XHH

Việc liên tục sử dụng các thiết bị điện tử để lướt webmua sắm cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tài chính cũng như sức khoẻ của sinhviên khi có rất nhiều sinh viên thức đêm tham gia các chươn

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

oo0oo

Tiểu luận MÔN: XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG

MỤC LỤC

1 Tính cấp thiết của đề tài 3

2 Tổng quan nghiên cứu 5

3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu 9

a Mục đích nghiên cứu 9

b Nhiệm vụ nghiên cứu 9

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 9

a Đối tượng 9

b Khách thể 9

c Phạm vi nghiên cứu 9

5 Giả thuyết nghiên cứu 10

a Câu hỏi nghiên cứu 10

b Giả thuyết nghiên cứu 10

6 Phương pháp nghiên cứu 11

a Phương pháp phân tích tài liệu 11

b Phương pháp phỏng vấn sâu 12

c Phương pháp thu thập thông tin bằng bảng hỏi định lượng 12

7 Bảng hỏi điều tra 13

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển internet nhanh

trong những năm qua Theo báo cáo Digital 2020 của We are social, Việt Nam

có 96,9 triệu dân, trong đó, số lượng thuê bao di động là 145,8 triệu thuê bao(chiếm tỷ lệ 150% so với tổng dân số cả nước); số lượng người dùng internet

là 68,17 triệu người (chiếm tỷ lệ 70% số dân); số lượng người dùng mạng xãhội là 65 triệu người (chiếm tỷ lệ 67% số dân)

Đi cùng với sự phát triển của công nghệ hiện đại và việc phổ cập mạnglưới internet, những năm trở lại đây, việc kinh doanh online cũng như muasắm online đang ngày càng phổ biến trong đời sống người dân ở nước ta Thay

vì đầu tư thuê mặt bằng với giá đắt đỏ, mua các trang thiết bị kinh doanh cũngnhư nội thất cửa hàng, giờ đây, chỉ với một trang web bán hàng, một tài khoảntrên các sàn giao dịch thương mại điện tử hay chính trang cá nhân facebook,instagram, tiktok, bất cứ ai cũng có thể trở thành chủ của một cửa hàng trựctuyến Sự phát triển lớn mạnh của các sàn giao dịch thương mại điện tử lớncũng như việc dễ dàng để bày bán một sản phẩm trên không gian mạng đãthúc đẩy sự phổ biến của hành vi mua sắm online Chỉ với một chiếc điệnthoại, laptop hay máy tính có kết nối internet, người dùng có thể mua bất cứthứ gì, từ đồ ăn, đồ gia dụng, quần áo, giày dép đến các sản phẩm công nghệ

có giá trị như điện thoại, máy tính,… Cùng với đặc điểm nổi bật như nhanhchóng, tiện lợi, giá cả cạnh tranh, ngày càng nhiều khách hàng lựa chọn muasắm tại nhà thay vì đi tới các trung tâm thương mại, siêu thị hay chợ Các sàngiao dịch thương mại điện tử cũng liên tục tung ra các chính sách nhằm thuhút khách hàng như miễn phí vận chuyển, liên tục tung ra các đợt giảm giá lớntrong năm khiến cho mua sắm online trở thành xu hướng tất yếu, mang lại

nguồn lợi nhuận khổng lồ Theo báo cáo của Cục Thương mại Điện tử và Kinh

tế số (Bộ Công thương), với 53% dân số tham gia mua bán trực tuyến, trong

năm 2020, thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam đạt 11.8 tỷ USD, ướctính chiếm 5.5% tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cảnước

Đặc biệt hơn, từ đầu năm 2020 trở lại đây, sự xuất hiện của đại dịchCovid-19 khiến các hoạt động đi lại, tụ tập, mua sắm bị hạn chế rất nhiềutrong các đợt dãn cách xã hội tại các thành phố lớn Việc người dân hạn chế rangoài đã dẫn đến nhu cầu sử dụng các nhu yếu phẩm thường ngày cũng nhưcác sản phẩm giải trí tăng cao, đồng thời, thời gian sử dụng internet tăng caotrong khoảng thời gian này cũng là một trong những nguyên nhân giúp muasắm online trở thành lựa chọn số một của người tiêu dùng Trong năm 2020,khi hầu hết các lĩnh vực kinh tế chịu tác động tiêu cực thì thương mại điện tửViệt Nam đi ngược xu thế với mức tăng trưởng kỷ lục, cao nhất khu vực ĐôngNam Á Điều này có thể khẳng định, dịch bệnh đã có những tác động nhấtđịnh làm thay đổi thói quen tiêu dùng và mua sắm, khiến người tiêu dùng tiến

hành mua sắm trực tuyến nhiều hơn Một khảo sát mới nhất của Nielsen đưa ra tại Diễn đàn Tiếp thị trực tuyến 2020 cho thấy, số người tiêu dùng mua sắm

online tăng lên 25%, trong khi ở các kênh truyền thống như siêu thị, chợ vàtạp hóa chỉ tăng lần lượt 7%, 3% và 6% Những thống kê này đã khẳng địnhrằng, mua sắm online đã, đang và sẽ trở thành xu hướng tất yếu của tương lai,tác động trực tiếp đến sự thay đổi của thị trường thương mại trong nước cũngnhư trên thế giới

Sinh viên hiện nay là đối tượng trưởng thành trong kỷ nguyên internet,thấu hiểu và nắm bắt nhanh nhạy công nghệ, tiếp thu và ứng dụng nhanhnhững tiến bộ của thế giới Như vậy, đây là đối tượng tiếp cận với mua sắmtrực tuyến nhanh cũng như mức độ nhiều nhất bởi đặc điểm thường xuyên sử

dụng các công cụ truy cập internet, tài chính có hạn cũng như cần tiết kiệmthời gian để học tập Trong tương lai, đây là đối tượng khách hàng quan trọngtrong hệ thống mua bán trực tuyến

Hiện nay, nhiều sinh viên nói chung cũng như sinh viên học viện Báo chí

và Tuyên truyền lấy việc mua sắm online làm thú tiêu khiển để giải trí trongthời gian rảnh rỗi, đặc biệt trong mùa dịch khi đa phần sinh viên học tập tạinhà và ít có cơ hội tham gia các hoạt động ngoài trời cũng như hạn chế trongviệc gặp mặt bạn bè Việc liên tục sử dụng các thiết bị điện tử để lướt webmua sắm cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tài chính cũng như sức khoẻ của sinhviên khi có rất nhiều sinh viên thức đêm tham gia các chương trình khuyếnmãi trên các sàn giao dịch thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Sen đỏ,…gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, giảm sự tập trung cũng như năng suất hoạt độngcủa não bộ Hơn nữa, nhiều sinh viên lựa chọn mua các món đồ với giá chỉ1.000 đồng, 9.000 đồng, thâm chí 0 đồng nhưng không sử dụng, gây lãng phíkhông cần thiết

Cũng bởi thị trường mua sắm online ngày càng mở rộng, thu hút nhiều sựquan tâm của sinh viên cũng như các tác động của nó nên tôi lựa chọn đề tài

“Xu hướng mua sắm online trong mùa dịch của sinh viên học viện Báo chí

và Tuyên truyền” để nghiên cứu rõ hơn hành vi mua sắm online cũng như

những tác động của nó đến sinh viên nói chung cũng như sinh viên học việnBáo chí và tuyên truyền nói riêng để đưa ra những đề xuất điều chỉnh hành vinày phù hợp hơn

2 Tổng quan nghiên cứu

Với sự phổ biến của mạng internet cũng như xu hướng mua sắm onlinengày càng được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn, hiện nay đã có nhiều nghiên

cứu, thống kê về các hoạt động thương mại điện tử cả trong nước cũng nhưkhu vực.

Thống kê về Mua sắm trực tuyến, Thương mại điện tử và Internet (2021)

do WHSR đưa đến độc giả đã cho chúng ta có cái nhìn toàn diện, đa chiều về

ngành thương mại điện tử và internet trên khắp thế giới Trong thống kê này,ngoài những dữ liệu đến từ các nước như Anh, Mỹ, Ấn Độ,…, các nhà nghiêncứu còn chỉ ra rằng, Những người được hỏi thuộc thế hệ Z chi tiêu trực tuyếnnhiều hơn 8% thu nhập tùy ý của họ mỗi tháng so với mức trung bình toàn cầu

- và có xu hướng thích mua hàng trực tuyến hơn mua hàng ngoại tuyến Cóđến 30% người mua thuộc thế hệ Z đã xem quảng cáo về sản phẩm trên mạng

xã hội và nếu có mua tại cửa hàng thì 22% trong số đó đã truy cập ít nhất mộttrong các kênh xã hội của thương hiệu trước khi đến mua hàng trực tiếp

Tháng 3/2021, Công ty nghiên cứu thị trường CBRE Việt Nam cho công

bố bản nghiên cứu xu hướng tiêu dùng khu vực Châu Á – Thái Bình Dương

(APAC) Bản đánh giá được dựa trên quá trình khảo sát và phỏng vấn 11.000

người tiêu dùng trên 11 thành phố lớn ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dươngvào tháng 8/2014 Trong đó, riêng tại Việt Nam, kết quả đánh giá dựa trênkhảo sát của 1.000 người tiêu dùng có độ tuổi từ 18 đến 64, chia đều giữa haithành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh Qua khảo sát, CBRE thống kêđược có đến 25% số người tiêu dùng được khảo sát dự định sẽ mua sắm ít hơntại cửa hàng thực tế, trong khi 45-50% số người được hỏi cho rằng họ sẽ muasắm trực tuyến thông qua máy tính để bàn/máy tính xách tay hay điện thoạithông minh/máy tính bảng thường xuyên hơn trong hai năm tới Riêng tại ViệtNam, trong 2 năm tới, 50% số người được hỏi cho biết dự định sẽ mua sắmthông qua điện thoại di động hoặc máy tính bảng Do đó, các nhà bán lẻ vàchủ toà nhà cần tận dụng xu hướng này để triển khai việc bán hàng trên mạng

thường xuyên hơn cũng như quảng cáo thông qua các kênh xã hội và thiết kếcác trang web theo mô hình thương mại điện tử giữa công ty và người tiêudùng.

Báo cáo Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam năm 2020 được Cục

Thương mại điện tử và kinh tế số (Bộ Công thương) xuất bản lại khẳng định,

năm 2019 doanh số thương mại điện tử bán lẻ đến người tiêu dùng ở Việt Namđạt khoảng 10,08 tỉ USD, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởngthương mại điện tử thuộc top 3 trong khu vực Đông Nam Á Theo khảo sát này,ước tính có khoảng 44.8 triệu người Việt Nam tham gia thương mại điện tử, giátrị đơn hàng trung bình là 225 USD/người, tăng đáng kể so với năm 2015 Đaphần người mua sắm trực tuyến thuộc nhóm người trẻ từ 18 đến 25 tuổi, trong

đó, có đến 77% người dùng internet từng mua sắm online ít nhất một lần trongnăm 2019, chủ yếu mua trên các thiết bị di động

Trong năm 2018, qua khảo sát về Mua sắm online tại Việt Nam, Picodi

đã đưa ra một dữ liệu vô cùng thú vị, rằng trong tổng số những người được khảo sát có khoảng 60% phụ nữ Việt mua sắm trực tuyến, trong khi con số này

ở nam giới là khoảng 40% Người Việt có sở thích săn hàng giảm giá trong giờ hành chính, có lẽ là để giảm stress trong công việc Hơn 35% giao dịch được thực hiện vào khung giờ từ 12 giờ đến 18 giờ Hình thức thanh toán tiền mặt (80%) sau khi nhận hàng vẫn rất được ưa chuộng trong mua sắm trực tuyến tại Việt Nam Và 67% trong tổng số 80% người mua sắm trực tuyến hài lòng với trải nghiệm mua sắm của bản thân

Nghiên cứu “Các yếu tố tác động đến ý định mua sắm trực tuyến (online

shopping) của người tiêu dùng” của ThS Từ Thị Hải Yến đưa ra kết luận “ý

định mua sắm trực tuyến tại Việt Nam bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi lợi ích tiêudùng cảm nhận và quy chuẩn chủ quan Trong khi đó khả năng sử dụng cũng

như sự tin tưởng cảm nhận không có tác động đến ý định mua sắm trựctuyến.” và đưa ra hàm chính sách khả quan cho doanh nghiệp

Những nghiên cứu kể trên đã chỉ ra rằng, đa số những người mua sắmonline là những người trẻ, thuộc thế hệ Z Cũng chính bởi vậy, chính họ lànhững người hiểu hơn ai hết những tác động của mua sắm online tới cuộcsống chính mình Đã có nhiều công trình nghiên cứu về hành vi mua sắmonline ở người trẻ, đặc biệt là ở sinh viên được chính các bạn sinh viên thực

hiện Có thể kể đến như tác giả Đào Mạnh Hùng (sinh viên trường Đại học Kinh tế Huế) đã chọn đề tài “Nghiên cứu hành vi mua sắm trực tuyến của

người tiêu dùng đối với các sản phẩm quà tặng” cho khoá luận tốt nghiệp của

mình Trong đề tài này, tác giả đã làm nổi bật hành vi cũng như các yếu tố ảnhhưởng đến quyết định mua trực tuyến của người tiêu dùng với các sản phẩmquà tặng, từ đó đưa đến được những gợi ý, đề xuất trong việc marketing sảnphẩm như thế nào để thu hút người tiêu dùng chi tiền mua sản phẩm nhiều hơntrên không gian mạng

Hay vào năm 2017, một nhóm tác giả trường Đại học Ngoại thương TP

Hồ Chí Minh đã tiến hành đề tài “Những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định

mua hàng trên các trang web mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng thành phố Hồ Chí Minh” Trong đề tài này, các tác giả đã xác định được những nhân

tố ảnh hưởng đến quyết định mua hàng trực tuyến của người tiêu dùng thànhphố Hồ Chí Minh, đồng thời ước lượng được mức độ ảnh hưởng của các nhân

tố ấy cũng như những đề xuất, kiến nghị, chính sách liên quan cho các doanhnghiệp nhằm mục đích nâng cao khả năng phục vụ, thoả mãn nhu cầu kháchhàng và đạt hiệu quả cao trong kinh doanh của doanh nghiệp trên địa bànthành phố

Qua quá trình tổng hợp, nghiên cứu, ta có thể thấy có rất nhiều nghiêncứu, báo cáo, đề tài về hành vi mua sắm online ở Việt Nam cũng như trên thếgiới Điều này đã khẳng định, mua sắm online đang dần trở thành xu hướng tấtyếu của tương lai.

3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

a Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ hành vi mua sắm online vànhững tác động của nó đến sinh viên nói chung cũng như sinh viên học việnBáo chí và tuyên truyền nói riêng Từ đó, đưa ra những đề xuất để điều chỉnhhành vi này phù hợp hơn

b Nhiệm vụ nghiên cứu

hướng mua sắm online hiện nay

suất bao nhiêu?, mua sắm trên những nền tảng nào?, mua sắm bằng cácphương tiện gì?, thời gian sử dụng là bao nhiêu?,…)

sức khoẻ,… của sinh viên

toàn và phù hợp với nhu cầu sử dụng của bản thân

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng

Đối tượng nghiên cứu là xu hướng mua hàng online trong mùa dịch của sinh viên học viện Báo chí và Tuyên truyền

b Khách thể

Khách thể là sinh viên học viện Báo chí và Tuyên truyền

c Phạm vi nghiên cứu

2021

5 Giả thuyết nghiên cứu

a Câu hỏi nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi chú ý đến một số những câu hỏisau:

đời sống tinh thần của sinh viên?

b Giả thuyết nghiên cứu

yếu phẩm thiết yếu hàng ngày như đồ ăn, quần áo, giày dép, các mặt hànghoá mĩ phẩm,…

tử lớn như Shopee, Lazada,… hoặc các shop bán hàng trên Facebook,Instagram,…

mại điện tử hầu như hàng ngày, tầm suất mua hàng là khoảng 1-2 lần/tuần

lựa chọn mặt hàng phù hợp với nhu cầu của bản thân cũng như lựa chọn

những sản phẩm có giá cả cạnh tranh khi các mặt hàng có giá cả côngkhai, dễ dàng cho việc so sánh, đối chiếu giữa nhiều nhà bán hàng vớinhau Các sàn giao dịch thương mại điện tử liên tục tung ra các chươngtrình khuyến mãi lớn, miễn phí vận chuyển, đồng giá 1.000 đồng, 9.000đồng, thu hút đông đảo sinh viên tham gia, tiết kiệm được một khoản chiphí trong việc mua sắm Tuy nhiên, các chương trình khuyến mãi thườngdiễn ra vào lúc 12 giờ đêm khiến nhiều sinh viên thức khuya để sănkhuyến mãi, dẫn đến tình trạng thiếu ngủ, uể oải, mệt mỏi, giảm tập trungtrong học tập cũng như công việc hàng ngày Việc mua hàng giá rẻ đôi khilàm sinh viên không để ý đến nhu cầu của bản thân khiến nhiều món hàngmua về nhưng không phù hợp hoặc không được sử dụng dẫn đến lãng phí.Việc sử dụng liên tục, thường xuyên các thiết bị điện tử gây ảnh hưởngtrực tiếp đến mắt cũng như hệ thần kinh.

6 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi sử dụng một số phương phápnghiên cứu sau:

a Phương pháp phân tích tài liệu:

Đây là phương pháp sử dụng các kỹ thuật chuyên môn nhằm mục đíchthu thập hoặc rút ra từ các nguồn tài liệu những thông tin cần thiết nhất choviệc nghiên cứu Mục đích sử dụng phương pháp này nhằm tìm cơ sở cho việcxây dựng hệ thống lý thuyết về hành vi mua sắm online cũng như nhận diệnnhững tác động của mua sắm online đến cuộc sống của sinh viên, đồng thời kếthừa những kết quả có sẵn để làm cơ sở cho việc so sánh, đánh giá kết quảkhảo sát Người thực hiện tiến hành tổng hợp, phân tích những nghiên cứu, tàiliệu, báo cáo đã có trước đó để rút ra những đặc điểm chung nhất của hành vi

mua sắm online, từ đó có những nhận thức nhất định về hành vi này, đồng thờitìm ra những hướng khai thác mới cho nghiên cứu.

b Phương pháp phỏng vấn sâu:

Thực hiện phỏng vấn ngẫu nhiên 10 đối tượng là sinh viên ở các khoákhác nhau (năm nhất, năm hai, năm ba, năm tư) nhằm tìm hiểu chuyên sâu vềmột khía cạnh nào đó của hành vi mua sắm online như quan điểm, nhu cầu,thái độ, động cơ,… Phương pháp nghiên cứu này có ưu điểm linh hoạt, thuđược thông tin trực tiếp, loại bỏ được các yếu tố trung gian, phát huy tốt chứcnăng của những câu hỏi kiểm tra, thu được thông tin nhiều mặt và biết thêmthông tin nhờ phương pháp quan sát Tuy nhiên, nó cũng có một vài nhượcđiểm, đó là tốn thời gian, kinh phí, quá trình xử lý thông tin tốn kém, phứctạp), đòi hỏi người phỏng vấn phải có trình độ, chuyên môn nhất định, thôngtin cũng thường bị ảnh hưởng bởi người phỏng vấn và hoàn cảnh, tâm trạngcủa người được phỏng vấn

c Phương pháp thu thập thông tin bằng bảng hỏi định lượng:

Đây là phương pháp chính được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đềtài nhằm thu thập thông tin trên phạm vi rộng đối với các đối tượng, nhóm đốitượng được xác định trong đề tài, giúp nhà nghiên cứu có cái nhìn bao quát vềvấn đề nghiên cứu Để thực hiện phương pháp này, chúng tôi lựa chọn 400mẫu ngẫu nhiên trong số các sinh viên đang học tại học viện Báo chí và Tuyêntruyền Mẫu nghiên cứu được chọn tại 4 khoá sinh viên đang theo học tạitrường nhằm phù hợp cho việc phản ánh sự đa dạng của khách thể sinh viên

Cơ cấu điều tra có tính đến sự cân bằng giữa sinh viên các năm: năm nhất,năm hai, năm ba, năm tư, nhưng trong quá trình thu thập thông tin, yếu tố nàyvẫn có sự chênh lệch (cho phép)