CHỦ đề văn 6

Đọc hiểu: - Nêu được ấn tượng chung về văn bản - Nhận biết được câu chuyện và tóm tắt một cách ngắn gọn - Xác định được đặc điểm của nhân vật chính trong truyền thuyết Thánh Gióng; nhận

Ngày dạy:

Tiết: 9 tiết

CHỦ ĐỀ: VĂN BẢN TỰ SỰ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Phẩm chất: Biết yêu thiên nhiên, đất nước với những biểu hiện phong phú

trong cuộc sống cũng như trong văn học; yêu quý và tự hào về truyền thống của đất nước, kính trọng, biết ơn người có công với đất nước; biết tran trọng

và bảo vệ cái đẹp; giới thiệu và gìn giữ các giá trị văn hóa, các di tích lịch sử,

có lý tưởng sống và có ý thức sâu sắc về chủ quyền quốc gia và tương lai dân tộc

2 Năng lực:

+ Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, sáng tạo.

+ Năng lực chuyên biệt: đọc - hiểu văn bản, phân tích chi tiết, hình ảnh, nhận xét nghệ thuật, cảm thụ tác phẩm văn học

Qua bài học, HS biết:

a Đọc hiểu:

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản

- Nhận biết được câu chuyện và tóm tắt một cách ngắn gọn

- Xác định được đặc điểm của nhân vật chính trong truyền thuyết Thánh Gióng; nhận biết cốt truyện; kể lại được câu chuyện này; phát hiện ra các yếu

tố hoang đường và sự thực lịch sử để hiểu quan niệm của nhân dân ta về hình tượng Thánh Gióng; nhận biết đặc điểm của thể loại truyền thuyết

b Viết :

- Viết được bài văn kể lại câu chuyện có yếu tố tưởng tượng

c Nói và nghe

- Trình bày được ý kiến cá nhân về các vấn đề phát sinh trong quá trình học tập

- Kể được một câu chuyện có yếu tố tưởng tượng

- Nắm bắt được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Nghe tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài

II Phương tiện và hình thức tổ chức dạy học

1 Phương tiện dạy học

- Máy tính, máy chiếu, bộ loa

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

- Hs xem phim tư liệu về Thánh Gióng, tìm đọc thêm trên sách báo, internet

2 Phương pháp, hình thức dạy học chính

- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề; trực quan; đàm thoại; Phân tích, vấn đáp, quy nạp, dạy học theo nhóm…

- Hình thức: hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động tập thể.

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não, Giao nhiệm vụ; thảo luận nhóm, đóng vai, nghiên cứu tình huống; khăn trải bàn; ……

III Kế hoạch tổ chức

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động

1 Tổ chức

1 /9/2020

2 /9/2020

3 /9/2020

4 /9/2020

5 /9/2020

6 /9/2020

7 /9/2020

8 /9/2020

9 /9/2020

2 Kiểm tra bài cũ:

- Gv căn cứ vào ND đã được học trong tiết trước đó kiểm tra HS theo các mức độ (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao) một cách phù hợp

- Hình thức: Trắc nghiệm kết hợp với tự luận

- Cách thức: Dùng máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập/ vấn đáp trực tiếp

3 Dạy học chủ đề

ĐỌC HIỂU (5 TIẾT) ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: THÁNH GIÓNG

1 Hoạt động khởi động và tạo tâm

thế

* Dự kiến kết quả

- Bức tranh trên vẽ hình ảnh Thánh

Gióng cưỡi ngựa sắt khổng lồ cao

ngàn trượng nhổ tre bên đường, đánh

đuổi, quét sạch giặc ân bảo vệ nước

nhà Hình ảnh gióng trong bức tranh

chính là hình ảnh của nhân dân, kiên

cường bất khuất trước kẻ thù Hình

tượng khổng lồ, đẹp và khái quát như

Thánh Gióng đã nói lên được lòng

yêu nước, khả năng và sức mạnh

quật khởi của toàn dân tộc trong cuộc

đấu tranh chống giặc ngoại xâm

1.1 Tổ chức khởi động

Gv cho hs quan sát Thánh Gióng

Hãy miêu tả hành động của Thánh Gióng trong bức tranh bên Trao đổi với bạn bè về chi tiết gây ấn tượng nhất với bản thân khi đọc hoặc nghe

kể truyền thuyết Thánh Gióng

- Chi tiết mà mình ấn tượng nhất

chính là chi tiết Gióng đánh giặc

xong, cởi áo giáp sắt để lại và bay

thẳng về trời Bởi lúc này hình ảnh

Gióng bay về trời đó tựa như hóa và

thiên nhiên đất trời, núi non đất Việt

sống Gióng là non nước, đất trời, là

biểu tượng của người dân Văn Lang

Gióng sống mãi

2 Đọc và tìm hiểu chung về văn

bản

* Dự kiến kết quả

- PBT 1:

- GV cho hs đọc toàn bộ văn bản

- Gv yêu cầu học sinh nêu ấn tượng nổi bật về văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ khó Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không hiểu hoặc chưa hiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ tỏng ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thích trong sách giáo khoa

- Gv hướng dẫn hs tìm hiểu những thông tin chung về văn bản qua các phiếu bài tập

+ Chia lớp thành 6 nhóm nhóm: 1,3,5 làm phiếu học tập số 1- tóm tắt câu chuyện; nhóm 2,4,6 làm phiếu học tập số 2- chia bố cục (PBT ở phụ lục)

Phiếu bài tập 1: Đọc và đánh số thứ

tự vào từng ô trước các chi tiết dưới đây theo đúng trình tự xuất hiện trong truyện Thánh Gióng

(a) Hai vợ chồng ông lão ao ước có một đứa con

(b) Bà ra đồng thấy một vết chân to ướm thử

(c) Bà sinh ra Gióng, lên ba vẫn không biết nói

(d) Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả rao tìm người tài cứu nước

(e) Nghe tiếng rao, Gióng liền nói được ngỏ lời xin đi đánh giặc

(f) Gióng lớn nhanh như thổi, bà con làng xóm phải góp gạo nuôi

- PBT 2:4 phần

- P1: từ đầu… nằm đấy : Sự ra đời kỳ

lạ của Gióng

- P2: Tiếp… cứu nước: Gióng cất

tiếng nói đầu tiên xin đi cứu nước; cả

làng góp gạo nuôi Gióng

- P3: Tiếp… lên trời: Gióng đánh tan

giặc và bay về trời

- P4: Còn lại: Những vết tích còn lại

của Gióng

(g) Vua cho mang ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, giặc tan

(h) Gióng cùng ngựa sắt lên núi Sóc Sơn và bay lên trời

(i) Vua nhớ công ơn, lập đền thờ

- Hs thực hiện nhiệm vụ, giáo viên chốt ý

3 Đọc hiểu chi tiết văn bản

* Dự kiến kết quả

- Nhân vật chính: Thánh Gióng.

- Những chi tiết kì ảo trong của nhân

vật chính là:

+ Bà mẹ giẫm lên vết chân to, lạ

ngoài đồng và thụ thai

+ Mười hai tháng sau sinh ra một đứa

bé rất khôi ngô

+ Lên ba tuổi, Gióng không biết nói,

cười, đặt đâu nằm đấy

+ Khi nghe tiếng sứ giả rao tìm

người tài giỏi, chú bé bỗng bật lên

tiếng nói, nhờ mẹ gọi sứ giả tâu vua

sắm cho mình một con ngựa sắt, roi

sắt, áo giáp sắt để đi đánh giặc

+ Cơm ăn mấy cũng không no, áo

vừa mặc xong đã căng đứt chỉ

+ Giặc đến, Gióng vươn vai biến

thành một tráng sĩ cao lớn

+ Ngựa sắt mà hí được, lại phun lửa

+ Nhổ tre ven đường đánh giặc, giặc

tan vỡ

+ Ngựa phun lửa thiêu cháy một

làng, chân ngựa chạy biến thành ao

hồ, tre ngả màu vàng óng

- Truyện Thánh Gióng có những nhân vật nào? Theo em, ai là nhân vật chính của câu truyện? Trong truyện, nhân vật chính được xây dựng bằng nhiều chi tiết tưởng tượng

kì ảo Hãy tìm và liệt kê những chi tiết đó

Gv tổ chức thảo luận nhóm, chia lớp thành 4 nhóm, các nhóm tiến hành thảo luận các nhiệm vụ sau?

Nhóm 1: Đọc kĩ đoạn trích thứ hai

của truyện (từ"Bấy giờ" đến" chú bé dặn" ) và cho biết: Trong câu nói đầu tiên, Gióng nói về điều gì? Câu nói

ấy gợi cho em suy nghĩ gì về Thánh Gióng? Những hình ảnh ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt cho em biết gì về vũ khí đánh giặc của nhân dân ta lúc bấy giờ?

Nhóm 2: Đọc kĩ đoạn văn thứ ba

trong văn bản( từ " Càng lạ hơn nữa" đến "cứu nước") và nêu cảm nhận của em về chi tiết: Bà con, làng xóm vui long góp gạo nuôi câu bé

+ Khi dẹp xong giặc, chàng Gióng và

ngựa sắt từ từ bay lên trời

Nhóm 1: Trong câu nói đầu tiên,

Gióng nói về việc xin mẹ ra mời xứ

giả vào để xin đi đánh giặc

Từ câu nói đó cho em suy nghĩ về

tình yêu nước của Thánh Gióng Dù

mới chỉ là một cậu bé lên ba nhưng

trước cảnh nước nhà nguy nan đã

nuôi ý chí đánh giặc cứu nước, đáp

ứng nhiệm vụ giúp dân cứu nước,

đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ

cuộc sống của tất cả mọi người dân

đất Việt,

Những hình ảnh ngựa sắt , roi sắt , áo

giáp sắt cho em biết : trình độ phát

triển của vũ khí lúc bấy giờ của nhân

dân ta đồng thời cũng hiểu thêm về

vũ khí đánh giặc là vũ khí của lòng

cam đảm để Gióng cứu nước, Gióng

cũng đánh giặc không nhờ gậy sắt

mà nhờ cỏ cây của đất nước

Nhóm 2: Chi tiết " bà con làng xóm

vui lòng góp gạo nuôi cậu bé" cũng

là một chi tiết có ý nghĩa vô cùng đặc

biệt Lúc này đây Gióng không chỉ là

con của bố mẹ cậu nữa mà Gióng trở

thành là đứa con của nhân dân, được

nhân dân nuôi nấng Gióng lớn lên

nhờ tình yêu thương, giúp đỡ của

mọi người Tình yêu thương ấy chính

là sức mạnh của nhân dân, sức mạnh

của tinh thần đồng sức, đồng lòng

Bên cạnh đó, Gióng lớn nhanh như

thổi, vươn vai thành tráng sĩ Đây

cũng là chi tiết thể hiện sức mạnh

của nhân dân, sức mạnh của dân tộc

Khi hoà bình là những người lao

đông rất bình thường, nhưng khi

chiến tranh xảy ra, sự đoàn kết đã

hoá thành sức mạnh phi thường, vùi

chôn quân giặc

Nhóm 3: Tất cả các chi tiết trên đều

Nhóm 3: Đọc kĩ các đoạn văn còn lại

và cùng nhau nêu suy nghĩa về ý nghĩa của các chi tiết sau:

 Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ

 Gậy sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đường đánh giặc

 Gióng đánh giặc xong, cởi áo giáp sắt để lại và bay thẳng về trời

Nhóm 4: Đọc truyện, em thấy hành

động nào của Thánh Gióng là đẹp nhất? Qua câu chuyện về Thánh Gióng , nhân dân ta muốn gửi gắm những suy nghĩ và ước mơ gì?

là chi tiết kì ảo có ý nghĩa:

Gióng lớn nhanh như thổi, vươn

vai thành tráng sĩ có ý nghĩa: Đây là

chi tiết thể hiện ý chí đánh giặc, sức

mạnh của nhân dân ta khi đất nước

bị giặc ngoại xâm lăm le xâm chiếm

Khi hoà bình là những người lao

đông rất bình thường, nhưng khi

chiến tranh xảy ra, sự đoàn kết đã

hoá thành sức mạnh phi thường,

chôn vùi quân giặc

Gậy sắt gãy, Gióng nhổ tre bên

đường đánh giặc có ý nghĩa: Gậy

sắt là vũ khí của người anh hùng

Nhưng khi cần thì cả cỏ cây cũng

biến thành vũ khí

Gióng đánh giặc xong, cởi áo giáp

sắt để lại và bay thẳng về trời có ý

nghĩa: Gióng cũng như nhân dân hay

chính là nhân dân, đánh giặc vì lòng

yêu nước, căm thù giặc, sẵn sàng hi

sinh thân mình mà không đòi hỏi

được khen thưởng hay ban cho danh

lợi Gióng bay về trời đó tựa như

hóa và thiên nhiên đất trời, núi non

đất Việt sống Gióng là non nước, đất

trời, là biểu tượng của người dân Văn

Lang

Nhóm 4: Trong bài em thấy hình ảnh

Gióng cởi bỏ áo giáp bay về trời là

hình ảnh đẹp nhất

=> Thánh Gióng là hình ảnh cao đẹp

của người anh hùng đánh giặc theo

quan niệm của nhân dân Thánh

Gióng là ước mơ của nhân dân về

sức mạnh tự cường của dân tộc

tráng, chí khí mạnh mẽ, hay làm việc

lớn

2 Tìm hiểu ý nghĩa khái quát của

văn bản

* Dự kiến sản phẩm

- Nội dung: Truyện kể về công lao

đánh đuổi giặc ngoại xâm của người

GV sử dụng phiếu học tập số 3: Hoàn thiện bảng sau để tổng kết bài:

Những điều em

Những điều em

anh hùng Thánh Gióng, qua đó thể

hiện ý thức tự cường của dân tộc ta

- Nghệ thuật

+ Chi tiết tưởng tượng kì ảo

+ Khéo kết hợp huyền thoại và thực

tế (cốt lõi sự thực lịch sử với những

yếu tố hoang đường)

nắm chắc (1 phút)

còn băn khoăn (1 phút) Nội

dung Nghệ thuật

4 Hướng dẫn cách đọc hiểu văn

bản tự sự

Giáo viên hướng dẫn học sinh những lưu ý khi đọc hiểu văn bản truyện: + Khi đọc hiểu một văn bản truyện ta cần phải lưu ý điều gì?

5 Liên hệ, mở rộng

* Dự kiến kết quả

Hội Gióng là một lễ hội truyền thống

hàng năm để tưởng niệm và ca ngợi

chiến công của người anh hùng

truyền thuyết Thánh Gióng, một

trong tứ bất tử của tín ngưỡng dân

gian Việt Nam Có 2 hội Gióng tiêu

biểu ở Hà Nội là hội Gióng Sóc Sơn

ở đền Sóc xã Phù Linh, huyện Sóc

Sơn và hội Gióng Phù Đổng ở đền

Phù Đổng, xã Phù Đổng, huyện Gia

Lâm đã được UNESCO công nhận

là di sản văn hóa phi vật thể của nhân

loại Giá trị nổi bật của hội Gióng

chính là một hiện tượng văn hóa

được bảo lưu, trao truyền khá liên tục

và toàn vẹn qua nhiều thế hệ Mặc dù

ở gần trung tâm thủ đô và đời sống

cộng đồng trải qua nhiều biến động

do chiến tranh, do sự xâm nhập và

tiếp biến văn hóa, hội Gióng vẫn tồn

tại một cách độc lập và bền vững,

không bị nhà nước hóa, thương mại

hóa

- Vì đây là hội thi dành cho lứa tuổi

thiếu niên, những người cùng lứa

tuổi với Gióng Hội thi muốn nhắc

nhở thiếu niên theo gương Gióng có

sức khỏe để học tập và lao động tốt,

gúp phần bảo vệ TQ

– Hội Gióng được tổ chức ở đâu? Vào thời gian nào?

– Mục đích của Hội Gióng là gì?

? Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường phổ thông lại mang tên Hội khỏe Phù Đổng?

7 Thực hành đọc hiểu

- Biết vận dụng kiến thức và cách

đọc đã có ở giờ đọc hiểu văn bản

chính vào tự đọc các văn bản tương

tự

Giáo viên sử dụng hình thức học theo cặp đôi để tổ chức học sinh tiếp tục luyện tập đọc hiểu văn bản

- Giáo viên lưu ý học sinh vận dụng

về đọc hiểu một văn bản tự sự dân gian để tìm hiểu văn bản này theo hệ thống câu hỏi:

+ Sơn Tinh Thủy Tinh gồm mấy phần? Nêu ý chính của mỗi phần + Tìm từ ngữ miêu tả tài năng của các nhân vật Sơn Tịnh, Thủy Tinh + Hãy miêu tả ngắn gọn cuộc chiến Sơn Tịnh Thủy Tinh

+ Trong truyện có những yếu tố kì ảo nào? Nêu tác dụng của các yếu tố kì

ảo đó

+ Theo em, nhân dân lao đông(tác giả nhân gian) đã thể hiện thái độ ủng

hộ đối với nhân vật Sơn Tinh hay Thủy Tinh? Vì sao?

+ Thảo luận về ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh theo gợi ý: Truyện phản ánh hiện thực gì?

Truyện thể hiện nguyện vọng gì của nhân dân lao động thời xưa?

8 Tích hợp tập làm văn

Dự kiến sản phẩm

- VD: Truyền thuyết Thánh Gióng,

Sơn Tinh Thủy Tinh

- Câu chuyện: Truyền thuyết Thánh

Gióng

+ Truyện kể về cuộc đấu tranh

chống giặc ngoại xâm của Gióng

+ Những sự việc trong truyện:

Gióng ra đời=> Gióng biết nói và

nhận lời xứ giả=> Gióng lớn bổng,

cưỡi ngựa đi đánh giặc=> Giặc tan,

Gióng cưỡi ngựa về trời=> Vua lập

đền thờ Gióng

+ Mục đích: để tưởng nhớ và ca

ngợi chiến công của người anh hùng

Thánh Gióng, một trong tứ bất tử của

8.1 Tìm hiểu chung về văn tự sự

- Kể tên một số văn bản tự sự mà em

đã học hoặc đã đọc

- Gv chia lớp ra thành 2 nhóm nhóm

1 làm về văn bản Thánh Gióng, nhóm 2 làm về STTT và trả lời: Trong câu chuyện có những sự việc nào? Câu chuyện đó được kể nhằm mục đích gì?

tín ngưỡng dân gian Việt Nam -

người có công đánh thắng giặc Ân,

mở đầu trang sử vàng son chống

ngoại xâm

Nhóm 1:

ST, TT, Hùng Vương, Mị Nương,

Lạc Hầu

- Địa điểm: ở thành Phong Châu

- Thời gian: Đời Hùng Vương thứ

18

- Nguyên nhân: Sự ghen tuông của

Thuỷ Tinh

- Diễn biến:

- Kết quả: ST thắng, TT thua phải rút

quân

Nhóm 2:

- Không, vì truyện sẽ thiếu sức

thuyết phục

- Có, vì như thế n/vật hiện lên mới cụ

thể rõ ràng sinh động Tài năng như

vậy ST mới chống nổi TT

Nhóm 3: Không thể bỏ, vì các sự

việc sẽ thiếu tính liên tục, sự việc sau

đó sẽ không được giải thích rõ

Nhóm 4: Việc ghen tuông là có lý, vì

Thuỷ Tinh thấy mình không kém Sơn

Tinh, nhưng chỉ vì chậm chân nên

mất vợ (nguyên nhân dẫn đến giao

tranh)

LK:

+ Sự việc do ai làm? (Nhân vật)

+ Sự việc xảy ra ở đâu? (Địa điểm)

+ Sự việc xảy ra lúc nào? (Thời

gian)

+ Sự việc diễn biến thế nào? (Diễn

biến)

+ Việc xảy ra do đâu? (Nguyên

nhân)

+ Việc kết thúc thế nào? (Kết quả)

8.2 Sự việc, nhân vật trong văn tự sự

* Sự việc trong văn tự sự

- gv tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm

Nhóm 1: Kể tên các nhân vật trong

truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh?

Truyện xảy ra ở đâu ? Vào thời gian nào? Vì sao diễn ra cuộc giao tranh giữa ST và TT ? Diễn biến? Kết quả?

Nhóm 2: Theo em, có thể bỏ yếu tố

thời gian (đời Hùng Vương thứ 18) địa điểm (thành Phong Châu) được

kể trong truyện được không ? Vì sao? Việc giới thiệu Sơn Tinh là người tài giỏi có cần thiết không? Vì sao?

Nhóm 3: Nếu ta bỏ sự việc vua Hùng

ra điều kiện kén rể đi có được không ? Vì sao?

Nhóm 4: Việc Thuỷ Tinh nổi giận

theo em có lý hay không? Vì sao?

Từ kết quả thảo luận, gv hỏi hs: Để câu chuyện cụ thể, hấp dẫn thì sự việc trong bài văn tự sự phải được kể

cụ thể, chi tiết, phải có những yếu tố nào?

* Nhân vật trong văn tự sự

- là người thực hiện các sự việc, vừa

là người được nói tới, được biểu

dương hay bị lên án

- Nhân vật:

+ Nhân vật chính: ST, TT

+ Nhân vật phụ: vua Hùng, Mị

Nương, Lạc Hầu

- Vài trò:

+ Nhân vật chính: Được nói tới

nhiều, có vai trò quan trọng thể hiện

tư tưởng, chủ đề của văn bản

+ Nhân vật phụ xuất hiện ít hơn,

thậm chí chỉ nói qua nhưng vẫn

không thể thiếu, giúp nhân vật chính

hoạt động, giúp làm nổi bật nhân vật

chính

- Nhân vật trong văn tự sự được kể

bằng cách:

+ Gọi tên, đặt tên

+ Giới thiệu lai lịch, tài năng

+ Kể việc làm

+ Được miêu tả (chân dung, ngoại

hình )

- Nhân vật trong văn tự sự là gì?

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm bàn hoàn thiện bảng khuyết trong phiếu bài tập số 3

- Hs thảo luận hoàn thành phiếu, sau khi hs báo cáo sản phẩm, gv hỏi:

+ Qua bảng trên, cho biết trong các

nhân vật trong truyện Sơn Tinh, Thủy

Tinh, ai là nhân vật chính? Ai là nhân

vật phụ?

+ Nhân vật chính và nhân vật phụ có vai trò như thế nào trong truyện?

- Nhân vật trong văn tự sự được kể ra như thế nào?

HS suy nghĩ, trả lời

GV chốt

VIẾT Đóng vai một người ở làng Gióng vào đời Hùng Vương thứ mười sáu kể lại

truyện Thánh Gióng

1 Trước khi viết 1 Giáo viên giao nhiệm vụ hướng dẫn tìm

hiểu đề (1 tiết)

Đề bài: Đóng vai một người ở làng Gióng vào

đời Hùng Vương thứ mười sáu kể lại truyện Thánh Gióng- - Tìm hiểu yêu cầu của đề

+ Đề yêu cầu viết kiểu bài gì?

+ Nội dung và phạm vi bài viết như thế nào?

- Gợi ý ý tưởng cho hs: có thể vào vai một người hàng xóm, một người bạn đồng trang lứa

- Hướng dẫn hs xác định mục đích và người đọc bằng các câu hỏi: