MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự lây lan của Covid19 đang lan mạnh mẽ trên toàn thế giới. Nó khiến rất nhiều quốc gia phải áp dụng những biện pháp cách ly đặc biệt, các sự kiện lớn phải hủy hoặc hoãn và nhân viên một số công ty lớn phải làm việc tại nhà. Tuy nhiên, hiện nay rất ít người hiểu đại dịch có nghĩa là gì và vì sao lại công bố Covid19 là một đại dịch. Theo Elle Foxman một nhà nghiên cứu bệnh học lâm sàng thì đại dịch được hiểu theo cách đơn giản nhất là sự lây lan của một căn bệnh mới. Hiện tại WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đang có những định nghĩa khác nhau về đại dịch, mặc dù tựu chung lại thì các ý chính cơ bản giống nhau. WHo cho rằng đại dịch là một bệnh dịch xảy ra trên toàn thế giới hoặc ở một khu vực rất rộng, vượt qua các ranh giới quốc tế và ảnh hưởng đến một lượng lớn người dân. Trong khi đó, CDC định nghĩa đại dịch là một dịch bệnh lan rộng trên một số quốc gia hoặc lục địa, thưởng ảnh hưởng đến một số lượng lớn người dân. Đại dịch Covid19 đã và đang có những ảnh hưởng hết sức trầm trọng đến tất cả các khía cạnh của đời sống kinh tế xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới theo những cách thức mà chúng ta chưa từng biết đến, chưa từng có tiền lệ. Kể từ khi ca nhiễm COVID19 đầu tiên được ghi nhận tại Việt Nam vào ngày 23012020, Chính phủ Việt Nam đã gia tăng các nỗ lực khống chế sự lây lan của virút cũng như chữa trị cho những người nhiễm bệnh. Nhằm ngăn chặn dịch bệnh bùng phát, Chính phủ đã đưa ra các quy định hạn chế di chuyển, đóng cửa trường học và tạm dừng các cơ sở dịch vụ không thiết yếu, đồng thời thực hiện chế độ cách ly và giãn cách xã hội. Từ ngày 2304, một số biện pháp giãn cách xã hội đã dần dần được nới lỏng, nhiều ca mắc mới được phát hiện và dự tính có thể sẽ có một làn sóng mới của dịch bệnh. Trong bối cảnh này, rất nhiều người, đặc biệt là những đối tượng dễ bị tổn thương, vẫn tiếp tục bị ảnh hưởng bởi vô số các tác động dài hạn tiềm ẩn của đại dịch. Báo cáo đánh giá “Tác động kinh tế xã hội của đại dịch Covid19 đối với hộ gia đình và doanh nghiệp dễ bị tổn thương ở Việt Nam Phân tích có tính tới yếu tố giới” do UNDP, UNWOMEN và Trung tâm Phân tích và dự báo (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) thực hiện. Đánh giá đã khảo sát hơn 900 hộ gia đình và hơn 900 đơn vị sản xuất kinh doanh dễ bị tổn thương (bao gồm hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và vừa) tại 5863 tỉnh, thành phố của Việt Nam. Kết quả cho thấy, dịch Covid19 có ảnh hưởng khác biệt đến các hộ gia đình dễ bị tổn thương, đặc biệt là hộ gia đình của đồng bào dân tộc thiểu số, hộ gia đình có lao động phi chính thức và người nhập cư, và đã dẫn tới gia tăng cao tình trạng nghèo tạm thời về thu nhập, đặc biệt trong nhóm hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số. Thu nhập hộ gia đình giảm sâu nhất do dịch Covid19 được ghi nhận vào tháng 42020, khi chỉ bằng 29,7% so với tháng 122019. Con số này sang tháng 52020 là 51,1%. Đại dịch cũng làm giảm đáng kể doanh thu của cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thực tế này buộc hầu hết các nhóm này phải cắt giảm hoạt động kinh doanh, giảm số lượng người lao động, do sự sụt giảm nghiêm trọng về nhu cầu đầu ra và những gián đoạn trong cung ứng đầu vào. Huyện Khoái Châu là huyện có tổng số diện tích theo km2 là trồng chuối nhiều nhất tỉnh Hưng Yên với trên 600 hécta, tập trung ở các xã: Tứ Dân, Đông Kết, Đại Tập, Tân Châu, Chí Tân, Hàm Tử, Dạ Trạch, Bình Kiều... Theo bà con nông dân trồng chuối cho biết, mỗi năm một sào chuối tiêu hồng bỏ vốn và công chăm sóc khoảng 1,5 triệu đồng, cho thu lãi khoảng 10 triệu đồng, tính ra mỗi hécta có thể thu lãi từ 250 đến 280 triệu đồng. Theo đó, đầu ra của chuối tiêu hồng khá ổn định. Đến thời vụ thu hoạch thương lái về thu mua tận nơi với giá ổn định từ 100 đến 120 nghìn đồng1buồng quả tươi. Chuối được tiêu thụ ở khắp các tỉnh thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh và xuất khẩu sang Trung Quốc. Từ hiệu quả và lợi thế cao của chuối tiêu hồng, trong quy hoạch phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế vùng bãi đến năm 2015, loại cây ăn quả này được coi là cây trồng chủ lực. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hưng Yên cũng đang triển khai đề tài xây dựng mô hình trồng, thâm canh chuối tây và chuối tiêu hồng; tập huấn kỹ thuật trồng và thâm canh chuối cho trên 400 hộ nông dân trồng chuối tại 5 xã vùng bãi của huyện Khoái Châu; áp dụng trồng bằng giống nuôi cấy mô sinh trưởng mạnh, phát triển, mạnh độ đồng đều cao. Phát triển nghề bện quại ở xã Tân Châu (Khoái châu Hưng Yên), nhiều người cao tuổi trong làng chỉ nhớ từ ngày bé đã thấy nhiều hộ dân trong xóm làm nghề này. Nghề bện quại đã từng là thu nhập chính cho các gia đình. Từ ngày 5 952021, tại huyện Khoái Châu và thị xã Mỹ Hào đã ghi nhận 14 trường hợp nhiễm COVID19 trong nước liên quan đến Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cơ sở 2. Tại những địa phương này đã phong tỏa các địa bàn xảy ra dịch, trong đó huyện Khoái Châu có 2 cụm dân cư gồm: Thôn Tử Lý, xã Đông Ninh và thôn Mãn Hòa, xã Tân Châu. Thị xã Mỹ Hào có 4 cụm dân cư là: Tổ dân phố Nguyễn Xá, phường Nhân Hòa; tổ dân phố Nghĩa Lộ, phường Phùng Chí Kiên; tổ dân phố Trại, phường Dị Sử; thôn Tiên Xá 1, xã Cẩm Xá. Hiện nay, thị xã Mỹ Hào và huyện Khoái Châu đã thực hiện cách ly xã hội theo Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ từ 0 giờ ngày 105, đây là một trong các giải pháp cấp bách trong phòng, chống dịch COVID19. Toàn bộ thị xã Mỹ Hào và 5 xã thuộc huyện Khoái Châu gồm: Đông Ninh, Tân Châu, Tứ Dân, Đại Tập, Đông Kết, áp dụng giải pháp trên.4 Tình hình dịch bệnh kéo dài, kéo theo đó là Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi 6 tháng đầu năm 2020 là 2,58%, tăng 1,06 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, trong đó thiếu việc làm ở khu vực nông thôn tăng 1,2 điểm phần trăm. Thu nhập bình quân tháng từ công việc của lao động có việc làm trong 6 tháng đầu năm 2020 đạt 5,5 triệu đồng, giảm 106 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân của lao động nam cao hơn lao động nữ 1,4 lần (tương ứng 6,4 triệu đồng và 4,5 triệu đồng); thu nhập bình quân của lao động ở khu vực thành thị cao hơn lao động ở khu vực nông thôn 1,5 lần (tương ứng là 7,2 triệu đồng và 4,7 triệu đồng). Thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương trong 6 tháng đầu năm 2020 là 6,7 triệu đồng, giảm 11 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước. Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động 6 tháng đầu năm 2020 là gần 1,2 triệu người, tăng 123,9 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.2 Xuất phát từ sự tác động của đại dịch Covid19 ảnh hưởng đời sống kinh tế xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới và ảnh hưởng của dịch COVID19 đến tình hình lao động, việc làm nhiều hộ gia đình hiện nay, tác giả chọn đề tài “Ảnh hưởng của dịch COVID19 đến tình hình lao động, việc làm của các gia đình tại nông thôn hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tại, xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên” để thực hiện làm tiểu luận cho môn Xã hội học đại cương.
Trang 1TIỂU LUẬN
Đề tài:
ẢNH HƯỞNG CỦA DỊCH COVID-19 ĐẾN TÌNH HÌNH LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM CỦA CÁC GIA ĐÌNH TẠI NÔNG THÔN HIỆN NAY
(NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI, XÃ TÂN CHÂU,
HUYỆN KHOÁI CHÂU, TỈNH HƯNG YÊN)
Trang 2
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 7 TÁC ĐỘNG CỦA COVID-19 ĐẾN NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP
HỖ TRỢ 7 1.1 Thực trạng tác động của dịch covid-19 đến tình hình lao động, việc làm tại Việt Nam quý I năm 2021 7 1.2 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 14 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Sự lây lan của Covid-19 đang lan mạnh mẽ trên toàn thế giới Nó khiến rất nhiều quốc gia phải áp dụng những biện pháp cách ly đặc biệt, các sự kiện lớn phải hủy hoặc hoãn và nhân viên một số công ty lớn phải làm việc tại nhà Tuy nhiên, hiện nay rất ít người hiểu đại dịch có nghĩa là gì và vì sao lại công
bố Covid-19 là một đại dịch
Theo Elle Foxman - một nhà nghiên cứu bệnh học lâm sàng thì đại dịch được hiểu theo cách đơn giản nhất là 'sự lây lan của một căn bệnh mới' Hiện tại WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đang
có những định nghĩa khác nhau về đại dịch, mặc dù tựu chung lại thì các ý chính cơ bản giống nhau
WHo cho rằng đại dịch là 'một bệnh dịch xảy ra trên toàn thế giới hoặc
ở một khu vực rất rộng, vượt qua các ranh giới quốc tế và ảnh hưởng đến một lượng lớn người dân' Trong khi đó, CDC định nghĩa đại dịch là 'một dịch bệnh lan rộng trên một số quốc gia hoặc lục địa, thưởng ảnh hưởng đến một số lượng lớn người dân'
Đại dịch Covid-19 đã và đang có những ảnh hưởng hết sức trầm trọng đến tất cả các khía cạnh của đời sống kinh tế xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới theo những cách thức mà chúng ta chưa từng biết đến, chưa từng có tiền lệ
Kể từ khi ca nhiễm COVID-19 đầu tiên được ghi nhận tại Việt Nam vào ngày 23/01/2020, Chính phủ Việt Nam đã gia tăng các nỗ lực khống chế sự lây lan của vi-rút cũng như chữa trị cho những người nhiễm bệnh Nhằm ngăn chặn dịch bệnh bùng phát, Chính phủ đã đưa ra các quy định hạn chế di chuyển, đóng cửa trường học và tạm dừng các cơ sở dịch vụ không thiết yếu, đồng thời thực hiện chế độ cách ly và giãn cách xã hội Từ ngày 23/04, một số
Trang 4biện pháp giãn cách xã hội đã dần dần được nới lỏng, nhiều ca mắc mới được phát hiện và dự tính có thể sẽ có một làn sóng mới của dịch bệnh Trong bối cảnh này, rất nhiều người, đặc biệt là những đối tượng dễ bị tổn thương, vẫn tiếp tục bị ảnh hưởng bởi vô số các tác động dài hạn tiềm ẩn của đại dịch
Báo cáo đánh giá “Tác động kinh tế - xã hội của đại dịch Covid-19 đối
với hộ gia đình và doanh nghiệp dễ bị tổn thương ở Việt Nam - Phân tích có tính tới yếu tố giới” - do UNDP, UNWOMEN và Trung tâm Phân tích và dự
báo (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) thực hiện Đánh giá đã khảo sát hơn 900 hộ gia đình và hơn 900 đơn vị sản xuất kinh doanh dễ bị tổn thương (bao gồm hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ
và vừa) tại 58/63 tỉnh, thành phố của Việt Nam Kết quả cho thấy, dịch Covid-19 có ảnh hưởng khác biệt đến các hộ gia đình dễ bị tổn thương, đặc biệt là hộ gia đình của đồng bào dân tộc thiểu số, hộ gia đình có lao động phi chính thức và người nhập cư, và đã dẫn tới gia tăng cao tình trạng nghèo tạm thời về thu nhập, đặc biệt trong nhóm hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu
số Thu nhập hộ gia đình giảm sâu nhất do dịch Covid-19 được ghi nhận vào tháng 4/2020, khi chỉ bằng 29,7% so với tháng 12/2019 Con số này sang tháng 5/2020 là 51,1% Đại dịch cũng làm giảm đáng kể doanh thu của cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và vừa Thực tế này buộc hầu hết các nhóm này phải cắt giảm hoạt động kinh doanh, giảm số lượng người lao động, do sự sụt giảm nghiêm trọng về nhu cầu đầu ra và những gián đoạn trong cung ứng đầu vào
Huyện Khoái Châu là huyện có tổng số diện tích theo km2 là trồng chuối nhiều nhất tỉnh Hưng Yên với trên 600 hécta, tập trung ở các xã: Tứ Dân, Đông Kết, Đại Tập, Tân Châu, Chí Tân, Hàm Tử, Dạ Trạch, Bình Kiều Theo bà con nông dân trồng chuối cho biết, mỗi năm một sào chuối tiêu hồng bỏ vốn và công chăm sóc khoảng 1,5 triệu đồng, cho thu lãi khoảng
10 triệu đồng, tính ra mỗi hécta có thể thu lãi từ 250 đến 280 triệu đồng Theo
Trang 5đó, đầu ra của chuối tiêu hồng khá ổn định Đến thời vụ thu hoạch thương lái
về thu mua tận nơi với giá ổn định từ 100 đến 120 nghìn đồng/1buồng quả tươi Chuối được tiêu thụ ở khắp các tỉnh thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh và xuất khẩu sang Trung Quốc
Từ hiệu quả và lợi thế cao của chuối tiêu hồng, trong quy hoạch phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế vùng bãi đến năm 2015, loại cây ăn quả này được coi là cây trồng chủ lực Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hưng Yên cũng đang triển khai đề tài xây dựng mô hình trồng, thâm canh chuối tây và chuối tiêu hồng; tập huấn kỹ thuật trồng và thâm canh chuối cho trên 400 hộ nông dân trồng chuối tại 5 xã vùng bãi của huyện Khoái Châu; áp dụng trồng bằng giống nuôi cấy mô sinh trưởng mạnh, phát triển, mạnh độ đồng đều cao Phát triển nghề bện quại ở xã Tân Châu (Khoái châu - Hưng Yên), nhiều người cao tuổi trong làng chỉ nhớ từ ngày bé đã thấy nhiều hộ dân trong xóm làm nghề này Nghề bện quại đã từng là thu nhập chính cho các gia đình
Từ ngày 5 - 9/5/2021, tại huyện Khoái Châu và thị xã Mỹ Hào đã ghi nhận 14 trường hợp nhiễm COVID-19 trong nước liên quan đến Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cơ sở 2 Tại những địa phương này đã phong tỏa các địa bàn xảy ra dịch, trong đó huyện Khoái Châu có 2 cụm dân cư gồm: Thôn
Tử Lý, xã Đông Ninh và thôn Mãn Hòa, xã Tân Châu Thị xã Mỹ Hào có 4 cụm dân cư là: Tổ dân phố Nguyễn Xá, phường Nhân Hòa; tổ dân phố Nghĩa
Lộ, phường Phùng Chí Kiên; tổ dân phố Trại, phường Dị Sử; thôn Tiên Xá 1,
xã Cẩm Xá Hiện nay, thị xã Mỹ Hào và huyện Khoái Châu đã thực hiện cách
ly xã hội theo Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ từ 0 giờ ngày 10/5, đây là một trong các giải pháp cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19 Toàn
bộ thị xã Mỹ Hào và 5 xã thuộc huyện Khoái Châu gồm: Đông Ninh, Tân Châu, Tứ Dân, Đại Tập, Đông Kết, áp dụng giải pháp trên.[4]
Trang 6Tình hình dịch bệnh kéo dài, kéo theo đó là Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi 6 tháng đầu năm 2020 là 2,58%, tăng 1,06 điểm phần trăm
so với cùng kỳ năm trước, trong đó thiếu việc làm ở khu vực nông thôn tăng 1,2 điểm phần trăm Thu nhập bình quân tháng từ công việc của lao động có việc làm trong 6 tháng đầu năm 2020 đạt 5,5 triệu đồng, giảm 106 nghìn đồng
so với cùng kỳ năm trước Thu nhập bình quân của lao động nam cao hơn lao động nữ 1,4 lần (tương ứng 6,4 triệu đồng và 4,5 triệu đồng); thu nhập bình quân của lao động ở khu vực thành thị cao hơn lao động ở khu vực nông thôn 1,5 lần (tương ứng là 7,2 triệu đồng và 4,7 triệu đồng) Thu nhập bình quân tháng của lao động làm công hưởng lương trong 6 tháng đầu năm 2020 là 6,7 triệu đồng, giảm 11 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động 6 tháng đầu năm 2020 là gần 1,2 triệu người, tăng 123,9 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.[2]
Xuất phát từ sự tác động của đại dịch Covid-19 ảnh hưởng đời sống kinh tế xã hội của tất cả các quốc gia trên thế giới và ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến tình hình lao động, việc làm nhiều hộ gia đình hiện nay, tác
giả chọn đề tài “Ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến tình hình lao động, việc
làm của các gia đình tại nông thôn hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tại,
xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên” để thực hiện làm tiểu luận
cho môn Xã hội học đại cương
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận tình hình dịch COVID-19 hiện nay, luận văn phân tích thực trạng tình hình lao động và kết luận, đề xuất giải pháp nhằm cải thiện của Nhà nước để hỗ trợ việc làm của các gia đình
nông thôn trong thời gian tới.
3 Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Trang 7Ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến tình hình lao động, việc làm của các gia đình tại nông thôn hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tại, xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên”
3.2 Khách thể nghiên cứu
Người dân trong độ tuổi lao động tại xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên Nam giới có độ tuổi từ 15 tuổi đến 62 tuổi, nữ từ 15 tuổi đến
60 tuổi tuổi
3.3 Phạm vi nghiên cứu
- Xã Tân Châu, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp chọn mẫu
Để chọn mẫu tham gia vào nghiên cứu, đề tài lựa chọn 3 bước chọn mẫu như sau:
Bước 1: Lựa chọn địa điểm tham gia vào nghiên cứu Xã Tân Châu bao gồm các thôn: Hợp Hòa, Mãn Hòa, Hồng Châu, Kiến Châu Dựa trên mục đích nghiên cứu, tác giả lựa chọn khảo sát 4 thôn Hợp Hòa, Mãn Hòa, Hồng Châu, Kiến Châu - đại diện cho khu vực Nông thôn tham gia vào nghiên cứu với tổng số phiếu điều tra là 200 phiếu
Bước 2: Lập danh sách các thôn của 4 địa bàn tiến hành khảo sát Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản tham gia nghiên cứu Mỗi thôn lựa chọn 50 mẫu nghiên cứu
Bước 3: Chọn người tham gia nghiên cứu trong 4 thôn đã được chọn, lập toàn bộ danh sách người dân đang trong độ tuổi lao động nam từ 15 tuổi đến 62 tuổi, nữ từ 15 tuổi đến 60 tuổi tuổi tại mỗi thôn, tiến hành chọn mẫu
Trang 8ngẫu nhiên hệ thống theo bước nhảy k (k = tổng số người dân của mỗi thôn/50)
4.2 Phương pháp thu thập thông tin
- Thu thập thông tin thứ cấp: Thông tin thứ cấp của đề tài được thu thập thông qua tổng hợp tài liệu và thông tin có liên quan từ các công trình nghiên cứu khoa học, giáo trình, báo cáo của các bộ, ban, ngành cũng như báo cáo của địa phương về việc tình hình lao động, việc làm của các gia đình tại xã Tân Châu hiện nay
- Thu thập thông tin sơ cấp:
+ Điều tra bằng bảng hỏi: Điều tra 200 người dân bằng phương pháp bảng hỏi anket, đề tài sẽ lựa chọn tỷ lệ khảo sát cân đối 100 nam và 100 nữ, nhằm thu thập thông tin về ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến tình hình lao động, việc làm của các gia đình tại nông thôn hiện nay
+ Phỏng vấn sâu: Để có được những thông tin định tính nhằm lý giải,
bổ sung cho một số kết quả định lượng, đề tài tiến hành phỏng vấn sâu 10 người dân trong đó số lượng nam là 5, nữ là 5 tại 4 thôn trên địa bàn khảo sát
4.3 Phương pháp xử lý số liệu
Để xử lý dữ liệu thu về từ quá trình khảo sát, đề tài sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS 20.0
Trang 9NỘI DUNG TÁC ĐỘNG CỦA COVID-19 ĐẾN NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ NHỮNG
GIẢI PHÁP HỖ TRỢ 1.1 Thực trạng tác động của dịch covid-19 đến tình hình lao động,
việc làm tại Việt Nam quý I năm 2021
Năm 2021, dựa trên khuyến nghị của Tổ chức Lao động quốc tế ILO, Tổng cục Thống kê đã tổ chức thu thập và tính toán các chỉ tiêu thống kê lao động việc làm áp dụng Khung khái niệm mới đã được các quốc gia thống nhất
sử dụng tại Hội nghị quốc tế về thống kê lao động việc làm lần thứ 19 tổ chức vào tháng 10 năm 2013 tại Geneva, Thụy Sĩ Khung khái niệm này có tên gọi chung là tiêu chuẩn ICLS 19 được ban hành để thay thế tiêu chuẩn ICLS 13, năm 1982 Tiêu chuẩn ICLS 19 ra đời thay thế tiêu chuẩn ICLS 13 trong bối cảnh tốc độ khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, nền kinh tế của hầu hết các quốc gia trên thế giới đã chuyển mạnh sang nền kinh tế thị trường hiện đại với tình trạng phụ thuộc vào các sản phẩm tự cung tự cấp hầu như không đáng
kể Theo tiêu chuẩn mới ICLS 19, những người làm việc với mục đích sản xuất sản phẩm tự cung tự cấp trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản sẽ không được xác định là những người có việc làm như quy định trước đây của tiêu chuẩn ICLS 13 Tiêu chuẩn ICLS 19 được khuyến nghị sử dụng chung trên toàn thế giới với mục tiêu đảm bảo tính so sánh giữa các nền kinh tế thị trường có trình độ phát triển khác nhau của tất cả các quốc gia
Từ quý I năm 2021, Tổng cục Thống kê sẽ chính thức công bố các chỉ tiêu thống kê về lao động việc làm dựa theo tiêu chuẩn ICLS 19 Hơn nữa, để đánh giá đầy đủ sự biến động của thị trường lao động qua thời gian, Tổng cục Thống kê sẽ đồng thời tính toán và công bố lại các chỉ tiêu thống kê lao động việc làm theo tiêu chuẩn ICLS 19 của các quý từ năm 2019 đến nay làm căn
cứ so sánh Các thông tin về người lao động làm công việc tự sản tự tiêu trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng được ghi nhận và công bố trong
Trang 10báo cáo tác động của dịch covid-19 đến tình hình lao động, việc làm tại Việt Nam quý I năm 2021 này:
1.1.1 Bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước
Bức tranh về nền kinh tế toàn cầu đã trải qua một năm đầy biến động với “gam màu tối” là chủ đạo do ảnh hưởng trầm trọng bởi dịch Covid-19 Tháng 12 năm 2020, vắc – xin ngừa dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 ra đời giúp kiểm soát đại dịch và khôi phục hoạt động kinh tế Kinh tế thế giới đã
có những dấu hiệu phục hồi đáng kể
Trong báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2021, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ đạt mức 4% và tăng trưởng của Việt Nam, một trong số ít quốc gia có tăng trưởng dương năm 2020, dự kiến đạt 6,8%
Trong lĩnh vực lao động việc làm, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) nhận định thị trường lao động việc làm đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu phục hồi sau những gián đoạn chưa từng có do đại dịch Covid-19 gây ra trong năm 2020 Tuy nhiên, sự tác động tiêu cực của đại dịch vẫn còn đang tiếp diễn Báo cáo tác động Covid-19 của tổ chức này đưa ra số liệu mới nhất cho thấy số giờ làm việc toàn cầu năm 2020 đã sụt giảm 8,8% so với quý 4 năm
2019 Mức độ sụt giảm này bao gồm cả số giờ làm việc bị giảm của những người vẫn có việc làm và những người bị mất việc Đáng lưu ý, khoảng 71%
số người bị mất việc (tương đương 81 triệu người) quyết định rời bỏ thị trường lao động thay vì đi tìm công việc khác và trở thành người thất nghiệp Những thiệt hại vô cùng lớn này khiến thu nhập từ lao động trên toàn cầu giảm 8,3%, tương đương với 3,7 nghìn tỷ đô la Mỹ hay 4,4% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu
Ở trong nước, dịch Covid-19 bùng phát ở một số địa phương vào những ngày giáp Tết Nguyên đán năm nay đã tác động đến tình hình lao động, việc làm của cả nước và ảnh hưởng đến đà khôi phục việc làm và cải thiện thu nhập
Trang 11của người lao động trong quý I Kết quả điều tra lao động việc làm quý I năm
2021 ghi nhận số người tham gia thị trường lao động giảm so với quý trước và cùng kỳ năm trước Tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức và lao động thiếu việc làm đều tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước Thu nhập của người lao động tăng nhưng tốc độ tăng thấp hơn nhiều so với cùng kỳ trước khi có dịch
1.1.2 Tác động của dịch Covid-19 đến tình hình lao động việc làm
Hiện nay, cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19
Mặc dù những nỗ lực khôi phục kinh tế đi đôi với phòng chống dịch đã phần nào cải thiện các gam màu xám của tình hình lao động việc làm trong nước, nhưng trong quý I năm 2021, cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19 trong đó nam giới chiếm 51,0% và số người trong độ tuổi từ 25 đến 54 chiếm gần hai phần ba
Trong tổng số 9,1 triệu người bị tác động tiêu cực bởi đại dịch
Covid-19, có 540 nghìn người bị mất việc, 2,8 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh; 3,1 triệu người cho biết họ bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên và 6,5 triệu lao động báo cáo họ bị giảm thu nhập
Lao động khu vực thành thị chịu tác động nhiều hơn khu vực nông thôn với 15,6% lao động khu vực thành thị còn bị ảnh hưởng, trong khi đó con số này ở nông thôn là 10,4%
Nhóm lao động thất nghiệp chịu tác động mạnh mẽ nhất khi 36,3% trong số họ vẫn còn chịu ảnh hưởng tiêu cực, tiếp đó là lao động có việc làm (15,5%), chỉ có 4,3% lao động không hoạt động kinh tế còn chịu tác động tiêu cực bởi đại dịch này