Ngày soạn 24092021 Ngày dạy 28092021 Người soạn Nguyễn Thị Hương Giang Tiết 67 CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (Tản Viên từ phán sự lục Trích “Truyền kì mạn lục”) Nguyễn Dữ I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT 1 Kiến thức Vẻ đẹp của nhân vật Ngô Tử Văn đại diện cho người trí thức nước Việt dũng cảm, kiên cường, yêu chính nghĩa, trọng công lí và có tinh thần dân tộc mạnh mẽ Niềm tin chính nghĩa luôn thắng gian tà và lời nhắn nhủ phải đấu tranh đến cùng để tiêu diệt cái ác, cái xấu Cốt truyện giàu kịch tính;.
Trang 1Ngày soạn: 24/09/2021
Ngày dạy: 28/09/2021
Người soạn: Nguyễn Thị Hương Giang
Tiết 67 :
CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (Tản Viên từ phán sự lục - Trích “Truyền kì mạn lục”)
Nguyễn Dữ
-I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Vẻ đẹp của nhân vật Ngô Tử Văn- đại diện cho người trí thức nước Việt dũng cảm, kiên cường, yêu chính nghĩa, trọng công lí và có tinh thần dân tộc mạnh
mẽ
- Niềm tin chính nghĩa luôn thắng gian tà và lời nhắn nhủ: phải đấu tranh đến cùng để tiêu diệt cái ác, cái xấu
- Cốt truyện giàu kịch tính; kết cấu truyện chặt chẽ, lôgic; cách dẫn chuyện khéo léo, kể chuyện linh hoạt; miêu tả sinh động, hấp dẫn
2 Năng lực:
- Kĩ năng tìm hiểu thể truyền kì: Đọc và tóm tắt một tác phẩm tự sự trung đại; Phân tích nhân vật trong truyện truyền kì
3 Phẩm chất:
- Giáo dục lòng yêu chính nghĩa và niềm tự hào về người trí thức nước Việt Có thái độ kiên quyết chống lại các thế lực phi nghĩa, gian ác để bảo vệ lẽ phải và sự công bằng trong xã hội
Trang 2II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
GV: SGK, SGV Ngữ văn 10, Giáo án, máy chiếu,…
HS: SGK, vở soạn bài,…
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức: Sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn của HS.
3 Dạy bài mới:
A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a.Mục tiêu:
- Học sinh huy động vốn kiến thức đã học, đã biết để chuẩn bị tiếp nhận kiến thức và kĩ
năng mới: Kể tóm tắt được “Chuyện người con gái Nam Xương”
b Nội dung hoạt động:
- GV cùng HS thực hiện hoạt động dựa vào kĩ thuật: kể nhanh, tư duy nhanh, trình bày
một phút để trả lời câu hỏi: “Chuyện người con gái Nam Xương” là tác phẩm do nhà
văn nào sáng tác? Hãy kể tóm tắt cốt truyện?
c Sản phẩm: Lời kể, cốt truyện của tác phẩm.
d Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV và HS Nội dung cầnđạt Khởi động:
- Gv chiếu hình ảnh về văn bản “Chuyện người con gái
Nam Xương.”
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ
- Những hình ảnh trên gợi cho em đến tác phẩm đã học
nào? Tác phẩm đó do ai sáng tác? Em hãy kể tóm tắt
cốt truyện?
Bước 2: học sinh thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Học sinh báo cáo kết quả
- Những hình ảnh thể hiện nội dung tác phẩm “Chuyện
Trong chương trình Văn lớp 9- THCS, các
em đã được học tác
phẩm “Chuyện người
con gái Nam Xương”,
là một trong 20 truyện
trong: “Truyền kì mạn
lục” của Nguyễn Dữ.
Hôm nay, chúng ta lại cùng tìm hiểu về một
Trang 3người con gái Nam Xương của tác giả Nguyễn Dữ.
- Vũ Nương là người con gái quê ở Nam Xương, không
chỉ xinh đẹp mà còn có tư dung tốt đẹp Điều ấy khiến
cho Trương Sinh- một chàng trai trong làng yêu mến,
xin mẹ đem trăm lạng vàng cưới về Trong cuộc sống
vợ chồng, biết chồng là một người hay ghen, nàng luôn
sống giữ gìn khuôn phép để gia đình hòa thuận Vậy
mà chồng nàng, sau khi đi lính chỉ vì một lời ngây thơ
của con trẻ, chưa làm rõ đầu đuôi câu chuyện đã giở
thói ghen tuông Dù Vũ Nương hết lòng giải thích
nhưng vẫn vô dụng Nàng quyết định tìm đến cái chết
để chứng minh sự trong sạch của mình Sau này, khi đã
hiểu rõ mọi chuyện, Trương Sinh cảm thấy hối hận thì
cũng đã muộn Chàng cho người lập đàn giải oan cho
vợ, Vũ Nương hiện về lúc ẩn lúc hiện
Bước 4: GV nhận xét và dẫn dăt vào bài mới.
câu chuyện nữa trong tập truyền kì đó của
ông Đó là “Chuyện
chức phán sự đền Tản Viên”, một tác phẩm
ca ngợi những nho sĩ, trí thức khảng khái, chính trực vì nghĩa lớn chống gian tà
Đồng thời qua lớp vỏ của yếu tố kì ảo, chúng ta cũng phần nào thấu hiểu được cốt lõi hiện thực lịch
sử đương thời
B.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động của gv và hs Nội dung kiến thức cần đạt
Thao tác 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
a Mục tiêu:
- Học sinh nắm được những nét chính về tác giả Nguyễn Dữ và tác phẩm “Truyền kì mạn lục.”
b.Nội dung hoạt động:
HS sử dụng SGK, vở soạn để trả lời câu hỏi GV đưa ra:
- Nêu các nét chính về tác giả Nguyễn Dữ?
- Em có hiểu biết gì về truyện “truyền kì mạn lục”?
- Bố cục của “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”?
c Sản phẩm:
I.Tìm hiểu chung
1 Tác giả Nguyễn Dữ
Trang 42 Thể loại truyện truyền kì.
3 Tác phẩm “Truyền kì mạn lục”
4 Bố cục: 4 phần.
d.Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển
giao nhiệm vụ học
tập
GV: Chiếu 1 vài hình
ảnh liên quan đến tác
giả Nguyễn Dữ
GV chuyển giao
nhiệm vụ: Dựa vào
phần tiểu dẫn/ SGK
và 1 số thông tin trên
hình ảnh, em hãy nêu
những hiểu biết của
mình về tác giả
Nguyễn Dữ và tác
phẩm “Truyền kì mạn
lục?”
Bước 2: Thực hiện
nhiệm vụ
*Hoạt động cá nhân:
Mỗi cá nhân đọc
phần tiểu dẫn trong
SGK, quan sát thông
tin trên máy chiếu
Bước 3: Báo cáo kết
quả và thảo luận
- HS trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hỗ trợ,
tư vấn
Bước 4: Nhận xét,
đánh giá kết quả
I.Tìm hiểu chung
1 Tác giả Nguyễn Dữ:
a Cuộc đời
* Gia đình:
- Nguyễn Dữ (?-?) Sống vào thế kỉ XVI, xuất thân trong gia đình khoa bảng (cha đỗ Tiến sĩ đời Lê Thánh Tông)
- Quê ở xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân, nay thuộc huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
*Bản thân:
- Ông là học trò của Tuyết Giang phu tử Nguyễn Bỉnh Khiêm, học rộng tài cao, từng thi và đỗ hương tiến sĩ, ra làm quan nhưng ít lâu sau từ quan về ở ẩn
b Sự nghiệp sáng tác
- Sáng tác duy nhất của ông là quyển “Truyền kỳ mạn lục” Được viết vào nửa đầu thế kỉ XVI gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, theo thể loại tản văn, xen lẫn biền văn và thơ ca
2 Thể loại truyện truyền kì:
- Là thể loại văn xuôi tự sự thời trung đại, phản ánh hiện thực qua những yếu tố kì lạ, hoang đường
- Thế giới con người gần với thế giới cõi âm có sự tương giao
=> Đó chính là yếu tố tạo nên sự hấp dẫn đặc biệt của thể loại
3 Tác phẩm “Truyền kì mạn lục”:
- Nhan đề: Truyền kì mạn lục ( truyền kì: loại truyện có yếu tố
li kì, hoang đường; mạn: tản mạn; lục: sao lục, ghi chép) : ghi chép các truyện li kì tản mạn của dân chúng
- Truyền kì mạn lục là tác phẩm viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI
- Giá trị nội dung:
+ Là một tiếng nói phê phán hiện thực
Trang 5thực hiện nhiệm vụ
GV: nhận xét đánh
giá kết quả của các
cá nhân, chuẩn hóa
kiến thức.
GV: Qua việc soạn bài và
đọc bài Em hãy tóm tắt
đoạn trích?
GV: Theo em, đoạn
trích nên chia thành
mấy đoạn? Nội dung
từng đoạn là gì?
HS: Suy nghĩ trả lời
+ Cảm thông, bênh vực những con người nhỏ bé với số phận bi thảm, đặc biệt là người phụ nữ với khát vọng hạnh phúc lứa đôi
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt, đề cao đạo đức nhân hậu, thủy chung
- Giá trị nghệ thuật: Có sự tham gia của yếu tố hoang đường, kì
ảo với sự sáng tạo, trau chuốt, gọt giũa của Nguyễn Dữ
=> “Truyền kì mạn lục vừa có giá trị hiện thực, vừa có giá trị nhân đạo
4 “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên”
- Xuất xứ: Chương VIII trong “Truyền kì mạn lục”
-Tóm tắt:
Ngô Tử Văn là một kẻ sĩ nổi tiếng khẳng khái, chính trực vốn không chịu được sự tác yêu quái của hồn tên tướng bại trận nên
đã đốt đền của hắn, trừ hại cho dân Tên hung thần kiện chàng
ở âm phủ Tử Văn được thổ thần mách bảo về tung tích và tội
ác của tên tướng giặc, đồng thời bày cho chàng cách đối phó với hắn Xuống âm phủ, trước Diêm Vương, chàng đã dũng cảm vạch trần tội ác của tên hung thần Công lý được thực thi: tên tướng giặc bị trừng trị, thổ thần được phục chức, Tử Văn được sống lại, sau đó được nhận chức phán sự đền Tản Viên chuyên trông coi việc xử án
- Bố cục: 4 phần.
+ P1: “Ngô Tử Văn không cần gì cả”
Giới thiệu nhân vật và hành động đốt đền
+ P2: “Đốt đền xong khó lòng thoát nạn”
Tử Văn gặp bách hộ Thôi và Thổ thần
+ P3: “Tử Văn vâng lời như cám vậy”
Tử Văn bị bắt, và cuộc đối chất ở Minh Ti trước Diêm Vương
+ P4: Còn lại
Tử Văn thắng lợi trở về và nhận chức Tản Viên
Trang 6Thao tác 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản
a Mục tiêu:
- HS thực hiện hoạt động để hiểu được tính cách, phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Ngô
Tử Văn.
b Nội dung hoạt động:
- GV hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ dựa vào SGK, giấy A0, kĩ thuật khăn trải bàn để xác định vấn đề cần giải quyết: nguyên nhân Tử Văn đốt đền, vụ xử kiện dưới Minh Ti?
c Sản phẩm:
1.Nhân vật NTV
a Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn
- Lai lịch: Tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang, là một trí thức nước Việt
- Phẩmchất, tính cách: Khảng khái, nóng nảy, thấy gian tà là không chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực
→ Từ ngữ mang tính khẳng định
Cách giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn theo phương pháp truyền thống của văn học trung đại
→ Gây sự chú ý của ngưới đọc
b Hành động của Ngô Tử Văn
- Tức giận trước việc “ hưng yêu tác quái” của tên Bách hộ họ Thôi, nên đã đốt đền trừ hại cho dân
- Diễn biến:
+ Tắm gội sạch sẽ
+ Khấn trời đất
+ Châm lửa đốt đền
+ Không hề lo sợ hậu quả
→ Cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt
d.Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
học tập
GV chuyển giao nhiệm vụ:
* Hoạt động cá nhân: xem lại bố
cục văn bản
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Nhân vật Ngô Tử Văn
a Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn
* Lai lịch:
- Tên chữ (tự): Ngô Tử Văn
Tên tục: Soạn
Trang 7* Hoạt động nhóm:
GV chia lớp thành 4 nhóm cùng
thực hiện yêu cầu:
-Nhóm 1: Giới thiệu về NTV
-Nhóm 2: Nguyên nhân, cách đốt
đền
-Nhóm 3: Ý nghĩa việc đốt đền
-Nhóm 4: Hậu quả việc đốt đền
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
* Hoạt động cá nhân: HS đọc lại
văn bản, suy nghĩ
* Hoạt động nhóm:
- HS thảo luận cặp đôi, ghi câu
trả lời vào giấy nháp
- HS trong từng nhóm thống nhất
ý kiến và ghi câu trả lời vào bảng
phụ
Bước 3: Báo cáo kết quả và
thảo luận
- HS báo cáo kết quả trên bảng
phụ, treo kết quả các nhóm khác
quan sát, nhận xét, phản biện
Gv quan sát, hỗ trợ, tư vấn
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết
quả thực hiện nhiệm vụ
Gv:
- Nhận xét đánh giá kết quả của
các nhóm
- Chốt kiến thức:
- Quê quán: người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang
- Tính tình: khảng khái, nóng nảy
* Phẩmchất, tính cách: cương trực, dũng cảm, trọng công lí
Tác giả giới thiệu nhân vật trực tiếp nhân vật một cách ngắn gọn về tên họ, quê quán cụ thể, đặc biệt
là tính tình, phẩm chất nổi bật bằng những từ ngữ khẳng định, khen ngợi
b Hành động đốt đền của Ngô Tử Văn
- Nguyên nhân: Đó là đền ma Bách hộ, làm yêu làm quái trong nhân gian Tử Văn tức giận, ko chịu được cảnh yêu tà tác oai tác quái hại dân nên đã đốt đền
- Cách thực hiện:
+ Chuẩn bị: Tắm gội sạch sẽ, khấn trời
+ Khấn trời đất
+ Châm lửa đốt đền
+ Không hề lo sợ hậu quả
Cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt
- Ý nghĩa:
+ Thể hiện sự khảng khái, chính trực, dũng cảm muốn vì dân trừ hại của kẻ sĩ
+ Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ qua việc diệt trừ hồn tên tướng giặc xâm lược hung bạo, bảo vệ Thổ thần nước Việt
- Hậu quả:
+ Tử Văn bị “sốt nóng sốt rét”
+ Bị hồn ma tên tướng giặc mắng mỏ
+ Bị hắn đe dọa, quyết kiện Tử Văn ở âm phủ
C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Trang 8a) Mục tiêu: Khắc sâu hơn kiến thức trong bài, rèn kĩ năng giải quyết vấn đề.
b) Nội dung: Trả lời câu hỏi nhằm củng cố kiến thức.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt
GV giao nhiệm vụ:
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng đất
Lạng Giang.Chàng vốn khẳng khái nóng nảy, thấy
sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người
ta vẫn khen là một người cương trực Trong làng
trước có một ngôi đền linh ứng lắm Cuối đời nhà
Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, vùng ấy thành một
nơi chiến trường Bộ tướng của Mộc Thạnh có viên
Bách hộ họ Thôi, tử trận ở gần đền, từ đấy làm yêu
làm quái trong dân gian Tử Văn rất tức giận, một
hôm tắm gội sạch sẽ, khấn trời rồi châm lửa đốt
đền Mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, họ sợ thay cho
Tử Văn, nhưng chàng vung tay không cần gì cả
( Trích Chuyện Chức Phán sự đền Tản Viên, SGK
Ngữ văn 10,Trang 56,Tập II, NXBGD 2006)
1/ Nêu nội dung chính của văn bản ?
2/ Xác định phương thức biểu đạt của văn bản ?
3/ Các từ ngữ tức giận, tắm gội sạch sẽ, khấn trời,
châm lửa đốt đền đạthiệu quả nghệ thuật như thế
nào trong việc thể hiện tính cách của nhân vật Ngô
Tử Văn?
- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
(NL giải quyết vấn đề)
1/ Nội dung chính của văn bản trên:
- Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn
- Kể về sự tức giận trước việc tác oai tác quái của tên hung thần và hành động đốt đền trừ hại cho dân của Ngô Tử Văn 2/ Phương thức biểu đạt của văn bản: tự sự
3/ Các từ ngữ tức giận, tắm
gội sạch sẽ, khấn trời, châm lửa đốt đền đạt hiệu quả nghệ
thuật trong việc thể hiện tính cách của nhân vật Ngô Tử Văn :
- Lòng dũng cảm, cương trực của con người vì dân vì nước
- Tinh thần dân tộc bất khuất: tiêu diệt hồn của tên tướng giặc, lúc sống hại dân ta mà lúc chết cũng hại dân ta ; bảo vệ người
có công với đất nước: Thổ công từng giúp Lí Nam Đế chống ngoại xâm
D.
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤN G, MỞ RỘNG
a) Mục tiêu: Khắc sâu hơn kiến thức trong bài, rèn kĩ năng giải quyết vấn đề.
Trang 9b) Nội dung: Trả lời câu hỏi nhằm củng cố kiến thức
c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
- HS
Kiến thức cần đạt
GV giao nhiệm vụ:
Từ hình tượng nhân
vật Ngô Tử Văn
trong “Chụyện chức
phán sự đền Tản
Viên” (Nguyễn Dữ),
hãy viết bài văn nghị
luận (khoảng 400
-600 từ), trình bày
suy nghĩ em về cuộc
chiến đấu chống lại
cái xấu, cái ác của
con người
-HS thực hiện nhiệm
vụ:
-HS báo cáo kết quả
thực hiện nhiệm vụ:
1.Giới thiệu vấn để cần bàn luận Cuộc chiến đấu chống lại cái xấu, cái ác của con người
2.Hình tượng Ngô Tử Văn trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên
Cương trực, thẳng thắn: dám đốt đển trừ tà cho dân; vui vẻ nhận chức phán sự đển Tản Viên; dũng cảm, kiên cường trong cuộc đương đầu với hổn ma tướng giặc họ Thôi dưới Minh ti
Ngô Tử Văn đã đấu tranh đến cùng để điệt trừ cái ác, cái xấu Chiến thắng của Ngô Tử Văn là sự khẳng định chân lí chính sẽ thắng tà, thể hiện quyết tâm đấu tranh đến cùng để bảo
vệ công lí và chính nghĩa
Thông điệp của Nguỵễn Dữ: Hãy đấu tranh đến cùng chống lại cái ác, cái xấu Chỉ có đấu tranh dũng cảm mới đem lại phần thắng cho chính nghĩa
3 Suy nghĩ về cuộc chiến đấu chổng lại cái xấu, cái ác của con người
-Cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, giữa chính nghĩa và phi nghĩa
là cuộc đấu tranh dai dẳng, nảy lửa, không dễ dàng đi đến hồi kết thúc Trong cuộc chiến này, cái thiện phải dũng cảm đương đầu với cái ác, dùng cảm chiến đấu
-Mỗi người phải tự vũ trang cho mình một bản lĩnh vững vàng, một niềm tin
HOẠT ĐỘNG 5: CỦNG CỐ, HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
- Tổng kết lại nội dung tiết học
- Yêu cầu HS về nhà học bài, tiếp tục tìm hiểu về nhân vật Ngô Tử Văn