1029422_Giam dau o tre so sinh

Untitled Ø Ø Ø ÛØ Ø Ø Û ÔÛ ÛÔÛ ÛÔ Ô Khoa Sô sinh BV Töø Duõ Daøn baøiDaøn baøi ̇̇ Toùm taétToùm taét ̇̇ Phaàn môû ñaàuPhaàn môû ñaàu ̇̇ Toång quanToång quan ̇̇ Ñaùnh giaù ñau vaø stress ôû treû sô sin[.]

Trang 2

Dàn bài

̇̇ Tóm tắt

̇̇ Phần mở đầu

̇̇ Tổng quan

̇̇ Đánh giá đau và stress ở trẻ sơ sinh Đanh gia đau va stress ơ tre sơ sinh Đanh gia đau va stress ơ tre sơ sinh

̇̇ Giảm đau từ các thủ thuật lâm sàng

̇̇ Phòng ngừa đau không dùng thuốc

̇̇ Phong ngưa đau khong dung thuoc

̇̇ Phương pháp giảm đau gây tê tại chỗ

Th â khí ơ h k ù d øi

̇̇ Thông khí cơ học kéo dài

̇̇ Giảm đau trong phẫu thuật

̇̇ Giảm đau trong các thủ thuật lớn khác

Trang 3

Tóm tắt

̇̇ Chậm phát triển tâm thần vận động là

nguy cơ lớn nhất trên trẻ sanh non và đây

nguy cơ lơn nhat tren tre sanh non va đay cũng là đối tượng phải chịu đựng một số lượng lớn kích thích đau tại khoa săn sóc ï g ï g ï ï tích cực

̇̇ Chiến lược đánh giá đau thường qui, giảm g g g g g g thiểu tối đa các thủ thuật gây đau, áp dụng các liệu pháp dược lý và không phải dược

l ù đ å i û đ

lý để giảm đau

Trang 4

Phần mở đầu

Mục tiêu:

1) Tầm quan trong của phòng ngừa đau: nhTầm quan trong của phòng ngừa đau: nh ng trẻ sơ sinhng trẻ sơ sinh

1) Tam quan trọng cua phong ngưa đau: nhTam quan trọng cua phong ngưa đau: nh ng tre sơ sinh ng tre sơ sinh

trong khoa săn sóc tích cực hàng ngày vẫn ph

trong khoa săn sóc tích cực hàng ngày vẫn ph i chịu i chịu

đựng rất nhiều thủ thuật nhỏ gây đau như là một phần ï gï g ää g yg y ä pä pcủa chăm sóc thường qui

2) Một số phương pháp đánh giá đau hiện tại của các

h â i ù kh û

chuyên gia sức khỏe

3) Mô tả một số chiến lược hiệu quả ngăn ngừa và điều trị

đau sơ sinh liên quan đến các thủ thuật thường qui

4) Xem xét các phương pháp thích hợp để ngăn ngừa và

điều trị đau liên quan với phẫu thuật và những thủ thuật ịị qq pp ää gg äälớn khác

Trang 5

̇̇ Những biến đổi nha cảm đa có thể cải

̇̇ Nhưng bien đoi nhạy cam đau co the cai thiện nếu được giảm đau hiệu quả

̇̇ Ch äCh ä h ù i åh ù i å ââ h àh à ä đ ä l øä đ ä l ø l ùl ù

̇̇ Chậm phát triển tâm thần vận động là nguy cơ lớn nhất trên trẻ sanh non và đây cũng là đối tượng

phải chịu đưng một số lương lớn kích thích đau tai

phai chịu đựng một so lượng lơn kích thích đau tại khoa săn sóc tích cực, tạo nên hiện tượng “cú đánh đôi” (double

đôi” (double hit)(( hit)))

Trang 6

ĐÁNH GIÁ ĐAU VÀ STRESS Ở TRẺ SƠ SINH

̇̇ Đặc biệt khó thực hiện trên trẻ sơ sinh Bởi vì đối tượng này không thể tự nói nên các phương tiện

đánh giá đau phải đa chiều bao gồm cả đo lường về

đanh gia đau phai đa chieu bao gom ca đo lương ve các chỉ số sinh lý học và hành vi học của đau

̇̇ Các chỉ số sinh lý học của đau bao gồm thay đổi

à hị i hị h û h á ù đ ä b õ h ø

về nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, độ bão hòa oxy, trương lực đối giao cảm, mồ hôi lòng bàn tay và nồng độ cortisol hay nồng độ catecholamine

áá

trong huyết tương

̇̇ Các chỉ số về hành vi bao gồm thay đổi nét mặt, chuyển động của cơ thể và khóc nhưng các biểu

chuyen động cua cơ the va khoc nhưng cac bieu hiện này có thể không thấy ở những trẻ

hiện này có thể không thấy ở những trẻ c ch c ch

thần kinh hay liệt do thuốc

Trang 7

ĐÁNH GIÁ ĐAU VÀ STRESS Ở TRẺ SƠ SINH

•• Trong suốt giai đoạn đau kéo dài, trẻ sẽ rơi vào trạng thái thụ động với rất ít cử động cơ

vào trạng thái thụ động với rất ít cử động cơ ï g ï g ï ï ä g ä g ä g ä g thể, mặt vô cảm, giảm biến thiên hô hấp và nhịp tim, và giảm tiêu thụ oxy, tất cả biểu

hiện trên nhằm mục đích bảo tồn năng

lượng Đau kéo dài và lặp đi lặp lại cũng sẽ làm gia tăng đáp ứng gây ra bởi kích thích

lam gia tang đap ưng gay ra bơi kích thích gây đau (hyperalgesia) và ngay cả những

kích thích thông thường không gây đau

kích thích thong thương khong gay đau

(allodynia)

Trang 8

GIẢM ĐAU TỪ CÁC THỦ THUẬT LÂM SÀNG

̇̇ Trẻ sơ sinh trong khoa hồi sức tích cực thường phải chịu những thủ thuật gây đau trong chăm sóc thường qui như tiêm tĩnh mạch, hút đàm nhớt, đặt ống thông dạ dày, tháo ï ,ï , , ë, ë gg g ïg ï y,y,băng keo dính cũng như các động tác gây stress như thay tã, vật lý trị liệu vùng ngực, khám thực thể, chăm sóc

điều dưỡng và các kích thích từ môi trường ngoài gg g gg g

̇̇ Truyền morphine liên tục trên trẻ non tháng thở máy có thể không ngăn ngừa hiệu quả cơn đau cấp từ những thủ thuật gây đau nhỏ và có thể làm tăng các tác dung không

thuật gay đau nho va co the lam tang cac tac dụng khong mong muốn

̇̇ Chiến lược giảm thiểu số lượng thủ thuật gây stress đau

và bổ sung các phương pháp giảm đau dược lý ho

và bổ sung các phương pháp giảm đau dược lý ho c c

không phải dược lý cho tất cả các thủ thuật

̇̇ Rõ ràng phương pháp giảm đau hiệu quả nhất là làm Ro rang phương phap giam đau hiệu qua nhat la lam giảm số lượng các thủ thuật nhỏ trên trẻ sơ sinh

Trang 9

Phòng ngừa đau không dùng thuốc

̇̇ Các kỹ thuật giảm đau không dùng thuốc khá hữu hiệu cho các thủ thuật gây đau nhỏ như là ngậm

hiệu cho cac thu thuật gay đau nho như la ngậm

đường glucose /sucrose, bú mẹ, tập nút, chăm sóc kangaroo “da kề da”, tư thế gấp thoải mái (giữ tay

kangaroo da ke da , tư the gap thoai mai (giư tay và chân ở tư thế gập), nằm trong kén , tư thế nằm nghiêng, sử dụng giường hỗ trợ

̇̇ Ngậm sucrose giúp loại bỏ những biến đổi điện não đồ có liên quan với thủ thuật gây đau ở trẻ nhưng

cơ chế giảm đau của phương pháp này vẫn chưa

được biết rõ

Trang 10

Phòng ngừa đau không dùng thuốc

̇̇ Mặc dù ngậm sucrose vẫn có hiệu quả ở trẻ sanh non không biết bú nhưng không dùng bơm qua da dày.o g et uo g et u ư g o g du g ơ qua dạ day.ư g o g du g ơ qua dạ day

Ngậm đường cũng giúp làm giảm đau do chích tĩnh mạch, nhưng nó không làm giảm tiêu hao năng lượng

0.012 đến 0.12g (0.05 0.5ml dung dịch đường 24%).0.5ml dung dịch đường 24%)

Một số tác giả đề nghị sử dụng đa liều cho 1 thủ thuật (2 h ù ù ø 1

(2 h ù ù ø 1 2 h ù2 h ù ) õ hi ä) õ hi ä û h d øû h d ø

(2 phút trước và 1

(2 phút trước và 1 2 phút sau) sẽ hiệu quả hơn dùng 2 phút sau) sẽ hiệu quả hơn dùng đơn liều

̇̇ Phối hơp thêm nhiều phương pháp không dùng thuốc

̇̇ Phoi hợp them nhieu phương phap khong dung thuoc khác để làm gia tăng hiệu quả giảm đau

Trang 11

Phương pháp giảm đau gây tê tại chỗ

̇̇ Các thuốc gây tê tai chỗ có thể giúp giảm đau Cac thuoc gay te tại cho co the giup giam đau hiệu quả trong một số thủ thuật như tiêm tĩnh mach, choc dò tủy sống và đặt catheter tĩnh

mạch, chọc do tuy song va đặt catheter tĩnh

mạch ở trẻ đủ tháng và non tháng (thường là 30 phút đối với trẻ sơ sinh)

phut đoi vơi tre sơ sinh)

̇̇ Có một nguy cơ gia tăng methemoglobin máu sau khi sử dung thuốc gây tê tai chỗ dang kem sau khi sư dụng thuoc gay te tại cho dạng kem lidocaine/prilocain trong một số trường hợp

Trang 12

Thông khí cơ hoc kéo dài

̇̇ Nhiều trẻ sơ sinh non tháng c Nhiều trẻ sơ sinh non tháng c n sự chăm n sự chăm sóc đặc biệt trong suốt quá trình thông khí

soc đặc biệt trong suot qua trình thong khí

cơ học, và đây là nhóm bệnh nhân có nguy cơ chịu nhiều thủ thuật gây đau nhỏ như đã đề cấp ở trên

nhieu thu thuật gay đau nho như đa đe cap ơ tren

̇̇ Midazolam từng được xem là thuốc giảm đau dùng cho trẻ sơ sinh thở máy Gần đây

đau dung cho tre sơ sinh thơ may Gan đay nguồn dữ liệu tổng quan y văn Cochrane kết luận rằng chưa có đầy đủ dữ liệu để xúc tiến việc sử

d id l d thi á ù lơi í h đươ â t û ø

dụng midazolam do thiếu các lợi ích được mô tả và có nhiều lo ngại về sự gia tăng nguy cơ các dự hậu thần kinh xấu

Trang 13

GIẢM ĐAU TRONG PHẪU THUẬT

̇̇ Kiểm soát đau có tầm quan trọng cao trên trẻ sơ

sinh vì có bằng chứng về cải thiện dự hậu lâm sàng và giảm tử vong

̇̇ Các đáp ứng này biến đổi càng nhiều, tần suất bệnh nặng và tử vong càng cao Do vậy, giảm thiểu

những đáp ứng chuyển hóa và nội tiết trong phẫu

nhưng đap ưng chuyen hoa va nội tiet trong phau thuật bằng giảm đau giúp cải thiện đáng kể kết quả phẫu thuật sơ sinh

̇̇ Do sự kém trưởng thành của hệ thống sinh lý và

chuyển hóa sơ sinh, liều thuốc giảm đau hiệu quả có thể gần với liều gây độc Khái niệm “liều giảm đau

cân bằng” được thiết lập thông qua việc phối hợp đồng thời các phương pháp giảm đau nhằm làm

giảm liều cần thiết cho từng loai thuốc và từ đó

giam lieu can thiet cho tưng loại thuoc va tư đo

giảm độc tính

Trang 14

GIẢM ĐAU TRONG PHẪU THUẬT

̇̇ Fentanyl là thuốc chuyển hóa nhanh ở trẻ lớn nhưng thời gian bán hủy có thể kéo dài gần g g g g y y g g

10 giờ ở sơ sinh và độ thanh thải thậm chí còn thấp hơn ở trẻ non tháng

̇̇ Các stress và đau trước mổ cần phải được

giảm thiểu tối đa trước khi can thiệp phẫu

thuật Một trẻ sơ sinh bị đau, rối loạn, không

ủ ấm, hạ thân nhiệt, bị kích thích bởi ánh

sáng và tiếng ồn sẽ có sư gia tăng nồng độ

sang va tieng on se co sự gia tang nong độ

căn bản hormon tủy và vỏ thượng thận và dễ có khuynh hướng bị stress và các tai biến sau

co khuynh hương bị stress va cac tai bien sau m

Trang 15

Giảm đau từ các thủ thuật lớn khác ää

•• Gi m Gi m đau trong d n l u màng ph i bao g m: đau trong d n l u màng ph i bao g m:

ánh giá chung khơng dùng thu c

– ánh giá chung khơng dùng thu c

– Ch c ch m rãi t i v trí Ch c ch m rãi t i v trí đã đ c gây tê tr c đĩ đã đ c gây tê tr c đĩ

tr khi c p c u (n u khơng cĩ đ th i gian đ

đau và sau đĩ s d ng thu c gi m đau)

– Gây mê v i opiate tác d ng nhanh nh fetanyl

•• Gi Gi đ t đ t út út d d l l b b

•• Gi m Gi m đau trong rút ng d n l u bao g m: đau trong rút ng d n l u bao g m:

ánh giá chung khơng dùng thu c

Gâ mê tác d ng nhanh th i gian bán h ng n

Gâ mê tác d ng nhanh th i gian bán h ng n Gây mê tác d ng nhanh th i gian bán h y ng n

Trang 16

Giảm đau từ các thủ thuật lớn khác

t n i khí qu n

t n i khí qu n::

̇̇ t t i khí i khí là th th là th th t â t â đ đ đ đ

̇̇ t n i khí qu n là th thu t gây t n i khí qu n là th thu t gây đau đ n đau đ n

làm gi m tình tr ng h oxi máu v i ch m nh p tim

mà cĩ l do th i gian ti n hành th thu t

̇̇ Methohexital trong m t nghiên c u liên quan

t i đ t n i khí qu n khơng đau và khơng gây thêm

t i đ t n i khí qu n khơng đau và khơng gây thêm stress

Trang 17

Giảm đau từ các thủ thuật lớn khác ää

Khám võng m c c a b nh ROP gây đau đ n

à khơng th gi m đa hồn tồn b ng ng

và khơng th gi m đau hồn tồn b ng u ng

đ ng sucrose Gây tê t i ch hi n đang đ c

s d ng nh ng tác d ng cịn h n ch

Ph u thu t võng m c c ng gây đau đ n và gây

các r i lo n sinh lý c a nhân c a nhân đuơi mà vi c gây đuơi mà vi c gây

tê t i ch khơng tác d ng

Trang 18

Khuyến cáo

ánh giá c n đau và stress tr s sinh:

•• Ng Ng i ch m sĩc s sinh nên i ch m sĩc s sinh nên đ c hu n luy n đ c hu n luy n

đ đánh giá c n đau c a s sinh b ng các

d ng c đa chi u.

•• S sinh nên S sinh nên đ c đánh giá c n đau h ng đ c đánh giá c n đau h ng

ngày và tr c và sau khi ti n hành th thu t

•• Thang Thang đi m đo m c đ đau giúp ích cho đi m đo m c đ đau giúp ích cho

ng i ch m sĩc s sinh l a ch n thu c gi m

ng i ch m sĩc s sinh l a ch n thu c gi m đau hi u qu

Trang 19

•• B ng h B ng h ng d n ch m sóc s sinh nên ng d n ch m sóc s sinh nên đ c k t h p thành đ c k t h p thành

nguyên t c c b n h n ch t i thi u s làn gây đau đ n cho s

i h

sinh

•• Dùng các dung d ch Dùng các dung d ch đ ng sucrose/glucose u ng và các bi n đ ng sucrose/glucose u ng và các bi n

pháp gi m đau không dùng thu c khác (nh ph ng pháp

k t th i đ ) ê đ á d h à

kangaroo, t th gi m đau, …) nên đ c áp d ng h ng ngày

•• Các thu c gây tê t i ch có th là gi m Các thu c gây tê t i ch có th là gi m đau khi ti n đau khi ti n

hành chích vein, ch c dò d ch não t y, và đ t catheter

t nh m ch khi đ c phép chích s l n nh ng thu c

không hi u qu trong trích máu gót chân, nên h n ch

l p l i gây tê t i ch p p g y g y

•• Không khuy n cáo s d ng h ng ngày và liên t c

morphin, fetanyl, hay midazolam truy n t nh m ch

nh ng tr ng h p non tháng th máy b i vì tác d ng

ph và không đánh giá đ c lâm sàng th i gian dài

Trang 20

Khuyến cáo

•• B t k m t ti n hành ph u thu t cho tr s sinh nên cĩ B t k m t ti n hành ph u thu t cho tr s sinh nên cĩ

b ng h ng d n x trí đau M t b ng h ng d n yêu

c u ph i h p, chi n l c đa chi u và u tiên cho ch m

c u ph i h p, chi n l c đa chi u và u tiên cho ch m sĩc ti n ph u

c u s d ng thu c gi m đau trong h u ph u

•• Dùng b ng thang Dùng b ng thang đi m c n đau đ đánh giá m c đ đau đi m c n đau đ đánh giá m c đ đau

h ng ngày giai đo n h u ph u hay đau kéo dài s sinh

h ng ngày giai g g y gg g y g đo n h u ph u hay đau kéo dài s sinhpp yy

•• Opioid là thu c gi m Opioid là thu c gi m đau h u ph u c b n đau h u ph u c b n

•• Thu c gi m Thu c gi m đau h u ph u dùng cùng v i b ng đánh giá đau h u ph u dùng cùng v i b ng đánh giá

đ đ

m c đ đau

•• Acetaminophen cĩ th s d ng sau m nh là thu c

chuy n ti p sang thu c gi m đau vùng hay opioid, nh ng

chuy n ti p sang thu c gi m yy pp gg gg đau vùng hay opioid, nh ng gg y py p ,, ggkhơng cĩ d li u đ y đ v d c đ ng h c tu n tu i thai

khơng cĩ d li u đ y đ v d c đ ng h c tu n tu i thai

nh h n 28 tu n đ tính tốn li u l ng cho chính xác

Trang 21

Thank you very much

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	410,4 KB