Countries move forward on important issues for sustainable management of chemicals and waste Công ước Stockholm bổ sung 03 nhóm chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy nâng tổng số nhóm chất POP cần quản lý[.]
Trang 1Công ước Stockholm bổ sung 03 nhóm chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy
nâng tổng số nhóm chất POP cần quản lý lên 26 nhóm chất
Việt Nam đã phê chuẩn và trở thành thành viên thứ 14 của Công ước Stockholm vào ngày 22 tháng 7 năm 2002 và có hiệu lực từ ngày 17 tháng 5 năm 2004 Tại thời điểm bắt đầu có hiệu lực, có 12 nhóm chất POP thuộc các Phụ lục A (Cần phải loại trừ); B (Hạn chế sử dụng) và C (Phát sinh không chủ định), trong đó chủ yếu là các hóa chất dạng POP
sử dụng trong lĩnh vực bảo vệ thực vật, diệt côn trùng (8/12 chất)
Từ năm 2009 đến năm 2013, thông qua các Hội nghị các Bên, Công ước Stockholm
đã bổ sung 11 nhóm chất POP mới vào các Phụ lục A , B, C trong đó bao gồm các hóa chất POP sử dụng trong nông nghiệp, y tế; trong công nghiệp và các chất POP phát sinh không chủ định
Gần đây, tại Hội nghị các Bên lần thứ bảy (COP7) được tổ chức vào tháng 5 năm
2015 tại Geneva, Thụy Sỹ, các Bên đã quyết định bổ sung 03 chất POP mới vào Công ước bao gồm: Polychlorinated naphthalenes (PCN), Pentachlorophenol (PCP), Hexachlorobutadiene (HCBD) Như vậy, đến thời điểm hiện tại, Công ước Stockholm quy định quản lý 26 nhóm chất POP Cả 3 chất POP mới bổ sung năm 2015 đều thuộc Phụ lục
A (Cần phải loại trừ) Riêng PCN cũng là chất phát sinh không chủ định theo quy định tại Phụ lục C của Công ước Đặc tính và lĩnh vực sử dụng, phát sinh các chất này như sau:
- PCN: PCN là hợp chất thơm halogen hoá (chứa
clo) của naphthalene, tương đối trơ về mặt hóa học, có
đặc tính cách điện, chống cháy; do vậy, PCN được sử
dụng với nhiều mục đích khác nhau tương tự như PCB;
ngoài ra PCN còn được sử dụng để diệt khuẩn đối với hàng hóa Nghiên cứu độc tính của PCN cho thấy PCN ảnh hưởng tới sức khoẻ và môi trường tương tự như các hợp chất halogen khác như PCB, Dioxin/Furan Độ độc của PCN phụ thuộc vào số lượng và vị trí của các nguyên tử halogen (Mc.Conell in Kimbrough and Jensen, 1989) PCN được liệt kê vào Phụ lục A của Công ước bao gồm di-, tri-, tetra penta- hexa- hepta- và octa-CN trong
đó, miễn trừ riêng biệt cho các chất này được sử dụng làm chất trung gian trong sản xuất polyfluorinated naphthalenes bao gồm octafluoronaphthalene Mặc dù việc sản xuất PCN
đã giảm mạnh từ cuối những năm 1970 và đến nay PCN hầu như được dừng sản xuất ở nhiều nước nhưng các số liệu thống kê trên thế giới cho thấy khoảng 150-400 nghìn tấn PCN đã được sản xuất trên toàn thế giới Bên cạnh đó, PCN cũng phát sinh không chủ định
từ nước rỉ rác, từ các quá trình nhiệt, ví dụ: trong quá trình đốt rác thải, đây được coi là nguồn chính phát sinh PCN
- PCP: PCP là một hydrocarbon thơm của họ
chlorophenol PCP là sản phẩm của phản ứng của clo với
phenol ở nhiệt độ cao kèm theo chất xúc tác PCP bền vững
trong môi trường, sự có mặt các chất này có thể làm tăng rủi
ro cho hệ sinh thái PCP lần đầu tiên được đưa vào sử dụng
1
Trang 2làm chất bảo quản gỗ trong những năm 1930, sau đó được ứng dụng trong sản xuất nhiều sản phẩm khác: chất diệt khuẩn, thuốc trừ sâu, thuốc khử trùng, thuốc khai quang, diệt khuẩn và được sử dụng trong việc sản xuất các pentachlorophenyl laurate Các muối natri pentachlorophenate (Na-PCP) cũng đã được sử dụng cho các mục đích tương tự như PCP; các este pentachlorophenyl laurate (PCPL) được sử dụng trong dệt may Hiện nay PCP không được sử dụng hoặc đã bị cấm ở tất cả các thành viên của EU, Australia, Ấn Độ, Indonesia, New Zealand, Nga và Thụy Sĩ
- HCBD: là một hợp chất hydrocarbon béo chứa
halogen, chủ yếu được tạo thành dưới dạng sản phẩm
phụ trong sản xuất các hợp chất hydrocarbons chứa clo
HCBD được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau từ
chất trung gian trong sản xuất hóa chất đến chất lỏng
truyền nhiệt, chất lỏng thủy lực, máy biến áp đến thuốc
trừ sâu trong trồng nho HCBD phát sinh không chủ
định từ các hoạt động công nghiệp bao gồm cả quá trình xử lý chất thải HCBD được liệt
kê vào Phụ lục A và không có miễn trừ riêng biệt nào
Như vậy, để thực hiện các yêu cầu của Công ước Stockholm, trong thời gian tới Việt Nam cần thực hiện các hoạt động đánh giá và từ đó thực hiện các biện pháp nhằm quản lý và kiểm soát các chất POP mới với sự tham gia, phối hợp không chỉ của các Bộ, ngành mà còn phải có sự tham gia tích cực của các địa phương và cộng đồng
2