ĐỀ ÁNTỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẠM QUAN SÁT NHU CẦU LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM TẠI TP.HCM

Sự cần thiết của Trạm quan sát về nhu cầu nhân lực tại thành phố Hiện nay, những nguồn thông tin thu thập được từ các cuộc điều tra hàng năm, các báocáo hành chính, các hồ sơ dữ liệu từ

ĐỀ ÁN

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẠM QUAN SÁT NHU CẦU

LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM TẠI TP.HCM

PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG

1 Thực trạng về lao động - việc làm và nghề nghiệp tại thành phố

Theo số liệu của Tổng Cục thống kê về điều tra dân số và nhà ở trên toàn quốc ngày01/04/2009 thì hiện nay, tổng dân số của thành phố là 7.123.340 người, trong đó nữ là3.697.415 người Theo số liệu thống kê của Sở LĐ-TBXH thì lực lượng lao động củaTP.HCM luôn tăng đều hàng năm, từ 3,6 triệu người năm 2001 lên 4,16 triệu người năm

2005, 4,32 triệu người vào năm 2006 và dự kiến 5 triệu người vào năm 2010 chiếm 68% dân

số, trong số này tỷ lệ lao động nhập cư từ các tỉnh chiếm hơn 30% người trong độ tuổi laođộng

Việc tăng dân số - lao động đang tạo ra rất nhiều áp lực cho công tác giải quyết việclàm tại TP.HCM Những khó khăn mà thành phố đối mặt đó là nguồn lao động biến độngmạnh, không ổn định, tình trạng lao động mất việc làm phải tái bố trí việc làm lớn, đi đôi vớichất lượng lao động thấp Ngoài ra, khoảng cách giữa đào tạo – sử dụng lao động còn quá lớn.Đáng chú ý nhất là lộ trình cải cách tiền lương vẫn còn chậm kiến thu nhập giữa các khu vựckinh tế vẫn còn sự chênh lệch lớn, dẫn đến lao động tại chỗ không muốn vào làm việc trongkhu vực công nghiệp có cường độ lao động cao, thu nhập thấp, đặc biệt ở hai ngành dệt – may

và giày gia

Những khó khăn trên bọc lộ rõ nét từ những năm 2000 đến nay và sẽ tác động trực tiếpđến cung – cầu trên thị trường lao động Cũng do biến động mạnh nguồn lao động, hàng nămkhoảng 40.000 lao động mất việc, nghỉ việc, chủ yếu trong khu vực sản xuất

Sở LĐ TBXH TP.HCM dự báo những năm tới, tỷ lệ lao động tái thất nghiệp hàng nămchiếm 20% trong tổng số lao động được giải quyết việc làm, khoảng hơn 45.000 người

2 Sự cần thiết của Trạm quan sát về nhu cầu nhân lực tại thành phố

Hiện nay, những nguồn thông tin thu thập được từ các cuộc điều tra hàng năm, các báocáo hành chính, các hồ sơ dữ liệu từ các hoạt động giao dịch việc làm cùng với những nghiên

cứu chuyên đề đóng vai trò là thông tin đầu vào làm cơ sở phục vụ chủ yếu cho việc dự báocác mục tiêu, số liệu về cung-cầu lao động Các dữ liệu thu thập được từ các cuộc điều trahàng năm có tính chất phục vụ chủ yếu cho mục đích phân tích, đánh giá hiện trạng và dự báođơn giản về một số chỉ tiêu chủ yếu như: lực lượng lao động, việc làm, tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệlao động qua đào tạo, Các dữ liệu này có giá trị thấp, chưa đáp ứng đầy đủ cho việc phântích, đánh giá phục vụ công tác dự báo nhu cầu nhân lực thành phố, cụ thể chưa đáp ứng kịpthời với tốc độ thay đối nhanh chóng của nền kinh tế thành phố dẫn đến các nhà hoạch địnhchính sách của thành phố thiếu thông tin để phân tích, đánh giá và xây dựng chính sách laođộng-việc làm phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Mặt khác, do không có dự báo cụ thể về số lượng, ngành nghề, trình độ, kỹ năng, củalực lượng lao động hay thống kê, phân tích nhu cầu của nhà tuyển dụng nên đào tạo chưa địnhhướng và chưa gắn với nhu cầu của thị trường; người lao động và người thất nghiệp thiếuthông tin về việc làm; người sử dụng lao động thiếu thông tin về cung-cầu lao động trên thịtrường lao động, ảnh hưởng đến đầu tư, phát triển sản xuất,

Thấy được tầm quan trọng của công tác dự báo nguồn nhân lực cho mục tiêu trước mắt

và định hướng phát triển lâu dài của thành phố Ngày 11 tháng 4 năm 2009 Ủy ban nhân dânthành phố ra quyết định thành lập Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trườnglao động thành phố Hồ Chí Minh có các nhiệm vụ chính như sau:

1 Xây dựng kế hoạch hàng năm và 5 năm về dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thịtrường lao động thành phố Hồ Chí Minh, trình Ủy ban nhân dân thành phố xem xét, phêduyệt

2 Tổ chức nghiên cứu, khảo sát, thu thập, phân tích, đánh giá, cung cấp các thông tin

về nguồn nhân lực, lao động, việc làm và dạy nghề; thu thập thông tin thị trường lao độngtrong nước và ngoài nước, nhu cầu lao động và đào tạo nghề trên địa bàn thành phố để dự báo

và phục vụ công tác quản lý nhà nước về lao động – việc làm trên địa bàn thành phố

3 Quản lý, khai thác Cơ sở dữ liệu về lao động – việc làm phục vụ công tác dự báonhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động trên địa bàn, để làm cơ sở định hướng đàotạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển thành phố

4 Cung cấp thông tin về lao động, thị trường lao động; cung ứng dịch vụ lao động –việc làm đối với cơ quan nhà nước, các thành phần kinh tế và các tổ chức, cá nhân có nhu cầutheo quy định của pháp luật.

5 Thực hiện chế độ thống kê, báo cáo định kỳ hoặc đột xuất theo quy định cho các cơquan chức năng và Ủy ban nhân dân thành phố

Để thực hiện tốt các nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân thành phố giao Trung tâm Dự báonhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động thành phố triển khai tổ chức hệ thống trạmquan sát nhu cầu nhân lực về việc làm – nghề nghiệp tại thành phố thông qua sự liên kết vàphối hợp giữa các Trung tâm giới thiệu việc làm, Phòng LĐ-TBXH thuộc 24 Quận, Huyện;Ban quản lý các KCX-KCN, các phòng đào tạo quản lý học sinh-sinh viên thuộc hệ thốngtrường học, Cơ sở đào tạo nghề và các Tổng công ty lớn đóng trên địa bàn

3 Mô hình hoạt động và cung cấp thông tin của Trạm quan sát:

3.1 Mô hình hoạt động: Mỗi trạm quan sát hoạt động theo mô hình độc lập trong phương phápthu thập, tổng hợp và thiết kế mẫu biểu khảo sát …phụ thuộc vào mục đích, yêu cầu của đốitượng trên địa bàn quan sát

3.2 Mô hình cung cấp thông tin:(chia theo 05 nhóm ngành nghề chính)

TP HỒ CHÍ MINH

PHẦN II CHỨC NĂNG – NHIỆM VỤ - NỘI DUNG

1 Chức năng

 Thu thập thông tin về nhu cầu sử dụng lao động, tình hình việc làm trong các doanhnghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh; khả năng cung ứng lao động của hệ thống trườnghọc, cơ sở đào tạo nghề; mức độ thích ứng và hoàn thành công việc của người lao động

đã qua đào tạo so với công việc thưc tế …

 Cập nhật những biến động lao động trên địa bàn quan sát qua từng thời kỳ

 Cung cấp cơ sở dữ liệu được cập nhật có hệ thống về nhu cầu nhân lực phục vụ côngtác dự báo của Trung tâm

2 Nhiệm vụ: Thu thập, tổng hợp, thống kê số liệu nguồn cung và cầu trên thị trường lao động

về số lượng, chất lượng, trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật; sự biến động về lao độngtheo khu vực; tình trạng có việc làm, thất nghiệp và lĩnh vực ngành nghề, tại địa bàn quan sát

3 Nội dung : Tất cả các thông tin có liên quan đến nguồn cung – nguồn cầu lao động của

thành phố và phân theo ngành nghề, loại hình doanh nghiệp; số lượng, cơ cấu và chất lượnglao động; tình hình biến động lao động theo ngành/nghề, khu vực kinh tế; mức lương và thunhập bình quân của lao động trong các ngành nghề …

3.1 Về cầu lao động: Nguồn thu thập từ các doanh nghiệp, đơn vị sản xuất kinh doanh thuộccác thành phần kinh tế theo loại hình doanh nghiệp gồm:

o Thực trạng về tình hình sử dụng lao động

o Cơ cấu lao động theo việc làm, ngành nghề

o Thời giờ làm việc, thu nhập bình quân người lao động theo ngành nghề

o Đào tạo và đào tạo lại lao động theo ngành nghề

o Kế hoạch mở rộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

3.2 Về Cung lao động: Nguồn thông tin được thu thập từ các trường, cơ sở đào tạo nghề theohình thức cấp văn bằng, giấy chứng nhận, chứng chỉ … cho học viên sau quá trình đào tạo

o Cung lao động theo số lượng, chất lượng

o Cung lao động theo ngành nghề đào tạo

PHẦN III MỤC TIÊU – ĐỐI TƯỢNG QUAN SÁT

1 Mục tiêu

Thiết lập và vận hành hệ thống trạm quan sát nhu cầu nhân lực về việc làm – nghềnghiệp tại TPHCM với mục tiêu ban đầu là tổ chức thử nghiệm các trạm quan sát tại một sốdoanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế và doanh nghiệp theo địa bàn dân cư, địa bàn trường học,việc thử nghiệm này chủ yếu tập trung vào các nội dung chính như: Xây dựng mô hình tổchức, phương pháp quản lý và hoạt động thu thập, phân tích số liệu, đánh giá tính khả thi của

đề án khi áp dụng vào thực tiễn

Thông qua việc thử nghiệm sẽ tiến hành đúc kết kinh nghiệm, hoàn thiện mô hình, biênsoạn tài liệu và qui trình tổ chức trạm quan sát để mở rộng trên phạm vi toàn thành phố

Xác định các chỉ tiêu thông tin nhu cầu nhân lực về lao động-việc làm trên cơ sở phântích, đánh giá nguồn nhân lực trên thị trường làm căn cứ hoạch định các kế hoạch đáp ứngnguồn nhân lực, kế hoạch đào tạo gắn với thị trường lao động, cung cấp thông tin thị trườnglao động, dự báo nhu cầu nhân lực thành phố

2 Đối tượng

Tất cả các doanh nghiệp, đơn vị SXKD, hệ thống trường học, cơ sở đào tạo nghề đanghoạt động, có tư cách pháp nhân chia theo khu vực, địa bàn hành chính hoạt động đóng trênkhu vực địa bàn thành phố gồm:

o Hệ thống trường học; các Trung tâm, cơ sở đào tạo nghề

o Các loại hình doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tại các KCX – KCN

o Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chia theo địa bàn hành chính

o Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo ngành quản lý

o Các Tổng công ty có quy mô lớn đóng trên địa bàn

o Các văn phòng đại diện, tổ chức nước ngoài

PHẦN IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỆ THỐNG QUAN SÁT

1 Về tổ chức nhân sự

Hệ thống trạm quan sát nhu cầu nhân lực về việc làm – nghề nghiệp do Trung tâm Dựbáo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động thành phố Hồ Chí Minh tổ chức vàthiết lập trên cơ sở phối hợp với các Trung tâm giới thiệu việc làm, các Ban quản lý Khu chếxuất – Công nghiệp; các phòng Quản lý lao động thuốc Quận, Huyện; các Trường, cơ sở đàotạo nghề và các Tổng công ty lớn đóng trên địa bàn thành phố nhằm thu thập, tổng hợp các chỉtiêu cơ bản có liên quan đến cung – cầu lao động, công tác thu thập và tổng hợp này được thựchiện thường xuyên và liên tục theo định kỳ tháng (quý, năm) Những số liệu sau khi được thuthập được trạm quan sát phân tích, tổng hợp và báo cáo về Trung tâm

Giai đoạn 1: Mỗi trạm bố trí từ 2 đến 4 nhân viên phụ trách, mỗi bên phân công 01người chịu trách nhiệm trực tiếp mọi hoạt động về thu thập, tổng hợp những số liệu có liênquan đến địa bàn quan sát

Giai đoạn 2 & 3: Tùy thuộc quy mô, phạm vi và địa bàn quan sát mà hai bên sẽ bàn bạc

để điều chỉnh nhân sự đảm bảo việc thu thập, tổng hợp thông tin cho Trạm

2 Về trang bị máy móc và phương tiện làm việc

Mỗi trạm quan sát cần bố trí tối thiểu 01 bộ máy vi tính có nối mạng internet để thườngxuyên nhập và tổng hợp các số liệu đã thu thập; đồng thời có nhiệm vụ lưu trữ và chuyển dữliệu bằng đường truyền internet sau khi đã phân tích, đánh giá về Trung tâm

Số liệu được thu thập, tổng hợp và báo cáo theo định kỳ tháng ( quý, năm)

 Bước 1 : Nhận thông tin thu thập và tổng hợp chỉ tiêu nguồn cung lao động haynguồn cầu lao động hoặc cả hai nguồng cung và cầu lao động theo phạm vi và địabàn quan sát.

 Bước 2 : Phối hợp với cơ quan quản lý lao động trên địa bàn để xác định số lượngtổng thể cần quan sát

 Bước 3 : Áp dụng công thức thống kê xác suất để xác định số lượng mẫu cần thiếtcho việc thu thập

 Bước 4 : Thu thập thông tin vào mẫu biểu khảo sát đã được thiết lập sẵn bằng hìnhthức trực tiếp hoặc gián tiếp và tổng hợp vào bảng tổng hợp

 Bước 5 : áp dụng các công thức xác xuất để suy rông từ mẫu cho tổng thể cần quansát trên địa bàn

 Bước 6 : Đánh giá, kết luận về các chỉ tiêu quan sát trên địa bàn và gửi báo cáo vềTrung tâm phục vụ công tác dự báo

4 Mẫu khảo sát, thống kê và tổng hợp số liệu

4.1- Mẫu khảo sát cung lao động (nhu cầu việc làm của người lao động)

Thông tin được cập nhật, tổng hợp theo tháng (quý, năm) rồi chuyển về Trung tâm làm

cơ sở phân tích, đánh giá đưa ra kết quả dự báo về thị trường cung lao động

Mẫu tổng hợp Cung lao động gồm:

o Cơ cấu về nhu cầu tìm việc làm theo ngành, nghề

o Cơ cấu về nhu cầu tìm việc làm theo trình độ chuyên môn kỹ thuật

o Cơ cấu về nhu cầu tìm việc làm theo độ tuổi, giới tính

4.2- Mẫu khảo sát cầu lao động (tình hình sử dụng lao động, chỗ làm việc trống, quan hệ lao

động, nhu cầu tuyển dụng lao động …)

Thông tin được cập nhật tổng hợp theo tháng (quý, năm) rồi chuyển về Trung tâm phântích, đánh giá

Mẫu tổng hợp Cầu lao động gồm:

o Cơ cấu trình độ lao động phân theo ngành nghề

o Cơ cấu độ tuổi, giới tính phân theo ngành nghề

o Mức lương, thu nhập bình quân lao động phân theo ngành nghề

o Cơ cấu trình độ chuyên môn kỹ thuật theo loại hình doanh nghiệp

o Cơ cấu trình độ lao động phân theo địa bàn dân cư

5 Phương pháp thu thập: Số liệu khi thu thập, thống kê, tổng hợp và báo cáo phải mangtính trung thực, chính xác, kịp thời, đầy đủ và khách quan

5.1 Thu thập trực tiếp: (áp dụng để thu thập về thực trạng cung - cầu lao động trên địa bàn)

Mỗi nhân viên trạm quan sát trực tiếp tiếp xúc, phỏng vấn để thu thập và ghi đầy đủthông tin vào phiếu khảo sát

Những thông tin thu thập từ phương pháp trực tiếp thường có độ chính xác cao, phục

vụ hiệu quả cho phân tích, đánh giá và đưa ra kết quả dự báo sát với thực tế

Tuy nhiên phương pháp này sẽ tốn nhiều nhân lực, chi phí đi lại và mất nhiều thời gian

5.2 Thu thập gián tiếp: (áp dụng để cập nhật tình hình tăng, giảm cung – cầu cầu lao động

cũng như những biến động về lao động trên địa bàn quan sát)

Trạm quan sát phối hợp với các đơn vị có liên quan trên địa bàn để tổ chức tập huấn vàhướng dẫn ghi vào mẫu phiếu khảo sát để các đơn vị hiểu đúng mục đích và nội dung thôngtin ghi trên mẫu phiếu khảo sát rồi gửi cho từng đơn vị, doanh nghiệp để họ tự điền đầy đủthông tin vào phiếu và gửi lại cho nhân viên của trạm tổng hợp báo cáo số liệu về trung tâm

Thu thập gián tiếp ít tốn nhân lực, chi phí đi lại và thời gian hơn phương pháp thu thậptrực tiếp nhưng số liệu thu thập được từ phương pháp này có độ tin cây không cao, khó pháthiện sai sót, khó sửa chữa bổ sung sai sót, thời gian nhận lại phiếu chậm

5.3 Quy trình thu thập và tổng hợp số liệu

6 Công thức và phương pháp tính:

6.1 Công thức xác định mẫu quan sát ( có thể chọn 1 trong 3 công thức sau)

Trạm tiếp nhận phiếu khảo sát hoặc tài khoản đăng nhập

Triển khai mẫu khảo sát hoặc tài khoản đăng nhập website khảo sát và thư mời tập huấn xuống từng doanh nghiệp

Hướng dẫn các ghi phiếu khảo sát cho từng doanh nghiệp

Doanh nghiệp điền đầy đủ thông tin vào phiếu khảo sát

Trạm có trách nhiệm nhận lại phiếu đã điền đầy đủ thông tin

xuống doanh nghiệp

để thu hồi lại

Bằng tài khoản website

Kiểm tra thông tin của doanh nghiệp đã nhập

đầy đủ

Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực

và Thông tin thị trường lao động TP.HCM

1) Xác định cỡ mẫu cho ước lượng trung bình tổng thể:

2 2 / 2

2 2 2

e

z e

- e là độ rộng của ước lượng

- z / 2 là giá trị tra bảng phân phối z căn cứ trên độ tin cậy 1-

2) Xác định cỡ mẫu cho ước lượng tỷ lệ tổng thể:

2 2 / (1 )

e

P P z

Trong đó: - e là độ rộng của ước lượng

- z / 2 là giá trị tra bảng phân phối z căn cứ trên độ tin cậy 1-

- p là tỷ lệ thành công3) Xác định cỡ mẫu trong tình huống tổng thể hữu hạn :

) 1 (

N n n

Trong đó: - no là cỡ mẫu xác định theo công thức bình thường

- N là cỡ của tổng thể hữu hạn

6.2 Công thức suy rộng mẫu cho tổng thể quan sát

6.3 Thang đo: Có 4 cấp bậc thang đo được chia thành 2 loại sau.

o Thang đo định tính: Dùng để lập bảng câu hỏi trong khảo sát

o Thang đo định lượng: Dùng để phân tích, đánh giá kết quả phục vụ dự báo

7 Quy trình thu thập và cung cấp thông tin

PHẦN V CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Để hoàn thiện và vận hành hệ thống Trạm quan sát nhu cầu nhân lực về việc làm –nghề nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh có hiệu quả cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

A Trách nhiệm của Trung tâm

1 Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Trung tâm với các Sở, Ban, Ngành của thành phố để

tổ chức hệ thống trạm quan sát trong việc thu thập và cung cấp thông tin cung - cầu lao động

Trạm Quan Sát Cung - Cầu Lao Động

(DN, TTGTVL)

Trạm Quan Sát Cung Lao Động

(Trường học, cơ sở ĐT

nghề)

Thị Trường Lao Động Thành Phố

Trung Tâm Dự Báo NCNL & TTTTLĐ