HƯ LAO Ths Bs ĐẶNG THẾ VŨ

BÀI THUỐC: Bảo nguyên thang.Vị thuốc Dược lý đông y Nhân sâm Đại bổ nguyên khí, điều trị Tỳ Phế khí suy nhượcHoàng kỳ Bổ Tỳ khí, thăng dương khí.. Huyệt Cơ sở lý luậnTrung phủ Huyệt mộ

Ths Bs ĐẶNG THẾ VŨ

HƯ LAO

Nội dung

 Đại cương về hư lao

 Nguyên nhân hư lao

Đại cương về hư lao

Còn gọi là hư tổn, kiện vong.

Hay hoa mắt, chóng

mặt, trí nhớ giảm, tâm quí, di tinh, người mệt mỏi, đau đầu, ù tai, làm việc kém hiệu quả,

nhanh mệt, ăn kém, ngủ kém

Gặp nhiều ở người lao động trí óc, mắt bệnh

lâu ngày

Các thể lâm sàng

PHẾ KHÍ HƯ

PHẾ KHÍ HƯ

Bệnh nội thương

Phế âm hư Tỳ khí hư Tâm Thận khí hư

Tông khí giảm sút Tâm chủ huyết Cố vệ biểu

 TRIỆU CHỨNG:

 Ho, hơi thở ngắn, tiếng nói nhỏ, nói nhiều mệt, dễ ra

mồ hôi, dễ mắc ngoại cảm, sắc lưỡi nhợt, mạch

BÀI THUỐC: Bảo nguyên thang.

Vị thuốc Dược lý đông y

Nhân

sâm Đại bổ nguyên khí, điều trị Tỳ Phế khí suy nhượcHoàng kỳ Bổ Tỳ khí, thăng dương khí

Quế nhục Ôn bổ dương khí

Cam thảo Bổ trung ích khí, điều hoà vị thuốc

PHẾ KHÍ HƯ

Huyệt Cơ sở lý luận

Trung phủ Huyệt mộ

Thái uyên Huyệt nguyên

Thiên lịch Lạc kinh Đại trườngKhí hải Huyệt hội của khí

Tỳ du Ngũ hành tương sinh

PHƯƠNG HUYỆT

TỲ KHÍ HƯ

TỲ KHÍ HƯ

Nội nhân

Lo lắng Ăn uống không điều độ Lao lực

Vận hành tân dịch Vận hoá thuỷ cốc Vận hoá thuỷ thấp

BÀI THUỐC: Sâm linh bạch truật tán gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Nhân sâm Đại bổ nguyên khí, điều trị Tỳ Phế khi suy

nhược Bạch truật Kiện Tỳ táo thấp

Huyệt Cơ sở lý luận

Thái bạch Huyệt nguyênPhong long Lạc kinh Vị

Khí hải Bể sinh ra khíTrung quản Mộ huyệt Vị

PHƯƠNG HUYỆT

TÂM HUYẾT HƯ

TÂM HUYẾT HƯ

Nội thương

Bệnh nhiệt tổn huyết

 TRIỆU CHỨNG:

 Sắc mặt xanh, môi nhợt nhạt

 Hồi hộp, dễ kinh sợ, vật vã.

 Hoa mắt chóng mặt, mất ngủ, hay quên.

 Lưỡi nhợt bệu, mạch sác vô lực.

 PHÁP TRỊ:

 Dưỡng tâm, an thần.

 BÀI THUỐC:

 Qui Tỳ thang gia giảm.

TÂM HUYẾT HƯ

BÀI THUỐC: Qui Tỳ thang gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Đảng sâm Bổ dưỡng Tỳ Vị

Hoàng kỳ Bổ Tỳ, thăng dương khí của Tỳ

Bạch truật Kiện Tỳ, táo thấp

Cam thảo Bổ trung ích khí, điều hoà vị thuốc

TÂM HUYẾT HƯ

BÀI THUỐC: Quy Tỳ thang gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Huyệt Cơ sở lý luận

Tâm du Huyệt du

Quyết âm du Du huyệt tâm bào

Tam âm giao Hội huyệt 3 kinh âm

Nội quan Lạc huyệt tâm bào

Thần môn Du thổ huyệt – tả tâm hoảCách du Hội huyệt của huyết

Huyết hải Bể của huyết

PHƯƠNG HUYỆT

CAN HUYẾT HƯ

CAN HUYẾT HƯ

 TRIỆU CHỨNG:

 Mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, ù tai, mắt khô, nhìn kém, ngủ kém, niêm nhạt, phiền nhiệt, kinh ít, vô kinh.

 Lưỡi nhợt bệu, mạch tế sác vô lực.

BÀI THUỐC: Đào hồng tứ vật thang

Vị thuốc Dược lý đông y

Xuyên khung Tư âm, dưỡng huyết, nhuận táoĐương qui Bổ huyết, hoạt huyết, dưỡng âmThục địa Bổ thận, bổ huyết, dưỡng âm

Bạch thược Bổ Can huyết

Đào nhân Hoạt huyết, khử ứ, hoạt trườngHồng hoa Hoạt huyết, khử ứ, thông kinh

CAN HUYẾT HƯ

Huyệt Cơ sở lý luận

Can du Huyệt du

Thái xung Nguyên huyệt

Tam âm giao Hội huyệt 3 kinh âm

Nội quan Huyệt điều trị vùng ngựcThái khê Nguyên huyệt kinh ThậnCách du Hội huyệt của huyết

Huyết hải Bể của huyết

PHƯƠNG HUYỆT

TỲ DƯƠNG HƯ

Nội nhân

Lo lắng Ăn uống không điều độ Lao lực

Bất nội ngoại nhân

 TRIỆU CHỨNG:

 Mệt mỏi, mất ngon miệng, sợ lạnh, sợ gió.

 Đau thượng vị, tiêu lỏng khi gặp lạnh.

 Tay chân lạnh, hô hấp ngắn.

 Lưỡi trắng nhợt, bệu, mạch hư hoãn hay trì.

BÀI THUỐC: Phụ tử lý trung thang

Vị thuốc Dược lý đông y

Nhân sâm Bổ nguyên khí, ích huyết sinh tânPhụ tử chế Ôn bổ mệnh môn, trợ dương

Bạch truật Kiện Tỳ, táo thấp

Can khương Trợ dương, chỉ nôn, chỉ huyết

Cam thảo Bổ trung khí, điều hoà các vị thuốc

Huyệt Cơ sở lý luận

Thái bạch Huyệt nguyên

Phong long Lạc kinh Vị

Khí hải Bể sinh ra khí

Trung quản Mộ huyệt Vị

Túc tam lý Trị đau bụng, ăn uống kém

PHƯƠNG HUYỆT

THẬN DƯƠNG HƯ

Tiên thiên bất túc Mắc bệnh lâu ngày

• Đau lưng mỏi gối

• Di tinh liệt dương

• Đoản hơi, mau

mệt

BÀI THUỐC: Hữu qui hoàn gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Nhân sâm Bổ nguyên khí, ích huyết sinh tânPhụ tử chế Ôn bổ mệnh môn, trợ dương

BÀI THUỐC: Hữu qui hoàn gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Sơn thù Bổ Can Thận, sáp tinh chỉ hãn

Đỗ trọng Bổ Thận, mạnh xương cốt

Đương qui Bổ Can huyết, dưỡng huyếtCâu kỷ tử Bổ Can Thận

Huyệt Cơ sở lý luận

PHẾ ÂM HƯ

PHẾ ÂM HƯ

Bệnh nhiệt lâu ngày

mất Phế dịch

Thận âm hư (tử đạt mẫu khí)

Sinh nhiệt Bức huyết Phế dịch giảm

• Gò má đỏ

• Phiền nhiệt

• Dấu xuất huyết

BÀI THUỐC: Nhất âm tiễn gia giảm

Vị thuốc Dược lý đông y

Mạch môn Hạ sốt, nhuận phế sinh tân

Sinh địa Thanh nhiệt, lương huyết, dưỡng

âm, sinh tânĐịa cốt bì Thanh phế nhiệt, chỉ khát

Bạch thược Liễm âm, dưỡng huyết, lợi thuỷTri mẫu Thanh nhiệt tả hoả

Cam thảo Hoà vị giải độc

Huyệt Cơ sở lý luận

Phế du Huyệt du

Thái uyên Huyệt nguyên

Thiên lịch Lạc kinh Đại trường

Tam âm giao Giao hôi 3 kinh âm chân

PHƯƠNG HUYỆT

TÂM ÂM HƯ

TÂM ÂM HƯ

Bệnh nhiệt lâu ngày

Tân dịch hao tổn Hư hoả bốc

(tâm hoả thượng cang)

• Ngũ tâm phiền nhiệt

• Sốt

Ngũ chí hoá hoả

 TRIỆU CHỨNG:

 Nóng trong người, sốt về chiều Thỉnh thoảng có cơn nóng phừng mặt.

 Tâm quí, chính xung Mất ngủ hay quên Bứt rứt,

họng khô, tiểu đỏ Lưỡi khô ráo, rêu vàng Mạch tế sác, vô lực.

 PHÁP TRỊ:

 Dưỡng tâm, an thần.

 Tư âm thanh nhiệt.

 BÀI THUỐC:

 Thiên vương bổ tâm đơn.

TÂM ÂM HƯ

BÀI THUỐC: Thiên vương bổ tâm đơn

Vị thuốc Dược lý đông y

Sinh địa Dưỡng âm dưỡng huyết

Huyền sâm Thanh nhiệt, dưỡng huyết, giải độc,

giáng hoảĐan sâm Hoạt huyết khử ứ

Đương qui Bổ huyết hành huyết

Đảng sâm Bổ dưỡng Tỳ khí

Bạch linh Bổ Tỳ thổ, định Tâm

BÀI THUỐC: Thiên vương bổ tâm đơn

Vị thuốc Dược lý đông y

Bá tử nhân Bổ huyết, kiện Tỳ, an thần

Viễn chí Bổ Tâm Thận, an thần

Thiên môn Thanh Tâm nhiệt, giáng Phế hoảMạch môn Nhuận Phế sinh tân

Ngũ vị tử Liễm hãn, cố tinh

Toan táo nhân Dưỡng tâm an thần, sinh tân

Cát cánh Dẫn thuốc đi lên

Huyệt Cơ sở lý luận

Tâm du Huyệt du

Quyết âm du Du huyệt tâm bào

Tam âm giao Hội huyệt 3 kinh âm

Nội quan Lạc huyệt tâm bào

Thần môn Du thổ huyệt – tả tâm hoả

PHƯƠNG HUYỆT

CAN ÂM HƯ

CAN ÂM HƯ

BÀI THUỐC: Bổ Can Thận

Vị thuốc Dược lý đông y

Hà thủ ô Bổ Can Thận

Hoài sơn Sinh thận, chỉ khát

Thục địa Bổ thận tư âm, bổ huyết

Đương qui Bổ huyết hành huyết, dưỡng

Can huyếtTrạch tả Thanh thấp nhiệt

Sài hồ Bình can hạ sốt

Thảo quyết minh Thanh can nhuận táo

Huyệt Cơ sở lý luận

Can du Huyệt du

Thái xung Nguyên huyệt

Tam âm giao Hội huyệt 3 kinh âm

THẬN ÂM HƯ

Thận hư

• Đau lưng mỏi gối

• Rối loạn kinh nguyệt

• Di mộng tinh

Tinh bị hao tổn

BÀI THUỐC: Bổ Can Thận

Vị thuốc Dược lý đông y

Thục địa Bổ Thận âm, bổ huyết

Hoài sơn Sinh thận, chỉ khát, bổ Phế Thận

Sơn thù Bổ Can Thận, sáp tinh chỉ hãn

Đơn bì Thanh huyết nhiệt

Trạch tả Thanh thấp nhiệt

Phục linh Lợi thuỷ, thẩm thấp, bổ Tỳ định Tâm

Huyệt Cơ sở lý luận

Can du Huyệt du

Thái xung Nguyên huyệt

Tam âm giao Hội huyệt 3 kinh âm

Tóm lại

Lâm sàng thường tồn tại bệnh lý kết hợp có tính phức tạp hơn.

Về thời gian mắc hư lao:

Ngắn: thường là khí hư hoặc huyết hư

hoặc cả hai đều hư.

Bệnh đơn giản hơn, có phần dễ điều trị hơn.

Dài: tổn thương đến âm dương của cơ thể Bệnh phức tạp hơn và khó điều trị hơn.

3. Trần Văn Kỳ, Cẩm nang chẩn đoán & điều trị

Nội khoa Đông Y, NXB Tổng hợp TPHCM,

2008.