- Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho cách sinh hoạt khác nhau trong đời sống
Trang 1Tìm hiểu bài KHÁI QUÁT VĂN HỌC
DÂN GIAN VIỆT NAM
I Văn học dân gian là gì?
- Văn học dân gian là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng, sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể nhằm mục đích phục vụ trực tiếp cho cách sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng
II Đặc trưng cơ bản của VHDG?
- Có ba đặc trưng cơ bản:
+ Tính truyền miệng
+ Tính tập thể
+ Tính thực hành
1 Văn học dân gian là những ngôn từ truyền miệng ( tính truyền miệng)
- Không lưu hành bằng chữ viết, truyền từ người nọ sang người kia, từ đời này qua đời khác, tính truyền miệng còn biểu hiện trong diễn xướng dân gian ( ca hát chèo, tuồng…)
Trang 2- Tính truyền miệng làm nên sự phong phú, đa dạng nhiều vẻ của VHDG Tính truyền miệng làm nên nhiều bản kể gọi là dị bản
2 Văn học dân gian là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể ( tính tập thể)
- VHDG khác với văn học viết Văn học viết cá nhân sáng tác, VHDG tập thể sáng tác
=> Quá trình sáng tác tập thể diễn ra:
+ Cá nhân khởi xướng
+ Tập thể hưởng ứng tham gia
+ Truyền miệng trong dân gian
=> Quá trình truyền miệng được tu bổ thêm bớt cho hoàn chỉnh Vì vậy sáng tác VHDG mang đậm tính tập thể
- Mọi người có quyền tham gia bổ sung, sửa chữa sáng tác dân gian
3 Tính thực hành
- Văn học dân gian gắn bó mật thiết với các sinh hoạt khác nhau trong đời sống cộng đồng
=> Bài ca nghề nghiệp ( kéo lưới, chèo thuyền….)
=> Bài ca nghi lễ (…)
- VHDG gợi cảm hứng cho người trong cuộc dù ở đâu, làm gì
III Hệ thống thể loại của VHDG Việt Nam
- VHDG Việt Nam có một hệ thống thể loại phán ánh nội dung cuộc sống theo những cách thức riêng Hệ thống này gồm 12 thể loại: Thần thoại, sử thi, truyền
Trang 3thuyết, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện cười, tục ngữ, câu đố, ca dao, vè, truyện thơ, chèo
IV Những giá trị cơ bản của VHDG Việt Nam
1 Văn học dân gian là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc
- Tri thức trong văn học dân gian thuộc đủ mọi lĩnh vực của đời sống: Tự nhiên, Xã hội, Con người
=> Được nhân dân đúc kết từ thực tiễn
=> Khác với cách nhận thức của giai cấp thống trị cùng thời
=> Việt Nam có 54 dân tộc nên kho tri thức của VHDG vì thế vô cùng phong phú, đa dạng
2 Văn học dân gian có giá trị giao dục sâu sắc về đạo lí làm người
- Giáo dục tinh thần nhân đạo, tôn vinh những giá trị của con người, yêu thương con người và đấu tranh không mệt mỏi để giải phóng con người khỏi áp bức, bất công
3 Văn học dân gian có giá trị thẩm mĩ to lớn góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền văn học dân tộc
- Mỗi thể loại VHDG đóng góp cho nền văn hoá dân tộc những giá trị riêng Vì thế, giá trị thẩm mĩ của VHDG có vị trí vô cùng quan trọng trong nền văn học Việt Nam nói riêng, và văn hoá dân tộc nói chung