Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ XI, nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập ở thành phố Hồ Chí Minh được tiếp tục thực hiện bởi Quyết định số 5506/QĐ-UBND ngày 07 th
Trang 1THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ
ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh
Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh “ Xã hội càng đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo Mình không chịu học thì lạc hậu” Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ XI nêu rõ “Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập và tạo điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời”
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ XI, nhiệm vụ xây dựng
xã hội học tập ở thành phố Hồ Chí Minh được tiếp tục thực hiện bởi Quyết định số 5506/QĐ-UBND ngày 07 tháng 10 năm 2013 cho giai đoạn 2012-2020, với nhiệm vụ “phát triển bền vững và nhân rộng mô hình trung tâm học tập cộng đồng tại các phường - xã, thị trấn nhằm thực hiện các chương trình xóa mù chữ, các chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng liên quan đến nông nghiệp, nông thôn, y tế, sức khỏe công đồng, chính trị, pháp luật, văn hóa,vv… đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của cộng đồng dân cư” và “nâng cao chất lượng hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng đưa nội dung hoạt động đến các khu phố, ấp, khu dân cư…; tăng dần số lượng trung tâm học tập cộng đồng được kết nối và hướng dẫn sử dụng internet; phấn đấu tăng số lượng trung tâm học tập cộng đồng hoạt động có hiệu quả qua từng năm”
Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố năng động luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi và địa điểm tốt nhất dành cho giáo dục nên các cơ sở giáo dục chính quy, phổ thông không ngừng phát triển đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân thành phố, với mạng lưới trường phổ thông phát triển rộng khắp nên khi đi vào nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập luôn gặp những khó khăn nhất định về nhận thức của các cấp và các nơi nhưng với sự lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Đảng bộ và Chính quyền thành phố nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập mà nồng cốt là trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn thành phố tiếp tục được hình thành và phát triển nên
từ 39 trung tâm học tập cộng đồng ở 13 quận, huyện năm 2002 đến nay toàn thành phố đã có
318 trung tâm học tập cộng đồng đạt tỷ lệ 98,75%; 24 quận, huyện đạt chỉ tiêu có trên 80% xã
- phường, thị trấn có trung tâm học tập cộng đồng Trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh có 3 loại hình đô thị, vùng ven và nông thôn Trung tâm học tập cộng đồng tại thành phố có văn phòng gắn với nhà văn hóa, trường học, cơ sở riêng, trụ sở Ủy ban nhân dân phường, xã, thị trấn…; hiện nay có 108 trung tâm học tập cộng đồng có cơ sở riêng,
Trang 2có 78 trung tâm trung tâm học tập cộng động gắn với nhà văn hóa, thư viện, bưu điện văn hóa
xã, có 84 trung tâm gắn với trường học, còn lại gắn với văn phòng UBND, cơ sở tôn giáo và trạm y tế; 155 trung tâm đã được kết nối mạng internet, 43 trung tâm được xác định là trung tâm nguồn
Mô hình hoạt động hiện nay, khẳng định rằng trung tâm học tập cộng đồng là cơ sở giáo dục không chính quy của xã, phường do cộng đồng thành lập và quản lý nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển cộng đồng thông qua việc tạo cơ hội học tập suốt đời của người dân trong cộng đồng Trung tâm học tập cộng đồng là thiết chế giáo dục không chính quy của cộng đồng, do cộng đồng và vì cộng đồng Trung tâm học tập cộng đồng thực sự là tổ chức giáo dục được đưa đến tận người dân, đặc biệt là những người lao động không có điều kiện đến trường chính quy và những người nghèo, những người trong các nhóm yếu thế rất ít có cơ hội học tập Để nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập được lan tỏa, hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng đến với người dân, thành phố Hồ Chí Minh đã tập trung vào các nhóm giải pháp sau đây:
- Tuyên truyền tới các cấp lãnh đạo, các ban, ngành đoàn thể cấp thành phố; tới lãnh đạo các quận - huyện, phường - xã, thị trấn, cán bộ ngành giáo dục về vị trí, vai trò chức năng của trung tâm học tập cộng đồng trong việc xây dựng xã hội học tập và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương Để từ đó tìm được sự đồng thuận và tích cực tham gia chỉ đạo, thực hiện
- Tham mưu Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố các văn bản chỉ đạo về nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập như Chương trình hành động số 27 của Thành ủy về công tác khuyến học, khuyến tài xây dựng xã hội học tập, Quyết định 1190/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố ban hành kế hoạch xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2008-2010, Quyết định 5506/QĐ-UBND ngày 07/10/2013 của Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt kế hoach xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2012-2020 với mục tiêu nâng cao nhận thức của mọi người trong xã hội về vị trí vai trò và tầm quan trọng của nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập đối với
sự phát triển của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, của mỗi cộng đồng và của thành phố; ban hành định mức phụ cấp kiêm nhiệm đối với các bộ tham gia công tác quản lý trung tâm học tập cộng đồng Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân thành phố các quận, huyện,
sở ngành xây dựng kế hoach thực hiện nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập ở địa phương và đơn
vị của mình; kiện toàn, bổ sung chức năng nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập cấp quận, huyện
Trang 3- Hàng năm tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập và triển khai nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập năm sau, nhân rộng các mô hình trung tâm học tập cộng đồng hoạt động có hiệu quả, đồng thời phối hợp khen thưởng những tập thể, cá nhân tiêu biểu trong nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập ở phường, xã, quận, huyện Tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố hàng năm tổ chức tốt “tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời” để mọi người, mọi tầng lớp than gia vào các vào các hoạt động xây dựng xã hội học tập,tạo điều kiện cho mọi người tham gia học tập
- Do cán bộ quản lý trung tâm học tập cộng đồng thường xuyên thay đổi, hàng năm Sở Giáo dục và Đào tạo đều bồi dưỡng nghiệp vụ xây dựng kế hoạch, nghiệp vụ quản lý trung tâm cho ban giám đốc trung tâm để giúp cho ban giám đốc hiểu được công việc; hàng năm Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo trung tâm học tập cộng đồng hoạt động, giao trách nhiệm cho trung tâm giáo dục thường xuyên phân công lãnh đạo và giáo viên phụ trách trung tâm học tập cộng đồng và thẩm định kế hoạch và kinh phí hoạt động trong năm của trung tâm
- Sở Giáo dục và Đào tạo đã chủ động phối hợp với các Sở Nội vụ, Sở Tài chính ban hành văn bản hướng dẫn kinh phí và tổ chức hoạt động trung tâm học tập cộng đồng, qua văn bản này giúp cho các địa phương chủ động xây dựng dự toán hoạt động hàng năm của các trung tâm học tập cộng đồng; hàng năm cùng với Ban Tuyên giáo Thành ủy và Hội khuyến học thành phố khảo sát hoạt động trung tâm học tập cộng đồng để tham mưu cho lãnh đạo các cấp các giải pháp nâng chất lượng và hiệu quả hoạt động trung tâm học tập cộng đồng
Với các giải pháp trên hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn thành phố đã thu hút khá đông lượt người dân đến sinh hoạt và học tâp, năm 2008 với 113 trung tâm học tập cộng đồng huy động 288 217 lượt người ra sinh hoạt đến năm 2013 với 317 trung tâm học tập cộng đồng đã huy động được 1.344.438 lượt người ra sinh hoạt tại trung tâm học tập cộng đồng tăng 1.056.221 lượt người với nhiều hình thức và phương thức học tập từ học xóa
mù chữ, học nghề, học các chuyên đề đến các buổi sinh hoạt thời sự nghe báo cáo chính trị, sinh hoạt văn nghệ thể dục thể thao Với mô hình hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng đã đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân và cộng đồng, cụ thể:
- Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục duy trì chuẩn xóa mù chữ và phổ cập giáo dục các cấp, hàng năm các trung tâm đã huy động hàng ngàn học viên là người lao động ra học xóa
mù chữ, vận động trẻ hoàn cảnh khó khăn cơ nhỡ ra học các lớp phổ cập (đa số là con em của các lao động nhập cư)
Trang 4- Các hoạt động dạy nghề, dạy các chuyên đề cho cộng đồng đã góp phần tạo hiệu quả cho xã hội, một số hộ gia đình thông qua các lớp nghề ngắn hạn đã chuyển biến kinh tế gia đình đã trở thành hộ khá giả, hỗ trợ lại cho cộng đồng ( các nghề thủ công, mỹ nghệ), giúp cho người dân nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống cuộc sống
- Các chuyên đề liên quan đến kỹ năng sống, kỹ năng thực hành xã hội, kỹ thuật sản xuất đã tạo nên sự gắn kết của cộng đồng; các chuyên đề về thời sự, chính sách, pháp luật của các trung tâm đã phục vụ cho nhiệm vụ chính trị kịp thời, xây dựng khu phố an toàn, văn mình, nghĩa tình
- Qua hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng đã huy động được các nguồn lực tại địa phương bao gồm nhân lực, vật lực, trang thiết bị, cơ sở vật chất của các tập thể, cá nhân các trường học, các thiết chế văn hóa khác phục vụ cho việc học tập của cộng đồng
Trung tâm học tập cộng đồng là một thiết chế giáo dục đã được tổ chức ở 318 phường
-xã, thị trấn trên địa bàn, để tạo điều kiện cho người dân tiếp cận ngày càng nhiều với loại hình học tập phi chính quy và không chính quy này và để đạt được các mục tiêu của nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2015-2020, cần:
- Ủy ban nhân dân các quận, huyện cần tiếp tục triển khai sâu rộng các giải pháp để thực hiện các mục tiêu của nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập trên địa bàn như thường xuyên kiểm trá đánh giá kết quả đạt được của từng mục tiêu trong từng năm, cấp kinh phí hoạt động,
tổ chức hội nghị sơ kết, tổng kết và khen thưởng những cá nhân, tập thể tiêu biểu trng công tác; củng cố Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập các cấp, định kỳ họp giao ban Ban Chỉ đạo
để đánh giá kết quả đạt được trong từng thời kỳ
- Về nhân sự: Bộ máy quản lý trung tâm bao gồm 1 giám đốc (Phó Chủ tịch UBND) và
2 phó giám đốc, trong này có 1 phó giám đốc chuyên trách được điều động từ giáo viên trường tiểu học hoặc trung học cơ sở trên địa bàn để xây dựng kế hoạch và tổ chức, thực hiện
kế hoạch Cán bộ này chịu trách nhiệm chính hoạt động của trung tâm, cán bộ này phải ổn định, được hưởng đầy đủ các chế độ như giáo viên dạy lớp từ trường được điều động; định kỳ hàng năm phải bồi dưỡng năng lực quản lý cho cán bộ chuyên trách trung tâm
- Về kế hoạch: Hàng năm, với trách nhiệm của mình phó giám đốc chuyên trách phối hợp với các đoàn thể điều tra, khảo sát nắm bắt tình hình học tập của người dân, trình độ nghề nghiệp để lập kế hoạch với các mục tiêu như: giáo dục và huấn luyện mở các lớp xóa mù chữ cho thanh niên và người lớn, các chương trình giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, bổ túc văn hóa trung học cơ sở và trung học phổ thông, các chương trình tạo thu nhập (lớp dạy nghề ngắn hạn, tập huấn về kỹ thuật, chuyển giao công nghệ), các chương trình nâng cao chất lượng cuộc
Trang 5sống, các chương trình đáp ứng sở thích cá nhân, các chương trình chuẩn bị cho tương lai ( ngoại ngữ, tin học); thông tin và tư vấn các vấn đề người dân cần được tư vấn như bảo vệ sức khỏe, chữa bệnh, cách dùng thuốc, tìm kiếm việc làm, giá cả thị trường, tín dụng, hôn nhân gia đình, chăn nuôi, trồng trọt; phát triển cộng đồng tổ chức các hoạt động như tổ chức các hoạt động TDTT, trao đổi mạn đàm về công việc, nói chuyện chuyên đề, khám chữa bệnh,
hỗ trợ các dự án tại địa phương Sau khi xây dựng, trình duyệt kế hoạch với lãnh đạo địa phương; phân công và phối hợp với các lực lượng, đoàn thể để tiến hành thực hiện kế hoạch
đã được duyệt Kế hoạch cần được chi tiết thành từng tháng, từng quý Tuy nhiên trong thực
tế, nhiều khi lại có những vấn đề mới nảy sinh mà trung tâm không thể bỏ qua Do vậy sau một giai đoạn làm việc, trung tâm phải có sự đánh giá công việc một cách kịp thời và điều chỉnh nội dung, kế hoạch khi cần thiết
- Về kinh phí: Căn cứ vào kế hoạch được duyệt, lãnh đạo các trung tâm học tập cộng đồng báo cáo với Đảng ủy và Ủy ban nhân dân xã để dự toán kinh phí hoạt động từ các nguồn ngân sách, các dự án, chương trình mục tiêu, hỗ trợ của mạnh thường quân, huy động nguồn lực các thành phần kinh tế, đóng góp của người học…để đảm bảo điều kiện cho trung tâm học tập cộng đồng hoạt động, dự toán này phải đưa vào dự toán chi ngân sách chung của địa phương
- Về báo cáo viên, cộng tác viên: Mỗi trung tâm xây dựng đội ngũ báo cáo viên từ các nguồn là giáo viên các trường, cán bộ hưu trí tại địa phương, báo viên của quận, huyện… cung cấp kịp thời tài liệu cho báo cáo viên; lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám đốc các trung tâm giáo dục thường xuyên các quận, huyện phân công một đồng chí trong ban lãnh đạo phụ trách nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập, tăng cường công tác kiểm tra lịch làm việc, hỗ trợ chuyên môn và hướng dẫn nội dung hoạt động trung tâm học tập cộng đồng
- Đảng ủy có nghị quyết để lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ xây dựng xã hội học tập, UBND xã - phường, thị trấn xây dựng kế họach hàng năm và duyệt nội dung hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng từng tháng Các ban ngành, đòan thể (đặc biệt là vai trò của Hội Khuyến học) đóng một vai trò tích cực trong việc hỗ trợ nội dung và kinh phí hoạt động của trung tâm
- Các xã - phường, thị trấn cần bố trí một phòng làm việc ổn định cho cán bộ chuyên trách, phòng làm việc này bố trí kế hoạch công tác tuần, kế họach tháng…, có sách báo, tạp chí, truyền hình, máy vi tính nối mạng để phục vụ yêu cầu học tập thường xuyên của người dân; thống kê tổng hợp các cơ sở sản xuất kinh doanh, các cơ sở dịch vụ, các cơ sở giáo dục,
Trang 6các thiết chế giáo dục ngoài nhà trường để xây dựng kế hoạch hợp tác, liên kết và công bố cho người học được biết
Từ khi được thành lập đến nay, trên địa bàn thành phố đã có trung tâm học tập cộng đồng hoạt động có hiệu quả đáp ứng yêu câu cần gì học nấy của người dân, những trung tâm
đó là: Trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) Phường Thạnh Lộc quận 12, TTHTCĐ Liên đoàn lao động quận 1, TTHTCĐ Phường 14 quận Phú Nhuận, TTHTCĐ Phường 7 quận 11, TTHTCĐ Phường 25 quận Bình Thạnh, TTHTCĐ Phường 13 quận Gò Vấp, TTHTCĐ Phường 13 quận 10, TTHTCĐ xã Hưng Long huyện Bình Chánh, TTHTCĐ phường Bình Hưng Hòa B quận Bình Tân, TTHTCĐ phường Bình Thọ quận Thủ Đức…và còn nhiều trung tâm khác đang học tập kinh nghiệm từ nhiều mô hình để đáp ứng yêu câu học tập của người dân
Trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành và phát triển từ năm 2002 đến nay đã tăng về số lượng và ngày càng phong phú về nội dung phục
vụ giáo dục người lớn tại cộng đồng Việc cập nhật kiến thức và kỹ năng lao động đã giúp cho người dân tiếp cận với cộng nghệ mới, mang lại cho họ những thông tin mới giúp cho người dân thay đổi cách suy nghĩ và cách làm truyền thống; nhiều TTHTCĐ đã giúp cho người dân học nghề đã giúp cho nhiều người thoát mù nghề, mù máy tính đã góp phần tích cực tăng tỷ lệ người được đào tạo nghề trong xã hội; việc nâng cao nhận thức cho người dân về Hiến pháp
và pháp luật, bảo vệ môi trường sống, các chuyên đề GDTX đáp ứng yêu cầu người học đã từng bước xây dựng lối sống có văn hóa trong cộng đồng Với tư cách là trường học của cộng đồng các TTHTCĐ đã tích cực thúc đẩy cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn dân cư”, “ Toàn dân tham gia xây dựng xã hội học tập”./