện, cảm xúc hồi hộp, bỡ ngỡ

Đọc mẫu từ đầu-> Như một làn mây lướt

ngang trên ngọn núi

H1: Đọc tiếp-> Lòng tôi vẫn không cảm thấy

xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết

H2: Đọc phần còn lại của văn bản

3 Theo mạch hồi tưởng ấy em thấy văn bản

xuất hiện những nhân vật nào?

4 Nhân vật chính là ai? Vì sao em cho là như

vậy?

5 Từ sự cảm nhận của nhân vật “tôi” em hãy

nêu bố cục của văn bản ?

6 Văn bản là một truyện ngắn được viết theo

phương thức tự sự So với các văn bản tự sự

khác em thấy văn bản “Tôi đi học” có điều gì

khác biệt?

7 Từ đó em rút ra những nhận xét gì về đặc

điểm của văn bản? ( Dành cho HG)

8 Truyện được kể theo trình tự nào?

2 Kết cấu, bố cục

- Thể loại: Bút kí (Văn bản nhật dụng)

- PTBĐ: Miêu tả, biểu cảm, chứng minh

9 Qua dòng hồi tưởng ấy, tác giả muốn diễn

tả điều gì ?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả

lời và ghi ra giấy nháp

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác

nhận xét đánh giá

1 Truyện kể theo ngôi thứ nhất Ngôi kể này

giúp cho người kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm

xúc, tình cảm của mình một cách chân thực

nhất

2 - Theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi: Từ

thời gian và không khí ngày tựu trường ở thời

điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng về kỉ

niệm ngày đầu tiên đi học

3 - Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò

4 - Tôi là nhân vật chính Vì mọi sự việc đều

được kể từ sự cảm nhận của nhân vật này

5 - Đoạn 1: Từ đầu -> “Trên ngọn núi”: Cảm

nhận của nhân vật tôi trên đường đến trường

- Đoạn 2: Tiếp -> “Cả ngày nữa”: Cảm nhận

của nhân vật tôi lúc ở sân trường

- Đoạn 3: Tiếp -> Hết: Cảm nhận của tôi trong

lớp học

6 - Không xây dựng cốt truyện (không có cốt

truyện) với các sự kiện nhân vật để phản ánh

những xung đột xã hội

- Xoay quanh tình huống “Tôi đi học” là

những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường:

Bộc lộ tâm trạng của nhân vật “tôi”

* Bình: Đây là một truyện ngắn tuy không có

nhiều sự kiện, nhân vật, xung đột mà toàn tác

- Bố cục: 3 phần

phẩm là những kỉ niệm mơn man của buổi tựu

trường đầu tiên được tái hiện theo dòng hồi

tưởng của kí ức mà yếu tố xuyên suốt là dòng

cảm xúc thiết tha nguyên khiết của tuổi học trò

trong buổi tựu trường đầu tiên

7 Văn phong của Thanh Tịnh đậm chất trữ

tình

(Văn bản tự sự nhưng giầu giá trị biểu cảm)

=> Tự sự trữ tình

8 - Truyện được kể theo dòng hồi tưởng từ

hiện tại nhớ về quá khứ với trình tự thời gian

9 Cảm xúc và tâm trạng của nhân vật tôi

trong buổi tựu trường đầu tiên

Xuyên xuốt toàn bộ tác phẩm là những kỉ

niệm mơn man của buổi tựu trường qua hồi

tưởng của tác giả Đó cũng chính là chủ đề của

tác phẩm Để hiểu rõ hơn về chủ đề, chúng ta

sẽ chuyển sang phần phân tích => phần 3

- Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

Hoạt động 3: Hướng dẫn HS phân tích

a) Mục tiêu: HS phân tích văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

NV1:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Hs theo dõi phần đầu văn bản và cho biết:

3 Phân tích 3.1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

a Khơi nguồn kỉ niệm: ( 5’)

? Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của

nhân vật tôi được miêu tả ở những thời điểm

nào

? Những gì đã gợi lên trong lòng tôi kỷ niệm

về ngày đầu tiên đi học? Vì sao nỗi nhớ buổi

tựu trường đầu tiên lại được khơi nguồn từ

hình ảnh ấy

? Những kỉ niệm lần đầu tiên đi học được gắn

với thời gian, không gian cụ thể nào ? Vì sao

thời gian, không gian ấy lại trở thành kỷ niệm

trong trí tưởng tượng của tôi ?

? Đắm mình trong không gian gợi kỉ niệm ấy,

nhân vật tôi có cảm xúc ra sao ? Cảm xúc ấy

được diễn tả cụ thể qua hình ảnh như thế nào?

? Hãy phân tích nét đặc sắc của câu văn đó?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

Thảo luận trả lời câu hỏi của GV

Bước 3: Báo cáo thảo luận

* Quan sát toàn bộ tác phẩm chỉ ra các thời

điểm:

- Khi cùng mẹ trên đường tới trường

- Lúc ở sân trường

- Khi ngồi trong lớp học

* - Chuyển biến của cảnh vật sang thu, hình

ảnh các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên

=> Đó là thời điểm, nơi chốn gần gũi, quen

thuộc gắn liền với tuổi thơ, gắn với tình yêu

quê hương của tác giả

- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu

- Cảnh thiên nhiên: Biến chuyển của cảnh vật sang thu

- Cảnh sinh hoạt: Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường

* - Nao nức-> như mấy cành hoa tươi mỉm

cười giữa bầu trời quang đãng

* - Hình ảnh so sánh rất đẹp gắn với cảnh sắc

thiên nhiên tươi sáng, trữ tình kết hợp với

nghệ thuật nhân hóa tạo ấn tượng sâu đậm

trong lòng người đọc

Ngay từ những dòng đầu của tác phẩm, những

câu văn thấm đẫm chất trữ tình như một cánh

cửa dịu dàng mở ra dẫn người đọc vào một thế

giới đầy ắp những sự vật, những con người,

những cung bậc tình cảm đẹp đẽ trong sáng,

đáng nhớ Quá khứ được đánh thức với bao kỉ

niệm ùa về Cả một chuỗi tâm trạng lần lượt

hiện lên trên từng trang truyện

- Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

NV2:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

? Tìm câu văn miêu tả tâm trạng, cảm xúc của

nhân vật tôi trên đường đến trường?

? Hãy chỉ ra ý nghĩa của hai chi tiết sau :

- Con đường quen lạ

- Cảm thấy trang trọng

(Dành cho HS khá, giỏi)

? Theo em vì sao nhân vật tôi lại có những cảm

giác ấy?

? Qua những chi tiết, em cảm nhận được tâm

trạng, cảm giác của nv tôi lúc này như thế nào?

Vì sao tôi có tâm trạng đó?

b Khi cùng mẹ đi trên đường tới trường (18’)

- Con đường làng vốn quen thuộc tự nhiên thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi

- Đứng đắn chững chạc, trang trọng hơn

- Muốn làm người lớn, muốn khẳng định mình

-> Hồi hộp, phấn chấn lạ thường

? Trong cái ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ:

Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước

Tác giả viết “Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí

tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên

ngọn núi” Em hãy phân tích ý nghĩa của biện

pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu văn?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả

lời và ghi ra giấy nháp

+ Giáo viên: hướng dẫn,hỗ trợ nếu HS cần

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác

nhận xét đánh giá

* Dùng bút chì gạch chân từ ngữ quan trọng

+ Cảm nhận con đường làng vốn quen thuộc

tự nhiên thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi

+ Cảm thấy mình đứng đắn trang trọng trong

bộ quần áo với mấy quyển vở mới trên tay

+ Thận trọng nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng

túng, vừa muốn thử sức, muốn kiểm định mình

khi xin mẹ được cầm cả bút thước như các bạn

* Đó là dấu hiệu sự thay đổi trong tình cảm và

nhận thức của cậu bé chứng tỏ cậu bé có chí

học hành, có tinh thần tự lực, không muốn

thua kém bạn bè

-> Những cảm giác tinh tế, chân thực

* - Đó là cảm giác hồi hộp lạ thường Tất cả

những cảm giác ấy do một sự kiện quan trọng

hôm nay tôi đi học Vì đối với một em bé mới

chỉ biết chơi đùa qua sông thả diều, ra đồng

chạy nhảy với các bạn, hôm nay đi học quả là

sự kiện lớn, một bước ngoặt của tuổi thơ Vì

thế hôm nay cậu cảm thấy mình đứng đắn

chững trạc trang trọng hơn trong bộ quần áo

mới, vì thế tôi muốn thử sức mình

Cảm giác này được tg ghi lại thật tinh tế, chân

thực

* Hình ảnh so sánh đẹp, xác thực gắn liền với

thiên nhiên tươi đẹp, mềm mại=> Câu văn

giàu chất thơ, giàu chất tạo hình, khẳng định

một kỉ niệm đẹp, đề cao sự học hành của con

người

- Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

Tâm trạng được bộc lộ theo dòng hồi tưởng,

kết hợp hài hòa giữa kể và tả, bộc lộ cảm xúc

góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của

tác phẩm=> Điều đó tiếp tục được khẳng định

ở phần sau của văn bản

Hướng dẫn về nhà

* Đối với bài cũ:

- Đọc các văn bản viết về chủ đề tình cảm gia đình: Cổng trường mở ra, Mẹ tôi, Những câu hát về tình cảm gia đình

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất

* Đối với bài mới:

- Đọc, soạn bài tiết 2

- Tìm hiểu tiếp tâm trạng của nhân vật “Tôi” khi đến trường, khi nghe gọi tên và rời tay mẹ, khi ngồi vào chổ và thái độ của người lớn đối với trẻ em như thế nào ở tiết 2

TIẾT 2

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: kiểm tra bài cũ, đặt vấn đề tiếp cận bài học

b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời

c) Sản phẩm: Trình bày miệng

d) Tổ chức thực hiện:

- Lần đầu tiên bước chân vào trường THCS em ngồi ở đâu và em ấn tượng về điều gì?

- Hs tự trả lời

Khi bước chân vào trường THCS là thêm một lần ta bỡ ngỡ, bẽn lẽn và thèn thùng nhưng cũng rất đỗi vui sướng

và tự hào Vậy thì cái cảm giác này có giống với cảm giác của một cô bé, cậu bé lớp một không, chúng ta cùng tìm hiểu tiết 2 của văn bản

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS phân tích

a) Mục tiêu: Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật “tôi” khi ở giữa sân trường và vào lớp học …

b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ

c) Sản phẩm: Học sinh thực hiện nhiệm vụ giáo viên yêu cầu

d) Tổ chức thực hiện:

NV1: Quan sát đoạn văn: trước sân trường ->

cả ngày cơ mà

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

? Cảnh sân trường Mĩ Lí lưu lại trong tâm trí

tôi có gì nổi bật? Cảnh tượng ấy phản ánh điều

gì?

? Ngôi trường được so sánh với cái đình làng,

theo em sự so sánh ấy có ý nghĩa như thế nào?

3 Phân tích

c Khi đứng giữa sân trường: (20’)

- Cảm thấy ngôi trường vừa cao, vừa sạch sẽ, vừa oai nghiêm

-> Không khí cuả ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

- Lo sợ vẩn vơ

? Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi cũng

như các bạn nhỏ khác lúc này được miêu tả

? Tâm trạng đó tiếp tục được thể hiện ntn khi

nghe ông đốc gọi tên?

? Trong những từ ngữ miêu tả tâm trạng, từ

nào được lặp đi lặp lại nhiều lần nhất? hãy

phân tích tác dụng của việc lặp từ đó?

? Có nhận xét cho rằng: Tiếng khóc của các

cậu trò nhỏ như một phản ứng dây truyền, rất

tự nhiên, rất ngây thơ, giàu ý nghĩa Theo em

nhận xét đó có đúng không? Vì sao?

? Nhận xét từ ngữ và biện pháp miêu tả của tác

giả trong đoạn văn trên? Qua đó tác giả đã làm

nổi bật tâm trạng của nhân vật tôi ntn?

? Tâm trạng của nhân vật tôi trong đoạn văn

gợi trong lòng người đọc suy nghĩ gì?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả

lời và ghi ra giấy nháp

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác

nhận xét đánh giá

Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

- Khi nghe tiếng trống trường: chơ vơ, vụng

NV2:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

d Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầu tiên (8’)

? Tìm những chi tiết, hình ảnh cảm xúc, tâm

trạng của nhân vật tôi khi ngồi trong lớp học?

Tại sao nhân vật tôi có cảm giác đó?

? Đoạn văn kết thúc bằng những hình ảnh đẹp

và nhiều ý nghĩa Đó là những hình ảnh nào?

Những hình ảnh ấy giúp em hiểu thêm gì về

nhân vật tôi ?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả

lời và ghi ra giấy nháp

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác

nhận xét đánh giá

- Thấy mùi hương lạ xông lên trong lớp bàn

ghế chỗ ngồi tự nhiên lạm nhận làm vật riêng

+ Lạ bởi lần đầu tiên được vào lớp học

+ Gần gũi bởi tôi ý thức được rằng mọi thứ sẽ

gắn bó, thân thiết với mình bây giờ và mãi

mãi

+ T/c của tôi trong sáng, hồn nhiên, chân thực

- Chú chim hót bay cao

- Kỉ niệm bẫy chim

- Tiếng phấn

=> Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ, bắt đầu

trưởng thành trong nhận thức và bắt đầu vào

- Xốn sang những cảm giác lạ, quen, ngỡ ngàng, gần gũi

=> Kỉ niệm đẹp chân thực, trong sáng đến vô cùng

việc học hành Phải chăng đay là phút sang

trang của một tâm hồn trẻ dại, tạm biệt thời

thơ ấu để bước vào thế giới tuổi học trò đầy

khó khăn mà biết bao hấp dẫn

- Ngoài nhân vật tôi còn có các nhân vật khác:

Ông đốc, phụ huynh, thầy giáo

Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

NV3 :

Bước 1 : Chuyển giao nhiệm vụ

? Hình ảnh những người lớn hiện ra trong kí

ức tuổi thơ của nhân vật tôi như thế nào?

? Em có cảm nhận như thế nào về tình cảm

của những người lớn đối với những em bé lần

đầu đi học?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả

lời và ghi ra giấy nháp

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác

nhận xét đánh giá

- Ông đốc: Nhìn các em với cặp mắt hiền từ và

cảm động, lời nói khẽ khàng đầy yêu thương,

lại tươi cười nhẫn nại dỗ dành các em khóc vì

Bước 4: Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá

-> Giáo viên chốt kiến thức và ghi bảng

Nếu ví các em nhỏ ngày đầu tiên đi học là

những cánh chim đang chập chững rời tổ để

bay vào bầu trời bao la đầy nắng và gió thì cha

mẹ, thầy cô chính là những bàn tay nâng đỡ,

những làn gió đưa, những tia nắng soi đường

để cánh chim được cất lên mạnh dạn khoáng

đạt trên bầu trời Nhờ những bàn tay, những

làn gió mát, những tia nắng chứa chan tình

thương và trách nhiệm ấy, cậu học trò trong

câu chuyện này đã nhanh chóng hoà nhập vào

cái thế giới kì diệu của mái trường

Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết

a) Mục tiêu: Học sinh biết cách tổng kết văn bản

b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp c) Sản phẩm: Đáp án của HS

d) Tổ chức thực hiện:

NV1:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện

ngắn?

? Tìm những hình ảnh so sánh được nhà văn

sử dụng trong bài?

? Em học tập được gì qua nghệ thuật kể

chuyện của nhà văn?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- Dùng kthuật thi đọc nhanh, tìm đúng hướng

dẫn

4 Tổng kết 4.1 Nghệ thuật

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi

- Giọng điệu trữ tình trong sáng

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí tinh tế, nhẹ nhàng tha thiết

- Bố cục truyện theo dòng hồi tưởng cảm xúc

- Cách tiến hành: mỗi đội ghi câu văn có chứa

hình ảnh so sánh ra giấy Đội nào tìm được

đúng, nhanh và chứa nhiều câu chứa hình ảnh

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

?Nêu ý nghĩa văn bản?

? Những cảm giác trong sáng nảy nở trong

lòng tôi là những cảm giác nào?

? Từ đó em cảm nhận gì về nhân vật?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh

giá

- Tình yêu và niềm trân trọng sách vở, bàn ghế,

lớp học, bạn bè, thầy giáo, gắn liền với mẹ và

quê hương

- Cảm xúc trong sáng về tuổi thơ và mái

trường quê hương

4.2 Nội dung- Ý nghĩa văn bản

* Nội dung : Ghi lại kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò trong ngày tựu trường hết sức chân thực, tinh tế qua dòng hồi ức của nhà văn

* Ý nghĩa: Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh

=> Hồn nhiên, ngây thơ, tình cảm trong

sáng, không chỉ yêu TN tuổi thơ mà còn yêu

sự học hành để trưởng thành Là người giàu

a) Mục tiêu: HS hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới để giải

quyết các tình huống/vấn đề trong học tập

b) Nội dung: ? Viết đoạn văn từ 5- 7 câu ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên?

c) Sản phẩm: HS viết đoạn văn

d) Tổ chức thực hiện:

? Viết đoạn văn từ 5- 7 câu ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên?

- Báo cáo kết quả chuẩn bị ở nhà

- Bài HS đã gửi qua trường học kết nối

- Chọn khoảng 3 bài tiêu biểu chiếu lên màn hình

- HS khác nhận xét về hình thức và nội dung viết đoạn văn

Chiếu clip 2 phút về buổi tựu trường

Hướng dẫn về nhà

* Đối với bài cũ

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học

- Thuộc ghi nhớ - hoàn thành bài tập 2

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất

- Cảm nhận của em sau khi học văn bản “Tôi đi học”

* Đối với bài mới: Chuẩn bị bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

+ Đọc kỹ lại văn bản "Tôi đi học", nhan đề của văn bản giúp em hiểu gì về nội dung của văn bản?

+ Tìm hiểu ý nghĩa nhan đề "Tôi đi học"

+ Các câu văn nhắc tới của buổi tựu trường, cảm nhận của nhân vật "tôi" (trên đường đến trường, ngoài sân, trong lớp)

+ Những từ ngữ lặp lại nhiều lần để duy trì đối tượng

+ Sự thay đổi tâm trạng của nhân vật tôi (cảm nhận về con đường ngôi trường ngoài sân trong lớp học )

- Tìm hiểu và trả lời các câu hỏi cho bài tự học có hướng dẫn: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

+ Nắm một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và trong sinh hoạt

+ Hiểu ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

+ Nắm đặc điểm của kiểu bài Nghị luận xã hội qua một số đoạn văn cụ thể

* Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh:

+ Lối sống giản dị, phong thái ung dung, tự tại: Vẻ đẹp trong phong cách lãnh tụ Hồ Chí Minh: sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị, thanh cao và khiêm tốn…

Môn Lịch sử:

- Lịch sử 9: bài Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài trong những năm 1919 đến 1925

c Môn Giáo dục công dân:

- Giáo dục công dân 7, bài 1: Sống giản dị

- Giáo dục công dân 9, bài 7: Kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc

d Môn Âm nhạc: Một số bài hát ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh

2 Năng lực

-Năng lực chung: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự quản bản thân

- Năng lực chuyên biệt:

+ Đọc hiểu một văn bản nghị luận:bố cục, luận điểm

+ Viết: rèn luyện thêm cách viết một văn bản nghị luận Viết đoạn văn thể hiện những suy nghĩ tình cảm về một tác phẩm văn nghệ

3 Phẩm chất

-Yêu quý và tự hào về ngôn ngữ dân tộc

- Học hỏi và trau chuốt ngôn ngữ để vận dụng vào việc diễn đạt trong văn bản và đời sống

II CHUẨN BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

+ Đọc kĩ SGK, SGV, Bình giảng ngữ văn 9, tài liệu ( Tranh ảnh, bài viết về lối sống của Bác- “Làm theo tấm

NGỮ VĂN 9

gương đạo đức HCM”, “Học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ”, “HCM Gương Người sáng mãi” + Chân dung tác giả, phiếu học tập

2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc, tìm hiểu tác phẩm, tham khảo bài “Đức tính giản dị của Bác Hồ”, soạn bài theo

gợi ý của SGK

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS

- Kích thích HS phân tích tìm ra được công dụng và sự ảnh hưởng của tác phẩm đối với mình và mọi người

b Nội dung: HS theo dõi câu hỏi và suy ngẫm và thực hiện yêu cầu của GV

c Sản phẩm: HS suy nghĩ trả lời

d) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV giới thiệu, yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

+ GV giao câu hỏi: GV: Tổ chức cuộc thi "Bác Hồ trong em"

HS thi đọc những bài thơ , câu chuyện ca ngợi lối sống giản dị, thanh cao của Bác

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ Nghe câu hỏi và trả lời cá nhân

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt HS vào bài học mới

GV dẫn dắt vào bài: Hồ Chí Minh không những là nhà yêu nước- nhà cách mạng vĩ đại mà còn là danh nhân văn hoá thế giới ( UNESCO phong tặng năm 1990) Vẻ đẹp văn hoá chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh Để giúp các em hiểu được phong cách Hồ Chí Minh được tạo bởi những yếu tố nào và được biểu hiện cụ thể ở những khía cạnh gì, bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động : Giới thiệu chung vê tác giả, tác phẩm

a Mục đích: tìm hiểu tác giả, tác phẩm

b Nôi dung : HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến

thức theo yêu cầu của GV

c Sản phẩm: phiếu học tập của nhóm, câu trả lời của HS

d) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

* Giáo viên: Giới thiệu đôi nét về tác giả Lê Anh Trà

? Cho biết xuất xứ của văn bản " Phong cách Hồ Chí

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu bố cục VB

a Mục đích: Giúp HS nắm được thể loại, PTBĐ

b Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến

thức theo yêu cầu của GV

c Sản phẩm: phiếu học tập của nhóm, câu trả lời của HS

d) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

* Giáo viên hướng dẫn cách đọc: Chậm rãi, nhấn mạnh

những lời bình

+ Giáo viên đọc mẫu một đoạn, học sinh đọc tiếp

GV đặt câu hỏi:

? Văn bản có tựa đề Phong cách HCM Tác giả không giải

thích phong cách là gì nhưng qua nội dung văn bản em hiểu

từ phong cách trong trường hợp này có ý nghĩa như thế nào ?

? Xét về nội dung, văn bản trên thuộc loại văn bản nào? Tại

A Giới thiệu chung

1 Tác giả:

2, Tác phẩm:

sao em lại khẳng định như vậy?

? Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản?

* Giáo viên giải thích thêm các từ:

+ Bất giác: 1 cách tự nhiên, ngẫu nhiên, không dự định

+ Chủ đề của văn bản là: Sự hội nhập với thế giới và giữ

gìn bản sắc văn hoá dân tộc

+ Thuyết minh

* Giáo viên: Văn bản mang ý nghĩa cập nhật và ý nghĩa

lâu dài Bởi lẽ việc học tập, rèn luyện theo phong cách

HCM là việc làm thiết thực, thường xuyên của các thế hệ

người VN, nhất là lớp trẻ Chính vì thế Ban chỉ đạo Trung

ương đã triển khai thực hiện cuộc vận động “ Học tập và

làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” ngày

22-10-+ Trích trong bài "Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị" (1990)

đó

2 Bố cục:

+ Thể loại: Văn bản nhật dụng