TOMTAT LUAN VAN SBV - PHAM CHI DO

Mẫu bìa Đề cương luận văn iii MỤC LỤC Trang DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii DANH MỤC BẢNG viii DANH MỤC HÌNH ix TÓM TẮT x PHẦN MỞ ĐẦU 1 1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1 2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2 3 CÂU HỎI NGHIÊN[.]

iii

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG viii

DANH MỤC HÌNH ix

TÓM TẮT x

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 3

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 3

5 PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 3

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 6

CHƯƠNG 1 CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN KHẢ NĂNG CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH DOANH NGHIỆP 8

1.1 TỔNG QUAN MÔ HÌNH HỘ KINH DOANH VÀ DOANH NGHIỆP 8

1.1.1 Tổng quan về hộ kinh doanh 8

1.1.1.1 Khái niệm về hộ kinh doanh 8

1.1.1.2 Đặc điểm của hộ kinh doanh 8

1.1.1.3 Đăng ký của hộ kinh doanh 9

1.1.2 Tổng quan về doanh nghiệp 10

1.1.2.1 Khái niệm doanh nghiệp 10

1.1.2.2 Phân loại doanh nghiệp 10

1.1.2.3 Đăng ký thành lập doanh nghiệp 11

1.1.3 Khung pháp lý liên quan đến chính thức hóa kinh doanh theo luật doanh nghiệp 12

1.1.3.1 Khái niệm chính thức hóa 12

1.1.3.2 Sự cần thiết phải chính thức hóa kinh doanh 12

1.1.4 Chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp 16

1.2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT SỰ CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH LÊN DOANH NGHIỆP 18

iv

1.2.1 Lý thuyết về hành vi của nhà sản xuất 18

1.2.2 Những nguyên nhân hộ kinh doanh không muốn chuyển đổi 18

1.2.3 Các lý do và lợi thế khi hộ kinh doanh thực hiện chuyển đổi 20

1.2.4 Các tiêu chí có ảnh hưởng đến sự chuyển đổi của hộ kinh doanh thành doanh nghiệp 21

1.2.5 Kết luận các nghiên cứu trước đây và hướng nghiên cứu của tác giả 23

1.3 Quan điểm về các tiêu chí có khả năng ảnh hưởng đến chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp trong nghiên cứu 24

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 25

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 26

2.1 TỔNG QUAN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 26

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 26

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 28

2.1.2.1 Điều kiện xã hội 28

2.1.2.2 Tăng trưởng kinh tế 30

2.1.2.3 Đầu tư phát triển và xây dựng 31

2.1.2.4 Tình hình phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng 31

2.2 THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG TỪ NĂM 2016-2018 31

2.2.1 Đánh giá tình hình hoạt động của hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh 31

2.2.1.1 Về số lượng hộ kinh doanh 31

2.2.1.2 Về đóng góp vào thu ngân sách ở địa phương 32

2.2.1.3 Về nghĩa vụ đối với ngân sách 34

2.2.2 Trình độ, kinh nghiệm điều hành, năng lực quản lý và nhận thức của người quản lý hộ kinh doanh 35

2.2.3 Chi phí tăng thêm khi hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp 38

2.2.4 Chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp 40

2.2.5 Hoạt động của các cơ quan nhà nước hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp 45

2.2.6 Khả năng tiếp cận tín dụng chính thức 51

v

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ VIỆC CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 53

2.3.1 Kết quả chuyển đổi của hộ kinh doanh giai đoạn 2016-2018 53

2.3.1.1 Những tồn tại trong phát triển hộ kinh doanh lên doanh nghiệp tại Sóc Trăng thời gian qua 54

2.3.1.2 Nguyên nhân tạo nên những tồn tại 56

2.3.2 Tình hình chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng thời gian tới 57

2.3.2.1 Tình hình hội nhập kinh tế quốc tế 57

2.3.2.2 Tình hình chuyển đổi của hộ kinh doanh qua khảo sát 57

TÓM TẮT CHƯƠNG 2 59

CHƯƠNG 3 61

GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH 61

THÀNH DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 61

3.1 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ NGUYÊN TẮC TRONG THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 61

3.1.1 Quan điểm 61

3.1.2 Mục tiêu 61

3.1.2.1 Mục tiêu tổng quát 61

3.1.2.2 Mục tiêu cụ thể 62

3.1.3 Nguyên tắc 62

3.2 KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH 63

3.2.1 Lựa chọn loại hình doanh nghiệp 63

3.2.2 Tiếp cận với cách quản trị mới 64

3.3 GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI HỘ KINH DOANH THÀNH DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG 64

3.3.1 Giải pháp nâng cao năng lực nội tại của hộ kinh doanh 64

3.3.1.1 Nâng cao năng lực quản trị, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, điều hành của người quản lý HKD 64

3.3.1.2 Nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ 66

3.3.1.3 Tạo liên kết kinh tế 66

vi

3.2.3 Giải pháp về giảm chi phí 67

3.2.4 Giải pháp về cơ chế chính sách 67

3.2.5 Giải pháp về hoạt động các cơ quan Nhà nước hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp 69

3.2.5.1 Đối với chính quyền địa phương 69

3.2.5.2 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh tỉnh Sóc Trăng 70

3.2.5.3 Đối với Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Sóc Trăng 71

3.2.5.4 Đối với Cục Thuế tỉnh Sóc Trăng 72

3.2.6 Giải pháp về tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng chính thức 73

3.3 KIẾN NGHỊ 74

3.3.1 Đối với Chính phủ 74

3.3.2 Đối với Bộ Tài chính 75

3.3.3 Đối với cơ quan Thuế và các cơ quan ban ngành địa phương 75

TÓM TẮT CHƯƠNG 3 76

KẾT LUẬN 77

1 KẾT LUẬN CHUNG 77

2 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI 77

3 ĐỀ XUẤT HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 78

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

2016 - 2018 52Bảng 2.14: Khả năng tiếp cận tín dụng chính thức của hộ kinh doanh 52Bảng 2.15: Tình hình hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp giai đoạn 2016-

2018 54Bảng 2.16: Thống kê ý định chuyển đổi thành doanh nghiệp của hộ kinh doanh 57Bảng 2.17: Thống kê các nguyên nhân chính làm cho hộ kinh doanh không có ý định chuyển đổi 58Bảng 2.18: Thống kê các kỳ vọng mà hộ kinh doanh mong muốn đạt được sau khi chuyển đổi thành doanh nghiệp 59

ix

DANH MỤC HÌNH

Trang

Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Sóc Trăng 27Hình 2.2: Quy định hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp 41Hình 2.3: Biểu đồ mức độ hài lòng về chính sách hỗ trợ, ưu đãi của HKD 43

x

TÓM TẮT

Kinh tế hộ gia đình hoạt động sản xuất, kinh doanh là một lực lượng quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam Sớm nhận thức rõ vai trò của hộ kinh doanh trong quá trình đổi mới phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương, chính sách tạo điều kiện phát triển khu vực hộ kinh doanh

So với các loại hình doanh nghiệp, hộ kinh doanh có các điểm giống và khác biệt về chủ thể, phương thức thành lập, quy mô hoạt động, trách nhiệm pháp lý… Những điểm giống và khác nhau tạo ra các lợi thế và bất lợi cho hộ kinh doanh Vì thế,

để môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch thì chính thức hóa hộ kinh doanh là

sự cần thiết tất yếu

Nghiên cứu này đánh giá tình hình hoạt động, thực hiện nghĩa vụ thuế đối với ngân sách của hộ kinh doanh và thực trạng chuyển đổi của hộ kinh doanh thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng giai đoạn 2016-2018 Đồng thời, dựa vào dữ liệu khảo sát trên tập hợp mẫu gồm 259 hộ kinh doanh, nghiên cứu tiến hành phân tích đánh giá ý định chuyển đổi của hộ kinh doanh trong mẫu khảo sát Bên cạnh đó, cũng tiến hành phân tích đánh giá thực trạng hoạt động của hộ kinh doanh Việc đánh giá tập trung vào hai nhóm chính, thứ nhất là đánh giá các tiêu chí về bản thân của hộ kinh doanh và thứ hai là các tiêu chí về sự tiếp cận của hộ kinh doanh với môi trường bên ngoài

Từ cơ sở phân tích đánh giá thực trạng các vấn đề liên quan, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp và kiến nghị với các cấp, ngành liên quan góp phần thúc đẩy sự chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh chủ yếu tập trung vào các nhóm đối tượng như: nhóm chính sách hỗ trợ, các hoạt động hỗ trợ của cơ quan Nhà nước và nhóm tiêu chí nội tại bên trong hộ kinh doanh

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tại Đại hội XII, Đảng ta khẳng định chủ trương: “Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước” Sự phát triển ở khu vực kinh tế ngoài quốc doanh ở nước ta những năm qua đã tạo thêm nhiều của cải vật chất cho xã hội, giải quyết việc làm cho người lao động, góp phần không nhỏ vào sự ổn định xã hội và tăng trưởng kinh tế nói chung và tạo cho ngân sách có nguồn thu ổn định và ngày càng tăng nói riêng

Kinh tế hộ gia đình hoạt động sản xuất, kinh doanh là một lực lượng không thể thiếu trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh Sớm nhận rõ vai trò của hộ kinh doanh trong quá trình đổi mới phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương, chính sách tạo điều kiện phát triển khu vực hộ kinh doanh (HKD) Chuyển đổi

hộ kinh doanh thành doanh nghiệp (DN) là chủ trương vừa có lợi cho DN chuyển đổi lại vừa có lợi cho nền kinh tế Tuy nhiên, làm sao để HKD không ngại "lớn" lại là một bài toán không đơn giản của cơ quan Thuế và các cấp chính quyền

Điều này càng quan trọng hơn khi đặt trong bối cảnh chính quyền các địa phương đang có nhiều cố gắng hiện thực hóa mục tiêu cả nước có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020 mà Chính phủ đã đặt ra trong Nghị quyết 35 năm 2016 Ngày 31/7/2017, Tỉnh ủy Sóc Trăng đã ban hành Chương trình hành động số 20-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Ban chấp hành Trung ương khóa XII với mục tiêu đề ra đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng có từ 4.000 - 5.000 DN hoạt động, đến năm 2025 là 7.000 DN

Tuy nhiên, theo Báo cáo Kinh tế - Xã hội năm 2018 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Sóc Trăng thì trên địa bàn tỉnh trong năm 2018 có thêm 305 DN đăng ký thành lập mới (tăng 3,38%); nâng tổng số toàn tỉnh có 2.602 DN nhưng vẫn còn cách xa so với

số lượng 5.000 DN [14] Tỉnh Sóc Trăng cần quan tâm, khuyến khích HKD chuyển đổi thành DN, góp phần tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế tỉnh nhà

Xác định tầm quan trọng, trong các năm gần đây Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân

và Ủy ban nhân dân tỉnh đã có nhiều chủ trương thực hiện cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ và phát triển DN theo các Nghị quyết số 19 và Nghị quyết số 35/NQ-

CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020 Trong đó

2

khuyến khích các HKD có tiềm lực chuyển đổi lên DN, với nhiều nhóm giải pháp: cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho DN; tạo dựng môi trường thuận lợi hỗ trợ DN khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo; bảo đảm quyền kinh doanh, quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực và cơ hội kinh doanh của DN; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của DN Đồng thời, giao trách nhiệm cho Thủ trưởng các Sở ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố triển khai thực hiện Ngoài ra, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết Quy định chính sách hỗ trợ DN nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng, quy định cụ thể nguyên tắc hỗ trợ và chính sách hỗ trợ rất chi tiết

Qua số liệu thống kê của Cục Thuế tỉnh Sóc Trăng, số HKD chuyển đổi lên thành DN trong thời gian qua vẫn còn khá "khiêm tốn", giai đoạn từ năm 2016 đến

2018 trung bình mỗi năm có khoảng hơn 51 HKD chuyển đổi Mặc dù Nhà nước tạo điều kiện, cơ quan chức năng địa phương đã cải cách rất nhiều về thủ tục và thời gian cấp giấy phép thành lập DN, tuy nhiên phần đông HKD vẫn còn lo ngại [16]

Từ đó, nhận thấy cần phải thúc đẩy sự chuyển đổi HKD thành DN, việc nghiên

cứu “Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng” là một trong những vấn đề cần được quan tâm tại tỉnh Sóc Trăng

hiện nay Thông qua đề tài, sẽ đánh giá thực trạng tình hình hoạt động HKD cá thể đồng thời làm rõ nguyên nhân HKD ngại chuyển đổi và lợi thế khi HKD chuyển thành

DN Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy sự chuyển đổi từ HKD thành DN trong thời gian tới

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

3

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra, luận văn hướng đến tập trung nghiên cứu và giải đáp câu hỏi nghiên cứu đặt ra trong quá trình nghiên cứu như sau:

- Hiện nay, các vấn đề liên quan đến chuyển đổi HKD thành DN như thế nào?

- Thực trạng chuyển đổi HKD thành DN ở địa phương ra sao? Trong phạm vi địa phương, các tiêu chí ảnh hưởng đến chuyển đổi HKD cá thể thành DN?

- Cần có những giải pháp phù hợp nào để thúc đẩy chuyển đổi từ HKD cá thể thành DN

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT

- Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu lý luận, thực trạng và giải pháp để

thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng

- Đối tượng khảo sát: các hộ kinh doanh có đủ điều kiện để chuyển lên DN trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng

5 PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

- Phạm vi nội dung: Đề tài nghiên cứu đánh giá tình hình hoạt động của hộ kinh doanh và thực trạng chuyển đổi hộ HKD thành DN Từ đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu liên quan đến việc thúc đẩy sự chuyển đổi

- Phạm vi không gian: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các hộ kinh doanh có đủ điều kiện để chuyển lên DN trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng

- Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thực hiện trong ba năm từ 2016 - 2018 Số

liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu điều tra khảo sát năm 2020

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

a) Phương pháp thu thập số liệu

* Số liệu thứ cấp

Thu thập thông tin thứ cấp và thông tin có liên quan từ các nguồn thông tin có sẵn theo báo cáo của các sở ngành: thu thập thông tin số lượng hộ kinh doanh có đủ điều kiện để chuyển lên DN trên địa bàn tỉnh; thu thập thông tin hỗ trợ khuyến khích DNNVV phát triển từ báo cáo Văn phòng UBND tỉnh Sóc Trăng, Sở Kế hoạch và Đầu

tư, Hội DNNVV, Ban Quản lý Dự án Phát triển DNNVV tỉnh Sóc Trăng và Trung tâm xúc tiến đầu tư và hỗ trợ DN; thông tin về cung cấp tín dụng chính thức từ báo cáo của Ngân hàng Nhà nước

4

* Số liệu sơ cấp

Từ các nghiên cứu có liên quan đến đề tài, tiến hành phỏng vấn nhóm chuyên gia: các lãnh đạo và chuyên viên công tác tại bộ phận liên quan thuộc Văn phòng UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý Dự án Phát triển DNNVV, Trung tâm Xúc tiến đầu tư và hỗ trợ DN, Cục Thuế tỉnh Theo đó, nội dung phỏng vấn từng nhóm đối tượng sẽ khác nhau Thời gian mỗi cuộc phỏng vấn trung bình là 30 phút Các chuyên gia sẽ được phỏng vấn sâu bằng máy ghi âm và nội dung phỏng vấn chuyên gia để ghi nhận các đánh giá chung của các chuyên gia xoay quanh các tiêu chí

có khả năng ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi thành DN trong thực tế Từ đó đưa

ra các thông tin trên phiếu khảo sát

Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp các hộ kinh doanh bằng phiếu khảo sát in sẵn Bảng câu hỏi phỏng vấn gồm 3 phần chủ yếu: Phần giới thiệu mục đích của cuộc phỏng vấn, yêu cầu phỏng vấn và cam kết với người cung cấp thông tin Phần tiếp theo là các mục hỏi được sắp xếp phù hợp theo từng tiêu chí, hình thức câu hỏi đóng Phần cuối là những câu hỏi mở của người được phỏng vấn

Bảng câu hỏi có những thông tin chính sau: (1) Thông tin về hộ cá thể bao gồm

số năm hoạt động của hộ, tuổi, học vấn, kinh nghiệm điều hành của người quản lý hộ; (2) Các tiêu chí ảnh hưởng đến chuyển đổi của HKD

- Chọn điểm điều tra

Mỗi địa bàn huyện có những điều kiện thuận lợi và khó khăn khác nhau, HKD cũng sẽ có những điều kiện hoạt động kinh doanh cũng như nhận thức khác nhau về việc chuyển đổi thành DN Nghiên cứu tiến hành lựa chọn ở các địa bàn huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh Sóc Trăng có các HKD đủ điều kiện chuyển đổi lên doanh nghiệp

- Cỡ mẫu điều tra

Nghiên cứu tiến hành lựa chọn mẫu theo tỷ lệ địa bàn có nhiều HKD đủ điều kiện chuyển đổi lên doanh nghiệp sẽ tiến hành lấy mẫu nghiên cứu nhiều Phương pháp chọn mẫu được thực hiện bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích trong các hộ đủ điều kiện để chuyển lên DN

Chi tiết cỡ mẫu điều tra:

+ Địa bàn thành phố Sóc Trăng số lượng mẫu là 195 hộ chiếm 65% trong tổng mẫu